VI SA/Wa 2703/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz zwolnienie od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym p o s t a n a w i a: odmówić B. z o.o. z siedzibą w W. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym Wyrokiem z 25 września 2014 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki B. Spółka z o.o. z siedzibą w Warszawie na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego [...] lipca 2013 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. Strona skarżąca pismem z 2 października 2014 r. złożyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku, a po wezwaniu Sądu do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, wniosła sporządzony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Natomiast składając skargę kasacyjną od powyższego wyroku, skarżąca rozszerzyła zakres wniosku o przyznanie prawa pomocy wnosząc o zwolnienie od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wniosku powołała się na trudną sytuację finansową spowodowaną odnotowaniem straty za ubiegły rok obrotowy w wysokości [...] zł oraz aktualny stan jej rachunku bankowego, na którym znajdują się środki w kwocie [...] zł. Zarządzeniem z 3 listopada 2014 r., została wezwana do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie wykazania aktualnej sytuacji finansowej. Pismem z 4 grudnia 2014 r., strona przedłożyła: - roczne sprawozdanie finansowe z działalności skarżącej spółki za rok 2012; - bilans spółki sporządzony za okres 1 stycznia 2014 r. – 30 września 2014 r.; - rachunek zysków i strat sporządzony za okres 1 lipca 2014 r. – 30 września 2014 r.; - wyciągi z posiadanego przez spółkę rachunku bankowego za wrzesień- listopad 2014 r. 9 lutego 2015 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy - wydał postanowienie, pozostawiające bez rozpoznania wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, bowiem mimo wezwania pełnomocnik nie nadesłał informacji, w przedmiocie wykazania danych osobowych, osoby, która wniosła w imieniu spółki przedmiotowy wniosek. Z kolei 27 lutego 2015 r., referendarz sądowy wydał postanowienie, odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu wskazano, iż strona nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. W rozstrzygnięciu podkreślono, iż dostrzega się niespójność składanych oświadczeń z dokumentami mającymi potwierdzić kondycję finansową spółki. Pismem z 12 marca 2015 r. skarżąca spółka wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sprzeciw od powyższych postanowień referendarza sądowego w zakresie pozostawienia wniosku bez rozpoznania oraz odmowy przyznania stronie prawa pomocy w zakresie częściowym. W złożonym sprzeciwie spółka podtrzymując uzasadnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy wyjaśniła, iż ocena wydolności finansowej spółki dokonana w treści obu postanowień została dokonana na wyrost. Zdaniem spółki prognozowanie ewentualnych dochodów i domniemanie w zakresie możliwości płatniczych podmiotu, stało w sprzeczności z rzeczywistą oceną aktualnych problemów finansowych, co powinno stanowić podstawę rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 poz. 270) - dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym może nastąpić, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zgodnie z przepisem art. 259 § 1 p.p.s.a. od postanowień wydanych na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 cyt. ustawy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Na wstępie należy podkreślić, iż regulacji zawartej w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. wypływa jednoznaczny wniosek, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania w znaczeniu udowodnienia, przedstawienia czegoś w sposób przekonujący, unaocznienia (por. Słownik języka polskiego, red. M. Szymczak, tom III, Warszawa 1978, wydanie IX z 1994 r., str. 805), że osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna ubiegająca się o prawo pomocy nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Tym samym rozstrzygnięcie złożonego wniosku zależy w gruncie rzeczy od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004 r., str. 319). Po ponownej analizie dokumentacji nadesłanej przez stronę skarżącą oraz na podstawie informacji znanych Sądowi z urzędu - wskutek wielości spraw tego samego podmiotu - należało zauważyć znaczny wzrost przychodów netto ze sprzedaży w stosunku do roku 2012. Analizując stan majątkowy skarżącej, należy zauważyć, że w roku 2013 przychód sięgnął kwoty [...] zł. Ponadto należy zauważyć, że przychód skarżącej w okresie od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia 30 września 2014 r. przekroczył [...] tysięcy złotych. Ponadto analiza transakcji dokonywanych na rachunku bankowym skarżącej spółki wykazała, że jedynych lecz regularnych wpłat na ten rachunek dokonywał Prezes skarżącej spółki. Przedstawione przez stronę wyciągi nie dokumentowały więc żadnych kwot uzyskiwanych z tytułu prowadzonej działalności. Powyższa okoliczność spowodowała niejasności i wątpliwości w dokonywanej w analizie faktycznego stanu środków pieniężnych posiadanych przez spółkę. Przede wszystkim należy zauważyć, że ustawodawca, w odniesieniu do oceny wniosków składanych przez osoby prawne lub jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, wprowadził większe rygory, koncentrując się wyłącznie na przesłankach ekonomicznych, a ponadto uzależnił przyznanie prawa pomocy – mimo zaistnienia przesłanek ustawowych – od uznania sądów. Analiza orzecznictwa w tym zakresie również prowadzi do konstatacji, że jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe (postanowienie NSA z 17 lutego 2009 r., sygn. akt II OZ 140/09). Dokonanej oceny nie zmienia również wykazana przez skarżącą argumentacja jakoby ocenie podlegały jedynie hipotetyczne dochody spółki, bowiem podstawowym zagadnieniem w tej sprawie jest okoliczność regularnych wpłat dokonywanych przez prezesa spółki, zaś brak jakichkolwiek wpłat sugerujących potwierdzenie prowadzonej działalności gospodarczej. Zatem czyni to niewyjaśnionym faktyczny stan środków pieniężnych posiadanych przez spółkę, której to obowiązkiem było "wykazanie" zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Powyższy wniosek znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. (por. postanowienie NSA z 16 kwietnia 2015 r., sygn. akt II GZ 168/15). W tym miejscu należy także wskazać, że kwestię przyznania skarżącej prawa pomocy w oparciu o niemalże identyczne dokumenty, co wskazane powyżej, badał już wielokrotnie Naczelny Sąd Administracyjny, który stwierdził m.in. w postanowieniu z 22 kwietnia 2015 r., sygn. akt II GZ 172/15, że konfrontując okoliczność prowadzenia przez stronę skarżącą działalności gospodarczej z informacjami o obrocie wynikającymi z przedłożonych wyciągów z rachunku bankowego spółki brak było możliwości oszacowania wpływów spółki uzyskiwanych od klientów z tytułu świadczonych usług. Z oświadczeń spółki nie wynikało, jaki osiąga przychód z aktualnie prowadzonej działalności i jaka jest wysokość i źródło ponoszonych kosztów. Z przedłożonych wyciągów z rachunku bankowego w ogóle nie wynikało, że spółka - prowadząc działalność gospodarczą - ponosi jakiekolwiek inne koszty niż związane z płatnościami na rzecz urzędu skarbowego, ZUS oraz komorników sądowych. Może to sugerować, że spółka posiada również inne (nieujawnione Sądowi) rachunki bankowe, a w każdym razie świadczyć o niespójności między składanymi oświadczeniami o sytuacji majątkowej strony a dokumentami źródłowymi, które tę sytuację miałyby potwierdzać. Dodatkowo w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej (...) powstaje na skutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Zatem, powstanie straty, nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej. Innymi słowy, wykazanie jedynie straty w bilansie nie przesądza automatycznie o zaistnieniu przesłanek przyznania prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku strony, bowiem nie przedstawiła ona nowych okoliczności, które mogłyby skutkować odmienną oceną jego sytuacji finansowej w kontekście istnienia przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, uznać zatem należy, iż skarżąca spółka nie wykazała, że nie posiada dostatecznych środków na uiszczenie wpisu sądowego od skargi, który w niniejszej sprawie wynosi 400 zł. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji