VI SA/Wa 268/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Sędziowie : Asesor Izabela Głowacka - Klimas (spr.) WSA Andrzej Czarnecki Protokolant: Andrzej Michrowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi L. Sp. z o.o. z siedzibą w O. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę Podstawą faktyczną niniejszego rozstrzygnięcia stanowił brak na 3 wykresówkach kierowcy Pana T. N. przepisowych wpisów dotyczących imienia kierowcy. Powyższe ustalono podczas kontroli drogowej pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] przeprowadzonej w dniu [...] lipca 2004 r. w miejscowości G. W odwołaniu strona nie zgodziła się z nałożoną karą twierdząc, iż przewinienia dopuścił się kierowca, a nie jego pracodawca. Decyzją z dnia [...] grudnia 2004r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podał między innymi, że: Zgodnie z art. 15 ust. 5 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85, każdy członek załogi pojazdu nanosi na swoją wykresówkę następujące informacje: a) na początku używania wykresówki - swoje nazwisko i imię; b) datę i miejsce rozpoczęcia używania wykresówki oraz datę i miejsce zakończenia jej używania; c) numer rejestracyjny każdego pojazdu, do którego członek załogi został przydzielony zarówno na początku pierwszej jazdy zapisanej na wykresówce, jak i następnych, w przypadku zmiany pojazdu, w czasie używania tej samej wykresówki; d) wskazania licznika długości drogi - przy rozpoczęciu pierwszej jazdy zarejestrowanej na wykresówce - przy zakończeniu ostatniej jazdy zarejestrowanej na wykresówce - w razie zmiany pojazdu w ciągu dnia pracy (odczyt licznika w pojeździe, do którego był przydzielony oraz odczyt licznika w pojeździe, do którego zostaje przydzielony); e) czas, kiedy miała miejsce zmiana pojazdu. Stosownie do art. 92 ust. 1 pkt 2 i 6 ustawy o transporcie drogowym, kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców oraz wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15.000 złotych. Konsekwencją tego rozwiązania jest treść lp. 1.11.11. ust. 4 lit a) załącznika do w/w ustawy, który karą pieniężną w wysokości 50 (pięćdziesięciu) złotych sankcjonuje brak imienia lub nazwiska kierowcy na wykresówce. Analiza tarcz tachografu kierowcy Pana T. N. z dni: [...].07.2004 r., [...].07.2004 r. i [...].07 2004 r. wykazała, iż wykresówki nie zawierają przepisowych wpisów dotyczących imienia kierowcy. W rubryce tej wpisano jedynie nazwisko kierowcy. Naruszenie to stwierdzono na 3 wykresówkach. Odnosząc się do argumentów podniesionych przez skarżącego w odwołaniu, należy stwierdzić, że nie mają one wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Prowadzący pojazd Pan T. N. nie jest stroną postępowania administracyjnego, bowiem nie prowadzi on działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego. Przewoźnikiem w rozumieniu art. 4 pkt 15 ustawy o transporcie drogowym jest L. Sp. z o.o. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego za pośrednictwem Głównego Inspektora Transportu Drogowego wniosła "L." sp. z o.o. z siedzibą w O. zwana dalej skarżącą. W skardze domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu podała, że nie zgadza się z nałożoną karą pieniężną, gdyż zdaniem skarżącego cała sprawa przewija się poza sferą działalności firmy i spowodowana została przez kierującego pojazdem w chwili kontroli. Skarżący nie może się zgodzić z nałożeniem na jego firmę kary w wysokości 150,00 złotych, gdyż przewinienie wywołane zostało prywatną ingerencją kierowcy prowadzącego pojazd. Pan N. T. okazał podczas kontroli wykresówkę, na której stwierdzono brak wymaganych przepisowych wpisów imienia kierowcy. Dlatego trudno mówić o niedopatrzeniu ze strony firmy skarżącej "L." Sp. z o.o., która dopełniła wszelkich obowiązków wynikających z ustawy z dnia 06.09.2002 roku o transporcie drogowym, a w szczególności opisane w art. 87 ust. 3 wyżej powołanej ustawy. Podkreślić należy, że kierowca był przeszkolony w zakresie obsługi urządzeń rejestrujących oraz prawidłowego ich stosowania. Zaistniała sytuacja nie ma zatem nic wspólnego z w/w ustawą o transporcie drogowym ani żadną inną ustawą regulującą obowiązki przedsiębiorcy przewoźnika w czasie wykonywania transportu drogowego. Kierowca nie dokonał wpisu swojego imienia, sam się do tego przyznał i nie było tu żadnej ingerencji ze strony przedsiębiorstwa, które teraz musi ponieść konsekwencje nieodpowiedzialnych czynów Pana T. N. Skarżący zaznacza również, iż pracownik jego ponosi odpowiedzialność za wyrządzenie szkody pracodawcy wynikającej z art. 144 ustawy z dnia 26.06.1974 roku Kodeks Pracy. Firma "L." Sp. z o.o. nie może odpowiadać za czyny innej osoby, w przeciwnym wypadku doszłoby do swoistego paradoksu wykluczającego osobistą odpowiedzialność za własne, osobiście popełnione czyny, w tym wypadku pana T. N. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. l § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych, w ramach stanu faktycznego istniejącego w dniu jego wydania. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153. poz. 1270). Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów, należy stwierdzić, że nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżonej decyzji nie można zarzucić naruszenia prawa w sposób mający wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu Ustawodawca jednoznacznie odniósł sankcje zawarte w przepisie art. 92 ust.1 ustawy o transporcie drogowym (Dz.U. Nr 125, poz. 1371 ze zm.) do podmiotów wykonujących transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne. Podkreślić należy, że przepisy ogólne zawarte w art. 4 pkt 1-4 i 4 ustawy o transporcie drogowym, jak i z art. 5 ust. 1-3 ustawy stanowią o wymogach ustawowych, jakie muszą spełniać przedsiębiorcy ubiegający się o udzielenie licencji. Z istoty przepisu art. 4 pkt 17 wynika, że licencja jest decyzją administracyjną uprawniającą do podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego. Licencji, w myśl art. 13 nie można odstępować osobom trzecim ani przenosić uprawnień z niej wynikających na osobę trzecią (z zastrzeżeniem ust. 2). Ustawodawca udzielając przedsiębiorcy uprawnienia administracyjnego do wykonywania tej szczególnej działalności gospodarczej nałożył na niego jednocześnie obowiązki, których naruszenie prowadzi nie tylko do sankcji zagrożonych karą pieniężną zawartych w art. 92 ustawy o transporcie drogowym, ale i do cofnięcia udzielonego mu uprawnienia, o czym stanowi art. 15 ustawy. Żeby prowadzić działalność gospodarczą, w oparciu o przepisy ustawy transportowej, skarżący musieli (i nadal muszą) spełniać wskazane w ustawie wymogi do uzyskania licencji. Podkreślenia wymaga, że udzielenie licencji przez uprawniony organ poprzedza sformalizowana procedura administracyjna mająca na celu wykazanie przez zainteresowanego przedsiębiorcę spełniania szeregu kryteriów. Innymi słowy działalność gospodarcza polegająca na świadczeniu usług transportowych podlega ustawowej limitacji i poddana jest surowym rygorom. Wyrazem tego jest w szczególności art. 5 ust 1 ustawy o transporcie drogowym, stanowiący, iż podjęcie i wykonywanie transportu drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji na wykonywanie transportu drogowego i to przy spełnieniu określonych w pkt. 1-5 wymogów: - dobrej reputacji; - legitymowania się certyfikatem kompetencji zawodowych przez przynajmniej jedną z osób zarządzających przedsiębiorstwem; - posiadania sytuacji finansowej zapewniającej podjęcie i prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego potwierdzonej dostępnymi środkami finansowymi, majątkiem lub ostatnim bilansem rocznym przedsiębiorstwa w określonej ustawą wysokości, - przedsiębiorca osobiście wykonujący przewozy i zatrudniani przez przedsiębiorcę kierowcy, a także