VI SA/Wa 2600/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.) Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant ref. staż. Katarzyna Skurzyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy radców prawnych oddala skargę Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] września 2012 r., nr [...] utrzymał w mocy uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] utrzymującą w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w T. z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...] o skreśleniu M. D. (dalej także skarżącego) z listy radców prawnych Okręgowej Izby Radców Prawnych w T.. Do powyższych rozstrzygnięć doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu [...] sierpnia 2011 r. Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w T. (dalej Rada Okręgowa) podjęła uchwałę nr [...] w sprawie wszczęcia postępowania o skreślenie z listy radców prawnych OIRP w T. radcy prawnego – skarżącego w niniejszej sprawie, nieuiszczającego składek członkowskich. Uchwała ta została doręczona skarżącemu w dniu 26 września 2011 r. Rada Okręgowa uchwałą z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] skreśliła skarżącego z listy radców prawnych Okręgowej Izby Radców Prawnych w T. w związku z nieuiszczaniem przez niego składek członkowskich za okres dłuższy niż jeden rok. Jak wynika z uzasadnienia tej uchwały zainteresowany, mimo prawidłowego zawiadomienia go o wszczęciu wobec niego postępowania o skreślenie z listy radców prawnych z powodu nieuiszczania składki członkowskiej, nie złożył żadnych wyjaśnień ani nie zareagował w żaden inny sposób na to zawiadomienie. Uchwała w tej sprawie została doręczona zainteresowanemu w dniu 24 stycznia 2012 r. Od powyższej uchwały skarżący wniósł odwołanie wskazując, że jego postępowanie nie było celowym lekceważeniem samorządu radcowskiego, a wynikało z istniejących od kilku lat kłopotów finansowych. Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych (dalej Prezydium) w dniu [...] maja 2012 r. rozpatrzyło odwołanie skarżącego od uchwały Rady Okręgowej z dnia [...] listopada 2011 r., którą skreślono go z listy radców prawnych. Prezydium w swym rozstrzygnięciu wskazało, że ustawa o radcach prawnych wskazuje przesłanki ustawowe, przy zaistnieniu których dochodzi do skreślenia danej osoby z listy radców prawnych. Jedną z takich przesłanek jest nieuiszczanie składek członkowskich za okres dłuższy niż jeden rok. Zdaniem Prezydium, z treści art. 29 pkt 4a ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65 ze zm.) – dalej urp. wynika, że uchwała w tym przedmiocie ma charakter uchwały związanej, tj. w razie wystąpienia przesłanki, o której mowa w tym przepisie, organ nie ma może podjąć innego rozstrzygnięcia, niż uchwały o skreśleniu z listy radców prawnych. Jak wskazało Prezydium, z uwagi na fakt, że skreślenie z listy radców prawnych ma charakter najdalej idącej ingerencji ustawodawcy w konstytucyjne prawo do wolności wykonywania zawodu, stosowanie tego przepisu może mieć miejsce tylko w sytuacji zaistnienia stanu faktycznego ściśle odpowiadającego treści przepisu art. 29 pkt 4a urp. Z powyższych względów Prezydium utrzymało w mocy zaskarżoną uchwałę Rady Okręgowej, podzielając tym samym ocenę prawną zawartą w uzasadnieniu jej rozstrzygnięcia. Nadto Prezydium wyjaśniło, odnosząc się do konstrukcji ww. przepisu ustawy o radcach prawnych, że sankcja w nim zawarta jest niezależna od przyczyny nieuiszczania składek. Z tego powodu nie mogły przemówić na korzyść skarżącego argumenty podniesione w odwołaniu. Skoro, jak podało Prezydium, zainteresowany miał kłopoty i trudności finansowe z uiszczaniem składek, mógł występować do organu samorządu o odroczenie płatności, rozłożenie na raty bądź o częściowe lub całkowite umorzenie zaległości. W dniu 18 czerwca 2012 r. skarżący wniósł do