VI SA/Wa 2383/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Sędzia WSA Aneta Lemiesz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Krajowej Rady Rzeczników Patentowych z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczenia do egzaminu kwalifikacyjnego na rzecznika patentowego oddala skargę Przedmiotem skargi wniesionej przez M. P. (dalej: "Strona", "Skarżący"), do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest uchwała Krajowej Rady Rzeczników Patentowych (dalej: "Rada", "KRRP", "organ") nr [...] z [...] czerwca 2021 r. wydana na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 11 kwietnia 2001 r. o rzecznikach patentowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 944, dalej: "u.r.p."), w sprawie dopuszczenia Strony do egzaminu kwalifikacyjnego. Zaskarżoną uchwałą organ odmówił dopuszczenia Strony do egzaminu kwalifikacyjnego w dniach 25-27 czerwca 2021 r. Rada wyjaśniła, że Strona jako aplikant aplikacji 2017-2020 uczestniczyła w zajęciach organizowanych w toku aplikacji. Organ wyjaśnił następnie, że zgodnie z art 26a u.r.p., aplikant zobligowany jest do ponoszenia kosztów uczestnictwa w zajęciach, płatnych na podstawie faktur wystawianych przez Polską Izbą Rzeczników Patentowych. Z kolei w myśl § 7 ust. 2 pkt 2 regulaminu aplikacji przyjętego uchwałą Krajowej Rady Rzeczników Patentowych nr 81B/V/2012 z dnie 4 lipca 2012 r., obowiązkiem aplikanta jest terminowe wnoszenie opłat za aplikację. We wniosku do KRRP z 22 stycznia 2019 r. Strona wniosła o wyrażenie zgody na rozłożenie na raty opłaty za V i VI semestr aplikacji rzecznikowskiej. Uchwałą nr [...] z dnia [...] marca 2019 r. KRRP wyraziła zgodę na rozłożenie na raty opłaty za III rok aplikacji w wysokości określonej na 2019 rok, płatnej w następujący sposób: I rata w wysokości 2292,50 zł płatna do 31 marca 2019 r., ll rata w wysokości 2292,53 zł płatna do 30 czerwca 2019 r., III rata w wysokości 2292,50 zł płatna do 30 września 2019 r., IV rata w wysokości 2292,53 zł płatna do 31 grudnia 2019 r. Rada wyjaśniła dalej, że Strona nie dokonała płatności w terminie za III rok aplikacji rzecznikowskiej w części dotyczącej Il raty (na kwotą: 2292,53 zł), III raty (na kwotą: 2292,50 zł) i IV w raty (na kwotą: 2292,53 zł) - łącznie na kwotą 6877,56 zł. Wobec braku zapłaty, [...] lutego 2020 r. KRRP podjęta uchwałą nr [...] o skreśleniu Strony z listy aplikantów. Podstawą podjęcia uchwały był stan faktyczny wypełniający hipotezą art 37 pkt 2a u.r.p., tj. nieuiszczenie przez aplikanta, bez usprawiedliwionej przyczyny, opłaty za aplikację dłużej niż trzy miesiące. Uchwała ta została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uchylił ją wyrokiem z 10 listopada 2020 r. z przyczyn formalnych, wskazując na brak uzasadnienia uchwały oraz brak pouczenia Strony o przysługujących jej środkach prawnych. KRRP ponownie rozpoznała sprawą i uchwałą nr [...] z [...] marca 2021 r, skreśliła Stronę z listy aplikantów. Rada wyjaśniła, że 17 maja 2021 r. do biura Polskiej Izby Rzeczników Patentowych wpłynęła skarga na wyżej wskazaną uchwałę, jednak do dnia podejmowania niniejszej uchwały Wojewódzki Sąd Administracyjny nie uwzględnił skargi ani też nie została wstrzymana wykonalność uchwały. Organ stwierdził, że zgodnie z art 32 ust 1 u.r.p., do egzaminu kwalifikacyjnego dopuszcza się osobę, która ukończyła aplikacją, z zastrzeżeniem art. 24 ust 5. Strona nie ukończyła aplikacji, gdyż przed Jej zakończeniem została skreślona z listy aplikantów z