VI SA/Wa 2299/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędzia WSA Dorota Pawłowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 lutego 2022 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia patentu na wynalazek 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżącej [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] kwotę 1000 (jeden tysiąc) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z [...] czerwca 2021r. nr [...] Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (dalej ,,Organ", ,,Urząd Patentowy") odmówił, po rozpatrzeniu zgłoszenia patentowego oznaczonego nr [...], dokonanego w 30 grudnia 2017r. udzielenia patentu na wynalazek pod tytułem "[...]". Podmiotem zgłaszającym była C. sp. z o.o. z siedzibą [...] (dalej ,,Zgłaszający", ,,Skarżąca", ,,Spółka"). Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy art. 24 i art. 25 oraz art. 49 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz.U. z 2017 r., poz. 776 ze zm.; dalej ,,Pwp"). W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Organ stwierdził, że na rozwiązanie według zgłoszenia nr [...] nie może być udzielony patent, ponieważ przedmiot zgłoszenia określony wersją zastrzeżeń patentowych nie jest nowy. Urząd Patentowy wskazał, że w treści skierowanego do Strony zawiadomienia z 24 października 2019 r. stwierdził, że przedmiot zgłoszenia patentowego nr [...] pt. "[...]" nie jest nowy, a zatem nie spełnia wymogów art. 24 i art. 25 Pwp. Tytułem wyjaśnienia tego stanowiska Organ dalej podał, że znany jest z literatury niepatentowej, np. z publikacji D1 (Alexandre de Castro; Logical loophole in random 3-bit sequence generator) aparat matematyczny do generowania liczb pseudolosowych, mający cechy zbieżne z rozwiązaniem według zgłoszenia nr [...], a mianowicie w którym wykorzystano układ z bramką CNOT. Urząd Patentowy podkreślił, że Zgłaszający nie zgodził się z zarzutem braku nowości i w odpowiedzi na zawiadomienie nadesłał w dniu 13 września 2019r. kolejną wersję zastrzeżeń patentowych. Jednakże, jak dalej stwierdził Organ, argumentacja Strony nie zmienia jego stanowiska co do braku zdolności patentowej zgłoszonego wynalazku. Jak ocenił Organ, w przedmiotowym wynalazku zapewne istnieją cechy, które różnią się od cech wskazanych w dokumencie D1 ale Zgłaszający tego nie uwzględnił. Zdaniem Organu, w ww. zawiadomieniu Organ wykazał zbieżność istotnych cech przedmiotu zgłoszenia w kategorii urządzenia z cechami rozwiązania według powyżej wskazanego dokumentu D1, należącego do stanu techniki. W tym stanie rzeczy Organ stanął na stanowisku, że brak jest podstaw do udzielenia patentu na wynalazek. W skardze na powyższą decyzję Organu wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Strona podniosła, że Urząd Patentowy dopuścił się: 1. naruszenia przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, w tym naruszenie art. 7 m in. w zw. z art. 77 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 2052, dalej ,,Kpa") poprzez nierozpatrzenie w całości materiału dowodowego, bądź dokonanie błędnej oceny materiału dowodowego oraz stanu faktycznego, 2. naruszenia interesu prawnego Skarżącej gwarantowanego w art. 8 Pwp, poprzez nieudzielenie prawa do ochrony zgłoszonego wynalazku, pomimo spełniania przez ten wynalazek ustawowych wymogów patentowalności, 3. nieuzasadnionej i niezrozumiałej bezczynności Organu skutkującej opieszałością w rozpatrywaniu sprawy i wydaniu przedmiotowej zaskarżonej decyzji dopiero po okresie ponad 3,5 r. W uzasadnieniu skargi Strona podniosła, że doszło do nieuwzględnienia przez Organ dowodów przedstawionych przez Skarżącą w postępowaniu administracyjnym w związku ze zgłoszeniem patentowym nr [...], względnie błędnej oceny Urzędu Patentowego przedstawionych dowodów i stanu faktycznego. Strona zwróciła uwagę, że ze swojej własnej inicjatywy złożyła w dniu 22 kwietnia 