VI SA/Wa 2319/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędziowie Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Sędzia WSA Waldemar Śledzik Protokolant ref. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2011 r. sprawy ze skargi P. Sp. k. z siedzibą w W. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie prawa ochronnego na znak towarowy [...] oddala skargę Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej decyzją z dnia [...] września 2010r., Nr [...], na podstawie art. 245 i art. 248 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003, Nr 119, poz. 1117 z późn. zm., dalej: "p.w.p."), po rozpoznaniu wniosku z dnia [...] stycznia 2010 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] października 2009 r. o odmowie udzielenia prawa ochronnego na słowno-graficzny znak towarowy "Professio KANCELARIA PRAWNICZA" zgłoszony w dniu 19 listopada 2007 r. przez P. Spółka komandytowa z siedzibą w W. pod numerem Z-[...], utrzymał powyższą decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (dalej nazywany UP) podał, że ten organ decyzją z dnia [...] października 2009 r., na podstawie art. 132 ust 2 pkt 2 w związku z art. 145 ust. 1 p.w.p. odmówił udzielenia prawa ochronnego na zgłoszony pod numerem Z [...] słowno-graficzny znak towarowy "Professio Kancelaria Prawnicza" przeznaczony do oznaczania usług prawnych – klasa 45. Urząd Patentowy uznał, że zgłoszony pod numerem Z [...] znak jest podobny, w rozumieniu art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p., do zarejestrowanego w trybie Protokołu do Porozumienia Madryckiego, na rzecz P. GmbH, DE z pierwszeństwem od dnia 23 września 2004 r. znaku towarowego "Professio" przeznaczonego do oznaczania następujących usług: usługi doradcze w zakresie organizacji i prowadzenia działalności - klasa 35, organizowanie i prowadzenie seminariów - klasa 41, profesjonalne usługi doradcze, z wyłączeniem doradztwa w zakresie biznesu, zawarte w tej klasie - klasa 42. Zgłaszający nie podzielił stanowiska UP przedstawionego w decyzji z dnia [...] października 2009 r. o odmowie udzielenia prawa ochronnego. We wniosku z dnia [...] stycznia 2010 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy, odnosząc się do podobieństwa usług, do oznaczania których są przeznaczone przeciwstawione oznaczenia zgłaszający stwierdził, że znaki są przeznaczone do oznaczania usług innego rodzaju. Zgłaszający wskazał usługi, które oznaczane są znakiem IR[...] "Professio", a także powołał przedstawione przez UP w decyzji z dnia [...] października 2009 r. stanowisko dotyczące stosowania Międzynarodowej Klasyfikacji Towarów i Usług (tzw. Klasyfikacji Nicejskiej) przy sporządzaniu wykazów towarów i usług, a mianowicie, że do znaków zgłoszonych po 1 stycznia 2007 r. stosuje się edycję IX Międzynarodowej Klasyfikacji Towarów i Usług, według której usługi prawne klasyfikuje się w klasie 45, natomiast do znaków zgłoszonych w roku 2005, w którym zgłoszono znak IR[...] stosowało się edycję VIII Międzynarodowej Klasyfikacji Towarów i Usług, zgodnie z którą usługi prawne ujmowało się w klasie 42. W związku z powyższym powołał też stanowisko przedstawione przez UP, że ochroną znaku IR[...] objęte zostały również usługi prawne. Zgłaszający dodał, że uprawniony ze znaku "Professio" IR [...] nie zajmuje się świadczeniem usług prawnych, a zakres jego działalności obejmuje głównie organizowanie i prowadzenie szkoleń, seminariów, doradztwo w zakresie zarządzania itp. Podkreślił także, że mimo dokonania zmiany edycji Klasyfikacji Nicejskiej z edycji VIII na IX uprawniony ze znaku IR[...] nie rozszerzył ochrony znaku o klasę 45 obecnie zawierającą usługi prawne, co jest dowodem na to, że nie świadczy usług prawnych. Dodał też, że znak zarejestrowany na rzecz P. GmbH nie jest znany w Polsce, siedziba spółki znajduje się w Niemczech, na terenie Europy spółka nie posiada żadnych oddziałów, a więc usługi świadczone przez uprawnionego ze znaku IR[...] są dostępne tylko na rynku niemieckim. Przechodząc do oceny podobieństwa samych oznaczeń zgłaszający podkreślił, że znaki powinny być oceniane całościowo, ocena podobieństwa powinna zostać dokonana na trzech płaszczyznach: wizualnej, fonetycznej i znaczeniowej, przy czym grafika znaku nie może być pomijana przy badaniu podobieństwa oznaczeń. Zgłaszający podniósł, że ocena podobieństwa dokonana przez UP dotyczyła tylko elementu słownego znaku Z[...] w postaci wyrazu "Professio", pominięto natomiast pozostały element znaku w postaci zwrotu "kancelaria prawnicza" oraz charakterystyczną grafikę znaku zgłoszonego. Zgłaszający dodał także, że Urząd nie badał warstwy wizualnej znaku, a uprawniony ze znaku IR[...] wniósł wbrew twierdzeniom UP o ochronę swojego znaku jako znaku graficznego pod numerem Z[...]