VI SA/Wa 2459/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka - Klimas Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Protokolant sekr. sąd. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę Decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2014 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 15000 zł na M. M. prowadzącego Przedsiębiorstwo Wielobranżowe M. w B. (dalej: strona, skarżący) – załadowcę. Podstawę prawną rozstrzygnięcia o nałożeniu kary stanowiły przepisy art. 64 ust. 1 i 2, art. 64d, art. 140aa ust. 1, ust. 3 pkt 2, art. 40ab ust. 1 pkt 3 lit. c), ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.), art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tj. Dz. U. z 2013 r. poz. 260 ze zm.), § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r., w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (tj. Dz. U. z 2013 r., poz. 951). Podstawę faktyczną stanowiło ustalenie wykonywania przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII w pozostałych przypadkach. W dniu [...] lutego 2014 r. w miejscowości N. na drodze krajowej nr [...] zatrzymano do kontroli dwuosiowy samochód ciężarowy marki [...] o nr rej. [...]. Pojazdem kierował Pan J. J., który wykonywał przejazd z ładunkiem galanterii drewnianej (przetworzone wyroby drewniane - palisady, rygiel). Załadowcą przewożonego towaru był M. M. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą: Przedsiębiorstwo Wielobranżowe M. Przebieg kontroli utrwalono protokołem nr [...] z dnia [...] lutego 2014 r. W złożonym od decyzji organu I instancji z dnia [...] kwietnia 2014 r. odwołaniu pełnomocnik strony zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym; art. 107 § 3 Kpa poprzez oparcie decyzji tylko na części materiału dowodowego, z porzuceniem obowiązku wyjaśnienia przyczyn odrzucenia innych dowodów; art. 7 w zw. z art. 77 § 1 Kpa poprzez porzucenie obowiązku należytego wyjaśnienia sprawy. W konsekwencji pełnomocnik strony wniósł o uchylenie decyzji zgodnie z art. 155 Kpa oraz ponowne przeanalizowanie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Organ odwoławczy nie uwzględnił odwołania, wskazując na bezzasadność zawartej w nim argumentacji. Organ przywołał treść przepisów prawnych będących podstawą rozstrzygnięcia o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 15000 zł za brak wymaganego w okolicznościach sprawy zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego kategorii VII "w pozostałych przypadkach", tj. w sytuacji, gdy nacisk pojedynczej osi napędowej został przekroczony o ponad 20 % w stosunku do dopuszczalnej normy. Organ wskazał, iż w realiach rozpoznawanej sprawy pojazd zważono w miejscu ważenia legitymującym się protokołem z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów z dnia 22 listopada 2013 r., który zatwierdził stanowisko do kontroli pojazdów. Ważenie odbyło się przy użyciu przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C o nr fabrycznych CH 953140 i CH 963396, posiadającymi w dniu kontroli ważne świadectwa legalizacji ponownej wydane przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w [...]. Wymienione dokumenty były okazane kierowcy przed ważeniem pojazdu. Kierowca podpisał protokół kontroli z dnia [...] lutego 2014 r. bez zastrzeżeń. Wynikiem pomiarów kontrolowanego dwuosiowego pojazdu samochodowego, stwierdzono następujące naruszenia dopuszczalnych norm: • nacisk pojedynczej osi napędowej pojazdu samochodowego – 13 t (po odjęciu błędu w wysokości 2% zaokrąglonych do 0,1 t w górę – przekroczenie o 3 t, co stanowiło 30% dopuszczalnej normy, • łączna masa pojazdu samochodowego – 21,05 t – przekroczenie o 3,05 t, co stanowi 14,49% dopuszczalnej normy. Organ podkreślił, że podmiot wykonujący przejazd nie miał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. Wyjaśnił, iż ustalając kategorię wymaganego zezwolenia kieruje się wymiarami, masą, naciskami osi pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I-VII oraz drogi, po których pojazdy te mogą się poruszać. Powyższe warunki zostały określone przez ustawodawcę w załączniku nr 1 do ustawy Prawo o ruchu drogowym. Następnie organ dokonuje wyboru kategorii zezwolenia, której posiadanie zwalniałoby stronę postępowania z konsekwencji prawnych wynikającymi z treści art. 140ab ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Przy dokonywaniu kwalifikacji kategorii zezwolenia bez znaczenia jest okoliczność w postaci podzielności ładunku. Stosownie bowiem do treści art. 140ab ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym w przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia. Organ ustalając kategorię zezwolenia, którą powinna legitymować się strona postępowania