VI SA/Wa 2384/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka - Klimas Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant ref. Piotr Niewiński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2016 r. sprawy ze skarg W. z siedzibą w W. i A. R. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu zawarcia umów o świadczenie usług 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz skarżącej W. z siedzibą w W. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania oraz na rzecz skarżącej A. R kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: "Prezes NFZ") decyzją z [...] lipca 2015 r., nr [...] na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 581, dalej "ustawa o świadczeniach") oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm., dalej "K.p.a."), po rozpatrzeniu odwołań W. w W. (dalej: "Skarżący", "W."), oraz A. R. (dalej: "Strona" "Skarżąca"), utrzymał w mocy decyzję nr [...] z [...] czerwca 2014 r., dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia stwierdzającej, że A. R. podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania umów o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia. Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Zakład Ubezpieczeń Społecznych w W. pismem z [...] kwietnia 2013 r., zwrócił się do [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z wnioskiem o objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym Strony z tytułu wykonywania umów cywilnoprawnych zawartych z W. Po przeprowadzeniu postepowania organ I instancji w decyzji z [...] czerwca 2014 r. nr [...], wydanej na podstawie art. 109 ust. 1 i ust. 4 oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach w zw. z art. 104 K.p.a., stwierdził, że Strona podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, jako osoba wykonująca umowy o świadczenie usług w rozumieniu art. 750 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z dnia 18 maja 1964 r. Nr 16, poz. 93 z późn. zm., dalej: "K.c."), zawarte z W., w okresie od 1 października 2003 r. do 30 czerwca 2004 r., od 17 października 2004 r. do 30 września 2005 r., od 1 października 2007 r. do 30 września 2008 r., od 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r., od 1 października 2009 r. do 30 września 2010 r. Od decyzji odwołanie wnieśli pełnomocnicy zarówno A. R., jak i W. Rozpatrując odwołania Prezes NFZ przytoczył treść przepisów regulujących zasady podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług oraz podał, powołując się na brzmienie art. 627 oraz 734 § 1 K.c., definicje umowy o dzieło oraz umowy zlecenia, a także występujące między nimi różnice. Organ wskazał, że z zapisów spornych umów wynika, że ich przedmiotem było wykonanie działa, którego treść określono jako: przygotowanie i zaprezentowanie słuchaczom W. wykładów z zakresu pedagogiki; opracowanie sylabusa tych wykładów i dostarczenie go w wersji elektronicznej do Działu nauczania w wyznaczonym terminie; opracowanie tematów, zadań i testów do sprawdzianów wiedzy oraz ich przeprowadzenie według wskazówek i zaleceń Zamawiającego; przeprowadzenie zaliczeń i egzaminów zgodnie z harmonogramem roku akademickiego, z którym Autor zapoznał się w momencie podpisania odpowiedniej umowy. Organ dokładnie przytoczył postanowienia zawarte w spornych umowach, jak też opisał przebieg postępowania w trakcie kontroli ZUS. Organ odwoławczy przytoczył następnie stanowisko Strony wyrażone w piśmie z [...] maja 2018 r., z którego wynika m.in., że umowy zawarte przez strony są umowami o dzieło obejmującymi koncepcyjne opracowanie i przeprowadzenie autorskiego cyklu wykładów oraz stworzenie i dobór materiałów dydaktycznych odpowiednich do opracowanego kursu, wykonując umowę Strona samodzielnie decydowała o wyborze problemów do rozważań, ich kolejności, przykładach i formie prezentowania treści wykładów, Strona miała dowolność w wyborze miejsca wykonywania umowy, rola W. ograniczała się jedynie do współdziałania przy realizacji cyklu wykładów, co przejawiało się w stworzeniu warunków materialnych do przeprowadzenia zajęć, Strona była zobowiązana do osobistego wykonania umów z uwagi na posiadane kompetencje oraz specjalistyczną wiedzę. Organ odwoławczy przytoczył również wyjaśnienia złożone w imieniu W. przez Kanclerza R. O. w piśmie z [...] czerwca 2013 r., z których wynika m.in., że 1) strony umówiły się na wykonanie określonego dzieła w postaci stworzenia, opracowania całego cyklu wykładów/kursu wraz z jego prezentacją słuchaczom. Idea kursu została odzwierciedlona w stworzonym dla danego kursu sylabusie, a następnie stopniowo i sukcesywnie prezentowana studentom. Przedmiotem zawartych umów było również tworzenie materiałów dydaktycznych, w tym także opracowywanie zadań na zaliczenia i egzaminy oraz ich przeprowadzanie wśród studentów, 2) przedmiotem zawartych umów było wykonanie czynności niezbędnych