. Zgłaszający poruszył także kwestię zdolności odróżniającej elementu znaku zgłoszonego pod numerem Z[...] w postaci sformułowania "kancelaria prawnicza". W dalszej części swojego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zgłaszający odniósł się do odbiorcy usług oznaczanych przeciwstawionymi znakami i ryzyka wprowadzenia konsumentów w błąd, co do pochodzenia usług opatrywanych tymi oznaczeniami i stwierdził, że przeciwstawione znaki ocenianie jako całość są na tyle odmienne, iż obecni nabywcy, coraz bardziej wykształceni i dobrze poinformowani, nie zostaną wprowadzeni w błąd w zakresie pochodzenia tych usług. Zgłaszający wskazał także przykładowe rozstrzygnięcie sądu w przedmiocie decyzji UP dotyczącej podobieństwa znaków. Biorąc pod uwagę argumenty zgłaszającego zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy UP nie znalazł podstaw do zmiany stanowiska wyrażonego w decyzji UP z dnia [...] października 2009 r. UP zauważył, że w wyniku uzyskania prawa ochronnego na znak towarowy uprawniony uzyskuje wyłączne prawo używania danego znaku w obrocie gospodarczym w odniesieniu do określonych towarów. Naruszenie prawa ochronnego następuje poprzez używanie takiego samego lub podobnego znaku do oznaczania towarów tego samego rodzaju, jeśli w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego znak ten mógłby wprowadzać w błąd odbiorców, co do pochodzenia towarów. Niebezpieczeństwo wprowadzenia w błąd odbiorców co do pochodzenia towarów jest wypadkową podobieństwa towarów i/lub usług oraz podobieństwa oznaczeń. Organ podniósł, że zgodnie z treścią art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. nie udziela się prawa ochronnego na znak towarowy identyczny lub podobny do znaku towarowego, na który udzielono prawa ochronnego lub zgłoszonego w celu uzyskania prawa ochronnego (o ile na znak taki zostanie udzielone prawo ochronne) z wcześniejszym pierwszeństwem na rzecz innej osoby dla towarów identycznych lub podobnych, jeżeli zachodzi ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd, które obejmuje w szczególności ryzyko skojarzenia znaku ze znakiem wcześniejszym. Odnosząc się do oceny podobieństwa usług, do oznaczania których przeznaczone są przeciwstawione znaki towarowe, Urząd konsekwentnie twierdził, że przeciwstawione znaki Z-[...] i IR-[...] przeznaczone są do oznaczania usług tego samego rodzaju. Dokonując oceny podobieństwa usług (towarów) wziął pod uwagę wszystkie czynniki charakteryzujące zachodzące między nimi relacje (zależności), szczególnie rodzaj towarów lub usług, ich przeznaczenie, sposób używania lub korzystania z nich, warunki w jakich są sprzedawane, a także ich wzajemny konkurencyjny lub komplementarny charakter. Z kolei co do stanowiska zgłaszającego w odniesieniu do usług, do oznaczania których przeznaczone są znaki przeciwstawione, UP nie podzielił argumentacji przedstawionej w tym zakresie. W opinii UP usługi prawne bezsprzecznie mieszczą się w zakresie usług określonych w sposób następujący: profesjonalne usługi doradcze, z wyłączeniem doradztwa w zakresie biznesu, zawarte w tej klasie- klasa 42. Zdaniem UP, nie można jednoznacznie stwierdzić, że w ramach profesjonalnych usług doradczych, jakie świadczy uprawniony ze znaku IR-[...] nie znajdą się także usługi prawne. W odpowiedzi na twierdzenie zgłaszającego, że uprawniony ze znaku "Professio" IR-[...] nie zajmuje się świadczeniem usług prawnych, a zakres jego działalności obejmuje głównie organizowanie i prowadzenie szkoleń, seminariów, doradztwo w zakresie zarządzania itp., UP podkreślił, że oceniając podobieństwo towarów i usług, dokonuje oceny z punktu widzenia zakresu żądanej przez zgłaszających ochrony, a nie z punktu widzenia towarów, które rzeczywiście zgłaszający wprowadza do obrotu czy usług, które świadczy. Urząd interesują usługi określone w podaniu o udzielenie prawa ochronnego. Mając na uwadze stanowisko zgłaszającego dotyczące zakresu klasyfikacji usług wraz ze zmianą edycji Klasyfikacji Nicejskiej oraz do argumentu, że uprawniony ze znaku IR-[...] nie rozszerzył ochrony znaku o klasę 45 obecnie zawierającą usługi prawne, co jest dowodem na to, że nie świadczy usług prawnych, UP jednoznacznie stwierdził, iż Międzynarodowa Klasyfikacji Towarów i Usług pełni jedynie rolę pomocniczą przy sporządzaniu wykazów towarów i usług, tak aby zapewnić pewną jednolitość wykazów i pojęć w krajach stosujących Klasyfikację Nicejską. Ochrona w postaci prawa ochronnego na znak towarowy zapewniana jest w odniesieniu do konkretnych towarów i usług, a nie w odniesieniu do określonych klas. W konsekwencji ujęcie określonej usługi w konkretnej klasie (przykładowo: usługi prawne w klasie 42 albo 45) dla zakresu żądanej ochrony ma znaczenie drugorzędne. W związku z powyższym Urząd nie zgodził się z argumentem zgłaszającego, że brak rozszerzenia ochrony znaku IR-[...] przez uprawnionego z tego znaku o klasę 45 dowodzi tego, że nie świadczy on usług prawnych. Poza tym, rozszerzanie zakresu ochrony przez dodawanie nowych towarów czy usług po udzieleniu prawa ochronnego w świetle polskich przepisów regulujących własność przemysłową jest niedopuszczalne. W odniesieniu do argumentu zgłaszającego, że znak zarejestrowany na rzecz P. GmbH nie jest znany w Polsce, siedziba spółki znajduje się w Niemczech, na terenie Europy spółka nie posiada żadnych oddziałów, a więc usługi świadczone przez uprawnionego ze znaku IR-[...] są dostępne tylko na rynku niemieckim, Urząd stwierdził, że zgodnie z art. 1521 p.w.p., UP prowadzi postępowanie w sprawie ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej międzynarodowych znaków towarowych, w