2019 r. protest (załącznik 3) z wyjaśnieniami zawierającymi dowody, że wbrew niezgodnemu ze stanem faktycznym stanowisku zawartemu w zawiadomieniu, zgłaszany przez nią do opatentowania wynalazek i zakres koncepcyjny opisany w przywołanej przez eksperta publikacji nr D1 Alexandre de Castro; Logical loophole in random 3-bit seguence generator są zupełnie odmienne i nie następuje w ich zakresie pokrycie patentowe. Tytułem wyjaśnienia należy w ocenie Strony podkreślić, że bramka CNOT (dobrze znana w dziedzinie informatyki kwantowej jako podstawowa bramka generująca splątanie kwantowe, co jest zakresem wprowadzającej edukacji w dziedzinie informatyki kwantowej na studiach wyższych) nie jest sama w sobie przedmiotem zgłaszanego wynalazku, jak również nie jest przedmiotem wynalazku wykorzystanie bramki CNOT do generowania splątania kwantowego. Jak wykazuje literatura (oraz wszystkie podręczniki podstaw informatyki kwantowej) generowanie splątania przy wykorzystaniu bramki CNOT jest dobrze znanym, fundamentalnym zagadnieniem w dziedzinie informatyki kwantowej, będąc przedmiotem dziedzinowej edukacji wyższej. Bramka CNOT jest wręcz podstawowym komponentem informatyki kwantowej odpowiedzialnym za możliwości włączania splątania kwantowego w dowolnych architekturach przetwarzania i komunikowania informacji kwantowej w uzupełnieniu jednoqubitowych bramek logicznych (jest to podstawowa bramka dwuqubitowa włączająca splątujące oddziaływanie między dwoma qubitami, która razem z bramkami jednoqubitowymi stanowi zbiór uniwersalny logiki kwantowej, tj. pozwalający na implementację dowolnych operacji logiki kwantowej). Jest podstawowym elementem tej dziedziny jak np. bramki NAND lub NOR w dziedzinie klasycznej logiki (czy też implementujący te bramki tranzystor w dziedzinie klasycznej elektroniki). Nie oznacza to oczywiście, że wynalazki opisujące nowe koncepcje projektów technicznych opartych o podstawowy komponetnet informatyki kwantowej (tj. właśnie bramkę CNOT) nie są oryginalne. Strona podkreśliła, że ogromna większość wszelkich wynalazków z dziedziny klasycznej elektroniki i informatyki jest bowiem oparta na ww. podstawowych komponentach, tj. na tranzystorach i implementowanych przez nie bramkach logicznych (np. NAND, NOR i innych), podobnie jak w dziedzinie informatyki kwantowej większość patentów udzielona jest na wynalazki, których układy realizowane są przez podstawowe bramki logiki kwantowej, w tym zwłaszcza bramkę CNOT generującą dwuqubitowe splątanie kwantowe. Jak zauważyła Skarżąca, w przywołanej przez Organ publikacji D1 bramkę CNOT przywołano w uwadze Remark 3 w jej podstawowym, dobrze znanym zakresie wykorzystania w informatyce kwantowej do generowania dwuqubitowego splątania (między dwoma qubitami). W publikacji tej natomiast nie zawarto opisu całkowicie odmiennej, złożonej koncepcji splątaniowego kwantowego generatora losowości opisanego w ocenianym wniosku ochrony patentowej wynalazku. Strona wskazała, że zgłaszany do opatentowania wynalazek nie opiera się nawet na tylko dwuqubitowych stanach Bella (tworzonych bezpośrednio przez bramki CNOT), tylko na odpowiednich konfiguracjach wieloqubitowych stanów splątanych (które dopiero w toku działania oryginalnie opisanego nietrywialnego układu EQRNG z publiczną weryfikacją splątania rzutowane są do dwóch różnych przeciwnych korelacjami parowanych stanów Bella, a losowy typ korelacji i antykorelacji par jest właśnie podstawą zaproponowanego autorskiego generatora kwantowej losowości, umożliwiającą m.in. zapewnienie najważniejszej cechy, tj. możliwości publicznej weryfikacji losowości wygenerowanego ciągu bez jego ujawnienia). W ocenie Strony w przywołanej publikacji D1 nie ma żadnej wzmianki, którą można by uznać za choćby częściowo pokrywającą się z opisem wynalazku zgłoszonego do ochrony patentowej. Zdaniem Skarżącej w przedstawionym