Ministra Sprawiedliwości odwołanie od ww. uchwały Prezydium, domagając się jej uchylenia. Wskazał, że organy samorządu radcowskiego podjęły bardzo rygorystyczną i najsurowszą z możliwych kar, nie biorąc pod uwagę jego trudnej w ostatnich latach sytuacji materialnej. Podkreślił, że nie uchyla się od płacenia składek radcowskich na samorząd w ogóle, jednak jego sytuacja uniemożliwia mu ich systematyczne regulowanie. Pismem z dnia [...] lipca 2012 r. Minister Sprawiedliwości zwrócił się do Rady Okręgowej o uzupełnienie materiału dowodowego, poprzez nadesłanie dokumentacji dotyczącej wysokości zaległości z tytułu nieuiszczenia składek członkowskich. Okręgowa Rada przy piśmie z dnia [...] lipca 2012 r. przekazała dokumenty księgowe, z których wynika, że skarżący – radca prawny nie uiszczał składek członkowskich od dnia 1 stycznia 2009 r. do dnia 31 grudnia 2011 r., zaś zaległość z tytułu tych opłat na rzecz samorządu radcowskiego za wskazany okres wyniosła łącznie 2540 zł, w tym 792 zł z tytułu niepłacenia składek na obowiązkowe ubezpieczenie OC. W dniu [...] sierpnia 2012 r., na podstawie art. 10 § 1 Kpa. w zw. z art. 81 Kpa. przekazano powyższą dokumentację skarżącemu, celem ewentualnego wypowiedzenia się. Skarżący nie skorzystał z przysługującego mu w tym zakresie uprawnienia. Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] września 2012 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – dalej Kpa. w związku z art. 29 pkt 4a ustawy o radcach prawnych, utrzymał w mocy uchwałę Prezydium z dnia [...] maja 2012 r. Zdaniem Ministra Sprawiedliwości, zarówno Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych, jak również Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w T. poczyniły wyczerpujące ustalenia faktyczne i dokonały ich prawidłowej oceny prawnej. Minister Sprawiedliwości przypomniał, że skarżący jest wpisany na listę radców prawnych Okręgowej Izby Radców Prawnych w T., przy czym od 1 stycznia 2009 r. nie uiszcza należności z tytułu składek członkowskich we wskazanej Izbie, co spowodowało zaległość w ich opłacaniu za okres dłuższy niż rok. Zgodnie z art. 29 ust. 4a urp., nieuiszczanie składek członkowskich za okres dłuższy niż jeden rok skutkuje skreśleniem z listy radców prawnych. W ocenie Ministra Sprawiedliwości, organy samorządu zawodowego prawidłowo przyjęły, że w niniejszej sprawie zaszły przesłanki skreślenia skarżącego z listy radców prawnych. Podkreślił, że skarżący jako członek samorządu radcowskiego powinien liczyć się z obowiązkiem uiszczania składek członkowskich i mieć pełną świadomość skutków prawnych dopuszczenia do powstania zaległości za okres przekraczający jeden rok. Nadto Minister Sprawiedliwości stwierdził, że skarżący nie wykazał w żaden sposób swojej trudnej sytuacji finansowej i nie przedłożył na tę okoliczność stosownych dokumentów. Ponadto nie próbował uregulować zaległych składek członkowskich pomimo toczącego się postępowania o jego skreślenie z listy radców prawnych. Nie złożył wyjaśnień i wniosków dowodowych, jak również nie uczynił nic, co mogłoby wpłynąć na zmianę decyzji. W konsekwencji Minister Sprawiedliwości przyjął, że prawidłowe jest stanowisko organów samorządu o zaistnieniu przesłanki wskazanej w art. 29 ust. 4a ww. ustawy, uzasadniającej skreślenie skarżącego z listy radców prawnych. W skardze na powyższą decyzję skarżący wniósł o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzucił, że została wydana z naruszeniem art. 29 pkt 4a urp., ponieważ norma zawarta w tym przepisie nie jest "tak surowa i rygorystyczna", aby wiązała się ze skreśleniem z listy radców prawnych za niepłacenie składek członkowskich. Zdaniem skarżącego, zastosowanie w jego sprawie ww. przepisu w sposób zaprezentowany przez Ministra, jak i przez organy samorządu radcowskiego, nie ma nic wspólnego z zasadą sprawiedliwości