VI SA/Wa 263/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Andrzej Siwek po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. G. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyników egzaminu radcowskiego p o s t a n a w i a: odmówić przyznania skarżącemu M. G. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący M. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyników egzaminu radcowskiego. Do skargi załączył sporządzony na urzędowym formularzu (PPF) wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z przedmiotowej skargi. Z zawartych we wniosku informacji wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe razem z żona i małoletnim synem. Skarżący wskazał, iż uzyskuje wynagrodzenie z tytułu umowy o prace w wysokości 1460 zł brutto miesięcznie, z tytułu umowy o dzieło około 640 zł brutto miesięcznie oraz tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w kwocie 2000 zł brutto miesięcznie. Podniósł, że żona jest bezrobotna. Wskazał na miesięczne wydatki rodziny (czynsz, energia elektryczna, Internet, RTV, telefon, utrzymanie dziecka, koszty leczenia) wynoszące około 2800 zł. Ponadto podniósł, iż razem z zona spłacają dwa kredyty, których raty miesięczne wynoszą łącznie 550 zł. Mając na uwadze, iż oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, na podstawie zarządzenia referendarza sądowego z dnia [...] lutego 2011 r. wezwano skarżącego do nadesłania w terminie 14 dni: a) dokumentu potwierdzającego wysokość otrzymywanego przez skarżącego wynagrodzenia (np. zaświadczenie pracodawcy ewentualnie kopia sporządzonej przez pracodawcę skarżącego (jako płatnika) na podstawie art. 39 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych imiennej informacji o uzyskanych przez skarżącego dochodach), b) dokumentu wskazującego na wysokość dochodu osiągniętego w 2010 r. z prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej – np. odpisu ostatniej złożonej deklaracji o wysokości dochodu (straty) z prowadzonej działalności gospodarczej osiągniętego od początku 2010 r. roku podatkowego, ewentualnie odpisu z księgi przychodów i rozchodów na koniec 2010 r., c) wyciągów z posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, (w przypadku, jeśli takie rachunki posiadają, jeżeli ani skarżący, ani jego żona nie posiadają rachunków bankowych, zobowiązać skarżącego do złożenia stosownego oświadczenia), d) dokumentu potwierdzającego fakt posiadania zadłużenia z tytułu zaciągniętych kredytów bankowych, o których mowa w rubryce 9 Formularza PPF, e) wyjaśnienia, czy żona skarżącego jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna (w takim przypadku zobowiązać skarżącego do przedłożenia zaświadczenia właściwego Powiatowego Urzędu Pracy o zarejestrowaniu żony skarżącego w ewidencji osób bezrobotnych). Skarżący żądanych dokumentów nie przedstawił, nie udzielając również żadnych wyjaśnień dotyczących jego sytuacji majątkowej. Zgodnie z art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) - jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w sprawie niniejszej, mianowicie skarżący został wezwany do potwierdzenia stosownymi dokumentami oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, czego nie uczynił. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319). Biorąc pod uwagę fakt, iż skarżący nie przesłał na wezwanie Sądu żądanych dokumentów obrazujących jego sytuację majątkową, w szczególności potwierdzających wysokość uzyskiwanych przez skarżącego dochodów oraz posiadanie przez zonę skarżącego statusu osoby bezrobotnej, brak było możliwości ustalenia, czy M. G. wypełnia przesłanki art. 246 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Podkreślić bowiem należy, iż jedyną kwestią braną pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest jej stan majątkowy. "Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest obowiązkiem sądu, jeśli osoba ta wykazała, że spełnia przesłanki z art. 246 § 1" (H. Knysiak-Molczyk /w:/ T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 631). "Instytucja zwolnienia od kosztów stanowi w istocie pomoc państwa dla osób które, ze względu na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny" (tak na gruncie przepisów k.p.c. J. Gudowski /w:/ T. Ereciński, J. Gudowski, M. Jędrzejewska "Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego. Część pierwsza. Postępowanie rozpoznawcze", tom 1, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 290 i cytowane tam orzecznictwo Sądu Najwyższego). Skoro zatem jest to pomoc państwa, Sąd musi ustalić, czy ubiegający się o przyznanie prawa pomocy wypełnia ustawowe przesłanki przyznania tejże pomocy państwa, co nie jest możliwe w przypadku niewykazania stanu majątkowego skarżącego i członków jego rodziny. W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzeczono jak w sentencji.