wniosku ochrony patentowej koncepcji wynalazku generatora losowości opartego o splątanie kwantowe, bramka CNOT sama w sobie stanowi jedynie podstawowy element konstrukcji wynalazku, którego istotą jest właśnie odpowiednie zestawienie bramek CNOT we właściwe urządzenie wcześniej nieopisane i oferujące zupełnie nowe, nieosiągnięte wcześniej funkcjonalności. Strona podkreśliła, że w opisie wynalazku będącego przedmiotem wniosku ochrony patentowej szczegółowo wyjaśniono istotę nowości jego koncepcji oraz projektu technicznego i nieosiągalnych wcześniej cech, które taki generator uzyskuje. Wynalazek wykorzystuje fundamentalną w informatyce kwantowej koncepcję splątania kwantowego (i jego generowania operacją logiczną CNOT) co w żadnym stopniu nie umniejsza jego oryginalności i nowości - istota jego nowości odnosi się do wykorzystania nietrywialnych (co najmniej 3-qubitowych) nieekwiwalentnych topologicznie uogólnionych stanów Bella, które dzięki swoim własnościom algebraicznym rzutują się w kwantowo niedeterministycznej dystrybucji na dwa typy konfiguracji splątań symetrycznych, tj. skorelowane oraz antyskorelowane. To nieopisane wcześniej w literaturze i nie będące przedmiotem innych wniosków patentowych zestawienie podstawowych komponentów (w tym bramek CNOT) w układzie technicznym wynalazku stanowi o jego oryginalności oraz o nowych możliwościach oferowanych przez ten wynalazek. Natomiast cytowana przez Organ publikacja D1 nie opisuje koncepcji w jakikolwiek sposób pokrywającej się z przedstawionym wynalazkiem. Strona zakwestionowała także przydatność innych publikacji wskazanych w dokonanym przez Organ zawiadomieniu, wskazując i uzasadniając obszernie swoje stanowisko co do tego, że nie znajdują one pokrycia z nową koncepcją zgłaszanego we wniosku wynalazku. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Z kolei zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022r. poz. 329 ze zm., dalej ,,Ppsa") Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 Kpa lub innych przepisach. Nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 Ppsa). Przystępując do rozpoznania sprawy należy wskazać, że zgodnie z brzmieniem art. 24 Pwp patenty są udzielane na wynalazki, które są nowe, posiadają poziom wynalazczy i nadają się do przemysłowego stosowania, bez względu na dziedzinę techniki. Z powyższego wynika, że dane rozwiązanie o charakterze technicznym aby mogło zostać opatentowane, musi spełnić trzy kryteria tzw. zdolności patentowej: 1) nowości, 2) poziomu wynalazczego, 3) praktycznej stosowalności (rozwiązanie nadaje się do wykorzystania przemysłowego). W myśl art. 25 ust. 1 Pwp wynalazek uważa się za nowy, jeśli nie jest on częścią stanu techniki. Dodać w tym miejscu należy, że w orzecznictwie utrwalony został pogląd, zgodnie z którym organ stosujący prawo może stwierdzić, że zgłoszone rozwiązanie posiada poziom wynalazczy czy jest stosowalne, dopiero po przeprowadzeniu badania, czy to rozwiązanie jest nowe (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2012 r. sygn. akt II GSK 1140/11). Nowość wynalazku jest więc podstawowym warunkiem udzielenia ochrony patentowej Zgodnie z art. 25 ust. 2 Pwp, przez stan techniki rozumie się wszystko to, co przed datą według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu, zostało udostępnione do wiadomości powszechnej w formie pisemnego lub ustnego opisu, poprzez stosowanie, wystawienie lub ujawnienie w inny sposób. Stosownie do brzmienia art. 25 ust. 3 Pwp., za stanowiące część stanu techniki uważa się również informacje, zawarte w zgłoszeniach wynalazków lub wzorów użytkowych, korzystających z wcześniejszego pierwszeństwa, nieudostępnione do wiadomości powszechnej, pod warunkiem ich ogłoszenia w sposób określony w ustawie. Należy zatem w tym miejscu podkreślić, że Urząd Patentowy ma obowiązek "badania" nowości, a nie jej "zbadania", tzn. uznaje