inne osoby niezatrudnione przez i przedsiębiorcę, lecz wykonujące osobiście przewozy na jego rzecz muszą spełniać wymagania określone w przepisach ustawy, przepisach ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym oraz w innych przepisach określających wymagania w stosunku do kierowców, a także nie być skazani prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwa umyślne przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, mieniu, wiarygodności dokumentów lub środowisku; - posiadać tytuł prawny do dysponowania pojazdem lub pojazdami samochodowymi spełniającymi wymagania techniczne określone przepisami prawa o ruchu drogowym, którymi transport drogowy ma być wykonywany. Na mocy art. 5 ust. 1-3 ustawy otrzymując uprawni administracyjne do wykonywania transportu drogowego skarżący poddali się wymogom i określonym w ustawie obowiązkom w zakresie przestrzegania zasad podejmowania i wykonywania krajowego transportu drogowego rzeczy. Unormowanie określone w art. 5 ust 1 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym jako jedno z kryteriów uzyskania licencji wprost zastrzega od ubiegającego się spełnienia wymagań określonych w przepisach ustawy o transporcie, ustawy o ruchu drogowym oraz w innych przepisach określających wymagania w stosunku do kierowców bez względu na to, czy przedsiębiorca będzie osobiście wykonywał przewozy, czy zatrudnieni przez niego kierowcy, czy także inne osoby niezatrudnione przez przedsiębiorcę, lecz wykonujące osobiście przewozy na jego rzecz. Zasada wskazana w tym przepisie jednocześnie statuuje odpowiedzialność przewoźnika za osoby, którymi posługuje się w wykonywaniu licencjonowanej działalności, bez względu na rozróżnienie ich sytuacji prawnej, czy jako zatrudnionych kierowców czy innych osób niezatrudnionych ale wykonujących osobiście na jego rzecz przewozy. Tak na gruncie prawa administracyjnego - względem organu udzielającego licencji, jak i na gruncie prawa cywilnego - względem strony umowy przewozu (art. 774 w zw. z art. 474 k.c.) obowiązują zasady, zobowiązujące przewoźnika w zakresie działalności jego przedsiębiorstwa do odpowiedzialności jak za własne działanie lub zaniechanie za działania i zaniechania osób. z których pomocą wykonuje zobowiązanie, jak również osób, którym wykonanie zobowiązania powierza. Innymi słowy, racjonalny ustawodawca na mocy uprawnienia administracyjnego za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy - z podmiotowego punktu widzenia - obciążył odpowiedzialnością przedsiębiorcę i jego organy. Przedsiębiorca korzysta z pełnej swobody w wyborze osób, które na jego rzecz wykonują przewozy: czy będą to kierowcy zatrudnieni na podstawie umowy o pracę, czy kierowcy świadczący osobiście usługi kierowania pojazdem - jako podmiot gospodarczy. Nie można podzielić poglądu skarżącego, że przewoźnik nie ponosi w niniejszym przypadku odpowiedzialności za zatrudnionego przez siebie kierowcę, gdyż w ocenie sądu ma możliwość zabezpieczenia swoich interesów w warunkach umowy o pracę. Stosownie do art. 92 ust. 1 pkt 6 i ust.4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 204, poz. 2088) kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych podlega karze, których katalog zawarty został w załączniku do ww. ustawy. W przedmiotowym stanie faktycznym miało zatem miejsce naruszenie przepisów art. 15 ust. 5a rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym w zakresie obowiązku naniesienia przez każdego członka załogi pojazdu na swoją wykresówkę nazwiska i imienia. Podnieść należy, że zgodnie z art. 91 ust. 1 Konstytucji ratyfikowana umowa międzynarodowa, po jej ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, stanowi część krajowego porządku prawnego i jest I bezpośrednio stosowana, chyba że jej stosowanie jest uzależnione od wydania ustawy. Ust. 2 stanowi, że umowa międzynarodowa ratyfikowana