zakresie przewidzianym Porozumieniem lub Protokołem. W przypadku, gdy Urząd stwierdzi, że nie ma przeszkód do uznania na terytorium RP ochrony międzynarodowego znaku towarowego, udziela prawo ochronne na ten znak. W przypadku znaku IR-[...] Urząd stwierdził, że takie przeszkody nie istnieją i objął ochroną ten znak. Dlatego też, bez względu na to czy uprawniony ze znaku przeciwstawionego IR-[...] posiada na terenie Polski oddziały czy nie, czy świadczy tutaj usługi, znak IR-[...] "Professio" wyznaczony na Polskę korzysta w naszym kraju z pełnej ochrony. Reasumując kwestię podobieństwa usług, do oznaczania których przeznaczono znaki przeciwstawione UP podkreślił, że całościowa ocena znaków zakłada pewną współzależność między branymi pod uwagę czynnikami, w szczególności podobieństwem znaków towarowych oraz podobieństwem towarów lub usług, których one dotyczą, przy czym niski stopień podobieństwa między oznaczonymi towarami lub usługami może być zrównoważony znaczącym stopniem podobieństwa między znakami towarowymi i odwrotnie (zasada wzajemnej zależności). Przechodząc do oceny podobieństwa oznaczeń UP podkreślił, że dokonuje się jej z uwzględnieniem dystynktywnych i dominujących elementów oznaczeń, pomijając drobne lub nieistotne różnice między nimi (wyrok NSA, sygn. akt II SA 4031/2001). Tak jak argumentował zgłaszający w swoim wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, znaki porównuje się w trzech płaszczyznach: wizualnej, fonetycznej i znaczeniowej, a oceny podobieństwa znaków dokonuje się w całości, z uwzględnieniem wszystkich elementów znaków (tak też została dokonana analiza podobieństwa znaków Z-[...] i IR-[...] na etapie decyzji o odmowie udzielenia prawa ochronnego). Urząd Patentowy podał, że podobieństwo wizualne polega przede wszystkim na użyciu w znakach tych samych sylab, tych samych liter w tej samej lub podobnej ilości. Organ zauważył, że dla konsumenta decydujące znaczenie mają zbieżne elementy porównywanych oznaczeń. Znak zarejestrowany pod numerem IR-[...] to oznaczenie słowne, które składa się z jednego słowa "Professio". Znak zgłoszony pod numerem Z-[...] jest oznaczeniem słowno-graficznym składającym się z umieszczonego centralnie, pisanego charakterystyczną czcionką słowa "Professio" (za litery "s" został wstawiony symbol "paragraf") i z umieszczonego pod tym słowem, małego, ledwo zauważalnego określenia "kancelaria prawnicza". W przeciwstawionych znakach w warstwie słownej występują więc pewne różnice, ale nie są one na tyle istotne, aby zniwelować podobieństwo między znakami. Organ podkreślił, że badając znaki każdorazowo wyróżnia się te elementy porównywanych oznaczeń, które w pierwszej kolejności przykuwać będą uwagę potencjalnego odbiorcy (elementy dominujące). To one właśnie brane są następnie pod uwagę jako główna płaszczyzna porównania obu znaków. Te zaś elementy znaku, które nie odgrywają żadnej lub przynajmniej znaczącej roli, są w toku dalszej oceny pomijane lub nadaje im się znacznie mniejszą rangę. W każdym z porównywanych znaków występuje identyczny element w postaci słowa "Professio". Jest to jedyny charakterystyczny i wyróżniający element przeciwstawionych oznaczeń. Określenie "kancelaria prawnicza" jest pozbawione znamion odróżniających, stanowi drugorzędny element znaku, który nie niweluje podobieństwa między nimi. Zgłaszający zarzucił Urzędowi, że ocena podobieństwa dokonana przez UP dotyczyła tylko elementu słownego znaku Z-[...] w postaci wyrazu "Professio", że pominięto pozostały element znaku w postaci zwrotu "kancelaria prawnicza". Urząd podkreślił, że w rozpatrywanej sprawie została dokonana całościowa ocena podobieństwa znaków z uwzględnieniem ich wszystkich elementów. Nie zmienia to jednak faktu, że "w praktyce orzeczniczej, jak również w doktrynie wykształcono szereg reguł specjalnych, według których ustala się prawdopodobieństwo w ramach różnych rodzajów znaków. Jedna z powszechnie przyjętych reguł stanowi, że podobieństwo znaków ocenia się według cech wspólnych, a nie według występujących w nich różnic. Zatem, różnice nie wykluczają podobieństwa znaków. Gdy dominują cechy wspólne, to choć różnice istnieją, kupujący może być wprowadzony w błąd, a zatem można mówić o podobieństwie uzasadniającym postawienie zarzutu naruszenia prawa do znaku oryginalnego. Sprawdzanie podobieństwa powinno więc prowadzić do obiektywnego bilansu podobieństw i różnic, a ich sumę należy odnieść do przeciętnej uwagi rozsądnego kupującego" (tak wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 lutego 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 1787/07). Zdaniem UP, porównując zbieżny, wspólny element słowny analizowanych znaków, czyli słowo "Professio" bezsprzecznie należy stwierdzić, że przeciwstawione znaki są identyczne we wszystkich trzech warstwach, w których ocenia się podobieństwo znaków, a mianowicie w warstwie wizualnej, fonetycznej i znaczeniowej. Organ podał, że zgłaszający twierdził, że najbardziej dystynktywnym elementem oznaczenia Z-[...] jest charakterystyczna grafika, a forma graficzna jest elementem zwracającym uwagę przeciętnego odbiorcy. Jednak w opinii Urzędu podobieństwa nie niweluje fakt, iż znak zgłoszony pod numerem