powodu nieuiszczenia opłaty za aplikację rzecznikowską. Z tych względów Rada postanowiła odmówić Stronie przystąpienia do egzaminu kwalifikacyjnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący, zaskarżając uchwałę KRRP z [...] czerwca 2021 r., wniósł o stwierdzenie jej nieważności w całości w związku z podjęciem jej z rażącym naruszeniem prawa, ewentualnie o jej uchylenie w całości i zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie decyzji lub postanowienia wskazując sposób załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcie, a także o zasądzenie o kosztów postępowania na rzecz Skarżącego według norm przepisanych. Zaskarżonej uchwale Skarżący zarzucił naruszenie: 1) art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020, poz. 256, dalej: "K.p.a."), poprzez brak prawidłowego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji polegające m. in. na: a) braku wskazania faktów i dowodów, które organ uznał za udowodnione, i na których sią oparł podejmujące uchwałę; b) nieprzedstawieniu w uchwale w jaki sposób organ dokonał "podwójnej konkretyzacji" stosowanej normy prawnej - art. 32 ust. 1 u.r.p.; c) braku wskazania faktów i dowodów, na których organ się oparł wydając decyzję rozstrzygającą, że Skarżący nie ukończył aplikacji rzecznikowskiej; 2) art. 7 i art. 8 § 1 K.p.a., polegające na podjęciu uchwały w oparciu o nieaktualny w dacie jej podjęcia stan faktyczny; 3) art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., polegające na braku wyczerpującego zbadania sprawy, pominięciu szeregu istotnych okoliczności mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, braku podjęcia jakichkolwiek czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz braku zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, poprzez m. in.: a) wadliwe uznanie, iż Skarżący nie ukończył aplikacji rzecznikowskiej; b) nieujęcie w programie posiedzenia KRRP punktu dotyczącego podjęcia zaskarżonej uchwały tym samym uniemożliwiając Skarżącemu zajęcie stanowiska; c) brak wzięcia pod uwagę wcześniejszej praktyki organu w analogicznych stanach faktycznych; d) brak analizy całokształtu materiału dowodowego oraz przeprowadzenia na jego podstawie oceny co do ukończenia przez Skarżącego aplikacji rzecznikowskiej; 4) art. 6 K.p.a., poprzez odstąpienie od zastosowania art. 7a § 1 K.p.a.; 5) art. 14, art. 67 i art. 68 K.p.a., poprzez niesporządzenie protokołu, który umożliwiałby odtworzenie postępowania administracyjnego, które doprowadziło do podjęcia zaskarżonej uchwały; 6) art. 107 § 1 pkt 6 K.p.a. oraz art. 107 § 3 K.p.a., polegające na braku sporządzenia uzasadnienia uchwały, odpowiadającego (wadliwie) zastosowanej normie prawa materialnego, co powoduje, że uchwała została podjęta z rażącym naruszeniem prawa i nie poddaje się kontroli sądowoadministracyjnej; 7) art. 107 § 1 pkt 7 K.p.a., polegające na braku sporządzenia i doręczenia Skarżącemu pełnego i poprawnego pouczenia o trybie zaskarżenia decyzji; 8) art. 32 ust. 1 u.r.p., poprzez jego błędne zastosowanie w stanie faktycznym sprawy, wynikające z wadliwej wykładni pojęcia "osobo, która ukończyła aplikację"; 9) art. 27 ust. 2 u.r.p., poprzez jego niezastosowanie w stanie faktycznym sprawy, ewentualnie jego niezastosowanie ze względu na wadliwą wykładnię pojęcia "aplikacja trwa 3 lata". W uzasadnieniu skargi, Skarżący przedstawił argumentację uzasadniającą podniesione zarzuty. W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Skarżący odniósł się do argumentacji