VI SA/Wa 262/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędzia WSA Jakub Linkowski Protokolant ref. staż. Piotr Niewiński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary dyscyplinarnej na rzeczoznawcę majątkowego oddala skargę Decyzją z dnia nr [...] listopada 2014 r., nr nr [...] Minister Infrastruktury i Rozwoju na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. i § 1 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 27 listopada 2013 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Infrastruktury i Rozwoju (Dz. U. z 2013 r. poz. 1391) po rozpatrzeniu wniosku W. S., zwanego dalej także "skarżącym", o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie zastosowania wobec rzeczoznawcy majątkowego kary dyscyplinarnej w postaci upomnienia orzeczonej decyzją z dnia nr [...] marca 2009 r., nr nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Pismem z dnia nr [...] października 2008 r. Minister Infrastruktury zawiadomił rzeczoznawcę majątkowego W. S. o wszczęciu postępowania z tytułu odpowiedzialności zawodowej w związku ze sprawą przedstawioną przez K. K. w jego piśmie z dnia nr [...] września 2008 r., w którym zarzucił on skarżącemu szereg nieprawidłowości w zakresie sporządzenia operatu szacunkowego/wyceny prawa własności lokalu mieszkalnego nr nr [...] w budynku przy ul. nr [...] w W. wraz z udziałem w częściach wspólnych oraz działce gruntu. Na podstawie wyników postępowania wyjaśniającego Minister Infrastruktury decyzją z dnia nr [...] marca 2009 r., nr nr [...] orzekł o zastosowaniu wobec rzeczoznawcy majątkowego kary dyscyplinarnej w postaci upomnienia. Pismem z dnia [...] kwietnia 2009 r. skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia nr [...] marca 2009 r. Na podstawie wyników ponownego postępowania wyjaśniającego, Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia nr [...] marca 2009 r. Na skutek skargi W. S. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 maja 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 129/10 uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2009 r. Powodem takiego rozstrzygnięcia Sądu było niepowiadomienie obrońcy wyznaczonego z urzędu w pierwszym postępowaniu wyjaśniającym o terminie posiedzenia Komisji Odpowiedzialności Zawodowej o ponownie przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym. Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2010 r. Minister Infrastruktury wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 20 października 2011 r., sygn. akt II GSK 1046/10 orzekł o jej oddaleniu. W związku z powyższym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej pismem z [...] stycznia 2012 r. przekazał sprawę dotyczącą odpowiedzialności zawodowej rzeczoznawcy majątkowego W. S. Komisji Odpowiedzialności Zawodowej w celu ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego a następnie na podstawie ustaleń Komisji organ decyzją z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] listopada 2009 r. Na decyzję z dnia [...] maja 2013 r. rzeczoznawca majątkowy W. S. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej dokonał sprostowania oczywistej pomyłki pisarskiej w decyzji z dnia [...] maja 2013 r., wskazując, że na pierwszej stronie w sentencji zamiast "utrzymuję w mocy decyzję z dnia [...] listopada 2009 r." powinno być "utrzymuję w mocy decyzję z dnia nr [...] marca 2009 r.", natomiast na stronie szóstej zamiast "z dnia [...] listopada 2009 r." powinno być "z dnia nr [...] marca 2009 r.". Po rozpatrzeniu zażalenia organ postanowieniem z [...] sierpnia 2013 r. utrzymał w mocy swoje poprzednie postanowienie. W. S. zaskarżył powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Sąd ten wyrokiem z dnia 20 listopada 2013 r., sygn. akt VI SA/Wa 2840/13 uchylił oba postanowienia organu, a następnie wyrokiem z dnia 9 maja 2014 r., sygn. akt VISA/Wa 994/14 stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] maja 2013 r., nr [...]