Z-[...] jest znakiem słowno-graficznym, a znak zarejestrowany pod numerem IR-[...] jest znakiem słownym, gdyż ten ostatni, jako taki może być używany w obrocie pod dowolną postacią, z dowolną grafiką, czcionką. Podkreślić poza tym należy, że dla oceny podobieństwa znaków kombinowanych elementy słowne mają - w większości przypadków - charakter decydujący. Urząd Patentowy podkreślił, że słowo "Professio" w analizowanych oznaczeniach ma decydujące znaczenie przy ocenie ich podobieństwa. Jest ono podstawowym i dominującym elementem znaków. Ponadto, imitacja części słownej w znaku słowno-graficznym przy dodaniu elementu graficznego może wprowadzać odbiorców w błąd co do pochodzenia usług, bowiem może ona sugerować, iż zgłoszony znak słowno-graficzny jest odmianą wcześniej zarejestrowanego znaku słownego i pochodzi od tego samego podmiotu lub że istnieją związki organizacyjnoprawne łączące odrębne firmy. Odnosząc się do argumentów zgłaszającego dotyczących kwestii zdolności odróżniającej elementu znaku zgłoszonego pod numerem Z-[...] w postaci sformułowania "kancelaria prawnicza", Urząd nie zgodził się z opinią zgłaszającego w tym zakresie. Kwestię zdolności odróżniającej znaków reguluje art. 129 p.w.p., wskazujący w jakich przypadkach można mówić o braku znamion odróżniających. Według art. 129 ust. 2 pkt 2 p.w.p., zwrot słowny "KANCELARIA PRAWNICZA" w odniesieniu do usług prawnych jest pozbawiony znamion odróżniających, gdyż jednoznacznie wskazuje na rodzaj świadczonych usług. Podkreślić należy, że zdolność odróżniającą znaku zawsze ocenia się w odniesieniu do konkretnych towarów lub usług. W takim też sensie UP posługiwał się pojęciem braku znamion odróżniającym określenia "KANCELARIA PRAWNICZA" w znaku Z-[...]. Odnosząc się do zarzutu, że Urząd nie badał warstwy wizualnej znaku, organ stwierdził, że miał na myśli nie warstwę wizualną w ogóle, a jedynie stronę graficzną znaku przeciwstawionego, której jest pozbawiony, gdyż został zgłoszony jako oznaczenie słowne. Dlatego też UP argumentował, że "warstwa graficzna, w jakiej występuje on na rynku (znak IR-[...]) nie została zgłoszona do Urzędu w celu uzyskania ochrony". Argument ten odniósł Urząd jedynie do zgłoszenia dokonanego przez firmę P. GmbH pod numerem IR-[...], a nie do innych znaków uprawnionego, dlatego też bez znaczenia dla sprawy pozostaje argument zgłaszającego, że uprawniony ze znaku IR-[...] wniósł o ochronę swojego znaku jako znaku graficznego pod numerem IR- [...]. Analizując argumenty zgłaszającego dotyczące kwestii kręgu odbiorców usług oznaczanych przeciwstawionymi znakami i ryzyka wprowadzenia konsumentów w błąd co do pochodzenia usług, UP stwierdził, że podobieństwo obu porównywanych znaków i usług zachodzi w takim stopniu, że w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego mogłoby wprowadzić w błąd odbiorców usług co do ich pochodzenia i spowodować wśród części odbiorców błąd polegający w szczególności na skojarzeniu między znakami. W rozpatrywanej sprawie występuje identyczność dominującego elementu znaków we wszystkich trzech wymienionych płaszczyznach. Organ podkreślił, że podstawowym elementem oceny istnienia ryzyka wprowadzenia odbiorców w błąd co do pochodzenia usług jest ustalenie kręgu odbiorców, dla których przeznaczone są usługi oznaczane przeciwstawionymi znakami towarowymi. Wobec powyższego, przy ustalaniu tego, jakie osoby należą do docelowej grupy odbiorców, należy wziąć pod uwagę ogół usług objętych spornym prawem i przeciwstawionym mu wcześniejszym znakiem. Z uwagi na fakt, iż porównywane znaki dotyczą usług jednego rodzaju, a mianowicie profesjonalnych usług doradczych, jakimi są niewątpliwie usługi prawne, krąg ich odbiorców będzie się pokrywał, a usługi te będą świadczone w takich samych punktach, chociażby w kancelariach prawniczych czy innych firmach doradczych. Odbiorcą tych usług może być zarówno profesjonalista, jak i zwykły konsument potrzebujący pomocy prawnej. Odwołując się do orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości WE, UP stwierdził, iż na potrzeby dokonania oceny istnienia ryzyka wprowadzenia w błąd przyjmuje się, że przeciętny odbiorca jest osobą należycie poinformowaną, uważną i ostrożną. Jednak pomimo tego, w przedmiotowej sprawie należało przyjąć, iż zachodzi ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd co do pochodzenia oznaczanych usług, zarówno w odniesieniu do podmiotów profesjonalnych, jak i do klientów nieprofesjonalnych ze względu na występujące podobieństwo usług, do oznaczania których przeznaczone są porównywane oznaczenia jak i podobieństwo pomiędzy samymi znakami towarowymi. Organ zauważył, że argument, iż w obrocie istnieją podobne oznaczenia różniące się przede wszystkim warstwą graficzną, nie ma znaczenia dla niniejszej sprawy. Sprawy żadnego znaku nie da się bowiem rozpatrywać ogólnie, jest ona zawsze oceniana w swoich konkretnych uwarunkowaniach i odniesieniach. Sprawy rozpatruje się indywidualnie z uwzględnieniem wszystkich istotnych czynników w danej sprawie. Fakt, iż zgłaszający w podobnym stanie faktycznym uzyskał prawo ochronne na jakieś oznaczenia nie może prowadzić do automatycznego, pozytywnego rozstrzygania we wszystkich następnych sprawach wyłącznie w oparciu o precedens. Pismem z dnia 21 października skarżąca P. sp.k. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję UP z dnia [...] września 2010 r., wnosząc o jej uchylenie w całości wraz z decyzją poprzedzającą, odmawiająca udzielenia prawa ochronnego na słowno-graficzny znak towarowy "Professio KANCELARIA PRAWNICZA". Zaskarżonej decyzji skarżąca Spółka zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj. art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w odniesieniu do stanu faktycznego sprawy. Skarżąca podkreśliła, że dla wypełnienia dyspozycji wskazanego przepisu konieczne jest łączne spełnienie następujących przesłanek: znaki muszą być do siebie podobne, wystąpić musi jednorodzajowość towarów/ usług, dla których znaki towarowe są przewidziane, konsekwencją występującego podobieństwa znaków i towarów jest niebezpieczeństwo wprowadzenia w błąd odbiorców co do pochodzenia towarów oznaczonych tymi znakami. Mając na uwadze przesłankę jednorodzajowości towarów/ usług, dla których znaki towarowe są przewidziane, skarżąca stwierdziła, że w sprawie nie występuje jednorodzajowość usług świadczonych przez P. Sp. k. i P. GmbH. Rodzaj usług świadczonych przez skarżącą to usługi prawne natomiast rodzaj usług świadczonych przez P. GmbH to przede wszystkim doradztwo w zakresie zarządzania oraz organizacja jednorodzajowość prowadzenie szkoleń. Niespełnienie chociażby jednej z przesłanek nie może być podstawą do nieudzielania prawa ochronnego na taki znak towarowy, gdyż podstawą wydania decyzji odmownej jest łączne spełnienie trzech w/w przesłanek. Skarżąca podkreśliła, iż świadczy usługi na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, wobec czego znak towarowy będzie używany na rynku polskim. Natomiast znak towarowy zarejestrowany na rzecz P. GmbH nie jest znany w Polsce, siedziba Spółki znajduje się w Niemczech, a na terenie Europy Spółka nie posiada żadnych oddziałów. Zatem usługi świadczone przez tę Spółkę są dostępne tylko na rynku niemieckim. Porównując podobieństwo znaków, skarżąca zaznaczyła, że znak "Professio KANCELARIA PRAWNICZA" (Z-[...]) oraz znak, który już korzysta z prawa ochronnego należy porównywać, biorąc pod uwagę znak jako całość, a nie wyłącznie jedno ze słów stanowiących jego element. Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2007 r., sygn. II GSK 258/07, skarżąca podkreśliła, że okoliczność, że małe różnice w liczbie liter często nie wystarczają, aby wykluczyć ryzyko podobieństwa towarów nie pozwala na uogólnienie, iż dotyczy wszystkich przypadków oceny podobieństwa znaków, gdyż to ryzyko jest uzależnione od całościowego wrażenia. W związku z tym stwierdzeniem, w ocenie skarżącej, nie należy odrzucać członu "Kancelaria Prawnicza" ze zgłoszonego oznaczenia, gdyż składa się on na całość znaku, który brzmi "Professio KANCELARIA PRAWNICZA" (Z-[...]), a przede wszystkim nie należy odrzucać warstwy graficznej, bo ona również składa się na całość znaku. Dla poparcia zasadność powyższego wniosku, strona przywołała wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 stycznia 2007 r., sygn. VI SA/Wa 2002/06 oraz orzeczenie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 13.09.2007 r. w sprawie Ponte Finanziaria przeciwko OHIM oraz F.M.G. Textiles (C 234/06 P). Strona zauważyła, że zgłaszający posłużył się podobieństwem koncepcyjnym i wizualnym, do którego zaliczają się przede wszystkim elementy fantazyjne, wymyślone przez samego twórcę. W odniesieniu do znaku "Professio KANCELARIA PRAWNICZA" (Z-[...]) są to elementy graficzne zawarte w pierwszym członie znaku. Dodatkowo bardzo ważnym elementem jest forma, w jakiej znak został zgłoszony czyli znaki towarowe słowne i słowno - graficzne. Jak już sama nazwa wskazuje pierwsze z nich to znaki posługujące się słowem, drugie zaś zaopatrzone będą również wt płaszczyznę graficzną. Przeciwstawiony znak "Professio" (IR - [...]) zarejestrowany na rzecz P. GmbH jest znakiem słownym, natomiast znak "Professio KANCELARIA PRAWNICZA" (Z-[...]) jest znakiem słowno- graficznym. Słowo "Professio" wyróżnia grafika. Fundamentalną zasadą jest, iż aby dokonać analizy podobieństwa znaków, znaki powinny być oceniane całościowo, gdyż odbiorcy postrzegają znak jako całość, której wizję zachowali w pamięci. W przedmiotowej sprawie UP ograniczył się tylko i wyłącznie do porównania pierwszego elementu obu znaków, nie biorąc po uwagę warstwy wizualnej. Specyfika warstwy graficznej w słowie "Professio" przejawia się w ten sposób, iż litery "s" przedstawione zostały w formie paragrafów. Nie ulega wątpliwości, iż paragraf jest symbolem powszechnie stosowanym w dziedzinie prawa. Zastosowana w ten sposób grafika w zestawieniu z nazwą rodzajową "KANCELARIA PRAWNICZA" w pierwszej kolejności sugeruje zakres świadczonych przez skarżącą usług, tj. usług prawnych. Skarżąca podkreśliła, że oceny podobieństwa oznaczeń dokonuje się przy uwzględnieniu ogólnego wrażenia, jakie wywierają one na odbiorcy. Bierze się przy tym pod uwagę ich siłę odróżniającą (moc), z uwzględnieniem odróżniających i dominujących elementów. Konfrontowane znaki porównuje się przy tym w trzech płaszczyznach: wizualnej, fonetycznej i znaczeniowej. Zarówno