VI SA/Wa 251/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka - Klimas Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Protokolant sekr. sąd. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 maja 2015 r. sprawy ze skargi R. I. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego (w skrócie: GITD) decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...], na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267; dalej: k.p.a.), art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 1, art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 260; dalej: u.d.p.) oraz załącznika nr 2 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. Nr 80, poz. 433 z późn. zm., dalej: rozporządzenie z 22.03.2011 r.), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b, art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1265 z późn. zm., dalej: u.t.d.), po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego przez R. I. (dalej: skarżący, strona), utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...] o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 3.000 zł z tytułu nieuiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd w dniu [...] kwietnia 2014 r. o godz. 8:50, po drodze krajowej [...] na odcinku granica miasta P. – granica miasta K. Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w oparciu o następujące ustalenia: W dniu [...] kwietnia 2013 r. o godz. [...] na płatnym odcinku granica miasta P. – granica miasta K. w miejscowości S. zatrzymano do kontroli mobilnej kierowany przez skarżącego zespół pojazdów: samochód [...] o nr rej. [...] z przyczepą [...] o nr rej. [...]. Dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego zespołu przekraczała 3,5 tony. Przeprowadzona kontrola mobilna wykazała, że zatrzymany pojazd nie został wyposażony w urządzenie pokładowe viaBox. Tym samym opłata elektroniczna nie była pobierana. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r., GITD nałożył na stronę karę pieniężną w kwocie 3.000 zł z tytułu nieuiszczenia wymaganej opłaty elektronicznej za opisywany przejazd. Strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podnosił, że wjeżdżając na drogę nr [...] nie zauważył jakichkolwiek oznaczeń, wskazujących, iż jest to płatna droga. Takiej informacji także nie znalazł ani w Internecie, ani w nawigacji. Ponadto uważał, że zadania inspekcji transportu drogowego ograniczają się do kontroli pojazdów ciężarowych. Zaprzeczył, aby również w dniu [...] kwietnia 2013 r. poruszał się tym samym odcinkiem drogi bez uiszczenia opłaty elektronicznej. Utrzymując w mocy kwestionowane rozstrzygnięcie, GITD wskazał, że ustawodawca nie przewidział okoliczności pozwalających na odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązków określonych w art. 13k ust. 1 u.d.p. w przypadku nieuiszczenia opłaty elektronicznej. Przyczyny, z których powodu opłata nie została uiszczona zaś, nie są okolicznościami istotnymi dla rozpoznania sprawy administracyjnej. Organ podkreślił, że kierujący pojazdami samochodowymi mają obowiązek znać podstawowy zakres przepisów dotyczących dróg publicznych, a brak wiedzy, czy świadomości w zakresie obowiązującej kategorii dróg publicznych czy też ponoszenia opłat elektronicznych nie może być usprawiedliwieniem dla naruszania przepisów. Natomiast uprawnionymi do nakładania kar pieniężnych, o których mowa w art. 13k ust. 1 u.d.p. są uprawnieni do kontroli, o których mowa w art. 13l ust. 1 u.d.p. czyli inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego z mocy art. 50 pkt 1 lit. j) w zw. z art. 51 ust. 5 i 6 lit. d) u.t.d. Organ podniósł, że w myśl art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony. GITD stwierdził, że o zaliczeniu do kategorii drogi krajowej, za którą pobiera się opłatę elektroniczną, rozstrzygają wyłącznie przepisy ustawy o drogach publicznych i rozporządzeń wykonawczych, nie zaś znaki drogowe, które mają charakter znaków informujących, a nie znaków zakazu lub nakazu. Zatem okoliczność prawidłowego oznakowania odcinka drogi za przejazd po którym pobierana jest opłata nie ma wpływu na odpowiedzialność za nieuiszczenie opłaty elektronicznej. Nadto za właściwe ustawienie znaków drogowych odpowiada zarządca drogi, a nie Inspekcja Transportu Drogowego. Istotne było to, że skarżący nie miał w pojeździe urządzenia służącego do poboru opłaty elektronicznej, w związku z czym nawet przy ustawieniu znaku informacyjnego o poborze