. Wobec powyższego orzeczenia Sądu sprawa ponownie trafiła do organu celem rozpoznania wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy, zakończonej decyzją Ministra Infrastruktury z dnia nr [...] marca 2009 r. Decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. Minister Infrastruktury i Rozwoju utrzymał w mocy decyzję z dnia nr [...] marca 2009 r. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podał, że Komisja Odpowiedzialności Zawodowej po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego nie potwierdziła zarzutów stawianych skarżącemu w piśmie K. K. z dnia [...] września 2008 r. i z dnia [...] grudnia 2008 r. Niezależnie od oceny zasadności tych zarzutów Komisja Odpowiedzialności Zawodowej stwierdziła naruszenie przez W. S. przepisu art. 153 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz przepisu § 4 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego. W analizowanej sprawie przedmiotem wyceny był lokal mieszkalny o powierzchni użytkowej 34,47 m2 z pomieszczeniem przynależnym (piwnicą) o powierzchni 16,74 m2 wraz z udziałem 0,1374 części w gruncie (w prawie użytkowania wieczystego) i w częściach wspólnych budynku (odrębna własność lokalu mieszkalnego), natomiast rzeczoznawca majątkowy W. S. poddał analizie cenowo-porównawczej zbiór 18-tu transakcji obrotu nieruchomościami rodzajowo odmiennymi od nieruchomości wycenianej, ponieważ były to nieruchomości zabudowane małymi domami mieszkalnymi przejmowanymi pod drogi" Tak więc nieruchomość zabudowana domami rzeczoznawca porównywał z nieruchomością lokalową. W związku z tym Komisja uznała, że żadnej nieruchomości ze zbioru 18-tu obiektów przyjętych do porównań nie można uznać za nieruchomość podobną do nieruchomości wycenianej. Poza tym stwierdzone zostało, że skarżący naruszył zasadę szczególnej staranności właściwą dla zawodowego charakteru czynności rzeczoznawcy majątkowego ujętej w art. 175 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ponieważ wprowadził do obrotu prawnego dwa sporządzone przez siebie operaty szacunkowe, oba datowane na dzień [...] lutego 2008 r., jednakowo zatytułowane, podpisane, niebędące jednakże dokumentami identycznymi, albowiem różniącymi nią danymi z tabeli w pkt III.4 operatu szacunkowego. W. S. nie zamieścił powyższym operacie szacunkowym odpowiedniej klauzuli ustawowo obowiązującej rzeczoznawcę majątkowego, co zdaniem Komisji stanowiło rażące naruszenie zasady szczególnej staranności, ustawowo obowiązującej rzeczoznawcę majątkowego. Komisja doszła również do wniosku, że skarżący naruszył § 55 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. z 2004 r., nr 207 poz. 2109), który nakazuje zamieszczenie w operacie szacunkowym informacji niezbędnych przy dokonywaniu wyceny nieruchomości, albowiem skarżący napisał w pkt IV pt. "Wnioski końcowe, klauzule, zastrzeżenia", że operat szacunkowy należy rozpatrywać łącznie z tzw. operatem bazowym. Odesłanie odbiorcy operatu szacunkowego konkretnej nieruchomości lokalowej do lektury innego własnego opracowania o charakterze ogólnym jest naruszeniem powołanego przepisu rozporządzenia. Poza tym Komisja stwierdziła, że rzeczoznawca wymieniając w pkt I.3 szereg aktów prawnych stanowiących podstawę formalno-prawną wyceny konkretnego lokalu mieszkalnego pominął bardzo ważny akt prawny normujący przedmiot i zakres tej wyceny tj. ustawę z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali. Zdaniem Komisji, doszło też do naruszenia przepisu § 56 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego, albowiem rzeczoznawca nie dołączył do operatu szacunkowego istotnego dokumentu wykorzystanego przy jego