VI SA/Wa 2447/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędzia WSA Urszula Wilk Protokolant ref. staż. Katarzyna Smaga po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2011 r. sprawy ze skargi P. C. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie przeniesienia komornika sądowego oddala skargę Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] października 2010 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 k.p.a. oraz art. 15b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. z 2006 r., Nr 167, poz. 1191 z późn. zm.- u.k.s.e.) po rozpoznaniu wniosku komornika P. C. (skarżący ) o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z [...] sierpnia 2010 r. o odmowie przeniesienia P. C. ze stanowiska komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w S. na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w K. Do powyższych rozstrzygnięć doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym; Skarżący P. C. został w dniu [...] grudnia 2008 r. powołany na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w S. Dnia [...] marca 2010 r. skarżący złożył wniosek o przeniesienie go na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w K. na podstawie art. 15b u.k.s.e. Jako powody wskazał względy osobiste, w szczególności dużą odległość rewiru od miejsca zamieszkania. Komornik wyjaśnił też, że wspólnie z żoną nauczycielką i dwojgiem dzieci w wieku 9 i 7 lat zamieszkuje w B. Dwustukilometrowa odległość od miejsca wykonywania pracy uniemożliwia mu opiekę i wychowanie dzieci. Ponadto zarówno jego matka zamieszkała w K., jak i teściowie zamieszkali w B. ze względu na stan zdrowia wymagają jego pomocy i opieki. Poprzednio komornik ubiegał się o przeniesienie do G. lecz ostatecznie wniosek cofnął. Prezes Sądu Apelacyjnego w [...] pozytywnie zaopiniował przedmiotowy wniosek. Natomiast Krajowa Rada Komornicza (KRK) wydała opinię negatywną. Zdaniem Rady skarżący składając wniosek musiał mieć świadomość, iż wykonywanie obowiązków w miejscowości odległej od miejsca zamieszkania może mieć negatywny wpływ na jego sytuację rodzinną. Ponadto ze względu na stosunkowo krótki okres wykonywania pracy komornika trudno uznać, że jego sytuacja osobista od czasu powołania zasadniczo się zmieniła. Rozpoznając wniosek Minister Sprawiedliwości podzielił argumenty Rady wskazując, iż stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w S. zostało utworzone w wyniku nowelizacji ustawy o komornikach sądowych i egzekucji dokonanej ustawą z dnia 24 maja 2007 r. (Dz. U. Nr 112, poz. 769) i skarżący był jedynym kandydatem na to nowoutworzone stanowisko. Zdaniem Ministra Sprawiedliwości w niniejszej sprawie brak jest zasadnych przesłanek do uwzględnienia wniosku. Ponad 200 kilometrowa odległość miejsca pracy komornika od miejsca zamieszkania co prawda może utrudniać życie rodzinne jednak komornik nie czynił żadnych starań o przeniesienie rodziny w pobliże miejsca pracy. W tym aspekcie sprawy interes komornika nie przewyższa interesu społecznego. Po drugie interes społeczny przemawia za pozostaniem komornika na dotychczasowym stanowisku zajmowanym dopiero od półtora roku, zwłaszcza , że na dzień 31 grudnia 2009 r. do załatwienia w rewirze pozostało 1936 spraw. W ocenie Ministra w tych warunkach przeniesienie komornika byłoby niekorzystne dla prowadzonych postępowań egzekucyjnych, co naruszyłoby interes służby. Na sprawność stanu egzekucji w rewirze przy Sądzie Rejonowym w S. miałby także wpływ długotrwały tryb powołania nowego komornika sądowego. Nadto w przypadku braku kandydatów stanowisko to uległoby likwidacji, a w konsekwencji zachodziłaby konieczność zniesienia rewiru komorniczego przy Sądzie Rejonowym w S. i przyłączenia do rewiru przy sąsiednim sądzie. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący zarzucił Ministrowi Sprawiedliwości naruszenie art. 7 k.p.a., 77 k.p.a., 107 § 3 k.p.a. oraz art. 15b u.k.s.e. przez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, a zwłaszcza nieuwzględnienie słusznego interesu strony. Rozpatrując sprawę ponownie Minister Sprawiedliwości uznał, że brak jest podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji. Podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko , że warunkiem przeniesienia są względy prawidłowego i sprawnego prowadzenia czynności egzekucyjnych lub uzasadniony interes komornika. Uwzględnienie wniosku o przeniesienie mogłoby spowodować, iż w wypadku nieobsadzenia zwolnionego stanowiska, egzekucja orzeczeń sądowych byłaby zagrożona. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje również na istnienie uzasadnionego interesu komornika, koniecznego do uwzględnienia wniosku. Okoliczność dotycząca odległości od miejsca zamieszkania do miejsca pracy, istniejąca w chwili powołania na stanowisko komornika sądowego, sama w sobie uzasadnionego interesu komornika nie dowodzi. Interesu tego nie dowodzi również pozostała okoliczność wskazana we wniosku tj. konieczność opieki nad matką i teściami. Matka wnioskodawcy jest stosunkowo modą osobą (urodzona w 1951 r.), a przedłożone kserokopie wyników badań lekarskich nie wskazują, że wymaga opieki osoby trzeciej. Podobna sytuacja ma miejsce w wypadku teściów skarżącego. Skomplikowana sytuacja rodzinna nie została w żaden sposób wykazana. Natomiast pozytywna dla skarżącego opinia Rady Izby Komorniczej w [...] nie ma w sprawie znaczenia bowiem Izba nie jest organem opiniującym w myśl ustawy o komornikach sądowych i egzekucji. Jej pozytywna opinia jest dodatkowym dowodem w sprawie , jednak do opinii tej nie sposób się jednak odnieść merytorycznie z uwagi na brak uzasadnienia, co dotyczy także opinii Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...]. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie P. C. złożył skargę, w której wnosząc o uchylenie decyzji, zarzucił ; a) naruszenie przepisów art. 7 i 77 k.p.a. przez ; - niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, zwłaszcza uzasadnionego interesu skarżącego przejawiającego się ważnymi względami osobistymi związanymi z koniecznością sprawowania opieki nad chorą matką oraz teściami, co nie może być realizowane bez uszczerbku dla obowiązków zawodowych strony wykonywanych w S. oddalonych o 200 km od miejsca zamieszkania w B., - wydanie decyzji odmawiającej stronie przeniesienia na nowo utworzone stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w K., bez uwzględnienia referencji jakie strona uzyskała ze strony Rady Izby Komorniczej w [...] oraz Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...], - bezpodstawne uznanie, iż skarżący nie wykazał swojej skomplikowanej sytuacji rodzinnej, - brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, w sytuacji gdy skarżący jest jedynym komornikiem w rewirze przy Sądzie Rejonowym w S., a ponadto znaczna część spraw nie dotyczy wskazanego rewiru, b) naruszenie przepisu art. 10 k.p.a. i art. 106 k.p.a. poprzez brak zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania poprzez uniemożliwienie wzięcia udziału w procedurze wydawania opinii przez organ współdziałający; t.j. zasięgnięcie opinii Krajowej Rady Komorniczej bez przeprowadzenia procedury z art. 106 k.p.a. c) naruszenie przepisu art. 107 § 3 k.p.a. przez; - brak wskazania oraz niewyjaśnienie w podstawie faktycznej rozstrzygnięcia powodów odmowy, w sytuacji gdy uzasadniony interes strony został należycie udowodniony, - braku wskazania oraz niewyjaśnienia w podstawie faktycznej oraz prawnej rozstrzygnięcia, a jedynie hipotetycznego przyjęcia, iż przeniesienie skarżącego mogłoby spowodować, iż w przypadku