opłaty nie mógłby dokonać jej uiszczania. GITD wskazał także, że dla obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej nie ma znaczenia, iż dokonywany przejazd nie miał związku z działalnością gospodarczą. Podobnie za okoliczności niemające znaczenia dla sprawy organ uznał fakt, że strona nie pracuje, nie posiada dochodów i nieruchomości, poruszała się autem pożyczonym i stwierdził, że strona może jednak wystąpić do Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad, której przypadają wpływy z tytułu kar pieniężnych za nieuiszczenie opłaty elektronicznej, z wnioskiem o umorzenie lub rozłożenie kary pieniężnej na raty. Organ podkreślił także, że brak zainstalowania w pojeździe urządzenia viaBox, w toku wykonywania przejazdu po drogach wskazanych w ww. załączniku nr 1 i 2 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r., skutkuje tym, że opłata elektroniczna nie zostaje uiszczona, zaś organ administracji publicznej obowiązany jest do wymierzenia kierującemu pojazdem samochodowym kary administracyjnej. W tym przypadku prawidłowo została ustalona strona postępowania, którym był skarżący jako kierujący kontrolowanym pojazdem samochodowym. Na decyzję GITD z dnia [...] czerwca 2013 r. R. I. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zarzucił w niej, że dokonywany przejazd był przejazdem jednorazowym i do tego prywatnym pojazdem osobowym, co powinno wyłączać odpowiedzialność kierującego. Ponadto zarzucił brak oznaczenia dróg płatnych odpowiednimi znakami oraz brak informacji w Internecie i nawigacji o płatnych odcinkach dróg. GITD w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko i wnosił o jej oddalenie. Organ wskazał przy tym, że obowiązek uiszczania opłaty elektronicznej dotyczy pojazdów samochodowych w rozumieniu art. 2 pkt 33 p.r.d., za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej macie całkowitej powyżej 3,5 t. Organ poinformował także, że przy określaniu dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów sumuje się dopuszczalne masy całkowite pojazdu i przyczepy bądź naczepy wynikające z dowodów rejestracyjnych. Organ podniósł także, że o zaliczaniu do kategorii dróg płatnych decyduje nie znak drogowy, ale przepisy u.d.p i rozporządzeń wykonawczych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.). Należy wyjaśnić, że w myśl art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Celem postępowania dowodowego, o którym stanowi art. 106 § 3 p.p.s.a., nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz ocena, czy właściwe w sprawie organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie - czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do tak poczynionych ustaleń. Przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentu przez sąd administracyjny jest zaś dopuszczalne wówczas, gdy postulowany bądź dopuszczony z urzędu dowód pozostaje w ścisłym związku z oceną legalności zaskarżonego aktu (por. wyrok NSA z dnia 9 kwietnia 2014 r., sygn. akt I GSK 1380/12 i przytoczone w nim orzecznictwo, Lex nr 1484767). W niniejszej sprawie nie budziło wątpliwości organu a także Sądu, że poruszanie się pojazdem przekraczającym dmc 3,5 t po odcinku drogi krajowej nr [...]: granica miasta P. – granica miasta K. podlegało opłacie elektronicznej, zgodnie z pkt 8 lit. b) załącznika nr 2 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. Nr 80, poz. 433 z późn. zm.). Jednakże w postepowaniu administracyjnym, zdaniem GITD z uregulowań cytowanego rozporządzenia i ustawy o drogach publicznych nakładających obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej (m.in. art. 13 ust. 1 pkt 2 u.d.p. w zw. z art. 13ha ust. 1 i 6 u.d.p.) wynikał obowiązek znajomości dróg, na których była pobierana opłata elektroniczna. Kierując się zarzutami skarżącego, GITD w postępowaniu sądowoadministracyjnym przedstawił dowód, że omawiany odcinek drogi płatnej został prawidłowo oznakowany przed kontrolą skarżącego (vide: pismo Zastępcy Dyrektora Oddziału ds. Zarządzania Drogami i Mostami GDDKiA z dnia [...] kwietnia 2014 r. (k. – 140 akt sąd.). Dowód ten pozostawał w ścisłym związku z oceną legalności skarżonej decyzji i pozwalał na wyjaśnienie wątpliwości, bez przedłużania postępowania. Przechodząc do oceny skargi, należało uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Należy zauważyć, iż stan faktyczny sprawy ustalony przez organ nie został zakwestionowany przez skarżącego i znajduje potwierdzenie w protokole kontroli z dnia [...] kwietnia 2013 r. i protokole oględzin sporządzonym w tym samym dniu. Skarżący podpisał oba dokumenty bez uwag. Zatem zostało prawidłowo przyjęte, że w momencie kontroli skarżący wykonywał przejazd pojazdem (zespołem pojazdów) przekraczającym dopuszczalną masę całkowitą (wynoszącą 3,5 tony) po drodze krajowej objętej obowiązkiem uiszczenia opłaty elektronicznej - bez uiszczenia tejże opłaty. R. I. poruszał się zespołem pojazdów składającym się z samochodu [...] o dmc 3,5 t połączonego z przyczepą ciężarową przeznaczoną do przewozu pojazdów (jak wynika z dowodu rejestracyjnego przyczepy) o dmc 2,7 t. Zatem dmc zespołu pojazdów wynosiło 5,7 t. Nie była istotna waga zespołu, gdyż dla poboru opłaty elektronicznej znaczenie ma dopuszczalna masa całkowita. W myśl art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. korzystający z dróg publicznych obowiązani są do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej. Zatem samo przekroczenie 3, 5 t dmc przez pojazd lub zespół pojazdów zobowiązywało do uiszczenia opłaty elektronicznej przez kierującego. Nie miało znaczenia czy przejazd był wykonywany w celach prywatnych , czy też w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Zresztą umieszczenie przez skarżącego w kontrolowanym zespole przyczepy ciężarowej (do przewozu pojazdów) nie świadczyło raczej, aby strona wykonywała przejazd w celach prywatnych. R. I. kierował kontrolowanym zespołem. Skarżący nie posiadał w samochodzie urządzenia viaBOX, co skutkowało tym, że nie mógł uiścić wymaganej opłaty elektronicznej, w myśl art. 13hc ust. 1 w zw. z art. 13i u.d.p. (por. wyroki NSA z dnia 11 marca 2015 r., sygn. akt II GSK 1843/13 i II GSK 1844/13, opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl). Według art. 13hc ust. 1 u.d.p. uiszczenie opłaty elektronicznej następuje w systemie elektronicznego poboru opłat, zgodnie z art. 13i. Jak wynika z pisma Zastępcy Dyrektora Oddziału ds. Zarządzania Drogami i Mostami GDDKiA omawiany odcinek drogi krajowej nr [...] został prawidłowo oznakowany przez zarządcę drogi w 2012 r. Skarżący, mimo odmiennych twierdzeń w postępowaniu administracyjnym i w skardze, nie przedłożył dowodów, które stanowisko to podważyłyby. Wydruki z GOOGLE nie mogły mieć takiego waloru, gdyż zarówno GITD, jak i zarządca drogi posiadają oficjalne strony internetowe i tak powinien był skarżący najpierw szukać informacji. W tej sytuacji, wobec ziszczenia się wszystkich przesłanek sformułowanych w art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. (za przejazd po drodze krajowej kierującemu pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, za który pobiera się opłatę elektroniczną: bez uiszczenia tej opłaty) organ był zobowiązany do wymierzenia skarżącemu kary pieniężnej w wysokości 3.000 zł. Z obowiązujących powszechnie unormowań prawa krajowego wynika bezspornie, iż organy Inspekcji Transportu Drogowego, w toku postępowania administracyjnego, dokonują jedynie stwierdzenia faktów i jeżeli ustalą naruszenie przepisów prawa - mają obowiązek zastosowania ściśle określonych sankcji. Dlatego też bez znaczenia są okoliczności powodujące dopuszczenie się nieprawidłowości, gdyż organy administracji nie są upoważnione do ustalania i oceny przyczyn powstałych naruszeń prawa, lecz mają za zadanie jedynie stwierdzenie zaistniałych skutków. W niniejszej sprawie nie miał także zastosowania art. 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 2014 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych, ustawy o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym oraz ustawy o transporcie drogowym (Dz. U. z 2014 r., poz. 1310) stanowiący, że nie wszczyna się postępowania administracyjnego na podstawie art. 13k ust. 1 lub 2 ustawy, o której mowa w art. 1, a wszczęte umarza się, jeżeli naruszenie zostało popełnione przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. Ustawa ta weszła w życie w dniu 1 stycznia 2015 r. (art. 7 tego aktu), a decyzja ostateczna została przez GITD wydana w dniu 10 czerwca 2013 r. Reasumując, w ocenie Sądu, organy prawidłowo dokonały oceny stanu faktycznego sprawy, zaś zaskarżona decyzja nie narusza w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy zarówno przepisów prawa procesowego, jak i przepisów prawa materialnego zawartych w ustawie o transporcie drogowym. Ponadto, oceniając zaskarżoną decyzję, Sąd nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.