sporządzaniu tj. całości lub odpowiednich stron tzw. operatu bazowego. Skarżący nie wykazał się również należytą starannością, o której mowa w art. 175 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż nie wskazał daty i wartości z pierwszego oszacowania lokalu nr [...] przy ul. nr [...], ograniczając się w pkt I.2 operatu szacunkowego do stwierdzenia, że: "Aktualizację wykonano w drodze przeprowadzenia ponownej wyceny nieruchomości i sporządzenia nowego operatu szacunkowego w związku ze zmianą cen na rynku na skutek zmian relacji pomiędzy popytem i podażą". W powyższym przypadku, zdaniem Komisji przestrzeganie zasady szczególnej staranności wymagało zamieszczenia w treści operatu szacunkowego klauzuli dezaktualizującej poprzedni operat szacunkowy, konkretnie wskazującej jego tytuł datę i okoliczności sporządzenia oraz wartość nieruchomości. Minister Infrastruktury i Rozwoju zgodził się z ustaleniami Komisji Odpowiedzialności Zawodowej, albowiem według jego oceny odpowiadają zebranemu w sprawie materiałowi dowodowemu oraz są zgodne z przepisami prawa regulującymi odpowiedzialność zawodową w zakresie wycen nieruchomości, w tym odpowiedzialność zawodową rzeczoznawców majątkowych. Natomiast, zdaniem organu, inaczej należy ocenić wniosek Komisji Odpowiedzialności Zawodowej o zastosowanie wobec rzeczoznawcy majątkowego kary dyscyplinarnej. Komisja ta zawnioskowała o ukaraniu skarżącego karą nagany jako adekwatną do pełnionych przez niego uchybień i mającą na celu zdyscyplinowanie W. S. przed dalszym podejmowaniem działań, które podważają zaufanie do zawodu rzeczoznawcy majątkowego. Organ uznał, że zastosowanie tego rodzaju kary stoi na przeszkodzie art. 139 k.p.a., albowiem w decyzji z dnia nr [...] marca 2009 r. orzeczona została już wobec skarżącego kara upomnienia. Zatem, aby orzec na niekorzyść strony odwołującej się należałoby stwierdzić, że decyzja z dnia nr [...] marca 2009 r. w sposób rażący narusza przepisy prawne lub interes społeczny. Wobec tego, że organ nie stwierdził zaistnienia tych przesłanek, tym samym nie mógł orzec wyższej kary niż upomnienie. Pismem z dnia [...] grudnia 2014 r. W. S. złożył skargę na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] listopada 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu skargi wskazał, że wyżej wymieniona decyzja został wydana po przeprowadzeniu postępowania z naruszeniem prawa. Zdaniem skarżącego postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone z obrazą art. 7, 8, 10, 12, 54, 68, 69, 73, 75, 77, 78, 80 i 107 k.p.a., art. 16 ustawy o Prawie autorskim i prawach pokrewnych, art. 175 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz § 9, § 10, § 12 i § 14 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 11 stycznia 2008 r. w sprawie postępowania z tytułu odpowiedzialności zawodowej rzeczoznawców majątkowych. Skarżący zarzucił organowi naruszenie przysługującego mu prawa do ustanowienia obrońcy z urzędu, ponieważ "pomimo obecności na posiedzeniu obrońca R. K. nie uzyskał prawa do obrony", w protokole z posiedzenia Komisji Odpowiedzialności Zawodowej nie ustalono jakie było stanowisko obrońcy, a protokół nie został podpisany przez obrońcę. Zdaniem skarżącego Minister został wprowadzony w błąd przez Komisję Odpowiedzialności Zawodowej, ponieważ Komisja oświadczyła, że zapoznała się z całością opracowania, co jest nieprawdą, ponieważ opracowania tego w aktach nie ma. W. S. wskazał, że w dniu [...] września 2012 r. zwrócił się o wydanie uwierzytelnionej kopii akt przedmiotowej sprawy, jednak do dnia dzisiejszego nie otrzymał wyżej wymienionej dokumentacji. Dalej podał, ze opracowanie jednak znajduje się w aktach sprawy, jednak nie jest kompletne. Następnie W. S. wyjaśnił, że sporządzona przez niego wycena na podstawie umowy zawartej z [...] Grupą Geodezyjną Projektową składa się z "zasobu bazowego operatu szacunkowego z września 2006 r.", "aktualizacji zasobu bazowego z lutego 2007 r.", "operatów jednostkowych zakreślających wyceny poszczególnych nieruchomości". Poza tym skarżący wskazał, że pomimo informacji na pierwszej stronie operatu aktualizacyjnego, że jest to aktualizacja oraz zastrzeżenia w końcowej części, że "na opracowanie składa się operat bazowy, operat jednostkowy i przedmiotowe operaty należy rozpatrywać łącznie" aktualizację z [...] lutego 2008 r. rozpatrywano odrębnie. Zdaniem W. S. Komisja dokonująca w toku postępowania z tytułu odpowiedzialności zawodowej oceny działań podjętych przez niego w trakcie wykonywania czynności zawodowych "nie potrafi odróżnić niedopełnienia szczególnej staranności od świadomego i celowego działania", nie ma specyfiki strefy ograniczonego użytkowania wobec lotniska "[...]" oraz, że "oceny poprawy oczywistej omyłki w tabeli w pkt III.4 dokonał w sposób tendencyjny". Także treść decyzji wydanej przez organ świadczą, zdaniem skarżącego o nieznajomości Powszechnych Krajowych Zasad Wyceny oraz przepisów prawa autorskiego. Ponadto z tej treści nie wynika, że organ samodzielnie ocenił, dlaczego orzekł karę dyscyplinarną. Skarżący podniósł takie, że przedmiotowa sprawa "jest prowadzona w sposób skandaliczny, rozpatrywana jest już siódmy rok". Poza tym wezwania na rozprawę zostały przesłane z naruszeniem art. 54 k.p.a. ze względu na brak adresu wzywającego. W związku z powyższym, powołując się na instytucję przedawnienia W. S. wniósł o zakończenie sprawy wobec przedawnienia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają w pierwszej instancji Wojewódzkie Sądy Administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia nr [...] marca 2009 r. nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Odnosząc się do zarzutów podnoszonych w skardze należy stwierdzić co następuje. Wbrew twierdzeniom skarżącego nie zostało naruszone jego prawo do obrony, albowiem w obu postępowaniach wyjaśniających uczestniczył obrońca z urzędu wyznaczony na podstawie wniosku skarżącego. Przepisy obowiązujące w dniu przeprowadzania postępowania wyjaśniającego wobec W. S. tj. rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 11 lutego 2008 r. w sprawie postępowania z tytułu odpowiedzialności zawodowej wobec rzeczoznawców majątkowych, pośredników w obrocie nieruchomościami dla zarządów nieruchomości (Dz. u. nr 11, poz. 66 z późn. zm.), a także obecnie obowiązujące rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 10 lutego 2014 r. w sprawie postępowania z tytułu odpowiedzialności zawodowej wobec rzeczoznawców majątkowych (Dz. U. 2014 r., poz. 266) nie określają sposobu wykonywania swojej funkcji przez obrońcę oraz nie wymagają podpisania protokołu z posiedzenia Komisji Odpowiedzialności Zawodowej przez obrońcę. Podnoszący przez skarżącego zarzut niedopuszczenia obrońcy do głosu podczas posiedzenia Komisji nie znalazł potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Odnosząc się do kwestii odrębnego rozpatrywania "aktualizacji operatu szacunkowego" z [...] lutego 2008 r. pomimo informacji. na pierwszej stronie operatu aktualizacyjnego, że jest to aktualizacja oraz zastrzeżenie w końcowej części, że na "opracowanie składa się operat bazowy, operat jednostkowy i przedmiotowe operaty należy rozpatrywać łącznie" sąd stwierdza, że zgodnie z przepisami prawa określenie wartości nieruchomości następuje w opinii o wartości nieruchomości, sporządzonej w formie operatu szacunkowego, zaś sposób sporządzenia, formy i treść operatu szacunkowego została określona w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. nr 207, poz. 2109 z późń. zm.). Należy zgodzić się ze stwierdzeniem organu, że przepisy prawne nie przewidują możliwości sporządzenia przez rzeczoznawcę opracowań, takich jak "zasób bazowy", "operat jednostkowy", czy "aktualizacje". Przepis § 55 rozporządzenia z dnia 21 września 2004 r. stanowi, że operat szacunkowy zawiera informacje niezbędne przy dokonywaniu wyceny nieruchomości przez rzeczoznawcę majątkowego, w tym ustalenie podstaw prawnych i uwarunkowań dokonanych czynności, rozwiązań merytorycznych, przedstawienia toku obliczeń oraz wyniku końcowego. Natomiast § 56 ww. rozporządzenia szczegółowo wskazuje, co powinno znaleźć się w operacie szacunkowym. Także w przypadku "aktualizacji operatu szacunkowego" należy wskazać, że zarówno przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami jak i rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. nie dają rzeczoznawcy majątkowemu uprawnienia do sporządzenia opracowania pod nazwą "aktualizacja operatu szacunkowego" lub jakiejkolwiek innej uproszczonej formy wyceny nieruchomości, powiązanej z inną wcześniej sporządzoną opinią o wartości nieruchomości lub innym opracowaniem. Opracowanie takie nie stanowi opinii rzeczoznawcy majątkowego w rozumieniu art. 156 ust. 1 ww. ustawy i § 55-58 ww. rozporządzenia ani też innej czynności wymienionej w art. 173 ust. 3a ww. ustawy. Zgodnie z przepisem § 58 rozporządzenia można tylko dokonać potwierdzenia operatu szacunkowego przez rzeczoznawcę majątkowego, który go sporządził. Następuje to poprzez dołączenie do operatu klauzuli, w której rzeczoznawca majątkowy oświadcza wyłącznie o aktualizacji operatu. Natomiast korekta wartości oszacowanej nieruchomości winna skutkować sporządzeniem nowego operatu. Odnosząc się do twierdzeń skarżącego, że sporządzona przez niego wycena nieruchomości podlega przepisom ustawy o prawie autorskim Sąd zgodził się z poglądem organu, że sporządzony operat szacunkowy nie ma charakteru autorskiego utworu, a w związku z tym w danym przypadku nie mogą mieć zastosowania przepisy prawa autorskiego. Ustosunkowując się natomiast do nieprzekazania do dnia dzisiejszego kopii akt przedmiotowej sprawy tak jak to trafnie wskazał organ w odpowiedzi na pismo skarżącego, pismem z dnia [...] listopada 2012 r. został on poinformowany, że wydanie uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy uwarunkowane jest wykazaniem interesu, o którym jest mowa w art. 73 § 2 k.p.a. Mimo wezwania strony o uzupełnienie wniosku z dnia [...] września 2012 r. o wykazanie powyższego interesu, W. S. tego nie uczynił. Podnoszone przez skarżącego zarzuty dotyczące nieznajomości przez Komisję Odpowiedzialności Zawodowej Specyfiki wyceny oraz Powszechnych Krajowych Zasad Wyceny, zdaniem Sądu nie zasługują na uwzględnienie. Ustalenia zawarte w protokole końcowym zostały potwierdzone dokumentacją zgromadzoną w przedmiotowej sprawie. Organ ponownie rozpoznając sprawę ustosunkował się do wszystkich twierdzeń skarżącego, w tym również do kwestii podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Według oceny Sądu, dokonana przez organ ocena materiału dowodowego w sprawie jest prawidłowa. Analiza akt całości sprawy wykazała, że skarżący naruszył przepisy prawne w stopniu uzasadniającym nałożenie na niego kary dyscyplinarnej w postaci upomnienia. Kara ta jest adekwatna do stwierdzonych przez organ naruszeń popełnionych przez skarżącego. Brak jest również podstaw do sformułowania zarzutu naruszenia przez organ art. 8 k.p.a. Nie ulega wątpliwości, że skarżący dopuścił się licznych zaniedbań przy sporządzeniu operatu szacunkowego nieruchomości nr [...] w budynku przy ul. nr [...] w W., a zatem nie można twierdzić, aby najlżejsza z kar dyscyplinarnych w postaci upomnienia stanowiła nadmierną uciążliwość dla strony. Z powyższych względów Sąd nie uznając zasadności zarzutów skargi orzekł o jej oddaleniu na mocy art. 151 p.p.s.a.