organu zawartej w odpowiedzi na skargę, w replice z 25 stycznia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona uchwała nie narusza przepisów prawa w sposób uzasadniający jej uchylenie. W przedmiotowej sprawie KRRP zaskarżoną uchwałą odmówiła dopuszczenia Skarżącego do egzaminu kwalifikacyjnego na rzecznika patentowego w dniach 25-27 czerwca 2021 r. z powodu nieukończenia przez Skarżącego aplikacji, Skarżący został bowiem skreślony z listy aplikantów z powodu nieuiszczenia w ustawowym terminie opłaty za aplikację rzecznikowską. Okolicznościami, które nie budzą wątpliwości w niniejszej sprawie są następujące fakty: Skarżący odbywał w latach 2017-2019 aplikację rzecznikowską i uczestniczył w zajęciach organizowanych w toku aplikacji. W toku aplikacji Skarżący wnioskiem z 22 stycznia 2019 r. wystąpił o wyrażenie zgody na rozłożenie na raty opłaty za V i VI semestr aplikacji rzecznikowskiej. Uchwałą z [...] marca 2019 r., KRRP wyraziła zgodę na rozłożenie na raty opłaty za III rok aplikacji w wysokości określonej na 2019 rok, płatnej w następujący sposób: I rata w wysokości 2292,50 zł płatna do 31 marca 2019 r., ll rata w wysokości 2292,53 zł płatna do 30 czerwca 2019 r., III rata w wysokości 2292,50 zł płatna do 30 września 2019 r., IV rata w wysokości 2292,53 zł płatna do 31 grudnia 2019 r. Skarżący nie dokonał płatności w terminie za III rok aplikacji rzecznikowskiej w części dotyczącej Il raty (na kwotą: 2292,53 zł), III raty (na kwotą: 2292,50 zł) i IV w raty (na kwotą: 2292,53 zł) - łącznie na kwotą 6877,56 zł. Skarżący uiścił powyższą kwotę opłaty 3 marca 2020 r., wcześniej jednak KRRP [...] lutego 2020 r. podjęła uchwałę nr [...] o skreśleniu Skarżącego z listy aplikantów. Uchwała powyższa została z przyczyn formalnych uchylona wyrokiem z 10 listopada 2020 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sygn. akt VI SA/Wa 1472/20. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy KRRP uchwałą nr [...] z [...] marca 2021 r, skreśliła Skarżącego z listy aplikantów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 24 listopada 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 1812/21, oddalił skargę na powyższą uchwałę. Analizując przepisy prawa mające zastosowanie w niniejszej sprawie należy wskazać, że zgodnie z art. 32 ust. 1 u.r.p., do egzaminu kwalifikacyjnego dopuszcza się osobę, która ukończyła aplikację, z zastrzeżeniem art. 24 ust. 5. Jak wynika z art. 28a ust. 1 u.r.p., aplikacja jest prowadzona jako odpłatna działalność samorządu rzeczników patentowych na zasadach samofinansowania. Zgodnie natomiast ze zdaniem pierwszym ust. 2 tego artykułu, koszty aplikacji pokrywane są z opłat wnoszonych przez aplikantów. Nieuiszczanie opłaty za aplikację skutkuje skreśleniem z listy aplikantów na podstawie art. 37 pkt 2a u.r.p., zgodnie z którym aplikanta skreśla się z listy aplikantów w drodze uchwały Krajowej Rady Rzeczników Patentowych w przypadku nieuiszczania, bez usprawiedliwionej przyczyny, opłaty za aplikację dłużej niż trzy miesiące. W świetle powyższej regulacji, należy stwierdzić, że warunkiem ukończenia aplikacji rzecznikowskiej, obok wypełnienia wszystkich wymogów związanych z realizacją określonego w art. 27 ust. 1 u.r.p. celu aplikacji rzecznikowskiej, a więc przygotowania aplikanta do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu rzecznika patentowego, jest także uiszczenie należnej opłaty za aplikację. Nieuiszczenie, bez usprawiedliwionej przyczyny, opłaty za aplikację