za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie ma pierwszeństwo przed ustawą, jeżeli ustawy tej nie da się pogodzić z umową. Zgodnie z art. 90 ust. 3 Konstytucji oraz art. 71 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o referendum ogólnokrajowym (Dz. U. Nr 57, poz. 507 z późn. zm.) uchwałą Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 17 kwietnia 2003 r. zostało zarządzone i przeprowadzone referendum w sprawie wyrażenia zgody na ratyfikację Traktatu dotyczącego przystąpienia Polski do Unii Europejskiej (Dz.U.03.66.613). W związku z powyższym Prezydent został upoważniony do ratyfikowania Traktatu Akcesyjnego, podpisanego w Atenach w dniu 16 kwietnia 2003 r. Traktat został przyjęty, ratyfikowany i potwierdzony w dniu 23 lipca 2003 r. przez Prezydenta R P i ogłoszony w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 kwietnia 2004 r. Nr 90, poz. 864. Na mocy Traktatu o przystąpieniu Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej z dniem 1 maja 2004 r. zaczęło obowiązywać w Polsce prawo Unii Europejskiej, które obowiązuje bądź bezpośrednio, bądź wymaga wdrożenia do krajowego porządku prawnego. Na porządek prawny Unii Europejskiej składa się prawo pierwotne oraz prawo wtórne, uzupełniane orzecznictwem Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (ETS). Podstawową zasadą prawa wspólnotowego, ustaloną w orzecznictwie ETS, jest zasada nadrzędności, która przewiduje, że prawo pierwotne oraz akty wydane na jego podstawie będą stosowane przed prawem krajowym. Do aktów prawa pierwotnego zalicza się przede wszystkim traktaty wraz z towarzyszącymi im załącznikami i protokołami. Obecnie do obowiązujących traktatów należą m.in. Traktat o ustanowieniu Wspólnoty Europejskiej, Traktat o ustanowieniu Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej oraz Traktat o Unii Europejskiej. Ponadto do prawa pierwotnego zalicza się wszelkie kolejne traktaty nowelizujące oraz traktaty o przystąpieniu nowych państw. Zgodnie z art. 249 Traktatu o ustanowieniu Wspólnoty Europejskiej do aktów wspólnotowego prawa wtórnego należy zaliczyć m.in. rozporządzenia, które są aktami wiążącymi w całości i bezpośrednio stosowanymi w każdym państwie członkowskim. Zatem akty te stają się częścią krajowych systemów prawnych bez potrzeby dokonywania jakichkolwiek czynności wdrożeniowych i wywierają skutki bezpośrednie. (Stosownie do art. 249 II TWE [189 II] rozporządzenia mają ogólne zastosowania i "obowiązują we wszystkich swoich częściach" oraz stosuje się je "bezpośrednio w każdym państwie członkowskim"). Rozporządzenia mają taką samą moc obowiązującą we wszystkich państwach członkowskich i są zintegrowane z systemami prawnymi państw członkowskich. Ich obowiązywanie zależy jedynie od ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Od 1 maja 2004 r. na mocy rozporządzenia Rady (EWG) z dnia 20 grudnia 1985 r. nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz.Urz.WE L370 z 31.12.1985 organ mógł wskazać jako podstawę materialnoprawną odpowiedzialności skarżącego art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy o transporcie drogowym (Dz.U. Nr 125, poz. 1371 ze zm.) w z. z lp. 1.11.11 ust. 4a załącznika do tej ustawy. Można w tym miejscu powołać się na pogląd zawarty w uzasadnieniu wyroku NSA w Warszawie z dnia 2000.10.04 w sprawie V SA 283/00 (LEX nr 50110) - wskazany przez skarżącego w odwołaniu, iż przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie wiążą z datą wszczęcia postępowania podstawy faktycznej i prawnej rozpoznania sprawy. Miarodajny w tym zakresie jest stan obowiązujący w dacie wydania decyzji. Wskazane wyżej przesłanki w ocenie Sądu przemawiają za oddaleniem skargi, w związku z czym Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) orzekł, jak w sentencji, nie podzielając poglądu, że to kierowca a nie skarżący powinien ponieść za powyższe przewinienia odpowiedzialność administracyjną.