VI SA/Wa 2732/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska Protokolant st. ref. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi I. S. na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia oddala skargę w całości Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm. zwanej dalej "k.p.a.") decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad nr [...] z dnia [...] czerwca 2015 r., nakładającą na I. S. (zwaną dalej "skarżącą") karę pieniężną za zajęcie pasa drogowego drogi krajowej nr [...] [...] w km [...] strona lewa w miejscowości [...] poprzez umieszczenie reklamy dwustronnej na lawecie o treści: "[...] [...] i [...] [...] [...]" o łącznej powierzchni w pasie drogowym: (5mx2,45m + 5mx0,35m) x 2= 28,00 m2 w okresie od [...] lutego 2015 r. do [...] marca 2015 r. (włącznie), tj. 22 dni, bez zezwolenia zarządcy drogi. Do wydania niniejszej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Na zlecenie zarządcy drogi tj. Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad został sporządzony operat geodezyjny, który potwierdził, że doszło do zajęcia pasa drogowego drogi krajowej nr [...] [...] w km [...] strona lewa w miejscowości [...] poprzez umieszczenie reklamy dwustronnej na lawecie o treści "[...] [...] i [...] [...] [...]". Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego organ decyzją z dnia [...] czerwca 2015r. nałożył na Panią [...] karę pieniężną w wysokości 24 640zł. Od powyższej decyzji skarżąca złożyła odwołanie, w którym wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji w całości. Na poparcie swojego stanowiska wskazała, że zajęcie pasa drogowego nastąpiła bez jej winy. Ponadto zaskarżano decyzja została wydana z naruszeniem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, w szczególności w zakresie ustalenia i obliczenia powierzchni reklamy. Zarzuciła także, iż metodologia obliczenia powierzchni reklamy nie została jej ujawniona i wykazana w toku postępowania, a co za tym idzie nie mogła się ustosunkować do wyników pomiarów i ich poprawności. Ponadto rozstrzygnięcia dokonano na podstawie operatu geodezyjnego, w którym zaistniały błędy pomiarowe dotyczące obliczenia powierzchni reklamowej. Według strony powierzchnia reklamy wynosiła 27,45 m2, podczas gdy powierzchnia wykazana w operacie geodezyjnym to 28 m2. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad ponownie zbadał sprawę i uznał, że brak było przesłanek do uwzględnienia wniosku skarżącej, bowiem w jego ocenie decyzja wydana w pierwszej instancji była wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami. Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie organ wskazał na ustalenia organu I instancji w zakresie stanu faktycznego sprawy. Odnosząc się do zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ stwierdził, że nie sposób było się zgodzić z argumentacją skarżącej. W ocenie organu w aktach sprawy znajdowały się dokumenty, w tym operat geodezyjny, na podstawie których wydana została zaskarżona decyzja, a skarżącej zgodnie z obowiązującymi przepisami został zapewniony czynny udział w postępowaniu wraz z możliwością zapoznania się z aktami. Operat geodezyjny został opracowany przez uprawnionego geodetę w oparciu o kopię map zasadniczych i ewidencyjnych pozyskanych z Powiatowego Ośrodka Geodezyjnego i Kartograficznego w [...]. Obmiar wykazał, iż powierzchnia reklamy dwustronnej w pasie drogowym wynosiła (5mx2,45m + 5mx0,35m) x 2= 28,00 m2. Tablica reklamowa znajdująca się na lawecie w całości zajmowała pas drogowy drogi krajowej. W ocenie organu postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a moc dowodowa operatu, na podstawie którego organ przyjął powierzchnię zajęcia pasa drogowego nie budzi wątpliwości. W ocenie Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad postępowanie odwoławcze zostało przeprowadzone w sposób zgodny z przepisami k.p.a. Organ odniósł się do twierdzenia skarżącej, według którego przedmiotowa laweta z umieszczoną na niej reklamą znalazła się w pasie drogowym w wyniku jej przemieszczenia w związku z przebudową drogi krajowej wyjaśniając, iż w okresie od dnia [...] lutego 2015 r. do dnia [...] marca 2015 r. na przedmiotowym odcinku drogi nie były prowadzone żadne roboty drogowe związane z przebudową drogi krajowej nr [...]