przeciwstawiany znak towarowy, jak i oznaczenie skarżącej przynależą do kategorii znaków słabych. Jednakże kolizyjne oznaczenie posiada cechy, które wbrew twierdzeniom UP, nie są powielane w innych tego rodzaju formach znaku. Najbardziej dystynktywnym elementem przeciwstawianego oznaczenia, jest charakterystyczna grafika w słowie "Professio" - paragrafy zastępujące litery "s", będące symbolem powszechnie stosowanym w dziedzinie prawa. Forma graficzna znaku jest elementem zwracającym uwagę przeciętnego odbiorcy. W tym aspekcie istotnymi są: kolorystyka, układ wyrazów liter, rozkład małych i dużych liter, czcionka, itd. Grafika wraz z całą resztą elementów nadaje temu znakowi unikalny charakter. Sprawia to, iż w ocenie skarżącej, oznaczenie, jako całość posiada zdolność odróżniającą w stopniu pozwalającym na udzielenie prawa ochronnego na takie oznaczenie. Ogólne wrażenie nie przemawia za uznaniem, że przeciętny odbiorca zostanie wprowadzony w błąd. Zarówno zbieżne jak i odmienne człony wyrazów są widoczne i słyszalne. Skarżąca podkreśliła także, że nabywcy usług są obecnie coraz bardziej wykształceni i dobrze poinformowani. Model przeciętnego nabywcy to wzorzec nabywcy świadomego. Dotyczy to także nabywców usług oferowanych przez skarżącą i P. GmbH. Nie budzi wątpliwości, że przeciwstawione znaki oceniane jako całość są na tyle zróżnicowane, że wywierają odmienne wrażenie na odbiorcach, a tym samym nie są podobne w takim stopniu, który prowadziłby do wprowadzenia w błąd odbiorców, co do pochodzenia towarów i usług oznaczonych tymi towarami, a więc do następstw określonych w art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. W ocenie skarżącej, poza sporem pozostaje fakt, iż znak "Professio KANCELARIA PRAWNICZA" (Z-[...]) wyróżnia pierwszy element, który posiada grafikę jak również kolejne elementy, mianowicie słowa "KANCELARIA PRAWNICZA". W tym stanie rzeczy, zdaniem skarżącej, UP postąpił nieprawidłowo nie dokonując oceny warstwy wizualnej znaku, a wskazując jedynie, że przeciwstawiony znak jest znakiem słownym. Za błędną skarżąca uznała informację UP, zgodnie z którą warstwa graficzna znaku nie została zgłoszona do Urzędu, gdyż P. GmbH zarejestrowało również znak towarowy graficzny pod numerem [...]. Zarejestrowany znak jest znakiem całkowicie odbiegającym od grafiki przedstawionej przez skarżącą w zgłoszonym znaku słowno - graficznym. Elementy graficzne w spornych znakach zostały stworzone według zupełnie odmiennej koncepcji. Skarżąca stwierdziła także, że UP, dokonując wykładni art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p., naruszył zasady oceny ryzyka wprowadzenia w błąd odbiorców dotyczące znaku towarowego identycznego lub podobnego do znaku towarowego z wcześniejszym pierwszeństwem. Powołując się na orzecznictwo ETS (por. wyrok ETS z 22 czerwca 2000 r. w sprawie C-425/98) skarżąca zauważyła, że niebezpieczeństwo wprowadzenia w błąd musi być przedmiotem całościowej oceny, przy uwzględnieniu wszystkich istotnych czynników stanu faktycznego. W odpowiedzi na skargę UP podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji, wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Badając zaskarżoną decyzję we wskazany wyżej sposób, Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja prawa nie narusza w stopniu nakazującym jej uchylenie, a zatem skarga jest nieuzasadniona i podlega oddaleniu. Przedmiotem skargi jest decyzja odmawiająca udzielenia prawa ochronnego na słowno - graficzny znak towarowy "Professio KANCELARIA PRAWNICZA" zgłoszony przez "P." Spółka Komandytowa z siedzibą w [...] pod nr Z – [...]. Zgłoszony znak przeznaczony został do oznaczania towarów w klasie 45 klasyfikacji nicejskiej: usług prawnych. Urząd Patentowy zaskarżoną decyzją odmówił udzielenia prawa ochronnego na omawiany znak towarowy na podstawie art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. w zw. z art. 145 ust.1 p.w.p. Zgodnie z tym przepisem nie udziela się prawa ochronnego na znak towarowy identyczny lub podobny do znaku towarowego, na który udzielono prawa ochronnego lub zgłoszonego w celu uzyskania prawa ochronnego (o ile na znak taki zostanie udzielone prawo ochronne) z wcześniejszym pierwszeństwem na rzecz innej osoby dla towarów identycznych lub podobnych, jeżeli zachodzi ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd, które obejmuje w szczególności ryzyko skojarzenia znaku ze znakiem wcześniejszym. Celem przepisu jest uniemożliwienie kolizji z prawami ochronnymi do znaków towarowych identycznych lub podobnych udzielonymi z wcześniejszym pierwszeństwem, a przeszkoda udzielenia prawa ochronnego zachodzi w razie łącznego spełnienia dwóch przesłanek tzn.: 1) gdy badane znaki są identyczne i służą do oznaczania towarów podobnych lub są podobne i służą do oznaczania towarów identycznych, lub są podobne i służą do oznaczania podobnych towarów oraz 2) gdy we wskazanych wyżej sytuacjach zachodzi ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd, które obejmuje w szczególności ryzyko skojarzenia znaku ze znakiem wcześniejszym. Organ przyjął, że przedmiotowy znak jest podobny do znaku towarowego słownego "Professio" IR-[...]