kieruje się następującymi kryteriami. Po pierwsze, rodzajem drogi na której stwierdzono nienormatywność pojazdu. Eliminowane są te kategorie zezwoleń, które nie mogłyby zostać przyznane na przejazd po drodze, na której stwierdzono naruszenie. Po drugie, rodzajem parametrów normatywnych pojazdów, od spełnienia których ustawodawca uzależnił uzyskanie zezwolenia. Parametry tego rodzaju nie mogą być przekroczone, co oznacza, że w tym zakresie muszą być normatywne. Przy ich wyodrębnieniu posłużono się zwrotem "nie większe od dopuszczalnych". Organ zatem bada, spośród kategorii zezwoleń odpowiadającej drodze, na której stwierdzono naruszenie, parametry normatywne pojazdu, eliminując następnie te kategorie zezwoleń, które nie spełniają tego rodzaju warunków. Po trzecie, organ kieruje się rodzajem parametrów nienormatywnych pojazdów, od spełnienia których ustawodawca uzależnił uzyskanie zezwolenia. Parametry tego rodzaju mogą zostać przekroczone, ale jedynie do górnej granicy określonej przepisami prawa. Przy ich wyodrębnieniu posłużono się zwrotem np. "o szerokości nie przekraczającej 3,2 m", "o długości nie przekraczającej 23 m dla zespołu pojazdów", "o wysokości nieprzekraczającej 4,3 m", "o rzeczywistej masie całkowitej nieprzekraczającej 60 t", "o naciskach osi nieprzekraczających wielkości przewidzianych dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t". Kolejną czynnością jest zatem zakwalifikowanie przekroczonego parametru do kategorii zezwolenia, dla której możliwe byłoby jego uzyskanie i które nie przekraczałoby maksymalnych, ściśle określonych wielkości dla danej kategorii zezwolenia. Jeżeli pomimo tego nie jest możliwe ustalenie kategorii zezwolenia od I do VI, to kwalifikacja stwierdzonego naruszenia jest dokonywana w oparciu o zezwolenie kategorii VII. Jeżeli zatem kontrolowany pojazd nie spełnia warunków normatywnych lub warunków nienormatywnych, albo poruszał się po kategorii drogi, dla której nie przewidziano przekroczenia parametru ustalonego podczas kontroli dla kategorii zezwoleń od I do VI, to wówczas możliwa jest kwalifikacja prawna stwierdzonego naruszenia jedynie w oparciu o brak zezwolenia kategorii VII. Zezwolenie na tę kategorię wydaje się bowiem, gdy została przekroczona wielkość dopuszczalnych odstępstw określonych w zezwoleniach kategorii I - VI. Stosownie do lp. 7 załącznika nr 1 do prd jest wydawane na przejazd pojazdu po wyznaczonej trasie wskazanej w zezwoleniu: a) o wymiarach oraz rzeczywistej masie całkowitej większych od wymienionych w kategoriach I-VI, b) o naciskach osi przekraczających wielkości przewidziane dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t. Zgodnie z art. 140 ab ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1, ustala się w wysokości: 1) 1500 zł - za brak zezwolenia kategorii I i II; 2) 5000 zł - za brak zezwolenia kategorii III-VI; 3) za brak zezwolenia kategorii VII: a) 500 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10%, b) 2000 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20%, c) 15 000 zł - w pozostałych przypadkach. Zgodnie z art. 140aa ust. 3 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym odpowiedzialność za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia, nakłada się karę pieniężną także na podmiot wykonujący inne czynności związane z przewozem drogowym, a w szczególności na organizatora transportu, nadawcę, odbiorcę, załadowcę lub spedytora, jeżeli okoliczności lub dowody wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia określonego w ust. 1. W związku z powyższym ustawodawca uznał, iż nie tylko przewoźnicy poruszający się po drogach publicznych powinni być zainteresowani, aby ich pojazdy nie przekraczały dopuszczalnych nacisków osi i dopuszczalnej masy całkowitej. W procesie załadunku uczestniczą bowiem nie tylko sami kierowcy pojazdów; co więcej - decydującą rolę w tych czynnościach, które wszak nie są obojętne dla kwestii wykonywania transportu drogowego, odgrywają zwykle właśnie załadowcy wydający ładunek do przewozu. Nie sposób zatem przyjąć, iż tylko jeden z elementów łańcucha załadowca(sprzedawca) - przewoźnik - odbiorca ładunku ma być odpowiedzialny za powstałe w wyniku określonej transakcji handlowej naruszenie norm dotyczących dopuszczalnych parametrów pojazdu poruszającego się po drogach publicznych. Wszak to nie przewoźnik ustala warunki transakcji - ile i jaki rodzaj towaru ma być sprzedany/kupiony - o tym decydują przecież strony transakcji. Organ wskazał, iż art. 140aa ust. 3 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, będący podstawą do nałożenia kary pieniężnej na załadowcę, jako przesłanki warunkowej odpowiedzialność załadowcy za przekroczenia