. Odnosząc się do stanowiska skarżącej, w której ocenie nie miała ona świadomości, iż laweta reklamowa jest umieszczona w lokalizacji należącej do pasa drogowego drogi krajowej i wymaga zezwolenia na zajęcie pasa drogowego uznał, że decyzja o wymierzeniu kary za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi jest decyzją związaną, co oznacza, że w przypadku stwierdzenia takiego faktu na zarządcy drogi spoczywa obowiązek wymierzenia kary niezależnie od motywów, jakimi kierował się zajmujący pas drogowy, od jego sytuacji osobistej i materialnej i niezależnie od tego czy miał on świadomość, iż na zajęcie pasa drogowego powinien mieć stosowne zezwolenie i w ogóle, że zajmuje pas drogowy. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad uznał również za bezpodstawne stanowisko skarżącej, w której ocenie decyzja została wydana z naruszeniem konstytucyjnej zasady proporcjonalności, wynikającej z zasady demokratycznego państwa prawa, poprzez zastosowanie środka w postaci kary finansowej o wysokiej dolegliwości. Organ na poparcie swojego stanowiska wskazał na uregulowania ustawy o drogach publicznych, zgodnie z którymi za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi naliczana jest kara (art. 40 ust. 12 ustawy o drogach publicznych). Zdaniem organu, wszystkie dowody zgromadzone w aktach sprawy potwierdzają, że doszło do zajęcia pasa drogowego drogi krajowej. Postępowanie administracyjne prowadzone było zgodnie z obowiązującymi przepisami. Zgromadzone dowody i materiały potwierdziły, iż za zajęcie pasa drogowego poprzez umieszczenie reklamy odpowiedzialna była skarżąca. Na decyzję z dnia [...] sierpnia 2015 r. skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniosła o jej uchylenie, zarzucając: I. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez: 1) niezasadne utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, która została wydana z naruszeniem art. 50 § 1 k.p.a. w związku z art. 36 ustawy o drogach publicznych, które to naruszenie art. 50 k.p.a. polegało na niezamieszczeniu w piśmie z dnia [...] lutego 2015r. o wszczęciu postępowania w sprawie wezwania do usunięcia lawety reklamowej z terenu pasa drogowego celem jego niezwłocznego przywrócenia do stanu poprzedniego, w sytuacji w której organ I instancji dysponował wiedzą, iż istniejące zajęcie pasa drogowego w sprawie jest bezprawne. W związku niezamieszczeniem wspomnianego wezwania w piśmie wszczynającym sprawę, wobec braku po stronie skarżącej świadomości bezprawności zajęcia pasa drogowego - skutkowało to przedłużającym się czasem zajęcia pasa drogowego bez wymaganego zezwolenia - do czasu odbycia wizji lokalnej dnia [...] marca 2015 r. i miało wpływ na wysokość orzeczonej kary pieniężnej, 2) niezasadne utrzymanie w mocy decyzji z dnia [...] czerwca 2015 r., która została wydana z naruszeniem art. 7 k.p.a. polegającym na prowadzeniu sprawy z zaburzeniem równowagi pomiędzy interesem społecznym a słusznym interesem strony, w związku z tym iż w piśmie z dnia [...] lutego 2015r. o wszczęciu postępowania w sprawie [...] nie wezwano skarżącej do usunięcia lawety reklamowej z terenu pasa drogowego celem jego niezwłocznego przywrócenia do stanu poprzedniego, po to aby możliwe było naliczenie opłaty karnej w oparciu o art. 40 ust. 12 pkt 1 ustawy o drogach publicznych za jak najdłuższy okres. Prowadząc sprawę z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywatela, należałoby zamieścić stosowne wezwanie do usunięcia w piśmie z dnia [...] lutego 2015 r., dzięki