wynalazek za nienowy, jeżeli może zgłaszającemu wskazać dokument lub inny dowód braku nowości (por. E. Traple, Pojęcie wynalazku, s. 51–52). Innymi słowy, istnieje domniemanie nowości, które Urząd Patentowy musi obalić. A zatem żeby udowodnić brak nowości rozwiązania, musi zostać wykazane łączne spełnienie trzech następujących przesłanek: 1) musi nastąpić udostępnienie rozwiązania do wiadomości publicznej; 2) udostępnienie musi nastąpić w takim zakresie, aby dla znawcy z danej dziedziny ujawnione zostały dostateczne dane do jego stosowania; 3) udostępnienie to musi nastąpić przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania prawa. Trzeba mieć na uwadze, że publicznym udostępnieniem jest każdy akt umożliwiający zapoznanie się z rozwiązaniem przez nieograniczoną liczbę osób zajmujących się zawodowo dziedziną, której ono dotyczy. Ujawnienie nie może mieć charakteru poufnego. W celu udowodnienia braku nowości należy zgłoszonemu do ochrony rozwiązaniu przeciwstawić rozwiązanie, w którym cechy występują w tym samym powiązaniu lub w tej samej funkcji co w rozwiązaniu chronionym. Nie wystarczy zatem dowieść, że poszczególne istotne elementy danego rozwiązania są znane w kilku odrębnych rozwiązaniach zaliczonych do stanu techniki. W komentarzu do Prawa własności przemysłowej (Demendecki T., Niewęgłowski A., Sitko J., Szczotka J., Tylec G.; LEX 2015) wskazano, że "zdarzeniem prawnym powodującym utratę nowości przez wynalazek jest udostępnienie go do wiadomości publicznej w sposób, który umożliwi jego realizację. (...) Do utraty nowości prowadzi jawne zastosowanie wynalazku, polegające np. na wytworzeniu według niego produktów i wprowadzeniu ich do obrotu (np. rozpoczęcie sprzedaży). Udostępnienie jest publiczne, jeżeli następuje za pomocą takich środków i w taki sposób, że krąg osób uzyskujących informację o wynalazku nie jest z góry określony. Udostępnienie publiczne zapewnia taka forma komunikacji, która każdej osobie gwarantuje możliwość poznania istoty wynalazku, abstrahując od tego, czy ktoś rzeczywiście ją poznał (np. umieszczenie kompletnej dokumentacji wynalazku w formie pliku PDF na prywatnej stronie internetowej, do której dostęp jest nieograniczony)". W rozpatrywanej sprawie, podstawą odmowy udzielenia patentu na zgłoszony przez Skarżącą wynalazek było ustalenie Organu, iż brak jest cechy nowości przedstawionego przez Stronę rozwiązania. Podstawę faktyczną powyższego ustalenia stanowiły cechy rozwiązania według wskazanego przez Urząd Patentowy dokumentu D1, który wziął pod uwagę jako należący do stanu techniki. Trzeba jednak tutaj wyraźnie podkreślić, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Organ nie wskazał co stanowi istotę przedstawionego przez Stronę wynalazku ani też nie odniósł tego do stanu techniki, jaki według niego przesądzał o braku nowości wskazanego rozwiązania. Urząd ograniczył się bowiem tylko do wskazania tytułu zgłoszonego wynalazku i zawnioskowania, że w świetle publikacji D1 przedmiot zgłoszenia patentowego nie jest nowy bo wykorzystuje układ z bramką CNOT. Sąd w niniejszym składzie podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawione w uzasadnieniu wyroku z 23 maja 2019r. (sygn. akt II GSK 1935/17), że naczelną zasadą postępowania administracyjnego jest zasada prawdy obiektywnej. Została ona wyrażona w art. 7 Kpa. Z zasady tej wynika obowiązek organu administracji publicznej wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, co jest niezbędnym elementem właściwego zastosowania normy prawa materialnego. Tak więc organy administracji mają obowiązek dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnej sprawy na podstawie analizy całego materiału dowodowego i swoje stanowisko wyrazić w uzasadnieniu podjętej decyzji (por. np. wyrok NSA z 17 października 2001 r. sygn. akt I SA 1110/01). Realizację tej zasady zapewniają