nieobsadzenia zwolnionego stanowiska, egzekucja orzeczeń sądowych byłaby zagrożona, d) naruszenie przepisów prawa materialnego - przepisu art. 15b u.k.s.e przez jego niezastosowanie w sytuacji wystąpienia w sprawie uzasadnionego interesu komornika. Zdaniem strony w wydanej decyzji organ administracji nie rozważył należycie interesu komornika i oparł się wyłącznie na subiektywnej ocenie tego interesu. Ustalenia organu pozostają w sprzeczności z zebranym materiałem dowodowym. Odnośnie obowiązku współdziałania wynikającego z treści art. 15b ust. 1 u.k.s.e, zgodnie z którym użyty przez ustawodawcę termin "po zasięgnięciu opinii" nakłada na organ obowiązek współdziałania na zasadach określonych wart. 106 k.p.a. , czego w sprawie zabrakło. Zdaniem strony opinia Krajowej Rady Komorniczej wydana została z pominięciem wskazanej dla takiej opinii przez ustawodawcę (art. 106 § 5 k.p.a.), tj. formy postanowienia. KRK nie przeprowadziła żadnego postępowania wyjaśniającego przed wydaniem opinii. Ponadto KRK posługując się formą uchwały zamiast formą postanowienia pozbawiła skarżącego możliwości wniesienia zażalenia na niekorzystne dla niego rozstrzygnięcie, co pociąga za sobą pozbawienie strony czynnego udziału w postępowaniu. W tym zakresie przytacza się w skardze orzecznictwo sądowoadministracyjne potwierdzające konieczność dotrzymania procedury z art. 106 k.p.a. w związku z art. 11 a ww. ustawy o komornikach ( wyrok WSA w Warszawie z 12 października 2006 r., VI SA/Wa 1533/06). W ocenie strony skarżącej naruszenie przepisu art. 107 § 3 k.p.a., miało wpływ na wynik sprawy gdyż Minister Sprawiedliwości bezpodstawnie i hipotetycznie przyjął, iż przeniesienie skarżącego "mogłoby spowodować, iż w przypadku nieobsadzenia zwolnionego stanowiska, egzekucja orzeczeń sądowych byłaby zagrożona". Organ "z góry założył' i oparł się na domniemaniu, iż przeniesienie spowoduje zablokowanie prowadzonych obecnie, a także przyszłych postępowań egzekucyjnych. Organ wykraczając poza ramy postępowania dokonał tym samym oceny sytuacji przyszłej i niemożliwej do przewidzenia. Natomiast naruszenie przez organ przepisu art. 15b u.k.s.e. przejawia się w postaci jego niezastosowania w sytuacji gdy w niniejszej sprawie wystąpił uzasadniony interes komornika polegający na konieczności zapewnienia stałej opieki nad chorą matką oraz teściami bez uszczerbku dla wykonywanych czynności zawodowych .W ocenie skarżącego przedłożona dokumentacja medyczna w pełni wykazuje zły stan zdrowia zarówno matki strony jak i jej teściów, a z dokumentów niniejszych jasno wynika, iż są to osoby zaawansowane wiekowo (przede wszystkim teściowie) i których stan zdrowia przemawia za tym, aby otoczyć ich opieką, zgodnie z treścią art. 87 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Z upływem czasu zły stan zdrowia tych osób będzie się z pewnością pogłębiał, dlatego też właściwym i jedynym możliwym rozwiązaniem jest zapewnienie stałej opieki ze strony najbliższych, najlepiej dzieci. Wskazane okoliczności faktyczne powodują, iż zdaniem skarżącego w niniejszej sprawie wystąpił właściwie udowodniony uzasadniony interes komornika, co uwypukla tym bardziej fakt, iż komornik po przeniesieniu wykonywałby swoje obowiązki służbowe w K., a tym samym przez większą cześć tygodnia przebywałby w miejscowości gdzie stale przebywa jego chora matka. Zdaniem strony miałoby z pewnością pozytywny wpływ na stan jej zdrowia. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Dodatkowo Minister wskazał, że opinia Krajowej Rady Komorniczej nie jest opinią wydaną w trybie art. 106 k.p.a. , co wynika z orzeczeń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Ponadto organ, który poprzez opiniowanie współdziała przy wydawaniu decyzji administracyjnej w trybie art. 106 k.p.a. nie może jednocześnie w tym samym postępowaniu występować we własnym imieniu w charakterze strony (wyrok WSA w Warszawie z 8 marca 2006 r. I SA/Wa 283/85, Lex nr 204792). W przypadku odmiennego stanowiska, doszłoby do nie dopuszczalnej sytuacji polegającej na tym, że organ merytoryczny czyli Minister Sprawiedliwości byłby jednocześnie organem odwoławczym dla Krajowej Rady Komorniczej jako organu współdziałającego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną (postanowienie, akt, lub inną czynność z zakresu administracji publicznej) z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego, obowiązującego w dacie wydania tego rozstrzygnięcia. Ponadto, zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), cytowanej dalej jako p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle przywołanych powyżej kryteriów stwierdzić należy, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 15b ust. 1 u.k.s.e., w myśl którego Minister Sprawiedliwości, po zasięgnięciu opinii Krajowej Rady Komorniczej oraz prezesa właściwego sądu apelacyjnego, może przenieść komornika, za jego zgodą lub na jego wniosek, na stanowisko komornika w innym rewirze komorniczym, jeżeli przemawiają za tym potrzeby prawidłowego i sprawnego prowadzenia czynności, o których mowa w art. 2, lub uzasadniony interes komornika. Krajowa Rada Komornicza przedstawia opinię w terminie wyznaczonym, nie krótszym niż 14 dni. Nienadesłanie opinii w tym terminie nie wstrzymuje wydania decyzji w przedmiocie przeniesienia. Powyższy przepis został dodany przez art. 1 pkt 14 ustawy z dnia 24 maja 2007 r. (Dz.U. z 2007 r. nr 112, poz.769) zmieniającej nin. ustawę z dniem 28 grudnia 2007 r. Z brzmienia cytowanego przepisu wynika , iż decyzja w tym przedmiocie jest decyzją podejmowaną w ramach uznania administracyjnego. Kontrola legalności decyzji uznaniowych sprowadza się w istocie do ustalenia, czy decyzja podjęta została przez uprawniony organ, czy przepisy prawa materialnego pozwalały na podjęcie decyzji oraz czy rozstrzygnięcie nie nosi cech dowolności. Decyzje wydane w granicach tzw. uznania administracyjnego nie są wyłączone spod obowiązku ich uzasadniania na zasadach ogólnych określonych w k.p.a. Sądowa kontrola decyzji uznaniowej polega na zbadaniu, czy przed podjęciem decyzji organ dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy (wybór jednego z kandydatów) i czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego wyboru. Decyzje uznaniowe wymagają więc również wnikliwego i logicznego uzasadnienia (art. 107 § 3 k.p.a.). Organ administracji publicznej, działając w granicach uznania administracyjnego, zanim podejmie rozstrzygnięcie i zdecyduje, w jakim zakresie uczyni użytek ze swych uprawnień, ma obowiązek wyjaśnić wnikliwie i wszechstronnie stan faktyczny sprawy, a przed wydaniem decyzji (art. 7, 77 k.p.a.), rozpatrzyć stan faktyczny sprawy w świetle wszystkich przepisów prawa mogących mieć zastosowanie w sprawie. Decyzja uznaniowa może być uchylona przez sąd administracyjny, w wypadku stwierdzenia, że została wydana z takim naruszeniem przepisów o postępowaniu administracyjnym, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdy organ nie uzasadnił swojego stanowiska, pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotne dla sprawy materiały dowodowe. Zdaniem Sądu, takie uchybienia w rozpoznawanej sprawie nie miały miejsca. Minister Sprawiedliwości dokonał oceny wszystkich aspektów sprawy z uwzględnieniem przesłanek przewidzianych w art. 15b u.k.s.e. W tej sytuacji zarzuty skargi w tym zakresie zarówno procesowe, jak też materialne nie są zasadne. Przede wszystkim w rozpoznawanej sprawie nie może budzić wątpliwości okoliczność, że odległość rewiru komorniczego od miejsca zamieszkania komornika była znana stronie wcześniej. Mimo tego skarżący