VI SA/Wa 2438/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Tomasz Sałek po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi I. K. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy aplikantów adwokackich p o s t a n a w i a: 1. zwolnić skarżącą I. K. od kosztów sądowych ponad kwotę 200 (słownie dwustu) złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi, 2. ustanowić dla skarżącej I. K. radcę prawnego. I. K. (dalej też jako skarżąca) wniosła w niniejszej sprawie na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Z informacji podanych przez skarżącą w formularzu oraz z nadesłanych oświadczeń wynika, iż skarżąca prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, przy czym nie uzyskuje żadnych dochodów, jak też nie dysponuje żadnymi oszczędnościami. Jak wyjaśniła, środki, które posiadała wydatkowane zostały na opłacenie aplikacji. Aktualnie skarżąca utrzymuje się głównie z pożyczek pieniężnych otrzymywanych od członków rodziny. Zadłużenie z tego tytułu sięgnęło już kwoty trzech tysięcy złotych. Z zaświadczenia naczelnika urzędu skarbowego wynika, że dochód skarżącej w 2012 roku wyniósł 1 076 złotych, a decyzją prezydenta miasta przyznano skarżącej dodatek mieszkaniowy w kwocie 129, 44 złotych miesięcznie. Saldo na rachunku bankowym skarżącej na koniec października 2013 roku wyniosło 413 złotych, na koniec listopada 2013 roku – 38, 95 złotych a na koniec grudnia ub. roku - 10,99 złotych. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm., dalej też jako p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 2 października 2009 r. (sygn. akt II OZ 822/09) udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest obiektywnie niemożliwe. Instytucja ta przeznaczona jest przede wszystkim dla osób o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Skarżąca utrzymuje się wyłącznie z pożyczek udzielanych jej przez członków rodziny a przy tym nie posiada żadnych oszczędności. Powyższe potwierdza między innymi wydruk z rachunku bankowego, na którym transakcje opiewają na kilka lub kilkadziesiąt złotych. Ponadto sytuacja materialna skarżącej przemawiała za przyznaniem jej dodatku mieszkaniowego na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 z późn. zm.), która to ustawa pozwala na przyznawanie i wypłacanie dodatków mieszkaniowych osobie spełniającej także kryterium niskiego dochodu. Uznać więc należy, iż skarżąca nie ma możliwości uzyskania środków finansowych, które mogłaby przeznaczyć na pokrycie kosztów postępowania sądowego. W konsekwencji nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania a zatem zasadnym będzie przyznanie skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie. Nie sposób bowiem oczekiwać czynienia oszczędności od osoby, której dochody wystarczają jedynie na pokrycie podstawowych potrzeb życiowych (tak też w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2004 r. sygn. akt OZ 890/04). W związku z powyższym, uznać należy za zasadne przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez ustanowienie dla niego radcy prawnego oraz zwolnienie jej od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych ponad kwotę 200 złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi. Podkreślenia wymaga bowiem, że postanowienie o przyznaniu prawa pomocy ma charakter konstytutywny i wywołuje skutki ex nunc, tzn. od daty wniesienia wniosku. Nie działa ono zatem z mocą wsteczną, lecz obejmuje swoim zakresem wszelkie przyszłe i potencjalne koszty sądowe, w tym również te opłaty sądowe, które mogą być następstwem zmian w obowiązującym ustawodawstwie (p. postanowienie NSA z dnia 23 czerwca 2004 r., sygn. akt FZ 125/04 – publikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto odnosząc się do zawartej we wniosku prośby skarżącej o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w osobie radcy prawnego [...], podkreślić należy, że zgodnie z art. 253 – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi o wyznaczenie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego sąd zwraca się do właściwej okręgowej rady adwokackiej, rady okręgowej izby radców prawnych, Krajowej Rady Doradców Podatkowych lub Krajowej Rady Rzeczników Patentowych. Jeżeli adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy ustanowiony w ten sposób ma podjąć czynności poza siedzibą sądu orzekającego, właściwa okręgowa rada adwokacka, rada okręgowej izby radców prawnych, Krajowa Rada Doradców Podatkowych lub Krajowa Rada Rzeczników Patentowych, na wniosek ustanowionego adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, wyznaczy w razie potrzeby adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego z innej miejscowości". Przepis art. 244 § 3 p.p.s.a. stanowi: "Jeżeli strona we wniosku wskazała adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego, właściwa rada adwokacka, rada okręgowej izby radców prawnych, Krajowa Rada Doradców Podatkowych lub Krajowa Rada Rzeczników Patentowych, w miarę możliwości i w porozumieniu ze wskazanym adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym, wyznaczy adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego wskazanego przez stronę". Z powyższych regulacji jednoznacznie wynika, że o osobie pełnomocnika (w niniejszej sprawie radcy prawnego), decyduje właściwa okręgowa izba radców prawnych, ewentualnie w porozumieniu ze wskazanym przez stronę radcą prawnym – jeżeli wnioskodawca wskaże jako pełnomocnika konkretną osobę. Właściwość Sądu obejmuje rozpoznanie wniosku w przedmiocie prawa pomocy i wydanie orzeczenia o przyznaniu lub odmowie przyznania stronie tego prawa. Sąd (referendarz sądowy) przyznając prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego nie wskazuje jego personaliów, a jedynie ocenia wystąpienie ustawowych przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy w określonym zakresie. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 wyżej cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.