VI SA/Wa 2463/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska po rozpoznaniu w dniu 9 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu rzecznika patentowego Z. C. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 30 lipca 2018 r. w sprawie ze skargi Z. S. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzieleniu patentu na wynalazek postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 września 2017 r. oddalił skargę Z. S. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] sierpnia 2016 r. w przedmiocie odmowy udzielenia patentu na wynalazek. Na wniosek reprezentującego skarżącego pełnomocnika z urzędu rzecznika patentowego W. J., zostało sporządzone i doręczone ww. pełnomocnikowi uzasadnienie wyroku. Pismem z dnia 23 kwietnia 2018 r. Polska Izba Rzeczników Patentowych poinformowała o wyznaczeniu nowego pełnomocnika z urzędu w osobie rzecznika patentowego Z. C. Rzecznik patentowy Z. C. sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej i w piśmie procesowym z dnia 22 czerwca 2018 r. wniósł o przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawą udzieloną w ramach prawa pomocy. Jako załącznik pełnomocnik wymienił wypełniony i podpisany formularz oświadczenia pełnomocnika z urzędu oraz fakturę. Wymienione załączniki, w tym faktura, nie zostały przesłane do Sądu. Postanowieniem z dnia 30 lipca 2018 r. referendarz sądowy, powołując się na przepis art. 13a ust. 5 ustawy z dnia 11 kwietnia 2001 r. o rzecznikach patentowych (Dz.U. z 2017 r. poz. 1314) odmówił rzecznikowi patentowemu przyznania wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podając w uzasadnieniu, że złożony wniosek pełnomocnika z urzędu o przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną w ramach prawa pomocy nie zawierał oświadczenia, czy koszty nieopłaconej pomocy prawnej zostały zapłacone w całości lub części, co wykluczało jednoznaczne stwierdzenie, czy występującemu w sprawie pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenie zostało zapłacone czy też nie. Pismem z dnia 6 sierpnia 2018 r. rzecznik patentowy Z. C. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pismo zatytułowane "Zażalenie" na postanowienie referendarza sądowego z dnia 30 lipca 2018 r., wnosząc o jego uchylenie w całości. Rzecznik patentowy wniósł o zasądzenie wypłaty mi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wynagrodzenia z kwocie 450 zł zgodnie z fakturą nr [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. wystawioną przeze mnie z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu, zasądzenie zwrotu kwoty 100 zł wpłaconej tytułem wpisu od niniejszego zażalenia. W uzasadnieniu sprzeciwu rzecznik patentowy, potwierdzając zasadność powołania w postanowieniu art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, zwana dalej: "p.p.s.a.") zarzucił pominięcie słowa "odpowiednio". W ocenie rzecznika patentowego użycie tego słowa oznacza, że dla kwestii wynagrodzenia osoby z każdego z zawodów należy stosować wyłącznie te zasady, które są obowiązujące dla osób z tego samego zawodu, czyli dla adwokata - jedynie zasady obowiązujące dla adwokatów, a dla rzecznika patentowego - jedynie zasady obowiązujące dla rzeczników patentowych. W związku z tym nie było podstawy prawnej, aby dla osoby wykonującej zawód rzecznika patentowego, Sąd mógł zastosować zasady otrzymywania wynagrodzenia obowiązujące adwokatów. W zaskarżonym postanowieniu zostało to uczynione m.in. poprzez bezpodstawne powołanie dwóch orzeczeń, które dotyczyły adwokatów. Referendarz sądowy niezasadnie stwierdził w uzasadnieniu zaskarżanego postanowienia, jakoby w stosunku do rzeczników patentowych kwestie nieopłaconej pomocy prawnej były w jakikolwiek sposób odrębnie regulowane w zacytowanym przez Sąd rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 kwietnia 2017 r. w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych. W rzeczywistości bowiem w rozporządzeniu tym są podane jedynie wysokości stawek minimalnych - uzależniając je od rodzaju wykonywanych czynności. Natomiast brak jest w nim jakichkolwiek regulacji dotyczących procedur dokonywania wypłat wynagrodzeń rzeczników patentowych tego rodzaju. Zdaniem rzecznika patentowego przepisem regulującym zasady wypłaty dla rzeczników patentowych kosztów nieopłaconej pomocy prawnej jest art. 13a ustawy o rzecznikach patentowych, z zastrzeżeniem, że przepis ten nie nakłada na rzecznika patentowego obowiązku złożenia z wnioskiem jakiegokolwiek dodatkowego oświadczenia. W zaskarżanym postanowieniu Sąd zastosował niedopuszczalną nadinterpretację rozszerzającą art. 13a ust. 5 ustawy o rzecznikach patentowych w rzeczywistości nieistniejący rzekomy obowiązek rzecznika patentowego składania jakiegokolwiek dodatkowego oświadczenia. Przepis ten można bowiem prawidłowo i logicznie rozumieć w jego dosłownym rozumieniu, czyli uznać, że zgodnie z nim już sam fakt złożenia wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej stanowi oświadczenie, że koszty te nie zostały zapłacone w całości lub w części. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że w rozpoznawanej sprawie skarga została wniesiona do Sądu pismem z dnia 31 października 2016 r. W związku z tym w sprawie zastosowanie znajdą przepisy ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r. poz. 658), w tym przepisy, które będą miały zastosowanie do postępowań wszczętych po 15 sierpnia 2015 r. Stosownie do art. 259 § 1 p.p.s.a. od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. Sprzeciw wniesiony przez adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego wymaga uzasadnienia. W myśl art. 260 § 1 p.p.s.a., w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu 14 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, Sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Przy tym zgodnie z art. 260 § 2 p.p.s.a. w sprawach, o których mowa w § 1, Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 250 § 1 p.p.s.a. wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. W odniesieniu do rzeczników patentowych wspomniane zasady określają dwa akty prawne, które należy czytać łącznie: rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 kwietnia 2017 r. w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych (Dz.U. z 2017 r. poz. 881 ze zm.), wydane na podstawie art. 13 ust. 2 ustawy o rzecznikach patentowych, jak również przepisy ustawy o rzecznikach patentowych, w tym art. 13a ust. 1 - 5 tej ustawy, który stanowi, że Skarb Państwa ponosi koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez rzecznika patentowego ustanowionego z urzędu, a koszty, o których mowa w ust. 1, obejmują: koszty zastępstwa w wysokości nie wyższej niż 150% stawek minimalnych opłat w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określonych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 13 ust. 2, oraz niezbędne udokumentowane wydatki rzecznika patentowego. Art. 13a ust. 5 ustawy stanowi natomiast, że wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej zawiera oświadczenie, że koszty te nie zostały zapłacone w całości lub w części. W świetle argumentacji rzecznika patentowanego zawartej w uzasadnieniu sprzeciwu należy zauważyć, że art. 13a ust. 5 znajduje się w rozdziale 2 ustawy o rzecznikach patentowych zatytułowanym Prawa i obowiązki rzecznika patentowego Treść powyższego przepisu ustawy o rzecznikach patentowych, tj. art. 13a ust. 5 jest niemal identyczna z treścią przepisu zawartego w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2016 r. poz. 1714 ze zm.). W myśl § 3 rozporządzenia z dnia 3 października 2016 r. wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej zawiera oświadczenie, że opłata nie została zapłacona w całości lub w części. Tożsamość powyższych przepisów pozwala odwołać się do postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 14 października 1998 r. (sygn. akt II CKN 687/98, opubl. w OSNC z 1999 r. nr 3, poz. 63), który wyraził pogląd, zgodnie z którym oświadczenie to jest nieodzownym elementem uzasadnienia wniosku o przyznanie kosztów, stanowiącym przesłankę do przyjęcia, że praca adwokata lub radcy prawnego nie została wynagrodzona, a zatem, iż zachodzi podstawa poniesienia kosztów z tego tytułu przez Skarb Państwa. Zatem wskazane oświadczenie jest elementem obligatoryjnym każdego wniosku o przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu. Niezłożenie przez pełnomocnika wskazanego oświadczenia nie stanowi braku formalnego pisma, lecz brak materialny, na co zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 25 marca 2009 r., sygn. akt II FZ 90/09, stwierdzając, iż brak oświadczenia, że żądane koszty nie zostały zapłacone nie stanowi uchybienia formalnego, które można uzupełnić na wezwanie Sądu w trybie art. 49 p.p.s.a., gdyż nie jest pismem w rozumieniu art. 45-48 p.p.s.a. Oświadczenie, że opłaty z tytułu udzielenia pomocy prawnej nie zostały wypłacone w całości lub w części jest nieodzownym elementem uzasadnienia wniosku o przyznanie kosztów, stanowiącym przesłankę do przyjęcia, że praca pełnomocnika nie została wynagrodzona. Brak takiego oświadczenia wywołuje skutki materialnoprawne, polegające na utracie prawa do wynagrodzenia. Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy należało uznać, że brak powyższego oświadczenia we wniosku z dnia 22 czerwca 2018 r. przesądził o niezasadności wniosku, co zasadnie stwierdził referendarz sądowy w zaskarżonym przez rzecznika patentowego postanowieniu z dnia 30 lipca 2018 r. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.