dopuszczalnych parametrów pojazdu wskazuje jedynie jego wpływ lub zgodę na powstanie naruszeń. Nadto organ zaznaczył, iż wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżącego, stronie w zawiadomieniu z dnia 7 lutego 2014 r. została wskazana podstawa prawna wszczęcia postępowania tj. art. 140aa ust. 3 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, jak również została wskazana okoliczność, że była załadowcą samochodu ciężarowego marki [...] o nr rej. [...], organ uznał zatem ma niezasadny zarzut naruszenia art. 9 Kpa. Organ wyraził też pogląd o bezzasadności argumentacji pełnomocnika strony w zakresie powoływania się na prawidłowość zastosowanej przez stronę metody przygotowania ładunku do przewozu przy pomocy określenia jego masy na podstawie gęstości drewna określonej w rozporządzeniu Ministra Środowiska oraz Ministra Gospodarki z dnia 2 maja 2012 r. Organ podkreślił, iż przedmiotowe rozporządzenie pozwalające na zastosowanie powyższej metody odnosi się wyłącznie do przewozu drewna długiego, a nie do wyrobów z drewna, jakimi są palisady, przewożone skontrolowanym pojazdem. Organ wskazał na podstawy odpowiedzialności strony jako załadowcy, który w realiach sprawy miał wpływ oraz godził się na powstanie obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Maksymalna dopuszczalna masa całkowita pojazdu nie może przekraczać w przypadku dwuosiowego pojazdu samochodowego 18 ton, co wynika z zasady określonej w § 3 ust. 1 pkt 3 lit. a rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia. Organ podkreślił ponadto, iż najwyższy prawnie dopuszczalny nacisk pojedynczej osi napędowej pojazdu wynosi 11,5 t, zaś stwierdzony w toku kontroli nacisk wynosił 13 t, zaznaczając, że kierowca nie został przez podmiot dokonujący załadunku, czyli skarżącego, poinformowany o przeciążeniu pojazdu. W rozpoznawanej sprawie załadowca umożliwił wyjazd na drogę publiczną pojazdu, którego masa całkowita oraz naciski pojedynczej osi napędowej wykazywały przekroczenia dopuszczalnych norm, mając przy tym pełną świadomość wypuszczenia na drogę pojazdu nienormatywnego, a obowiązkiem załadowcy w myśl obowiązującego prawa jest zwrócenie uwagi, czy załadowany w jego przedsiębiorstwie pojazd nie będzie powodował na drodze przekroczenia dopuszczalnych norm. Organ przytoczył wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 lipca 2011 r., sygn. akt: VI SA/Wa 1013/11, w uzasadnieniu którego zawarto pogląd, iż obowiązki załadowcy nie kończą się na umożliwieniu przewoźnikowi wjazdu i wyjazdu z terenu i na teren załadowcy w związku z załadunkiem towaru; rzeczą załadowcy jest podjęcie działań mających na celu przeciwdziałanie nieprawidłowościom. Obowiązkiem załadowcy jest zatem wprowadzenie odpowiedniej organizacji pracy i stosunków z kontrahentami. Załadowca jest bowiem odpowiedzialny za dokonanie załadunku, który nie będzie skutkował naruszeniem norm w zakresie dopuszczalnych parametrów pojazdu. Pismem z dnia 30 czerwca 2014 r. strona złożyła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji oraz o zwrot kosztów postępowania. Strona zarzuciła organowi naruszenie prawa materialnego przez wadliwe zastosowanie przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym, art. 107 § 3 kpa przez oparcie decyzji tylko na części materiału dowodowego, art. 7 i art. 77 § 1 przez brak należytego wyjaśnienia sprawy, art. 8 kpa przez sformułowanie uzasadnienia decyzji w sposób nie budzący zaufania do władzy publicznej. Skarżący podkreślił, iż ładunek w postaci wyrobów drewnianych – palisad – został przez niego przygotowany w sposób adekwatny do parametrów technicznych środka transportu. Przygotowanie ładunku do przewozu odbyło się na podstawie pomiarów gęstości drzewa, określonych w przepisach rozporządzenia Ministra Środowiska i Ministra Gospodarki z dnia 2 maja 2012 r. w sprawie określenia gęstości drewna (Dz. U. 536 z 2012 r.). Masa ładunku obliczona na podstawie gęstości była w jego ocenie zgodna z dopuszczalną ładownością kontrolowanego pojazdu. W opisanej sytuacji "określenie masy własnej bądź dopuszczalnej ładowności w dowodzie rejestracyjnym przedmiotowego pojazdu jest nieprawidłowe, albo w pojeździe znajdowały się dodatkowe ładunki dociążające pojazd (...)". Skarżący wywodził nadto, iż załadowca nie może być obciążony za brak po stronie przewoźnika zezwolenia kategorii VII, które to zezwolenie jest wydawane na przejazd ściśle określonym przepisami rodzajem dróg, po których przewoźnik się porusza – na co załadowca nie ma żadnego wpływu. Podkreślił, iż organ ma obowiązek ustalenia przesłanek "godzenia się" lub "wpływu" załadowcy na zaistniałe naruszenie, czego brak było w rozpoznawanej sprawie. Organ w odpowiedzi na skargę, podtrzymując dotychczas prezentowaną argumentację, wniósł o oddalenie skargi M. M. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest pozbawiona uzasadnionych podstaw. Stosownie do art. 64 ust. 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem: - pkt 1 uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ, a w przypadku pojazdu nienormatywnego należącego do Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej pod warunkiem uzyskania zezwolenia wojskowego na przejazd drogowy, wydawanego przez właściwy organ wojskowy. - pkt 2 przestrzegania warunków przejazdu określonych w zezwoleniu, o którym mowa w pkt 1. Zgodnie z art. 140aa ust. 1 ww. ustawy za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej.  Stosownie do treści ust. 3 ww. artykułu karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na: 1) podmiot wykonujący przejazd; 2) podmiot wykonujący inne czynności związane z przewozem drogowym, a w szczególności na organizatora transportu, nadawcę, odbiorcę, załadowcę lub spedytora, jeżeli okoliczności lub dowody wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia określonego w ust. 1. Zgodnie z definicją pojazdu nienormatywnego, zawartą w art. 2 ust. 35a ustawy prawo o ruchu drogowym jest to pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. Mając na uwadze dokonane pomiary, organy prawidłowo stwierdziły, że w ustalonym stanie faktycznym karę pieniężną należało nałożyć jak za brak zezwolenia kategorii VII, o którym mowa w lp. 7 załącznika nr 1 prd. Stosownie do treści art. 140ab ust. 1 pkt 3 prd karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1, ustala się w wysokości 15.000 zł za brak zezwolenia kategorii VII w pozostałych przypadkach. Odnosząc się zaś do argumentacji strony, iż przygotowanie ładunku do przewozu odbyło się na podstawie gęstości drewna określonego w rozporządzeniu Ministra Środowiska oraz Ministra Gospodarki z dnia 2 maja 2012 r. w sprawie określenia gęstości drewna i na jego podstawie została wyliczona masa przewożonego ładunku, należy stwierdzić, że powyższe rozporządzenie nie znajduje zastosowania do wyrobów z drewna, takich jak palisady, gdzie masę własną ładunku bez nakładu większych środków z łatwością można ustalić. Naciski osi oraz rzeczywista masa całkowita zostały ustalone w oparciu o wyniki ważenia, utrwalone w protokole kontroli. Protokół kontroli, będący podstawowym dowodem w sprawie, jest sporządzony przez organ kontrolny przy współudziale kontrolowanego, z zapewnieniem możliwości przedstawienia przez kontrolowanego własnej wersji zdarzeń. Protokół kontroli jest w rozumieniu art. 76 § 1 kpa dokumentem urzędowym. Dokument ten, sporządzony w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w zakresie ich działania stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 września 2010 r. sygn. akt VI SA/Wa 871/10, Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2008 roku sygn. akt. II GSK 50/08). Należy przy tym wskazać, że w dziedzinie transportu drogowego organ administracji publicznej działa w ramach szczególnych uwarunkowań, gdyż jest w istocie związany wynikami kontroli, udokumentowanymi w protokole kontroli. Wyniki pomiarów dokonanych w czasie kontroli znajdują bezpośrednie odzwierciedlenie w protokole kontroli, a czynności te nie mogą być odtworzone w dalszym toku postępowania. Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji doszedł do przekonania, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy dostatecznie uzasadniał nałożenie na załadowcę kary pieniężnej. Należy zauważyć, że strona dokonała załadunku kierując się parametrem objętości, a nie – jak to winno nastąpić w odniesieniu do wyrobów przetworzonych z surowca, jakim jest drewno – parametrem wagowym. Powyższy błąd strony skutkował wadliwymi poglądami o zachowaniu zgodnym z wymogami prawa. Niezależnie od powyższego należy zauważyć, iż nie jest też trafny argument o braku wpływu załadowcy na rodzaj drogi, na jaki wyjedzie pojazd po dokonaniu załadunku, a w konsekwencji – na kategorię wymaganego zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. Zdaniem Sądu z obowiązujących przepisów wynika w sposób jednoznaczny, iż załadowca swoją odpowiedzialnością obejmuje każdy rodzaj drogi, na który wyjedzie przeładowany w jego przedsiębiorstwie pojazd. Na akceptację zasługuje konkluzja organu odwoławczego, iż materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, iż skarżący, jako załadowca towaru, miał wpływ oraz godził się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego w postaci objęcia swoją odpowiedzialnością za "brak zezwolenia kategorii VII w pozostałych przypadkach". Z powyższych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji.