VI SA/Wa 2465/14

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Tomasz Sałek po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego p o s t a n a w i a: 1. zwolnić skarżącego A. M. od kosztów sądowych ponad kwotę 200 (słownie dwustu) złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi, 2. ustanowić dla skarżącego A. M. adwokata. A. M. (dalej też jako skarżący) wniósł w ramach niniejszej sprawy o przyznanie prawa w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika. Z uzasadnienia wniosku oraz przesłanych na wezwanie Sądu dokumentów wynika, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną oraz trojgiem dzieci. Skarżący jest rencistą. Dzieci skarżącego pobierają naukę, natomiast żona jest osobą bezrobotną, przy czym nie otrzymuje zasiłku dla osób bezrobotnych. Na dochód rodziny skarżącego składają się otrzymywana przez niego renta inwalidzka w wysokości 651 złotych, zasiłek okresowy przyznawany przez [...] Ośrodek Pomocy Społecznej w kwocie 383 złotych i stypendium socjalne, które otrzymuje córka skarżącego sięgające kwoty 580 złotych miesięcznie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. (dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Wydanie 2, Warszawa 2006, s. 504; por. także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2005 r., OZ 944/04, niepubl.). Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 2 października 2009 r. (sygn. akt II OZ 822/09), udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest obiektywnie niemożliwe. Instytucja ta przeznaczona jest przede wszystkim dla osób o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. W świetle przedstawionych wyżej kryteriów, wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy zasługuje na uwzględnienie. Biorąc bowiem pod uwagę łączny miesięczny dochód całej pięcioosobowej rodziny skarżącego sięgający kwoty 1 614 złotych w kontekście niezbędnych wydatków rodziny, w tym związanych z edukacją dzieci, stwierdzić należy, iż skarżący nie jest w stanie poczynić jakichkolwiek oszczędności celem pokrycia kosztów sądowych oraz wynagrodzenia pełnomocnika ustanowionego z wyboru. W związku z powyższym, uznać należy za zasadne przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez ustanowienie dla niego adwokata oraz zwolnienie go od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych ponad kwotę 200 złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi. Podkreślenia wymaga bowiem, że postanowienie o przyznaniu prawa pomocy ma charakter konstytutywny i wywołuje skutki ex nunc, tzn. od daty wniesienia wniosku. Nie działa ono zatem z mocą wsteczną, lecz obejmuje swoim zakresem wszelkie przyszłe i potencjalne koszty sądowe, w tym również te opłaty sądowe, które mogą być następstwem zmian w obowiązującym ustawodawstwie (p. postanowienie NSA z dnia 23 czerwca 2004 r., sygn. akt FZ 125/04 – publikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 wyżej cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.