VI SA/Wa 2294/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanna Kruszewska - Grońska po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. W. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia koncesji na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie ochrony osób i mienia realizowanych w formie bezpośredniej ochrony fizycznej i zabezpieczenia technicznego p o s t a n a w i a: odmówić przyznania skarżącemu T. W. prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W dniu [...] grudnia 2008 r. do akt niniejszej sprawy wpłynął złożony na urzędowym formularzu (PPF) wniosek skarżącego T. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, iż znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej. Posiada zadłużenie: wobec ZUS w wysokości 31.224 zł, wobec urzędu skarbowego – 70.999 zł oraz wobec współpracujących z nim podmiotów gospodarczych 53.503,21 zł. Ponadto firmy współpracujące ze skarżącym zalegają względem niego z płatnościami na kwotę 111.717 zł, z czego kwota 85.017 zł zagrożona jest niewypłacalnością. W tej sytuacji jego firma straciła płynność finansową. W konsekwencji skarżący nie zdołał zebrać środków na opłacenie kosztów sądowych, a posiadane przez niego środki z trudem wystarczają na utrzymanie niepracującej zawodowo żony i córki. We wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącym pozostaje jego żona, dwie córki, zięć i wnuczek. Jako składniki majątku skarżący wymienił dom drewniany o powierzchni 275,90 m kw., nieruchomość rolną o powierzchni 2.017 m kw., a także narzędzia niezbędne do prowadzenia działalności gospodarczej (3 kosiarki ręczne, 4 kosy, piłę spalinową, kamizelki bhp oraz wyposażenie biurowe). Jako dochód rodziny skarżący wskazał: swoje świadczenie emerytalne oraz dochód jaki uzyskuje z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej w łącznej wysokości 6.450 zł brutto, wynagrodzenie jednej z córek w wysokości 1.200 zł brutto oraz wynagrodzenie zięcia (zatrudnionego w wymiarze ½ etatu) w wysokości 700 zł brutto. Dodał, że wnuk jest małoletni, a druga córka uczy się. Ponadto skarżący wskazał, iż spłaca 2 kredyty hipoteczne: jeden w wysokości 19.764,56 fraków szwajcarskich, a drugi w wysokości 25.000 zł. Raty kredytów hipotecznych, kredytu na samochód oraz opłaty za gaz, energię elektryczną, opał i nośniki energii wynoszą łącznie ok. 4.500 zł. Natomiast pozostałe środki z trudem wystarczają na wyżywienie rodziny. Z dokumentów nadesłanych przez skarżącego (reprezentowanego w niniejszej sprawie przez adwokata M. D.) wynika, iż w roku podatkowym 2008 skarżący osiągnął z tytułu prowadzonej przez niego działalności gospodarczej dochód w wysokości 89.402,02 zł – przy wysokim przychodzie przekraczającym milion złotych [...]. Skarżący pobiera również świadczenie emerytalne w wysokości 4.721,59 zł netto [...]. Ponadto skarżący zatrudnia córkę za wynagrodzeniem 1.200 zł brutto, tj. 924,23 zł netto i zięcia - za wynagrodzeniem 700 zł brutto, tj. 492,78 zł netto [...]. Przedstawiony przez skarżącego wyciąg z rachunku bankowego prowadzonego w banku [...] nie wskazuje (zarówno początkowego, jak i końcowego) salda na tym rachunku, a jedynie obejmuje listę dokonywanych na nim operacji w okresie od [...] listopada 2008 r. do [...] lutego 2009 r., których kwoty sięgają rzędu kilku lub nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych [...]. Natomiast z rachunku skarżącego prowadzonego w banku [...] skarżący przedłożył wyłącznie szczegóły dwóch transakcji dotyczących wpływu jego świadczenia emerytalnego na ten rachunek [...]. Z zawiadomień o wysokości rat z tytułu zawartych przez skarżącego trzech umów kredytów z bankiem [...] wynika, iż raty spłat tych kredytów wynoszą: - ok. 38 franków szwajcarskich (przy stanie zadłużenia na kwotę 3.392,88 franków szwajcarskich), - ok. 270 zł (przy stanie zadłużenia na kwotę 15.641,92 zł), - ok. 120 franków szwajcarskich (przy stanie zadłużenia na kwotę 10.746,23 franków szwajcarskich). Skarżący posiada również kartę kredytową w banku [...] z limitem kredytowym w wysokości 12.000 zł [...]. Oprócz ww. rat spłaty kredytów, do miesięcznych wydatków ponoszonych przez skarżącego i jego rodzinę należą m.in.: opłata za telewizję kablowa – 57,80 zł [...], opłata za energię elektryczną – ok. 508 zł [...], opłata za telefon stacjonarny – 365,25 zł [...]. Skarżący oszacował wydatki ponoszone w jego gospodarstwie domowym w skali miesiąca na kwotę 3.409,45 zł [...]. Podał też, że jego zadłużenie względem ZUS i urzędu skarbowego wynosi na dzień [...] lutego 2009 r. 135.228,98 zł [...]. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. (dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie więc zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Wydanie 2, Warszawa 2006, s. 504; por. także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 944/04, niepubl.). W tym miejscu podkreślić należy, iż instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w orzeczeniu z dnia 12 maja 2003 r. (sygn. akt I SA/Wr 484/03), koszty sądowe stanowią dochód budżetu Państwa, zwolnienie więc od tego obowiązku oznacza w rzeczywistości swoistą formę kredytowania podmiotów zobowiązanych do uiszczenia tych kosztów i niedopuszczalna jest sytuacja, gdy podmioty te wykonując ciążące na nich zobowiązania żądają, by koszty sądowe pokrywał im Skarb Państwa. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, iż wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. Przepis art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. ogranicza bowiem krąg osób, którym Sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie częściowym, jedynie do osób ubogich, w których przypadku poniesienie pełnych kosztów postępowania skutkowałoby koniecznością rezygnacji przez nie z wydatków zabezpieczających ich podstawowe potrzeby życiowe w stopniu, który zagrażałby ich utrzymaniu. Tymczasem dochód netto rodziny skarżącego zamyka się w kwocie 13.588,60 zł. Składają się na niego: emerytura skarżącego (4.721,59 zł), średni miesięczny dochód skarżącego z działalności gospodarczej (ok. 7.450 zł), wynagrodzenie córki skarżącego za pracę (924,23 zł), wynagrodzenie zięcia skarżącego za pracę (492,78 zł). Uwzględniając wskazany wyżej dochód z jednej strony oraz skalę miesięcznych wydatków rodziny (ok. 4.500 zł), skarżący jest w stanie poczynić oszczędności celem pokrycia kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do wpisu od skargi w kwocie 5.000 zł. Wskazać przy tym należy, iż skarżący (reprezentowany przez adwokata) dysponuje środkami na pokrycie kosztów zastępstwa procesowego. Zauważyć także należy, iż skarżący nie przedstawił salda końcowego na posiadanych przez niego dwóch rachunkach bankowych: w przypadku rachunku prowadzonego w banku [...] skarżący nadesłał jedynie listę operacji dokonanych na tym rachunku, a w przypadku rachunku prowadzonego w banku [...] skarżący przedłożył jedynie szczegóły transakcji dotyczącej przelewu świadczeń emerytalnych na ten rachunek. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.