VI SA/Wa 236/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędziowie Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 września 2021 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. z siedzibą w N. o wznowienie postępowania sądowego w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 2748/15 w przedmiocie kary pieniężnej I. wznawia postępowanie zakończone prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 marca 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 2748/15; II. uchyla wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 marca 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 2748/15; III. uchyla decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2015 r.; IV. umarza postępowanie administracyjne; V. określa, że zwrotowi na rzecz skarżącej A. Sp. z o.o. z siedzibą w N. podlega kwota uiszczonej kary pieniężnej w wysokości 5 000 (słownie: pięć tysięcy) złotych z odsetkami w wysokości jak dla zaległości podatkowych od dnia 1 czerwca 2016 r. do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku; VI. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącej A. Sp. z o.o. z siedzibą w N. kwotę 400 (słownie: czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. [...] Sp. z o.o. z siedzibą w N. (dalej jako "skarżąca", "spółka") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę o wznowienie postępowania sądowego w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem tego Sądu z 22 marca 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 2748/15 oddalającym skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] sierpnia 2015 r. nr [...]. Organ ten utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2015 r. w przedmiocie nałożenia na skarżącego kary pieniężnej wysokości 5000 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia. Organ ustalił, na podstawie protokołu kontroli nr [...] z [...] maja 2015 r., że tego dnia w miejscowości B. na drodze krajowej nr [...] zatrzymano do kontroli pojazd członowy składający się z dwuosiowego ciągnika samochodowego marki [...] o nr rej. [...] oraz trzyosiowej naczepy ciężarowej marki [...] o nr rej. [...]. Pojazdem członowym kierował Z. S., który wykonywał przejazd z ładunkiem podzielnym: nawozów sztucznych, zapakowanych w worki po 50 kg, które zostały poukładane na paletach, w imieniu spółki. Przewożony ładunek stanowił ładunek podzielny. Kontrolowany pojazd poruszał się na drodze, na której dopuszczony jest ruch pojazdów o naciskach osi do 10 t. W wyniku przeprowadzonych pomiarów ustalono, że nacisk pojedynczej osi napędowej pojazdu członowego wynosił 10,83 t (po odjęciu błędu w wysokości 4%) tj. doszło do przekroczenia przewidzianej normy o 0,83 t. Po rozpatrzeniu sprawy [...] WITD decyzją z [...] czerwca 2015 r. nałożył na spółkę karę pieniężną w wysokości 5.000 złotych za brak zezwolenia kategorii IV, z uwagi na to, że ustalony w wyniku kontroli pojazdu nacisk na oś pojedynczą napędową wynosił 10,83 t. Stanowiło to przekroczenie dopuszczalnego nacisku na oś pojedynczą o 0,83 t. Uwzględniając wielkość przekroczenia nacisku na oś oraz fakt, że pojazd poruszał się po drodze krajowej organ uznał, że przewoźnik powinien posiadać zezwolenie kategorii IV na przejazd pojazdu ponadnormatywnego po drogach publicznych. Skarżąca nie posiadała stosownego zezwolenia, w związku z powyższym organ stwierdził po stronie spółki uchybienie, które podlegało karze określonej w art. 140ab ust. 1 pkt 2 p.r.d. Skarżący odwołał się od ww. decyzji. Po rozpoznaniu odwołania, Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z [...] sierpnia 2015 r. nr [...] GITD utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie powołał się na art. 41 ust. 1 u.d.p., który wprawdzie stanowi, że po drogach publicznych dopuszcza się ruch pojazdów o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t, ale z zastrzeżeniem art. 41 ust. 2 i 3 u.d.p. Zgodnie z art. 41 ust. 2 u.d.p. Minister właściwy do spraw transportu, ustala w drodze rozporządzenia, mając na uwadze potrzebę ochrony dróg oraz zapewnienia ruchu tranzytowego m.in.: wykaz dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t. Na podstawie powyższej delegacji ustawowej, wykaz dróg krajowych i dróg wojewódzkich, na których obowiązuje nacisk osi do 8 t i 10 t został określony rozporządzeniem Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia z dnia 6 września 2012 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, oraz wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t (Dz. U. z 2012 r., poz. 1061). Droga, na której stwierdzono przejazd i dokonano zatrzymania do kontroli przedmiotowego pojazdu członowego została wskazana w powołanym wyżej rozporządzeniu, jako droga o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t. Z tego względu organ prawidłowo nałożył karę pieniężną jak za brak zezwolenia kategorii IV, które stosownie do lp. 4 załącznika nr 1 do p.r.d. jest wydawane na przejazd pojazdu po drodze krajowej m.in. dla pojazdów o naciskach osi nieprzekraczających wielkości przewidzianych dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t. Od ww. decyzji GITD skarżąca złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, kwestionując prawidłowość wydanych decyzji. Wyrokiem z 22 marca 2016 r. wydanym w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 2748/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalił skargę na ww. decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] sierpnia 2015 r. nr [...]. Na wniosek skarżącego Sąd sporządził uzasadnienie ww. wyroku. W związku z tym, że skarżący nie złożył skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, ww. wyrok WSA w Warszawie uprawomocnił się. [...] lutego 2021 r. skarżąca, powołując się na art. 18 ust. 1 ustawy z 18 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r., poz. 54) w związku z orzeczeniem przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej niezgodności przepisów krajowych nakładających obowiązek posiadania zezwoleń umożliwiających poruszanie się po drogach publicznych pojazdów o nacisku pojedynczej osi do 11,5 t z dyrektywą Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996r. ustanawiającą dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne obciążenia w ruchu międzynarodowym wniosła skargę o wznowienie postępowania zakończonego ww. wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 22 marca 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 2748/15. Opisując stan faktyczny sprawy, spółka powołała się na wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) z 21 marca 2019 r. C-127/17, który stwierdził bezprawność nakładania kary na przewoźników w przypadku, kiedy rzeczywisty nacisk pojedynczej osi nie przekraczał 11,5 tony. Skarżąca wskazała, na mocy art. 18 i 19 ustawy zmieniającej, na możliwość ubiegania się o zwrot niesłusznie pobranych kar pieniężnych w sprawach zakończonych decyzją ostateczną niezależnie od trasy przejazdu lub miejsca jego załadunku lub rozładunku. Załączyła do skargi bankowy dowód wpłaty na rzecz [...] WIDT kwoty 5000 zł w dniu [...] czerwca 2016r. W odpowiedzi na skargę o wznowienie, organ pozostawił ją do uznania Sądu. Pismem z [...] czerwca 2021 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w P. poinformował, że kara pieniężna w wysokości 5 000 zł nałożona zaskarżoną decyzją została wpłacona w dniu [...] września 2018r. wraz z kosztami upomnienia 11,60 zł.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu, przy czym wyrok w sprawie niniejszej Sąd wydał na posiedzeniu niejawnym, w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U.2020.1842 t.j.) w brzmieniu nadanym przez art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1090), gdyż mimo zmiany przepisów, należało mieć na uwadze konieczność rozpoznania sprawy, wynikającą z art. 7 p.p.s.a. i § 26 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 5 sierpnia 2015 r. Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz. U. poz. 1177), przy jednoczesnym braku możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. 13 marca 2021 r. weszła w życie ww. ustawa z dnia 18 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw (dalej też "ustawa o zmianie’), przy czym art. 2, art. 4, art. 18 i art. 19 tej ustawy weszły w życie od 26 stycznia 2021 r. W myśl art. 18 ustawy o zmianie - w sprawie zakończonej decyzją ostateczną dotyczącą: 1) zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego albo 2) nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia, o którym mowa w pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia - w zakresie przejazdu dokonanego w okresie od dnia [...] stycznia 2011 r. do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy można żądać wznowienia postępowania w związku z orzeczeniem przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej niezgodności przepisów krajowych nakładających obowiązek posiadania zezwoleń umożliwiających poruszanie się po drogach publicznych pojazdów o nacisku pojedynczej osi do 11,5 t z dyrektywą Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającą dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym (Dz. Urz. WE L 235 z 17.09.1996, str. 59, Dz. Urz. WE L 67 z 09.03.2002, str. 47 oraz Dz. Urz. UE L 115 z 06.05.2015, str. 1). Natomiast zgodnie z art. 19 ust. 1 ww. ustawy, w sprawie określonej w art. 18 ust. 1 zakończonej prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego można żądać wznowienia postępowania przed tym sądem w związku z orzeczeniem przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej niezgodności przepisów krajowych nakładających obowiązek posiadania zezwoleń umożliwiających poruszanie się po drogach publicznych pojazdów o nacisku pojedynczej osi do 11,5 t z dyrektywą Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającą dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym. W myśl ust. 2 art. 19 ustawy o zmianie wznowienia, o którym mowa w ust. 1, można żądać niezależnie od trasy przejazdu pojazdu lub miejsca jego załadunku lub rozładunku. Ponadto w sytuacji określonej w ust. 1 skargę o wznowienie wnosi się w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Wznowienie postępowania następuje tylko na żądanie strony (art. 19 ust. 3 ustawy z 18 grudnia 2020 r.). Wobec powyższego, zdaniem Sądu, skarga o wznowienie postępowania, zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 22 marca 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 2748/15, została wniesiona w terminie i została oparta na art. 19 ustawy o zmianie w zw. z art. 272 § 2a i art. 277 p.p.s.a. Zgodnie z art. 272 § 2a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2019.2325 t.j.) – dalej: " p.p.s.a.", można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy zostało wydane orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, które ma wpływ na treść wydanego orzeczenia. Podstawą wznowienia może być orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wydane w trybie pytania prejudycjalnego, nawet jeżeli to orzeczenie nie zostało doręczone stronie wnoszącej skargę o wznowienie postępowania (por. uchwała siedmiu sędziów NSA z dnia 16 października 2017 r. I FPS 1/17). Podstawa wznowienia postępowania w niniejszej sprawie związana jest z wydaniem przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) dnia 21 marca 2019 r. wyroku w sprawie C-127/17. W wyroku tym uznano, że nakładając na przedsiębiorstwa transportowe wymóg posiadania specjalnych zezwoleń umożliwiających poruszanie się po niektórych drogach publicznych, Rzeczypospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na podstawie przepisów art. 3 i 7 dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym, zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/719 z dnia 29 kwietnia 2015 r., w związku z pkt 3.1 i 3.4 załącznika I do tej dyrektywy 96/53. Wobec powyższego, Sąd wznowił postępowanie sądowoadministracyjne zakończone ww. wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 22 marca 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 2748/15 z uwagi na to, że decyzja nakładająca na skarżącego karę pieniężną w niniejszej sprawie narusza art. 3 i art. 7 w zw. z pkt 3.1 oraz pkt 3.4 załącznika I do dyrektywy nr 96/53/WE. Wynikająca z art. 91 ust. 3 Konstytucji RP zasada pierwszeństwa prawa unijnego wyraża obowiązek nadrzędnego stosowania prawa unijnego przed prawem krajowym, jeżeli pomiędzy przepisami należącymi do tych dwóch porządków prawnych zachodzi kolizja. Zastosowane przez organy w sprawie niniejszej przepisy krajowe, tj. art. 41 ust. 2 pkt 1 u.d.p. w związku z art. 140aa ust. 1 i 3 pkt 1 oraz art. 140ab ust. 1 pkt 2, ust. 2 p.r.d. (w brzmieniu obowiązującym w dniu popełnienia naruszenia i zarazem wydania zaskarżonej decyzji) pozostają w oczywistej sprzeczności z wskazanymi wyżej artykułami dyrektywy 96/53/WE. Z zasady pierwszeństwa prawa unijnego wynikają szczególne obowiązki sądów krajowych w zakresie zapewnienia skuteczności i pierwszeństwa tego prawa. Na sądach spoczywa obowiązek kontroli działań administracji publicznej w sposób umożliwiający wyeliminowanie rozstrzygnięć niezgodnych z prawem unijnym. Sąd krajowy, do którego należy w ramach jego kompetencji stosowanie przepisów prawa unijnego, zobowiązany jest zapewnić skuteczność tych norm - nie stosując sprzecznych z nimi przepisów prawa krajowego. Realizacja zasady bezpośredniej skuteczności i pierwszeństwa stosowania prawa unijnego (art. 90 w zw. z art. 91 ust. 3 Konstytucji RP) wymaga uwzględnienia ww. wyroku TSUE z dnia 21 marca 2019 r. w sprawie C-127/17 Komisja Europejska przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej, w którym TSUE stwierdził sprzeczność z przepisami dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym niektórych rozwiązań normatywnych przyjętych w prawie polskim. TSUE w przywołanym wyroku stwierdził, że nakładając na przedsiębiorstwa transportowe wymóg posiadania specjalnych zezwoleń umożliwiających poruszanie się po niektórych drogach publicznych, Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na podstawie przepisów art. 3 i art. 7 dyrektywy 96/53/WE. Art. 3 ust. 1 dyrektywy 96/53/WE stanowi, że Państwo Członkowskie nie może na swoim terytorium odmówić lub zabronić używania: - w ruchu międzynarodowym pojazdów zarejestrowanych lub dopuszczonych do ruchu w jednym z pozostałych Państw Członkowskich, z przyczyn odnoszących się do masy lub wymiarów, - w ruchu krajowym pojazdów zarejestrowanych lub dopuszczonych do ruchu w jednym z pozostałych Państw Członkowskich z przyczyn odnoszących się do ich wymiarów; pod warunkiem że pojazdy te odpowiadają wartościom maksymalnym określonym w załączniku I. Przepis stosuje się bez względu na fakt, że: a) wymienione pojazdy nie są zgodne z wymaganiami stawianymi przez to Państwo Członkowskie w odniesieniu do niektórych, nieobjętych w załączniku I parametrów ciężaru i wymiarów, b) właściwy organ Państwa Członkowskiego, w którym pojazdy są zarejestrowane lub dopuszczone do ruchu, określił limity, nieokreślone w art. 4 ust. 1, przekraczające wartości ustanowione w załączniku I. Natomiast zgodnie z art. 7 dyrektywy 96/53/WE, dyrektywa nie stanowi przeszkody dla stosowania obowiązujących przepisów drogowych w każdym Państwie Członkowskim i ograniczających ciężar i/lub wymiary pojazdów na niektórych drogach lub obiektach inżynieryjnych - niezależnie od państwa rejestracji lub dopuszczenia do ruchu takich pojazdów. Obejmuje to również możliwość nakładania lokalnych ograniczeń na maksymalne dopuszczalne wymiary i/lub ciężary pojazdów, które mogą być używane, w przypadku gdy infrastruktura nie jest przystosowana do długich i ciężkich pojazdów, w określonych obszarach lub na określonych drogach, takich jak centra miast, małe wioski lub miejsca o szczególnym znaczeniu przyrodniczym. W konsekwencji TSUE uznał, że wynikające z prawa krajowego ograniczenia mające zastosowanie w zależności od rodzajów dróg - co motywowane jest jakością infrastruktury drogowej, pozostając jednocześnie w opozycji do cezury czasowej okresu przejściowego (31 grudnia 2010 r.) - nie mogą być usprawiedliwiane treścią art. 7 dyrektywy 96/53/WE, gdyż wynikający z tego przepisu wyjątek niweczyłby zasadę ustanowioną art. 3 tej dyrektywy (pkt 82 - 88 wyroku TSUE). W świetle wyroku TSUE nie ma podstaw dla ustanawiania w prawie krajowym - w odniesieniu do pojazdów odpowiadających określonym w pkt 3.1 oraz 3.4 załącznika I do dyrektywy 96/53/WE wartościom nacisku osi - ograniczeń dalej idących, niż wyjątki wynikające z art. 7 tej dyrektywy (zob. m.in. wyrok NSA z 12 czerwca 2019 r. sygn. akt II GSK 562/17). Skoro sprzeczne z art. 3 dyrektywy nr 96/53/WE było obniżenie dopuszczalnych wartości nacisków osi pojazdów poniżej 11,5 t, to przepis krajowy ustanawiający w tym zakresie limit na poziomie 10 t nie mógł stanowić podstawy nałożenia na skarżącego kary administracyjnej w wysokości 5000 zł. Nacisk pojedynczej osi napędowej pojazdu w niniejszej sprawie wyniósł 10,83 t, zaś norma nacisku osi wynikająca z wyżej przywołanych przepisów dyrektywy wynosi 11,5 t. Mając powyższe na uwadze, Sąd wznowił postępowanie sądowoadministracyjne i w myśl art. 282 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i § 3 p.p.s.a. uchylił ww. prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 22 marca 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 2748/15, jak również uchylił ww. decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2015r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji z [...] czerwca 2015r. oraz umorzył postępowanie administracyjne na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 3 p.p.s.a. Ponadto w myśl art. 19 ust. 5 ustawy o zmianie Sąd określił, że zwrotowi na rzecz skarżącego podlega kwota uiszczonej kary pieniężnej w wysokości 5000 zł z odsetkami w wysokości jak dla zaległości podatkowych od dnia 1 czerwca 2016 r. do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku. O kosztach postępowania w kwocie 400 złotych Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 i art. 276 p.p.s.a. Obejmują one zwrot kwot wpisu sądowego od skargi - 200 zł i skargi o wznowienie 100 zł oraz opłatę od wniosku o uzasadnienie w wysokości 100 zł.