społecznej, wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP. W odpowiedzi na skargę organ wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Jak już wskazano, Minister Sprawiedliwości zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] września 2012 r. nr [...] utrzymał w mocy uchwałę Prezydium z dnia [...] maja 2012 r., oraz utrzymaną przez nią w mocy uchwałę Rady Okręgowej z dnia [...] listopada 2011 r. o skreśleniu M. D. (skarżącego w niniejszej sprawie) z listy radców prawnych Okręgowej Izby Radców Prawnych w T., w związku z nieuiszczaniem przez skarżącego składek członkowskich za okres dłuższy niż jeden rok. Minister Sprawiedliwości jako podstawę swojego rozstrzygnięcia podał art. 138 § 1 pkt 1 Kpa. w związku z art. 29 pkt 4a urp. W skardze na powyższą decyzję Ministra Sprawiedliwości skarżący wniósł o jej uchylenie wskazując, że została ona wydana z naruszeniem art. 29 pkt 4a urp., ponieważ norma zawarta w tym przepisie nie jest "tak surowa i rygorystyczna", aby wiązała się ze skreśleniem z listy radców prawnych za niepłacenie składek członkowskich. Jak stanowi art. 29 urp. skreślenie z listy radców prawnych następuje w enumertywanie wymienionych przypadkach, a mianowicie, z wniosku radcy prawnego, choćby częściowego ograniczenia zdolności do czynności prawnych, utraty z mocy wyroku sądowego praw publicznych, nieuiszczania składek członkowskich za okres dłuższy niż jeden rok, śmierci radcy prawnego oraz w wypadku orzeczenia dyscyplinarnego lub wyroku sądowego o pozbawieniu prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego. Wynika zatem z powyższego przepisu, że jedną z przesłanek, wystąpienie której daje podstawę do skreślenia danej osoby z listy radców prawnych, jest nieuiszczanie składek członkowskich za okres dłuższy niż jeden rok (art. 29 pkt 4a urp.). Brak uiszczania składek członkowskich za okres dłuższy niż jeden rok, w myśl powołanego wyżej art. 29 pkt 4a urp., jest samoistną przesłanką podlegającą badaniu w postępowaniu o skreślenie z listy radców prawnych, niezależną od sytuacji materialnej zobowiązanego. Wystąpienie tej przesłanki obliguje zatem Radę Okręgową do podjęcia uchwały o skreśleniu z listy radców prawnych. Materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie jednoznacznie wskazuje, że skarżący nie uiszczał składek członkowskich od dnia 1 stycznia 2009 r. do dnia 31 grudnia 2011 r., zaś zaległość z tego tytułu wobec samorządu radcowskiego za ww. okres wyniosła łącznie 2540 złotych, w tym 792 złote z tytułu niepłacenia składek na obowiązkowe ubezpieczenie OC. Dodatkowo Okręgowa Izba Radców Prawnych w T. w piśmie z dnia [...] lipca 2012 r. skierowanym do Ministra Sprawiedliwości wyjaśniła, że kwota zaległości w opłacaniu składek za okres od 1 stycznia 2012 r. do 31 lipca 2012 r. wynosi 700 złotych. Nadto, jak wynika z akt sprawy, skarżący w toku przeprowadzonego postępowania o skreślenie jego osoby z listy radców prawnych, nie podjął czynności mających wpływ na zaniechanie wydania przez organy samorządu radcowskiego uchwały w tym zakresie, w tym zmierzających do usprawiedliwienia faktu nieuiszczania przez niego obowiązkowej składki członkowskiej, rozłożenia jej na raty bądź zwolnienia z obowiązku jej uiszczania za określony czas. Skarżący w składanych odwołaniach jedynie ogólnie wskazywał na swoją trudną sytuację finansową, nie przedstawiając na tę okoliczność żadnych dowodów. Zauważyć również należy, na co zwrócił uwagę Minister Sprawiedliwości, że zawarte w skardze twierdzenie o niedopełnieniu obowiązku płacenia składek wynikającym z trudnej sytuacji finansowej skarżącego, podobnie nie zostało poparte żadnymi dowodami. Zdaniem Sądu, nie jest rolą organu poszukiwanie dowodów na potwierdzenie oświadczeń strony, która zamierza z tego tytułu dochodzić swych praw, czy też uchylić się od konsekwencji swojego działania bądź zaniechania. Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 lutego 2008 r., sygn. akt II OSK 2020/06 (LEX nr 453463) wskazując, że strona nie może zasadnie oczekiwać, że organ administracji publicznej, niejako w interesie strony, dysponując już określonym materiałem dowodowym, będzie poszukiwał jeszcze innych dowodów, które prowadziłyby do obalenia ustaleń dokonanych na podstawie już zgromadzonych dowodów. W tych warunkach, organy samorządu zawodowego mając na uwadze treść art. 29 pkt 4a urp., zasadnie skreśliły skarżącego z listy radców prawnych, bowiem zalegał on w opłacaniu składek członkowskich za okres dłuższy niż jeden rok. Pokreślić należy, że uchwały organów w powyższym zakresie mają charakter uchwały związanej, tj. w razie wystąpienia przesłanki określonej powyższym przepisem, organ nie może podjąć innego rozstrzygnięcia, niż uchwały o skreśleniu z listy radców prawnych. Stosowanie przepisu art. 29 pkt 4a urp. może mieć miejsce tylko wówczas, gdy w danym przypadku zaistnieje stan faktyczny ściśle odpowiadający jego treści, a w rozpatrywanej sprawie sytuacja taka nastąpiła. Wskazać w tym miejscu należy skarżący jako członek samorządu radcowskiego powinien liczyć się z obowiązkiem uiszczania składek członkowskich i mieć pełną świadomość skutków prawnych dopuszczenia do powstania zaległości za okres przekraczający jeden rok. Faktem jest natomiast, że skarżący od kilku lat nie odprowadza składek na rzecz samorządu radcowskiego, stan ten argumentując trudnościami finansowymi. Tymczasem, jak podano wyżej, skarżący w toku prowadzonego postępowania o skreślenie jego osoby z listy radców prawnych nie zwracał się do macierzystego samorządu o jakąkolwiek pomoc w zakresie uregulowania dotychczasowego zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek. Nie skorzystał zatem z uprawnienia przewidzianego treścią § 10 ust. 1 Uchwały Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...] w sprawie wysokości składki członkowskiej i składki ubezpieczeniowej, zasad ich uiszczania i podziału funduszy celowych Krajowej Rady Radców Prawnych, w myśl którego rada okręgowej izby może na wniosek zobowiązanego, umorzyć w całości albo w części należności z tytułu składki członkowskiej. We wniosku o umorzenie zobowiązany powinien wykazać, że z uwagi na trudną sytuację materialną, zły stan zdrowia lub inne ważne okoliczności nie jest w stanie wykonywać obowiązku uiszczania składki członkowskiej w całości albo w części. W rozpatrywanej sprawie skarżący nie wykazał w żaden sposób swojej trudnej sytuacji finansowej i nie przedłożył na tę okoliczność stosownych dokumentów. Ponadto nie próbował uregulować zaległych składek członkowskich pomimo toczącego się wobec niego postępowania o skreślenie z listy radców prawnych. Nie złożył wyjaśnień i wniosków dowodowych, jak również nie uczynił nic, co mogłoby wpłynąć na zmianę przez Ministra Sprawiedliwości uchwał podjętych co do skarżącego o skreśleniu go z listy radców prawnych. Za prawidłowe uznać zatem należy stanowisko organów samorządu oraz utrzymujące je w mocy stanowisko Ministra Sprawiedliwości, że w przypadku skarżącego zaistniała przesłanka wskazana w art. 29 ust. 4a urp., uzasadniająca skreślenie jego osoby z listy radców prawnych. W ocenie Sądu, ustalenia faktyczne stanowiące podstawę wydania zaskarżonej decyzji zostały poczynione zgodnie z art. 77 § 1 Kpa. po wszechstronnej i wnikliwej ocenie całości materiału dowodowego. Z kolei przesłanki podjętego rozstrzygnięcia zostały należycie wyjaśnione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, które zawiera, zgodnie z art. 107 § 3 Kpa., wskazanie faktów uznanych za udowodnione, jak również przytoczenie przepisów prawa stanowiących podstawę jej wydania wraz z ich wyjaśnieniem. Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji. .