. Znak ten jako międzynarodowy znak towarowy, w oparciu o art. 1521 p.w.p. w zw. z art. 4 Protokołu do Porozumienia madryckiego o międzynarodowej rejestracji znaków (Dz. U. z 2003 r. Nr 13, poz. 129) został zarejestrowany na rzecz P. Gmbh, Niemcy z pierwszeństwem od dnia 23 września 2004 r. Z tym samym dniem uzyskał ochronę taką samą, jak gdyby został złożony w Urzędzie Patentowym RP (kopia wydruku z bazy WIPO-ROMARIN w aktach adm.). Przechodząc do oceny poszczególnych elementów wskazanych w art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p., należy zauważyć, że przed przystąpieniem do badania identyczności lub podobieństwa znaków towarowych, winno się dokonać oceny czy towary lub usługi, oznaczaniu których służyć ma znak towarowy są identyczne lub podobne. Wykluczenie tej przesłanki w świetle art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p., czyni dalsze badanie w zakresie podobieństwa znaku niezasadnym. W przedmiotowej sprawie Urząd Patentowy ocenił, iż towary, dla oznaczania których przeznaczone zostały przeciwstawione sobie znaki, są tego samego rodzaju, gdy chodzi o usługi oznaczone w klasie 42 (profesjonalne usługi doradcze, z wyłączeniem doradztwa w zakresie biznesu), według VIII Edycji Międzynarodowej Klasyfikacji Towarów i Usług (Klasyfikacji Nicejskiej) i w klasie 45 (usługi prawne) według IX Edycji tej Klasyfikacji. Należy podzielić stanowisko organu, że do zakresu profesjonalnych usług doradczych należą także usługi prawne. Przynajmniej te zakresy krzyżują się. Skarżąca nie wskazywała, że znak będzie odnosił się wyłącznie do specjalistycznych usług prawniczych, np. związanych z biznesem, które to usługi podlegały wyłączeniu spod oznaczenia znakiem IR-[...]. Skarżąca określiła szeroko swoje usługi - jako usługi prawne. Jednocześnie należy zauważyć, że IX Edycja omawianej Klasyfikacji zaczęła być stosowana do rejestracji znaków zgłoszonych po dniu 1 stycznia 2007 r. O ile według VIII Edycji usługi prawne były przypisane do klasy 42, o tyle w IX Edycji usługi prawne ujęto w klasie 45 wraz z usługami prywatnymi i społecznymi, świadczonymi przez osoby trzecie w celu zaspokojenia potrzeb poszczególnych osób, usługami w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa i ochrony osób i mienia. Zresztą sama skarżąca miała problemy z oznaczeniem usługi według prawidłowej Edycji wskazywanej Klasyfikacji, skoro w podaniu o udzielenie prawa ochronnego, które wpłynęło do organu w dniu 19 listopada 2007 r. podała klasę 42 dla usług, dla których został zgłoszony sporny znak. Okoliczność, że uprawniony ze znaku IR-[...] nie zajmuje się świadczeniem usług prawnych, co podkreślała skarżąca, nie miała istotnego znaczenia w niniejszej sprawie. Zgodnie z art. 153 ust. 1, 3 p.w.p. w zw. z art. 138 ust. 1 p.w.p. w wyniku uzyskania prawa ochronnego na znak towarowy uzyskuje się ochronę w odniesieniu do konkretnych towarów i usług, których ochrony się żąda, a nie, które się świadczy. Podobnie należało ocenić argumentację skarżącej, że znak IR-[...] nie jest znany w Polsce. Należy odwołać się ponownie do art. 1521 p.w.p. określający zakres ochrony. Ponadto, co podkreślił Urząd Patentowy, Międzynarodowa Klasyfikacja Towarów i Usług pełni jedynie rolę pomocniczą przy sporządzaniu wykazów towarów i usług, aby zapewnić jednolitość wykazów i pojęć. Należy jeszcze raz podnieść, że ochronę uzyskuje się na konkretne usługi i towary, a nie - ich klasy. Ustalenie podobieństwa towarów oznaczonych przeciwstawionymi znakami prowadzi do konieczności zbadania podobieństwa samych znaków - znaku zgłoszonego: "Professio KANCELARIA PRAWNICZA" i znaku przeciwstawionego: słownego "Professio". Co do oceny podobieństwa znaków za prawidłowe należy uznać stanowisko organu, że znaki powinny być oceniane jako całość ze zwróceniem uwagi na elementy zbieżne, ponieważ to one decydować będą o podobieństwie znaków. Niewątpliwie zbieżnym, wręcz identycznym elementem obu znaków jest wyraz "Professio". Skarżąca nie kwestionowała, że zgłoszonym znaku znajduje się słowo: "Professio", chociaż w wyrazie tym w miejscu liter: "ss" został wstawiony element graficzny w postaci trzech paragrafów w kolorze: czarnym, szarym, niebieskim. Ponadto wyraz ten, ze względu na jego usytuowanie w wielowyrazowym znaku i jego zapis graficzny (znacznie większe litery, aniżeli w pozostałych słowach dalszego oznaczenia: "KANCELARIA PRAWNICZA"), jest wiodącym i dominującym elementem znaku zgłoszonego. Gdy chodzi o warstwę znaczeniową, odbiorcy kojarzyć będą słowo to z profesjonalizmem czyli wysokim standardem oferowanej usługi. Jednakże rodzaj oferowanej usługi nie wynika z tego słowa. Nadto, co podkreślił organ w znakach słowno - graficznych elementy słowne, co do zasady, najczęściej mają charakter dominujący, zwłaszcza wówczas, gdy są nacechowane w wysokim stopniu zdolnością odróżniającą. Sąd orzekający podziela powyższy pogląd (vide: wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2010 r., sygn. akt II GSK 849/09). Elementem słownym, który decyduje o charakterze odróżniającym jest jedynie słowo: "Professio". Zwrot: "KANCELARIA PRAWNICZA" charakteru odróżniającego nie posiada, z uwagi na treść art. 129 ust. 2 pkt 2 p.w.p. Według tego przepisu nie mają dostatecznych znamion