przede wszystkim przepisy regulujące postępowanie dowodowe. Zgodnie z art. 77 § 1 Kpa organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać materiał dowodowy, a więc podjąć ciąg czynności procesowych mających na celu zebranie całego materiału dowodowego i następnie go rozpatrzyć. Dokładne ustalenie stanu faktycznego możliwe jest tylko na podstawie wszystkich istotnych dowodów i poprzez wyjaśnienie wszystkich nasuwających się w sprawie wątpliwości. Jak stanowi, bowiem art. 80 Kpa organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Organ może odmówić wiary określonym dowodom, jednakże dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu - również w relacji do innych dowodów przedstawionych w sprawie, wyjaśniając przyczyny takiej ich oceny, co winno mieć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. W sytuacji, gdy wyniki postępowania dowodowego zawierają sprzeczne wnioski, organ ma obowiązek ustosunkować się do tych sprzeczności przez wskazanie dowodów, które przyjął jako podstawę faktyczną rozstrzygnięcia, oraz uzasadnienie, dlaczego innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Ponadto spełnienie normy wynikającej z przepisu art. 8 Kpa wymaga prowadzenia postępowania administracyjnego w taki sposób, aby w szczególności w uzasadnieniu decyzji przekonać stronę, że jej stanowisko zostało poważnie wzięte pod uwagę, a jeżeli zapadło inne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody. Z kolei możliwość dokonania oceny legalności decyzji przez Sąd warunkowana jest spełnieniem wymogów formalnych określonych w art. 107 § 3 Kpa. Uzasadnienie decyzji ma bowiem na celu wykazanie procesu myślowego, który doprowadził do ustalenia treści rozstrzygnięcia. Sąd w świetle wspomnianej lakonicznej treści uzasadnienia, w tym braku odniesienia przedmiotu zgłoszenia patentowego do stanu techniki, który Organ uznał za osiągnięty, stwierdza, że zaskarżona decyzja wymyka się spod kontroli. Nie sposób bowiem w oparciu o tak ubogą treść uzasadnienia decyzji a i przy skomplikowaniu materii jakiej dotyka przedstawione przez Stronę rozwiązanie, rozstrzygnąć co do zasadności wniosku Urzędu Patentowego o niespełnieniu przesłanki nowości. Pamiętać zaś należy, iż w kompetencjach Sądu nie leży czynienie jakichkolwiek ustaleń, czy też uzupełnianie uzasadnienia zaskarżonej decyzji własną oceną przedmiotu sprawy. Organ uchybił zatem wspomnianym powyżej przepisom postępowania w sposób , który mógł mieć istotne znaczenie dla wyniku sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit c Ppsa. Z tych też względów Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Urząd Patentowy winien uniknąć stwierdzonych przez Sąd uchybień procesowych. W szczególności powinien ustalić istotę rozwiązania przedstawionego przez Stronę w dokonanym zgłoszeniu i zestawić ją z rozwiązaniem zaliczonym do stanu techniki. Dalej zaś, w zależności od wyniku oceny dokonywanej w ramach badania przesłanki nowości, rozważyć spełnienie pozostałych przesłanek warunkujących udzielenie patentu na wynalazek (art. 24 Pwp). Organ nie będzie przy tym wolny od rozważenia znaczenia - dla dokonywanej w powyższym zakresie oceny - twierdzeń Strony, co do zakresu wykorzystania rozwiązania bramek CNOT w przedmiocie zgłoszenia patentowego. W oparciu o art. 106 § 3 Ppsa Sąd nie uwzględnił wniosków dowodowych Strony zawartych w skardze albowiem miały być przeprowadzone z dokumentów składających się na akta administracyjne przekazane już przez Organ. O kosztach postępowania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 1 w związku z art. 209 Ppsa zasądzając od Organu na rzecz Strony kwotę 1000 zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów, zgodnie z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 1842 z późn. zm.), w brzmieniu nadanym przez art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1090).