do przygotowania studentów do obrony i egzaminu dyplomowego - takie czynności zdaniem płatnika składek nigdy nie mają charakteru powtarzalnego, obejmują pracę indywidualną z konkretnym studentem, 3) umowy były wykonywane w miejscu, które mogło być miejscem wyboru danego wykładowcy, częściowo w domu danego wykładowcy - tam tworzony był sylabus, materiały dydaktyczne, zadania, 4) o miejscu zaprezentowania słuchaczom wykładu wykładowca mógł decydować samodzielnie, 5) zapisy zawartych umów przewidywały rozliczanie wynagrodzenia w częściach sukcesywnie i proporcjonalnie do stopnia realizacji przez danego wykładowcę z zastosowaniem stawki godzinowej, która jest akceptowana w orzecznictwie, 6) wykładowcy mieli obowiązek wykonywać umowy osobiście. W toku postępowania Strony wnosiły o dopuszczenie dowodu z protokołu kontroli ZUS, która odbyła się w 2008 r. u płatnika składek. Strony zgłosiły również wnioski dowodowe, dopuszczone przez dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w zakresie: przesłuchania prof. dr hab. N. M. oraz R. O. - Kanclerza W., a także w postaci materiałów dydaktycznych opracowanych przez Stronę. Organ odwoławczy wskazał, że dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia odmówił natomiast dopuszczenia dowodu z protokołu kontroli ZUS, która odbyła się w W. w 2008 r. z uwagi na bezprzedmiotowy charakter ustaleń w odniesieniu do prowadzonego postępowania oraz uznał, że nie zaistniała konieczność przeprowadzenia dowodu z zeznań Strony oraz K. P. - księgowej W., ponieważ okoliczności wymagające przyjęcia wyjaśnień co do charakteru i rodzajów umów zawartych przez strony oraz potwierdzenie faktu ich wykonywania znajdują odzwierciedlenie w aktach sprawy. Organ odwoławczy wskazał również, że jako bezprzedmiotowe dla sprawy dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia zakwalifikował umowy o dzieło i decyzje ZUS dotyczące E. A. oraz wyroki Sądu Okręgowego w W. z [...] kwietnia 2014 r. stwierdzające, że wykładowcy zatrudnieni na podstawie umów o dzieło u płatnika składek nie podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym. Organ I instancji natomiast, przychylając się do prośby stron, wystosował do ZUS pismo z wnioskiem o przekazanie będących w posiadaniu organu rentowego materiałów dydaktycznych oraz sylabusów opracowanych m.in. przez Stronę. W załączeniu do pisma z dnia [...] kwietnia 2014 r. ZUS przekazał do organu I instancji na płycie CD przedmiotowe materiały dydaktycznych oraz autorskie sylabusy. Prezes NFZ, odnosząc się następnie do oceny charakteru spornych umów podniósł, że dzieło powinno mieć byt samoistny, niezależny od działania wykonawcy i możliwość uzyskania samodzielnej wartości w obrocie. Dzieło musi również istnieć w postaci postrzegalnej, pozwalającej nie tylko odróżnić je od innych przedmiotów, ale i uchwycić istotę osiągniętego rezultatu. Z kolei wykonywanie określonej czynności, czy też szeregu powtarzających się czynności bez względu na to jaki rezultat czynność ta przyniesie jest właściwe dla umów, co do których mają zastosowanie przepisy kodeksu cywilnego o umowie zlecenia. Organ stwierdził, że Strona wykonywała obowiązki, które mieszczą się w ramach prac edukacyjnych. Przy tego rodzaju wykonywanych czynnościach, tzn. zmierzających do wdrożenia i realizacji programu z zakresu pedagogiki, na który składało się m.in. "przeprowadzenie cyklu wykładów" trudno uznać, zdaniem organu, że umowy te polegały "na dostarczeniu określonych wyników swojej pracy w postaci dzieła". W opinii Prezesa NFZ, nawet jeżeli uznać, że "wykładowcy samodzielnie dokonują treści programowych, metod, technik, środków i narzędzi przekazywania wiedzy w toku każdego przygotowanego cyklu wykładów (kursów)", trudno wskazać w spornych umowach indywidualnie oznaczony, samoistny i niezależny wynik w postaci dzieła (rezultatu). Podobnie wypracowane materiały dydaktyczne, koncepcje przeprowadzenia autorskiego cyklu wykładów czy sylabusy oraz ich dobór, nie spełniają kryterium uznania ich za samoistny i niezależny wynik w postaci dzieła. Mają one charakter techniczny, przygotowawczy i funkcjonują jako pomoc naukowa dla wykładowcy bądź studenta. Organ odwoławczy uznał, że przyjęcie, iż strony łączyły umowy o dzieło podczas gdy z ich treści i sposobu wykonania wynikają cechy właściwe dla umów o świadczenie usług, byłoby niezgodne z właściwością stosunku prawnego. O kwalifikacji prawnej danego stosunku prawnego decydują bowiem jego elementy przedmiotowo istotne. Organ odwoławczy stwierdził, że w przypadku spornych umów żadne konkretne dzieło w myśl przepisów regulujących umowę o dzieło nie zostało oznaczone. Umowy zawarte ze Stroną nie miały charakteru umów o dzieło, albowiem dziełem w myśl przepisów Kodeksu cywilnego nie może być świadczenie usług dydaktycznych. Ponadto, materiały dydaktyczne oraz autorskie sylabusy, jakkolwiek urzeczywistnione, stanowiły jedynie środek przekazu pozwalający "lepiej", "efektywniej" urzeczywistnić cel zawartej umowy poprzez przeprowadzenie zajęć i trudno je uznać za samoistny rezultat (dzieło). Również, zdobytą przez odbiorców "wiedza, czy informacje pozyskane przez słuchaczy wykładu" trudno uznać, zdaniem organu, za rezultaty niematerialne bowiem nie są określone i pewne w momencie zawierania umowy. Podobnie również czynności polegających na opracowaniu tematów, zadań i testów do sprawdzianów wiedzy i egzaminów oraz ich przeprowadzenie i sprawdzenie, a także składanie comiesięcznego sprawozdania z wykonania części dzieła, nie sposób uznać za samoistny rezultat umowy (dzieło), a jedynie za środek, który ma zapewnić przeprowadzenie nauczania na określonym poziomie. Organ odwoławczy dodał, że na gruncie obowiązujących przepisów ustawy o prawie autorskim wygłoszenie i prowadzenie wykładów bywa zakwalifikowane jako dzieło o charakterze niematerialnym. Umowy o dzieło autorskie nie są jednak tożsame z umowami o dzieło w ujęciu przepisów prawa cywilnego. Przedmiotem umów o dzieło autorskie jest dzieło oznaczone jako utwór w rozumieniu prawa autorskiego, które zawiera inne uregulowania np. w przedmiocie odpowiedzialności, zawarte w art. 55 ust. 1 ustawy o prawie autorskim, który zawiera regulacje dotyczące usterek utworu, a nie wad, jak przy umowie o dzieło. Organ wskazał też, że Strona jako prowadząca zajęcia w rzeczywistości nie mogła podlegać odpowiedzialności za wady dzieła, ale zobowiązana była wykonać swoją pracę sumiennie według swojej najlepszej wiedzy, ze starannością, jakiej wymaga zakres i charakter pracy. Tymczasem możliwość stosowania przepisów o odpowiedzialności za wady jest elementem konstytutywnym umowy o dzieło. W ocenie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia zostały podjęte przez organ I instancji odpowiednie czynności zmierzające do zebrania pełnego materiału dowodowego. Strony były na bieżąco informowane o przysługujących im uprawnieniach oraz o przedłużającym się terminie wydania rozstrzygnięcia. Prezes NFZ, nie dostrzegł potrzeby przeprowadzenia kolejnych dowodów uznając, posiada wystarczające środki dowodowe dla uznania, iż przedmiotowe umowy należy uznać za umowy zlecenia. Organ odwoławczy, zgodził się z organem I instancji, że protokół z kontroli ZUS z 2008 r. w W., dotyczy innego okresu niż badany w niniejszej sprawie oraz, że ani dyrektor Oddziału Wojewódzkiego NFZ, ani Prezes NFZ nie jest organem władnym do wezwania ZUS, jako strony inicjującej postępowanie, do np. ponownego przeprowadzenia kontroli, dokonania modyfikacji ustaleń protokołu kontroli czy zmiany decyzji lub wystąpienia do właściwego sądu powszechnego z powództwem o ustalenie charakteru zawartych umów. Żaden przepis prawa nie przyznaje NFZ możliwości kontroli zasadności działań ZUS, jak wskazał Prezes NFZ. Od decyzji Prezesa NFZ, zarówno A. R., jak i W. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie dwie oddzielne skargi, które Sąd na rozprawie w 6 kwietnia 2016 r. na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej: "P.p.s.a.") połączył w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia. A. R. w swojej skardze z [...] sierpnia 2015 r., sporządzonej przez pełnomocnika, zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie: 1) art. 65 § 2 K.c. polegające na jego błędnym zastosowaniu poprzez dokonanie oceny rodzaju umów łączących Skarżącą z W. w pierwszej kolejności na dosłownym brzmieniu umowy z pominięciem zgodnego zamiaru stron i celu umowy, 2) art. 7, art. 75, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. w związku z art. 109 ust. 6 ustawy o świadczeniach poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całokształtu materiału dowodowego w sprawie i nie podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy niezastosowanie i nie dopuszczenie następujących dowodów zawnioskowanych przez Strony: a) dowodu z przesłuchania Skarżącej, b) dowodu z przesłuchania świadka K. P. - księgowej W., c) dowodu z dokumentu - protokołu kontroli z [...] kwietnia 2008 r. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W., która odbyła się w W., d) dowodu z dokumentu - umowy E. A., e) dowodu z dokumentu - decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. z [...] maja 2013 r. wydanej w sprawie E. A., - na okoliczności obszernie opisane przez Skarżącą w treści pisma z [...] grudnia 2013 r. 3) art. 10 § 1 K.p.a. w związku z art. 109 ust. 6 ustawy o świadczeniach poprzez uniemożliwienie ubezpieczonemu i jego pełnomocnikowi końcowe wypowiedzenie się co do materiału zgromadzonego w sprawie na skutek nie poinformowania ubezpieczonego o zakończeniu postępowania i zamiarze wydania decyzji w sytuacji gdy ubezpieczony jeszcze podczas przesłuchania świadka - prof. dr hab. N. M. oraz wyjaśnień R. O. - Kanclerza płatnika poprzedzających wydanie decyzji w sprawie ponawiał swoje wnioski o przeprowadzenie dowodów i trwał w przekonaniu, że postępowanie dowodowe jeszcze się nie zakończyło 4) art 80 w związku z art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 K.p.a., w związku z art. 109 ust. 6 ustawy o świadczeniach poprzez błędne zastosowanie polegające na dokonaniu wybiórczej oraz dowolnej ocenie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, prowadzące w konsekwencji do błędnych ustaleń faktycznych, a wyrażające się w szczególności w: a) błędnym ustaleniu, że w odniesieniu do umów objętych kontrolą brak jest ściśle określonego wytworu, a celem zawartych umów było jedynie wykonywanie określonej czynności, b) błędnym ustaleniu że W. zajmuje się nauką języka, a cykl wykładów skarżącej obejmował "wykłady z języka", podczas gdy W. prowadzi studia filologiczne (o języku), a warunkiem umożliwiającym odbywanie ich jest już posiadana znajomość danego języka obcego, co doprowadziło do błędnego utożsamienia wyższej uczelni filologicznej ze szkołą prowadzącą kursy języków obcych, c) błędnym ustaleniu, że to Skarżąca świadczyła usługi edukacyjne, podczas gdy to W. jako instytucja świadczy usługi edukacyjne stanowiące "proces prowadzący do uzyskania dyplomu oparty na organizacji nauki, jej metodologii wobec studenta", d) błędnym ustaleniu, że celem zawartych umów było wykonywanie czynności edukacyjnych i nauczenie (wyedukowanie) studentów określonej problematyki, podczas gdy skarżący nie ponosił (i obiektywnie nie mógł ponosić) odpowiedzialności za tak określony cel, zaś celem była sama autorska, naukowa i niepowtarzalna koncepcja cyklu zajęć jako taka i jej zaprezentowanie studentom, co pozwalało studentom na kształtowanie już posiadanych przez nich: wiedzy, umiejętności i kompetencji, e) błędnym ustaleniu, że wykonując umowy cywilnoprawne Skarżąca miała wdrożyć i realizować program nauczania języka polskiego, podczas gdy nie istnieją jakiekolwiek programy nauczania czy choćby wytyczne naukowe dla studiów wyższych formułowane przez jakikolwiek podmiot zewnętrzny czy przez W., a zadaniem Skarżącej było właśnie stworzyć koncepcję cyklu wykładów i zaprezentować je studentom, przy czym materia ich nie dotyczyła języka polskiego jako takiego, ale językoznawstwa co jest sklasyfikowane jako dyscyplina naukowa, f) błędnym ustaleniu, że materiały dydaktyczne, koncepcje przeprowadzenia autorskich cyklów wykładów, sylabusy, tematy, ćwiczenia i zadania egzaminacyjne i ich dobór mają jedynie charakter techniczny, przygotowawczy i funkcjonują jako pomoc naukowa dla wykładowcy, podczas gdy mają byt samoistny i niezależny, odzwierciedlają koncepcje stworzone przez Skarżącą, g) błędnym ustaleniu, że stawka godzinowa stanowiła podstawę ustalania wynagrodzenia Skarżącej, podczas gdy zawierając umowę strony porozumiały się co do całej kwoty za realizację całego dzieła, a stawkę godzinową (ustaloną jako iloraz tej kwoty i przewidywanego czasu niezbędnego na realizację umowy) wykorzystywały do rozliczania wynagrodzenia tak, aby wypłacane było w stosunku do tej części dzieła, która już została zrealizowana przez Skarżącą, h) pominięciu przy wydawaniu decyzji faktu, iż Skarżąca mogła liczyć na daleko idącą swobodę, wykonując zawarte umowy samodzielnie decydowała o doborze treści, metodologii, formie zaprezentowania dobranych treści, miejscu i czasie realizacji umowy, i) pominięciu przy wydawaniu decyzji faktu, iż W. nie mogła narzucić Skarżącej treści, metodologii, formy zaprezentowania dobranych treści, miejsca i czasu realizacji umowy, j) pominięciu przy wydawaniu decyzji faktu, że Skarżąca nie była odpowiedzialna z tytułu rękojmi za wady dzieła w sytuacji gdy brak było jakichkolwiek ustaleń organu I i II instancji w tym zakresie, a Skarżąca w istocie odpowiedzialność taką ponosiła, zaś W. korzystała z narzędzi kontroli jakości takich jak między innymi wizytacje, hospitacje, ankiety które umożliwiały dochodzenie uprawnień z rękojmi za wady, k) błędnym ustaleniu, że celem zawartej umowy było obejście przepisów prawa w zakresie ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego, podczas gdy tak sformułowany cel jest sprzeczny ze stanowiskami stron przedstawionymi w toku sprawy, nie jest poparty jakimikolwiek dowodami, a w istocie strony kierując się zasadą swobody umów zawarły umowę o dzieło która odpowiada naturze nawiązanego stosunku cywilnoprawnego, skoro w jego ramach Skarżąca miała zrealizować niematerialne, aczkolwiek dzieło wyrażające się w stworzeniu koncepcji cyklu wykładów (ucieleśnionej w formie sylabusa) i jej zaprezentowaniu studentom (prawidłowość tej oceny potwierdził zresztą Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. w protokole swej kontroli z 2008 r.), 5) art. 107 § 3 w związku z art 8 i art. 11 K.p.a., w związku z art. 109 ust. 6 ustawy o świadczeniach poprzez jego niezastosowanie i pomięcie w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji wskazania faktów, które organy uznały za udowodnione, dowodów na których się oparły oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówiły wiarygodności i mocy dowodowej, 6) art. 8 K.p.a. w związku z art. 109 ust. 6 ustawy o świadczeniach poprzez wydanie rozstrzygnięcia niekorzystnego dla Skarżącej, mimo że strony umów działały w zaufaniu do stanowiska Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. wyrażonego w protokole kontroli z 2008 r. co do rodzaju stosowanej umowy cywilnoprawnej i skutków z tym związanych w sferze podlegania obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu, 7) art. 750 w związku z art. 734 - 749 K.c. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na ich zastosowaniu do umów będących przedmiotem niniejszej sprawy, które ze względu na swoje essentialia negotii jak i accidentalia negotti objęte umową stron są umowami o dzieło, 8) art. 627 - 646 K.c. poprzez ich niezastosowanie w odniesieniu do umów będących przedmiotem niniejszej sprawy, które ze względu na swoje essentialia negotii jak i accidentalia negotii objęte umową stron są umowami o dzieło, 9) naruszenie przepisów art. 66 ust. 1 pkt. 1 lit. e) i art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach w związku z art. 13 pkt. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu że w realiach niniejszej sprawy zaistniały przesłanki do objęcia Skarżącej obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu umów cywilnoprawnych zawartych z W., a będących przedmiotem oceny w niniejszej sprawie. W oparciu o tak sformułowane zarzuty pełnomocnik Skarżącej wniósł o uchylenie w całości decyzji Prezesa NFZ oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie zwrotów kosztów postępowania, według norm przepisanych. W obszernym uzasadnieniu pełnomocnik Skarżącej rozwinął postawione zarzuty, wskazując m.in., że część umów będących przedmiotem niniejszego postępowania, pochodzi z okresu sprzed kontroli ZUS z 2008 r. a zatem ustalenia kontroli ZUS z 2008 r. dotyczą także stosunków cywilnoprawnych objętych niniejszym postępowaniem. W. w swojej skardze z [...] lipca 2015 r., sporządzonej przez pełnomocnika, zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie: 1) art. 8 pkt 1 lit. e), art. 11 oraz art. 1a pkt 1 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz.U. nr 28 poz. 153 z późn. zm., dalej: "u.p.u.z."), jak również art. 6 ust. 1 pkt 4 art. 12 ust. 1, art. 13 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. nr 137, poz. 887 z późn. zm., dalej: "ustawa systemowa"), jak również art. 102 ust. 5 pkt 24, art. 107 ust. 5 pkt. 16, art. 109 oraz art. 66 ust. 1 lit. c) ustawy o świadczeniach w związku z art. 107 § 1 oraz art. 6 K.p.a. polegające na wydaniu przez organ I oraz organ II instancji decyzji o stwierdzeniu podlegania przez ubezpieczonego ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresach w nich wskazanych bez materialnoprawnej podstawy umożliwiającej ich wydanie, w sytuacji, gdy podleganie lub nie temu ubezpieczeniu wynika wprost z przepisów prawa, a ani organ I ani organ II instancji nie są ustawowo uprawnione do wydawania takich decyzji, co stanowi przesłanki nieważności decyzji określone w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. 2) art. 109 ust. 4 zd. 1 ustawy o świadczeniach w zw. z art. 138 § 1 pkt 1) K.p.a., poprzez jego niezastosowanie polegające na wydaniu i utrzymaniu w mocy decyzji wydanej po upływie ustawowego i nie podlegającego przedłużeniu terminu 30 dni od dnia wniesienia wniosku przez ZUS Oddział w W., 3) art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 2 i art. 80 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1) K.p.a., polegające na nie wyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całokształtu materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w szczególności poprzez odmowę dopuszczenia dowodu z umów o dzieło E. A. i decyzji ZUS w sprawie E. A., protokołu kontroli ZUS z 2008 r., z przesłuchania świadka N. M., K. P. oraz przesłuchania Stron, 4) art. 8 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1) K.p.a., poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej poprzez wydanie decyzji z pominięciem ustaleń protokołu kontroli ZUS przeprowadzonego w okresie od 19 marca 2008 r. do 14 kwietnia 2008 r. w konfrontacji z protokołem kontroli ZUS z okresu od 12 kwietnia 2011 r. do 27 września 2011 r., prezentujących odmienne stanowiska organu przy tożsamych stanach faktycznych i prawnych zwłaszcza w zakresie treści i charakteru prawnego umów zawieranych przez płatnika z innymi ubezpieczonymi oraz ze Skarżącą, 5) art. 10 § 1 w zw. z art. 78 § 2 oraz art. 86 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1) K.p.a., poprzez uniemożliwienie Stronie czynnego udziału w sprawie z uwagi na pominięcie dowodu z przesłuchania stron, czym organ naruszył jej prawo do czynnego uczestnictwa w każdym stadium postępowania i wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego, 6) art. 138 § 1 pkt 1) K.p.a., polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy decyzji I instancji, w sytuacji gdy prawidłowe winno być uchylenie przedmiotowej decyzji i orzeczenie co do istoty w sposób odmienny i umorzenie postępowania, 7) art. 627 K.c., poprzez jego niezastosowanie przy stwierdzaniu przez organ administracji rodzaju umowy cywilnoprawnej z tytułu zawarcia, której płatnik dokonuje zgłoszenia i obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego osób wykonujących realizację procesu dydaktycznego w oparciu o umowę o dzieło, 8) art. 65 § 2 K.c. w związku z art. 3531 K.c., przez błędną wykładnię woli stron zawartej w umowie o dzieło, polegającą na niedostatecznym rozważeniu woli stron wyrażonej w treści umowy, a mianowicie w postaci rezultatu umowy polegającego na stworzeniu koncepcji cyklu wykładów i jej zaprezentowaniu studentom, jak również stworzeniu materiałów dydaktycznych, sylabusów do wykładów, przeprowadzeniu zaliczeń i egzaminów, opracowaniu recenzji i przygotowaniu studentów do obrony prac dyplomowych, 9) art. 734 oraz art. 750 K.c., przez ich zastosowanie i błędne uznanie, że umowa zawarta między W. a ubezpieczoną była umową o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu, 10) art. 66 ust. 1 pkt e, art. 69 ust. 1 oraz art. 107 ust. 5 pkt 16 i art. 109 ustawy o świadczeniach, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że osoba wykonująca czynności w ramach umowy o dzieło podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, tak jak osoba wykonująca pracę w oparciu o umowę zlecenia, 11) art. 6 ust. 1 pkt 4 i art. 12 ust. 1 w zw. z art. 13 pkt 2 ustawy systemowej, poprzez błędną ich wykładnię i w konsekwencji przyjęcie, iż zgodnie z przepisami ustawy systemowej należałoby stwierdzić obowiązek płatnika w zakresie zgłoszenia i obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego osób wykonujących realizację procesu dydaktycznego w oparciu o umowę o dzieło, podczas gdy prawidłowa wykładnia tych przepisów skutkowałaby wnioskiem przeciwnym. W oparciu o tak sformułowane zarzuty, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., W. wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonych decyzji, ewentualnie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 P.p.s.a., o uchylenie decyzji organów obu instancji w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W. wniosła ponadto o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 4084/14 z 1 czerwca 2015 r. oraz w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 2438/14 z 10 kwietnia 2015 r., na okoliczność uznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że wydanie decyzji o podleganiu przez wykładowców W. obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania umowy zlecenia dokonane zostało z tak wyraźnym naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, że decyzje te nie mogły ostać się w obrocie prawnym. W obszernym uzasadnieniu pełnomocnik Skarżącego rozwinął postawione zarzuty, wskazują m.in., że umowy zawarte przez W. ze Skarżącą, były przedmiotem kontroli ZUS zarówno w roku 2008 jak i w roku 2011 i mimo tożsamej treści raz zostały przez ZUS ocenione jako umowy o dzieło, a raz jako umowy zlecenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014r., poz. 1647, z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 P.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c P.p.s.a.). Rozpatrując sprawę w świetle powyższych kryteriów Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Sąd doszedł jednak do wniosku, że brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji obu instancji z powodu ich wydania bez podstawy prawnej. Obie decyzje powołują się na art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e), a nie na art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o świadczeniach. Na tle tego właśnie przepisu - art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach, doszło do sporu pomiędzy NFZ, a Skarżącymi w kwestii tego czy Skarżący zawarli umowy cywilnoprawne wymienione w tym przepisie, a skutkujące objęciem A. R. obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego. Dlatego też niezasadny jest zarzut braku materialnoprawnej podstawy zapadłych w niniejszej sprawie rozstrzygnięć administracyjnych w obu instancjach. Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami, wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia lub osobami z nimi współpracującymi. W związku z powyższym, jeżeli osoba spełnia przesłanki do podlegania ubezpieczeniu społecznemu z tytułu zawartej przez nią umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, to podlega ona również obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. W obecnym stanie prawnym istnieje dwutorowość orzekania w przedmiocie podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom, tj. w sprawie podlegania ubezpieczeniom społecznym (ZUS) i ubezpieczeniom zdrowotnym (organy NFZ), która może wywoływać i wywołuje rozbieżność orzecznictwa, ale likwidacja tego stanu rzeczy adresowana być powinna do ustawodawcy. Należy natomiast zauważyć, że Skarżący nie przedłożyli odpisu prawomocnego wyroku sądu powszechnego, uznającego zawarte przez Skarżącą z W. umowy za umowy o dzieło. Wyjaśnienia wymaga, że organy administracji, wydając zaskarżone decyzje były związane rygorami procedury administracyjnej, określającej jego obowiązki w zakresie sposobu przeprowadzenia postępowania. Podnoszony zatem zarzut przewlekłości postępowania podlega odrębnemu reżimowi, nie mając co do zasady wpływu na wynik sprawy ad meritum. Związanie organu wydającego decyzję w przedmiocie stwierdzenia objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego wynika z art. 109 ust. 6 ustawy o świadczeniach, stanowiącego, że w sprawach, o których mowa w ust. 1, w zakresie nieregulowanym niniejszą ustawą, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się wprost w tych sprawach. Przepis art. 109 ust. 1 ustawy o świadczeniach wskazuje rodzaje spraw indywidualnych rozpoznawanych przez NFZ, tj.: sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym i ustalenia prawa do świadczeń. Wniosek o rozpoznanie tych spraw, w myśl art. 109 ust. 3 ustawy o świadczeniach, zgłasza ubezpieczony, a w zakresie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym wniosek może zgłosić w szczególności Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego lub członek rodziny ubezpieczonego, także w zakresie dotyczącym objęcia ubezpieczeniem w okresie poprzedzającym złożenie wniosku. Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest charakter prawny umów łączących strony, tj. A. R. i W.: czy były one umowami o dzieło, czy też innymi umowami o świadczenie usług, do których – zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego - zastosowanie winny mieć przepisy dotyczące zlecenia. Zgodnie z art. 627 K.c. przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. Powyższy przepis nie zawiera wszak legalnej definicji pojęcia "dzieło". Wskazuje jedynie, że wynikiem wykonania dzieła, jest powstanie po stronie przyjmującego obowiązku zapłaty wynagrodzenia. Z kolei zgodnie z art. 734 § 1 K.c. przez umowę zlecenia przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. Natomiast z mocy art. 750 K.c. przepisy o zleceniu stosuje się odpowiednio do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami. Umowy zlecenia, ze swojej istoty, jak i umowy o świadczenie usług, są umowami starannego działania, a nie umowami rezultatu. Obszerną analizę cech umowy o dzieło i umowy o świadczenie usług, do której stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu przeprowadził Sąd Najwyższy w wyroku z 4 lipca 2013 r., sygn. akt II UK 402/12 (opubl. www.sn/sites/orzecznictwo). Stwierdził mianowicie, że: "Umowę o dzieło zdefiniowano w art. 627 k.c. jako zobowiązanie do wykonania oznaczonego dzieła za wynagrodzeniem. Starania przyjmującego zamówienie w umowie o dzieło mają doprowadzić w przyszłości do konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu, za wynagrodzeniem zależnym od wartości dzieła (art. 628 § 1, art. 629, art. 632 k.c.). Umowa o dzieło zakłada swobodę i samodzielność w wykonywaniu dzieła, a jednocześnie nietrwałość stosunku prawnego, gdyż wykonanie dzieła ma charakter jednorazowy i jest zamknięte terminem wykonania. Przyjmuje się przy tym, że rezultat, o który umawiają się strony, musi być z góry określony, mieć samoistny byt oraz być obiektywnie osiągalny i pewny. Wykonanie dzieła najczęściej przybiera postać wytworzenia rzeczy, czy też dokonania zmian w rzeczy już istniejącej (naprawienie, przerobienie, uzupełnienie). Tego rodzaju postacie dzieła są rezultatami materialnymi umowy zawartej między stronami, weryfikowalnymi ze względu na istnienie wad (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 listopada 1999 r., IV CKN 152/00, OSNC 2001 Nr 4, poz. 63). Poza rezultatami materialnymi istnieją także rezultaty niematerialne, które mogą, ale nie muszą być ucieleśnione w jakimkolwiek przedmiocie materialnym. W każdym razie takim rezultatem nieucieleśnionym w rzeczy nie może być czynność, a jedynie jej wynik, dzieło bowiem musi istnieć w postaci postrzegalnej, pozwalającej nie tylko odróżnić je od innych przedmiotów, ale i uchwycić istotę osiągniętego rezultatu. Pomijając wątpliwości odnośnie do uznawania za dzieło rezultatów niematerialnych nieucieleśnionych w rzeczy (por. np. K. Zagrobelny (w:) E. Gniewek, Komentarz, 2006, s. 1039; A. Brzozowski (w:) System prawa prywatnego, t. 7, 2004, s. 329-332; J. Szczerski (w:) Komentarz, t. II, 1972, s. 1371), wskazać należy, że takim rezultatem nieucieleśnionym w rzeczy nie może być czynność, a jedynie wynik tej czynności. Dzieło musi bowiem istnieć w postaci postrzegalnej, pozwalającej nie tylko odróżnić je od innych przedmiotów, ale i uchwycić istotę osiągniętego rezultatu (por. A. Brzozowski (w:) K. Pietrzykowski, Komentarz, t. II, 2005, s. 351-352). Wykonanie określonej czynności (szeregu powtarzających się czynności), bez względu na to, jaki rezultat czynność ta przyniesie, jest natomiast cechą charakterystyczną tak dla umów zlecenia (gdy chodzi o czynności prawne - art. 734 § 1 k.c.), jak i dla umów o świadczenie usług nieuregulowanych innymi przepisami (gdy chodzi o czynności faktyczne - art. 750 k.c.). W odróżnieniu od umowy o dzieło, przyjmujący zamówienie w umowie zlecenia (umowie o świadczenie usług) nie bierze więc na siebie ryzyka pomyślnego wyniku spełnianej czynności. Jego odpowiedzialność za właściwe wykonanie umowy oparta jest na zasadzie starannego działania (art. 355 § 1 k.c.), podczas gdy odpowiedzialność strony przyjmującej zamówienie w umowie o dzieło niewątpliwie jest odpowiedzialnością za rezultat. W wypadku umowy o dzieło niezbędne jest zatem, aby starania przyjmującego zamówienie doprowadziły w przyszłości do konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 lipca 2012 r., II UK 60/12 - niepublikowane)". W skargach zarzucono naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, a w takiej sytuacji, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Do kontroli subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można przejść dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonej decyzji został ustalony z uwzględnieniem wymaganych przepisów postępowania, przez co ustalenie to nie było wadliwe albo nie zostało skutecznie podważone. Organ administracji był w szczególności obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i ocenić cały materiał dowodowy (art. 7, art. 77 K.p.a.), dokonać jego oceny w całokształcie okoliczności sprawy (art. 80 K.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w przepisach (art. 107 § 3 K.p.a.). Tymczasem analiza uzasadnień decyzji obu instancji pozwala na stwierdzenie, że organy nie ustalił stanu faktycznego sprawy w sposób pełny i wnikliwy oraz nie ustosunkował się merytorycznie do wszystkich, wskazywanych przez Strony okoliczności związanych z realizacją umów przez Skarżącą. Ocena charakteru umów wymaga przy ponownym rozpatrzeniu sprawy przez organ odwoławczy - pochylenia się nad kwestią badania przedmiotowych umów i ich oceny o tyle, że stanowisko samego wnioskodawcy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – jako organu posiadającego z innej ustawy własne kompetencje do oceny umów – jest skrajnie rozbieżne. Inne stanowisko ZUS zajął w uzasadnieniu wniosku do organów NFZ, a inne we własnym dokumencie, którego nie dopuszczono jako dowodu, a mianowicie w protokole kontroli ZUS z 2008 r. Taka postawa wnioskodawcy i uzasadnienie jego rozbieżnej argumentacji powinna być znana organom NFZ przed wydaniem rozstrzygnięcia. W przeciwnym razie nie można powiedzieć, że sprawa została wyczerpująco wyjaśniona. W skardze została podniesiona okoliczność, że przedmiotem obecnej kontroli ZUS, co ma potwierdzać protokół kontroli z 2008 r. – były niektóre te same umowy, które podczas kontroli z 2008 r. zostały inaczej ocenione przez organ ZUS. Umowy te w wyniku ponownej kontroli i oceny organu rentowego, zostały objęta wnioskiem do organów NFZ - z tym, że z odmiennym uzasadnieniem. W tej sytuacji, w ocenie Sądu, uprawniony jest zarzut naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 K.p.a., polegające na nie wyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całokształtu materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Organy rozstrzygające w niniejszej sprawie nie dopuściły dowodu z protokołu kontroli z 2008 r., Skarżący zostali natomiast obciążeni negatywnymi skutkami ponownej oceny tych samych umów przez organ wnioskujący o wszczęcie postępowania w niniejszej sprawie. W takiej sytuacji procesowej, istotne znaczenie dla sprawy mogą mieć wnioski dowodowe Skarżących, mające na celu wykazanie, że sporne umowy nie mogły być przedmiotem ponownej oceny organów i sądu, skoro takiej ocenie były już poddawane. Organ, odnosząc się do powyższych, uzasadnionych zarzutów przeprowadzi postępowanie dowodowe w zakresie niezbędnym do wyjaśnienia powyższych mankamentów. Mając na względzie istotne wady, którymi obarczone było postępowanie dowodowe w tej sprawie Sąd uznał, że bez ich usunięcia oraz przeprowadzenia postępowania dowodowego w sposób pozwalający na pełne wyjaśnienie i ustalenie stanu faktycznego sprawy, nie jest celowe rozpatrywanie pozostałych zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200, w zw. z art. 205 § 2 i art. 209 tej ustawy.