odróżniających oznaczenia, które: składają się wyłącznie z elementów mogących służyć w obrocie do wskazania w szczególności rodzaju towaru, jego pochodzenia, jakości, ilości, wartości, przeznaczenia, sposobu wytwarzania, składu, funkcji lub przydatności. Oznaczenie "KANCELARIA PRAWNICZA" zatem posiada jedynie walory informacyjne. Należało w powyższym zakresie podzielić stanowisko organu. Podobnie z elementem graficznym, słusznie organ zauważył, że nie miał on charakteru dominującego. Stanowił jedynie imitację części słownej, dokładnie liter: "ss", co nie miało wpływu na sposób odczytania wyrazu, w którym ten element graficzny został umieszczony. W tej sytuacji element graficzny nie miał wpływu na wyraźne odróżnienie znaku zgłaszanego od znaku przeciwstawionego. Mógł zaś sugerować, że jest odmianą znaku wcześniej zarejestrowanego i pochodzi od samego podmiotu albo istnieją związki organizacyjno - prawne, łączące odrębne firmy. W ocenie Sądu Urząd Patentowy prawidłowo zinterpretował pojęcie "podobieństwa znaków" zawarte w art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p., po czym dokonał prawidłowej i wyczerpującej analizy porównywanych znaków, dochodząc do słusznego wniosku, iż są te znaki podobne, a co do elementu odróżniającego – nawet identyczne. Organ dokonał porównania całych znaków, we warstwie fonetycznej, znaczeniowej, wizualnej, a dopiero we wnioskach wskazał przyczyny uznania elementu "Professio" jako elementu dominującego i odróżniającego. (podobnie wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 3 września 2010 r., sygn. akt T - 472/08). W przedmiotowej sprawie, gdy znaki przeznaczone do oznaczania towarów podobnych, są podobne, to zachodzi ryzyko wprowadzenia w błąd odbiorców, które obejmuje w szczególności ryzyko skojarzenia znaku ze znakiem wcześniejszym. W niniejszej sprawie możliwość błędu odbiorcy towaru co do producenta jest realna i musi prowadzić do wniosku, iż znaki nie mogą koegzystować na jednym rynku. Trybunał Sprawiedliwości w w/w wyroku stwierdził, że "Całościową ocenę prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd w zakresie, w jakim dotyczy ona wizualnego, fonetycznego lub koncepcyjnego podobieństwa kolidujących znaków, należy oprzeć na wywieranym przez nie całościowym wrażeniu, ze szczególnym uwzględnieniem ich elementów odróżniających i dominujących. Sposób postrzegania znaków towarowych przez przeciętnych konsumentów danych towarów lub usług odgrywa w całościowej ocenie wspomnianego prawdopodobieństwa decydującą rolę. W tym względzie przeciętny konsument postrzega zwykle znak towarowy jako całość i nie dokonuje analizy jego poszczególnych detali (zob. wyrok Trybunału z dnia 12 czerwca 2007 r. w sprawie C-334/05 P OHIM przeciwko Shaker, pkt 35 i przytoczone tam orzecznictwo)". Co dorozumienia odbiorcy należy zgodzić się, że oznacza on przeciętnego konsumenta, przeciętnego odbiorcę (tak NSA w wyroku z dnia 23 marca 2010 r., sygn. akt II GSK 533/09). Sąd ten stwierdził, że "Model przeciętnego odbiorcy ukształtowany w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości to osoba należycie, dobrze poinformowana, należycie uważna i ostrożna. Warto wskazać, iż w orzeczeniu z dnia 22 czerwca 1999 r., C - 342/97 Lloyd/Klijsen, jak również w orzeczeniu z dnia 16 lipca 1998 r., C - 210/96 Gut Springenheide i Tusky ETS podał, iż dla celów całościowej oceny niebezpieczeństwa konfuzji przeciętny konsument określonego rodzaju dóbr jest postrzegany jako osoba należycie dobrze poinformowana, należycie uważna i ostrożna, przy czym poziom spostrzegawczości przeciętnego konsumenta może się różnić w zależności od rodzaju towarów lub usług.". Takie rozumienie odbiorcy zaprezentował organ. Organ wskazał, że odbiorcą usług w obu przypadkach, jako usług doradczych (do nich należą także usługi prawne) może być zarówno przeciętny konsument, jak i profesjonalista, a usługi będą oferowane w punktach doradczych (kancelariach, firmach doradczych). Zatem odbiorca będzie ukierunkowany na podobny charakter usług, co przy podobieństwie oznaczeń, prawie że identycznych, może powodować wprowadzenie tegoż odbiorcy w błąd. Z powyższych względów Sąd nie podzielił przekonania skarżącej co do naruszenia przez Urząd Patentowy prawa materialnego, tj. art. 132 ust. 2 pkt 2 pwp. Dokonana przez organ analiza podobieństwa towarów oraz znaków została dokonana wszechstronnie i prawidłowo bez naruszenia przepisów procesowych. Co do zarzutu braku odniesienia się przez Urząd Patentowy do znaku słowno – graficznego "Professio" IR-[...], organ wskazał, że zgłaszanemu znakowi przeciwstawił znak słowny zarejestrowany pod nr IR-[...], co leżało w sferze kompetencji organu. Zatem zarzut ten pozostawał bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Należało podzielić stanowisko organu, gdyż przepisy nie wskazują liczby znaków, porównywanych ze zgłoszonym. Na marginesie należy zauważyć, że istnieje rozbieżność w wyrażeniu w podaniu znaku zgłoszonego przez skarżącą, gdyż podaje się, że napis "Professio" składa się z małych liter w kolorze czarnym, podczas gdy w napisie pierwsza litera jest wielką literą (litera "P"). Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzekł jak w sentencji.