czemu pas drogowy zostałby przywrócony do porządku publicznego już w dniu [...] lutego 2015r. zaś kara pieniężna naliczona za okres 8 a nie 22 dni - w niższej wysokości 7.840 zł. 3) naruszenie art. 9 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób wyrządzający szkodę skarżącej na skutek nieznajomości prawa, przejawiające się w braku zamieszczenia w piśmie wszczynającym postępowanie wezwania do usunięcia lawety nielegalnie zajmującej pas drogowy, 4) naruszenie art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w zakresie ustalenia i prawidłowego obliczenia powierzchni reklamy, będącej podstawą do obliczenia wysokości opłaty co miało wpływ na wynik sprawy, poprzez wydanie decyzji o wymierzeniu kary w oparciu o przyjęte w operacie apriori pomiary powierzchni lawety reklamowej, których metodologia nie została ujawniona stronie w toku postępowania I instancji, zaś przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ nie wyjaśnił w sposób przekonywujący zarzutów skarżącej dotyczących powierzchni reklamy, która wg jej wyliczeń wynosiła 27,45 m kw a nie jak przyjął organ - 28 m. kw. 5) naruszenie art. 7 i 80 k.p.a. poprzez oparcie rozstrzygnięcia na operacie geodezyjnym, sporządzonym przed wszczęciem postępowania jurysdykcyjnego w sprawie, co do którego skarżąca nie miała prawa do zabrania czynnego udziału i wpływu na jego treść, a w którym zaistniały błędy pomiarowe dotyczące obliczenia powierzchni reklamowej. Uznany przez organ za wiarygodny, operat przyjmował iż powierzchnia reklamy to 28 m kw podczas gdy skarżąca kwestionowała jego wiarygodność w tym zakresie, w związku z tym iż rzeczywista powierzchnia reklamy wynosiła 27,45 m kw, a zarzuty te nie zostały wyjaśnione w sposób przekonywujący w treści uzasadnienia skarżonej decyzji, poza lakonicznym wskazaniem nazwy urządzenia pomiarowego, wykorzystanego przy jego sporządzaniu. 6) wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 7, 77 § 1 k.p.a. i 107 § 3 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy polegające na nierozpoznaniu twierdzeń i środków dowodowych strony wskazujących na brak bezprawności w umiejscowieniu reklamy z uwagi na umieszczenie przyczepy reklamowej w miejscu wskazanym przez pracowników przebudowywujących drogę krajową, wg ich wskazań z miejsca w którym stała ona poprzednio, niewymagającego uzyskania zezwolenia. II. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy to jest: 7) art. 36 ustawy o drogach publicznych poprzez jego niezastosowanie w sprawie i niepodjęcie działań w celu przywrócenia pasa drogowego zajętego bez zezwolenia do stanu zgodnego z prawem, w sytuacji gdy spełnione zostały przesłanki zastosowania naruszonego przepisu. 8) wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem konstytucyjnej zasady proporcjonalności, wynikającej z zasady demokratycznego państwa prawa, poprzez zastosowanie środka w postaci kary finansowej o wysokiej dolegliwości w stosunku do naruszenia cechującego się brakiem bezprawności skarżącej, podczas gdy osiągnięcie celu ustawowego, wystarczające byłoby wezwanie skarżącej do usunięcia lawety już w piśmie o wszczęciu postępowania, w sytuacji braku zezwolenia na zajęcie pasa drogowego, wydanie stosownej decyzji o przywróceniu pasa drogowego do stanu poprzedniego w oparciu o art. 36 ustawy o drogach publicznych i naliczanie opłaty karnej o której mowa w art. 40 ust. 12 tejże ustawy, za okres odpowiadający długości zajęcia pasa - który trwałby do [...] lutego 2015 r. a nie do dnia [...] marca 2015 r. 9) które łącznie prowadziły do naruszenia art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. w związku z art 127 § 3 poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w sytuacji, w której wskazane przez skarżącą naruszenia przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego, podniesione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, uzasadniały wydanie decyzji reformatoryjnej w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2, to jest uchylającej decyzję z dnia [...] czerwca 2015 r. i orzekającej co do istoty sprawy poprzez wymierzenie kary administracyjnej w niższym wymiarze. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014r. p. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. p. 270 ze zm.) dalej p.p.s.a. Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że jest ona niezasadna, albowiem zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Przedmiotem skargi jest decyzja Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] sierpnia 2015r. utrzymująca w mocy decyzję tegoż organu z dnia [...] czerwca 2015r. w przedmiocie nałożenia na skarżącą kary pieniężnej w wysokości 24 640 złotych za zajęcie pasa drogowego drogi krajowej nr [...] [...] w km [...] strona lewa w miejscowości [...] poprzez umieszczenie reklamy dwustronnej na lawecie o treści "[...] [...] i [...] [...] [...]" o łącznej powierzchni w pasie drogowym 28 m2 w okresie od [...] lutego 2015r. do [...] marca 2015r. (włącznie) tj. 22 dni bez zezwolenia zarządcy drogi. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięć Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad stanowiły przepisy art. 40 ust. 12 pkt 1 w związku z art. 40 ust. 6 i ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (tj. Dz. U. z 2015r. p. 460) i § 4 ust. 2 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 18 lipca 2011r. w sprawie wysokości opłat, których zarządcą jest Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad (Dz. U. z 2014r., p. 1608). Zgodnie z art. 40 ust. 1 ustawy o drogach publicznych "zajęcie pasa drogowego na cele związane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg wymaga zezwolenia zarządcy drogi, w drodze decyzji administracyjnej". Art. 40 ust. 12 pkt 1 cytowanej ustawy stanowi, że "za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządca drogi wymierza w drodze decyzji administracyjnej karę pieniężną w wysokości dziesięcio-krotności opłaty ustalonej z ust. 4-6". Zgodnie z art. 40 ust. 6 ustawy o drogach publicznych "opłatę za zajęcie pasa drogowego w celu, o którym mowa w ust. 2 pkt 3 ustala się jako iloczyn liczby metrów kwadratowych powierzchni pasa drogowego zajętej przez rzut poziomy obiektu budowalnego albo powierzchni reklamy, liczby dni zajmowanego pasa drogowego i stawki opłaty za zajęcie 1m2 pasa drogowego. Ustosunkowując się do zarzutów skargi odnośnie naruszenia przepisów postępowania Sąd stwierdza, że nie są one zasadne. Organ orzekający w sprawie w sposób wszechstronny i wnikliwy ustalił stan faktyczny w sprawie, zapewniając skarżącej czynny udział w postępowaniu na każdym jego etapie. Skarżąca zarzuciła organowi, iż naruszył art. 50 § 1, art. 7, 9 k.p.a. oraz art. 36 ustawy o drogach publicznych poprzez niezamieszczenie w piśmie z dnia [...] lutego 2015r. wezwania do usunięcia lawety reklamowej z terenu pasa drogowego celem jego niezwłocznego przywrócenia do stanu poprzedniego, co skutkowało przedłużającym się czasem zajęcia pasa drogowego bez wymaganego zezwolenia do czasu odbycia wizji lokalnej z dnia [...] marca 2015r. i miało wpływ na wysokość orzeczonej kary pieniężnej. W związku z tym zarzutem należy stwierdzić, że treść zawiadomienia z dnia [...] lutego 2015r. zostało doręczone skarżącej w dniu [...] lutego 2015r. Jego treść była jasna i nie budziła wątpliwości. Organ poinformował skarżącą, że następuje wszczęcie postępowania w związku z zajęciem pasa drogowego przedmiotowej drogi poprzez umieszczenie reklamy oraz, że w myśl przepisów ustawy o drogach publicznych i przepisów wykonawczych organ jest zobowiązany do naliczenia kary pieniężnej za każdy dzień zajęcia pasa drogowego do stanu poprzedniego w wysokości 40 zł/dziennie za 1m2 powierzchni reklamy. Jednocześnie skarżąca została poinformowana o terminie wizji lokalnej i o przysługujących jej prawach w postępowaniu administracyjnym. A więc w dacie [...] lutego 2015r. strona posiadała wiedzę o zajęciu pasa drogowego i mogła przedsięwziąć środki mające na celu jego przywrócenie nie czekając, aż organ wyda stosowne rozstrzygnięcie w trybie art. 36 ustawy o drogach publicznych. Strona nie może tłumaczyć się nieznajomością przepisów prawa, to na niej ciążył obowiązek uzyskania koniecznego pozwolenia, a w przypadku jego braku powstrzymanie się od naruszenia prawa i nieumieszczania reklamy. Wbrew twierdzeniom strony organ przeprowadził stosowne dochodzenie w celu potwierdzenia prawdziwości jej wyjaśnień odnośnie prac budowalnych na drodze, co skutkowało przemieszczeniem reklamy. Z notatki służbowej z dnia [...] kwietnia 2015r. wynika, że od dnia [...] lutego 2015r. do [...] marca 2015r. na odcinku drogi, w którym znajdowała się przedmiotowa reklama nie były prowadzone roboty związane z przebudową odcinka drogi krajowej. Niezależnie od powyższego skarżąca nie może powoływać się na to, że to robotnicy drogi wskazali jej nowe miejsce usytuowania reklamy, albowiem nie byli oni umocowani do dokonania takiej czynności. Jedynym organem do wydania pozwolenia na zajęcie pasa drogowego jest bowiem Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad. W przypadku stwierdzenia zajęcia pasa drogowego organ zobowiązany jest nałożyć karę pieniężną niezależnie od tego, czy strona była świadoma popełnienia tego naruszenia. Odpowiedzialność administracyjna następuje w przypadku naruszenia przepisów niezależnie od woli i winy sprawcy. Odpowiadając na zarzuty strony dotyczące nieprawidłowego wyliczenia powierzchni reklamy należy wskazać, że organ ustalenie tej powierzchni zlecił podmiotowi posiadającemu fachowe wiadomości tj. upoważnionemu geodecie, natomiast skarżąca nie wskazała żadnych dowodów na podważenie wyliczeń dokonanych przez tą osobę. Ze sporządzonym operatem strona mogła zapoznać się w siedzibie organu, o czym była informowana w zawiadomieniach o wszczęciu postępowania w sprawie jak również miała do niego wgląd w dniu [...] marca 2015r. podczas wizji lokalnej. W tym stanie rzeczy Sąd nie może podzielić słuszności zarzutów skargi odnoście naruszenia przez organ przepisów postępowania administracyjnego. Do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego w sprawie organ zastosował właściwe przepisy prawa materialnego. Powierzchnia tj. 28 m2 oraz fakt pozostawienia reklamy w pasie drogowym wynika z operatu geodezyjnego, liczbę dni (22) umieszczenia reklamy w pasie drogowym potwierdzają zdjęcia i notatki z dziennika objazdu dróg. Stawka opłaty wynika z § 4 ust. 2 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 18 lipca 2011r. w sprawie wysokości stawek opłat za zajęcie pasa drogowego, których zarządcą jest Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad (tj. Dz. U. z 2014r., p. 1608) i wynosi 4 zł za 1m2 powierzchni reklamy dziennie. Mając te dane organ stosownie do art. 40 ust. 12 pkt 1 ustawy o drogach publicznych wyliczył karę pieniężną na kwotę 24 640 złotych, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] czerwca 2015r. Należy podkreślić, że stosownie do art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa tak więc wobec stwierdzonego naruszenia organ nie mógł odmówić zastosowania obowiązujących przepisów ustawy o drogach publicznych. W uzupełnieniu rozważań należy wskazać, że organ był uprawniony do nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 40 ust. 12 pkt 1 bez uprzedniego wzywania strony do przywrócenia stanu poprzedniego na podstawie art. 36 ustawy o drogach publicznych (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2011r. sygn. akt II GSK 231/10). W niniejszej sprawie laweta, na której została umieszczona reklama nie służyła do innych celów niż wyżej wymienione, dlatego też kara pieniężna za zajęcie pasa drogowego została nałożona zgodnie z przepisami prawa. