VI SA/Wa 2582/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś – Dębecka (spr.) Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Protokolant Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu od wpisu na listę aplikantów radcowskich oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. Minister Sprawiedliwości, działając na podstawie art. 311 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 z późn. zm. - dalej u.r.p.) sprzeciwił się wpisowi K. S. (skarżący) na listę aplikantów radcowskich Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. dokonanemu uchwałą z dnia [...] października 2008 r., nr [...]. Minister w uzasadnieniu swojej decyzji podał, iż uchwałą nr [...] z dnia [...] października 2008 r. Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. wpisała K. S. na listę aplikantów radcowskich. Uchwała w tym przedmiocie wpłynęła do Ministerstwa Sprawiedliwości w dniu 24 października 2008 r. W toku badania zgodności z prawem dokonanego wpisu ustalono, że uchwała z dnia [...] września 2008 r. nr [...] Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej na obszarze właściwości Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. (dalej Komisja Egzaminacyjna), powołanej zarządzeniem Ministra Sprawiedliwości nr 41/08/DNAP z dnia 13 lutego 2008 r. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego K. S., podjęta została z rażącym naruszeniem prawa. Uchwała nr [...] Komisji Egzaminacyjnej stanowi bowiem, że skarżący otrzymał z egzaminu konkursowego na aplikację radcowską przeprowadzonego w dniu [...] września 2008 r. 192 punkty, co oznacza wynik pozytywny i w oparciu o tę uchwałę złożył wniosek o wpis na listę aplikantów radcowskich. Dowodem, w oparciu o który ustalono wynik z egzaminu konkursowego K. S. jest test wraz z kartą odpowiedzi. Analiza tego dowodu w trakcie badania akt prowadzi do wniosku, że skarżący odpowiedział prawidłowo na 182 pytania, a zatem zgodnie z treścią art. 33 9 ust. 3 u.r.p. uzyskał z egzaminu konkursowego wynik negatywny. Skargę na powyższą decyzję Ministra Sprawiedliwości złożył K. S. zarzucając naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 6, art. 7, art. 10, art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz rażące naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, w szczególności art. 33 ust. 2, 3 i 4 w zw. z art. 311ust. 1 oraz w zw. z art. 33 10 ust. 1 i 3 u.r.p. Wniósł o uchylenie w całości w całości, a ponadto o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Zdaniem skarżącego w obowiązującej ustawie o radcach prawnych brak jest jakiegokolwiek przepisu prawa przyznającego Ministrowi Sprawiedliwości kompetencję do podważenia ocen testów wyboru dokonanych przez Komisje Egzaminacyjne. Powołując się na orzecznictwo sądowe wskazał, że ustawa o radcach prawnych nie przewidziała przeprowadzania procesu dotyczącego ustalenia wyniku egzaminu w drodze postępowania administracyjnego kończącego się wydaniem decyzji, na którą przysługuje skarga do sądu administracyjnego, a także, iż kompetencja do ustalenia wyników kandydata i ogłoszenia wyniku egzaminu konkursowego przysługuje tylko i wyłącznie komisji egzaminacyjnej, a nie Ministrowi Sprawiedliwości, co wynika wprost z treści art. 33 10 ust. 1 ustawy. W dalszej części uzasadnienia skarżący zarzuca, że decyzję podjęto wbrew zasadzie praworządności, nie wyjaśniono dokładnie stanu faktycznego, a przede wszystkim nie uwzględniono interesu społecznego i słusznego interesu obywatelskiego. Nie umożliwiono stronie skarżącej czynnego udziału w postępowaniu, a przed wydaniem decyzji strona nie mogła wypowiedzieć się co do zebranych dowodów. Decyzja Ministra nie wskazuje konkretnych przepisów ustawowych, a ponadto jest krzywdząca dla kandydata na aplikanta, który nie ponosi odpowiedzialności za ewentualne błędy Komisji Egzaminacyjnej. Jednocześnie zaskarżona decyzja dotknięta jest wadliwością, gdyż nie spełnia przesłanek wynikających z art. 107 § 3 k.p.a. Jej uzasadnienie prawne nie zawiera wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa, na której orzeczenie oparto i ogranicza się w swej treści jedynie do wskazania rażącego naruszenia prawa przez Komisję Egzaminacyjną oraz opiera się na ogólnym przepisie art. 311 ust. 2 u.r.p. dającym Ministrowi prawo do złożenia sprzeciwu. Nie zawiera odpowiedzi na kwestię zasadniczą, którą jest przytoczenie podstawy prawnej uprawniającej Ministra do ponownej weryfikacji pozytywnej oceny z egzaminu złożonego przez K. S. w dniu [...] września 2008 r. i potwierdzonej uchwałą Komisji Egzaminacyjnej. Postanowieniem z dnia [...] marca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zawiesił niniejsze postępowanie z uwagi na toczące postępowanie administracyjne wszczęte przez Ministra Sprawiedliwości o stwierdzenie nieważności uchwały Komisji Egzaminacyjnej z dnia [...] września 2008 r., które może mieć bezpośredni wpływ na wynik sprawy sądowoadministracyjnej. Zażalenie na to postanowienie wniesione przez skarżącego zostało oddalone mocą postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt II GZ 125/09. Decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. Minister Sprawiedliwości stwierdził nieważność uchwały nr [...] z dnia [...] września 2008 r. Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w K., stwierdzającej pozytywny wynik z egzaminu konkursowego K. S., jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Decyzja ta, na skutek wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy została utrzymana w mocy decyzją z [...] czerwca 2009 r. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.). Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 311. ust. 2 u.p.r. wpis na listę radców prawnych lub aplikantów radcowskich uważa się za dokonany, jeżeli Minister Sprawiedliwości nie sprzeciwi się wpisowi w terminie 30 dni od dnia otrzymania uchwały wraz z aktami osobowymi wpisanego. Minister Sprawiedliwości wyraża sprzeciw w formie decyzji administracyjnej. Należy też podkreślić, że postępowanie wywołane wniesieniem sprzeciwu jest postępowaniem odrębnym, a przedmiotem tegoż postępowania jest ustalenie przez Ministra bliżej nieokreślonych w ustawie wad uchwały o wpisie, uzasadniających pozbawienie jej mocy prawnej. W rozpoznawanej sprawie, taką ujawnioną przez Ministra wadą uchwały nr [...] z dnia [...] października 2008 r. Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. o wpisie skarżącego na listę aplikantów radcowskich, była omyłka w obliczeniu ilości prawidłowych odpowiedzi udzielonych przez skarżącego. Po ponownym przeliczeniu przez Ministra Sprawiedliwości ilości prawidłowych odpowiedzi na pytania testowe okazało się, że skarżący odpowiedział prawidłowo na 182 pytania, nie zaś na 192 pytania, jak wynikało to z uchwały nr [...] Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej na obszarze właściwości Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. z dnia [...] września 2008 r. W konsekwencji zgodnie z treścią art. 33 9 ust. 3 u.r.p. K. S. uzyskał z egzaminu konkursowego wynik negatywny. W zaistniałej sytuacji w ocenie Sądu brak jest uzasadnionych podstaw faktycznych i prawnych do zakwestionowania prawidłowości działania podjętego przez Ministra Sprawiedliwości, wyrażającego się w zgłoszeniu sprzeciwu. Jednocześnie bowiem zostało przez Ministra Sprawiedliwości wszczęte postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały z dnia [...] września 2008 r. nr [...] Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej na obszarze właściwości Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w K., gdyż uchwała Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. z dnia [...] października 2008 r., nr [...], mocą której wpisano K. S. na listę aplikantów radcowskich została podjęta w oparciu o wadliwą uchwałę Komisji Egzaminacyjnej. Jak wynika z akt sprawy ostatecznie Minister Sprawiedliwości stwierdził nieważność ww. uchwały Komisji Egzaminacyjnej. Wobec powyższego, wbrew zarzutom skarżącego, nie doszło do naruszenia przez Ministra Sprawiedliwości przepisów postępowania powołanych w skardze ani też nie zostały naruszone przepisy ustawy o radcach prawnych. Należy podzielić stanowisko Ministra Sprawiedliwości , iż niemożliwą do zaakceptowania byłaby sytuacja, w której w obrocie prawnym pozostałby akt (uchwała) rażąco naruszająca prawo. W tej sytuacji skorzystanie przez Ministra z trybu nadzorczego uregulowanego w art. 311 ust. 2 u.r.p. było konieczne i uzasadnione. Odnosząc się do zarzutu skargi, iż w sprawie doszło do naruszenia konstytucyjnej zasady praworządności oraz interesu społecznego, należy podzielić stanowisko Ministra, iż działał on w granicach prawa - ustawy o radcach prawnych, które to prawo daje Ministrowi Sprawiedliwości możliwość zgłaszania sprzeciwu wobec wpisu określonej osoby na listę korporacji prawniczej. Przepisy te nie ograniczają Ministra w żaden sposób (poza terminem do zgłoszenia sprzeciwu), zaś sprzeciw podlega kontroli sądów administracyjnych pod względem legalności. Ponadto oceniając zaskarżoną decyzję Sąd nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.