podjął decyzję o zgłoszeniu swojej kandydatury na to stanowisko. Zatem słusznie przyjęto, iż ze względu na stosunkowo krótki okres wykonywania pracy komornika trudno uznać, że jego sytuacja osobista od czasu powołania uległa znacznemu pogorszeniu. Także przedstawiane argumenty dotyczące stanu zdrowia członków rodziny zostały poddane przez organ szczegółowej analizie. Należy zatem podzielić końcowy wniosek organu, że złożone badania lekarskich nie wskazują, aby sytuacja rodzinna strony była na tyle skomplikowana aby wymagała stałej obecności skarżącego w miejscu zamieszkania matki bądź teściów. Sąd podziela także stanowisko Ministra, iż opinia pozytywna Rady Izby Komorniczej w [...] nie może mieć w sprawie decydującego znaczenia bowiem Izba nie jest organem opiniującym w myśl ustawy o komornikach sądowych i egzekucji. Ustosunkowując się do zarzutu skargi w przedmiocie pominięcia procedury z art. 106 k.p.a. trzeba pamiętać, że ustawa o komornikach sądowych i egzekucji w jej aktualnym kształcie przewiduje wprawdzie obowiązek przedstawiania przez właściwe organy samorządu komorniczego opinii w postępowaniu w sprawie powołania, odwołania czy przeniesienia komornika, ale opinie te w odniesieniu do zdecydowanej większości spraw indywidualnych nie są podejmowane w trybie przepisu art. 106 k.p.a., tym samym nie podlegają określonym tam rygorom i mogą być podejmowane w trybie ustawowo i regulaminowo określonym (co odnosi się przede wszystkim do Krajowej Rady Komorniczej). Takie opinie są zbliżone charakterem do opinii biegłych, a ich zadaniem jest poszerzenie wiedzy organu właściwego do wydania decyzji w postępowaniu wyjaśniającym.( M. Stahl., artykuł PPE 2007/10-11/19, Zakres stosowania kodeksu postępowania administracyjnego w postępowaniach prowadzonych na podstawie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji. Teza 1). W konsekwencji także w kwestii przeniesienia komornika w trybie art. 15b u.k.s.e. opinia organów samorządowych ma charakter pomocniczy przez co nawet jej brak nie wstrzymuje rozpoznania sprawy. Natomiast powoływany w skardze wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 12 października 2006 r. sygn. akt VI SA/Wa 1533/06 dotyczył przepisu art. 11a ust. 1. u.k.s.e. w wersji przed zmianą ustawy o komornikach, o czym była mowa wyżej. Sąd nie dopatrzył się także naruszenia przepisu art. 10 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy bowiem strona miała zapewnioną możliwość wyczerpującego wypowiedzenia się na każdym etapie postępowania administracyjnego, o czym świadczą akta administracyjne. Wbrew zarzutom skargi również przyjęta przez KRK forma uchwały dla wydania żądanej opinii jest prawidłowa bowiem wynika wprost z art. 84 ust.2 i art. 85 u.k.s.e. Co do zarzutu naruszenia przepisu art. 107 § 3 k.p.a., polegającego na bezpodstawnym i hipotetycznym przyjęciu przez organ, iż przeniesienie skarżącego spowoduje zablokowanie prowadzonych obecnie, a także przyszłych postępowań egzekucyjnych to , zdaniem Sądu, organ nie naruszył granic uznania administracyjnego bowiem w myśl art. 64 ust. 1 u.k.s.e. nadzór zwierzchni nad działalnością komorników i działalnością samorządu komorniczego sprawuje Minister Sprawiedliwości. Ponadto również przepis art. 15b ustawy o komornikach przewiduje konieczność badania przez organ prawidłowego i sprawnego prowadzenia czynności, o których mowa w art. 2 ustawy. W tym stanie rzeczy podnoszony przez stronę argument nie mógł zostać uwzględniony. Reasumując, zdaniem Sądu, Minister Sprawiedliwości dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych i w sposób właściwy zastosował przepisy prawa należycie uzasadniając treść rozstrzygnięcia. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na mocy art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.