dłużej niż trzy miesiące skutkuje, w świetle cyt. art. 37 pkt 2a u.r.p., obligatoryjnym skreśleniem aplikanta z listy aplikantów przez KRRP, a w takiej sytuacji nie można uznać, że aplikant ukończył aplikację nawet wówczas, gdy zrealizował cały program aplikacji poprzez uczestnictwo w wymaganej ilości zajęć zarówno teoretycznych jak i praktycznych oraz uzyskał wszystkie wymagane zaliczenia. W niniejszej sprawie Skarżący uiścił 3 marca 2020 r. opłatę za aplikację obejmującą II ratę za trzeci rok aplikacji płatną do 30 czerwca 2019 r., III ratę płatną do 30 września 2019 r. i IV ratę płatną do 31 grudnia 2019 r. Skarżący więc bez usprawiedliwionej przyczyny nie uiszczał opłaty za aplikację dłużej niż trzy miesiące. KRRP zobligowana była zatem do podjęcia uchwały o skreśleniu Skarżącego z listy aplikantów, co zrobiła uchwałą z [...] lutego 2020 r., a po jej uchyleniu wyrokiem WSA w Warszawie z 10 listopada 2020 r. – uchwałą z [...] marca 2021 r. Podkreślenia wymaga, że kwestia ta została przesądzona prawomocnym wyrokiem WSA w Warszawie z 24 listopada 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 1812/21. W konsekwencji powyższego, Sąd stwierdza, że KRRP prawidłowo przyjęła w zaskarżonej uchwale, że Skarżący nie ukończył aplikacji w związku z nieusprawiedliwionym nieuiszczeniem opłaty za aplikację w wymaganym terminie i skreśleniem z listy aplikantów. KRRP zasadnie zatem odmówiła dopuszczenia Skarżącego do egzaminu kwalifikacyjnego w dniach 25-27 czerwca 2021 r. Za niezasadny w związku z tym należy uznać zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organ art. 32 ust. 1 u.r.p., poprzez jego błędne zastosowanie. Skarżący, pomimo spełnienia wszystkich wymogów związanych z realizacją programu szkoleniowego nie spełnił wymogu uiszczenia w całości i w terminie wymaganej opłaty za aplikację, koniecznego dla ukończenia aplikacji rzecznikowskiej. Podnoszone więc przez Skarżącego okoliczności dotyczące zrealizowania przez Skarżącego wszystkich wymaganych programem zajęć, uzyskania wszystkich zaliczeń, odbycia praktyk i otrzymania pozytywnej opinii patrona, są niewystarczające dla uznania, że Skarżący ukończył aplikację i spełniał wszelkie ustawowe przesłanki dopuszczenia do egzaminu kwalifikacyjnego na rzecznika patentowego. Z tych również względów niezasadny jest zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organ art. 27 ust. 2 u.r.p., zgodnie z którym aplikacja trwa trzy lata. Sam bowiem upływ trzech lat aplikacji i zrealizowanie w tym czasie przez Skarżącego programu szkoleniowego aplikacji wraz ze spełnieniem wszystkich wymogów koniecznych dla uznania, że Skarżący zrealizował program szkoleniowy, nie jest wystarczającym wymogiem dla ukończenia aplikacji, która jest odpłatna i wiąże się z koniecznością uiszczenia przez aplikanta określonej opłaty. Skarżący nie mógł otrzymać świadectwa ukończenia aplikacji wraz z programem szkolenia, o którym mowa w § 13 ust. 3 regulaminu aplikacji stanowiącego załącznik do uchwały KRRP nr 1547/VII/2019 z dnia 25 lutego 2019 r., skoro na skutek nieusprawiedliwionego nieuiszczenia w wymaganym terminie opłaty za aplikację, został skreślony z listy aplikantów, co jest równoznaczne z jej nieukończeniem. Na marginesie Sąd zauważa, że ustawodawca unormował w art. 41 ust. 1 w związku z art. 24 ust. 4 i ust. 2 pkt 5a u.r.p., możliwość ponownego wpisu na listę aplikantów, aplikanta, który po skreśleniu z tej listy uregulował należną opłatę za aplikację, co umożliwia aplikantowi ukończenie aplikacji i przystąpienie do egzaminu. Nie jest to przedmiotem niniejszej sprawy, jednak potwierdza prawidłowe zastosowanie przez KRRP art. 32 ust. 1 w związku z art. 37 pkt 2a u.r.p., w przedmiotowej sprawie. Sąd stwierdza, że niezasadne są zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez KRRP przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, organ działając na podstawie przepisów prawa zebrał i rozpatrzył w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy oraz wyjaśnił dokładnie stan faktyczny sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes Skarżącego. Organ nie uchybił przy tym zasadzie pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej. Dowody zgromadzone w sprawie nie budzą wątpliwości Sądu, a argumentacja oraz ocena materiału dowodowego dokonana przez organ mieści się w granicach swobodnej oceny dowodów. Niezasadne są zatem zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organ art. 6, art. 7, art. 7a § 1, art. 8, art. 77 i art. 80 K.p.a. Ponadto, uzasadnienie zaskarżonej uchwały spełnia wymogi określone w art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 K.p.a. KRRP dokładnie wyjaśniła dlaczego uznała, że Skarżący nie ukończył aplikacji, co Sąd już omówił powyżej. Fakt zapłacenia należnej opłaty za aplikację 3 marca 2020 r., w sytuacji gdy z nieusprawiedliwionych przyczyn poszczególne raty opłaty nie były uiszczane przez okres dłuższy niż trzy miesiące, w świetle jednoznacznego brzmienia art. 37 pkt 2a u.r.p., nie stanowił okoliczności istotnej dla rozstrzygnięcia sprawy. Skreślenie Skarżącego z listy aplikantów w tych okolicznościach sprawy (brak uiszczenia opłaty bez usprawiedliwionej przyczyny dłużej niż trzy miesiące) było bowiem obligatoryjne, co Sąd już wyjaśnił powyżej. Mające zastosowanie w niniejszej sprawie normy prawne wynikające z art. 32 ust. 1 oraz art. 37 pkt 2a u.r.p. nie budzą wątpliwości interpretacyjnych w niniejszej sprawie, a zasadność skreślenia Skarżącego z listy aplikantów została przesądzona prawomocnym wyrokiem WSA w Warszawie z 24 listopada 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 1812/21. Okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, a więc przede wszystkim termin zapłaty przez Skarżącego należnej opłaty za aplikację, nie budzi wątpliwości w sprawie, nie kwestionuje go również Skarżący. Dlatego też podnoszone w skardze przez Skarżącego braki w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach administracyjnych sprawy, czy też nieścisłości uzasadnienia dotyczące terminu aplikacji, jak również zwrot opłaty za egzamin przed podjęciem przez KRRP zaskarżonej uchwały, nie maja istotnego znaczenia w sprawie. Niezasadne są zatem również zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organ art. 8 § 1, art. 14, art. 67 i art. 68 K.p.a. Niewątpliwie stanowi naruszenie art. 107 § 1 pkt 7 K.p.a. w związku z art. 38 u.r.p., brak pouczenia w zaskarżonej uchwale o sposobie jej zaskarżenia. Naruszenie to jednak nie uniemożliwiło Skarżącemu wniesienia w terminie skargi na zaskarżoną uchwałę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Nie miało ono zatem istotnego wpływu na wynik sprawy, a w konsekwencji, w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej "P.p.s.a."), nie mogło ono stanowić podstawy uwzględnienia skargi. Sąd nie stwierdził w niniejszej sprawie naruszenia przez Radę przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ani naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.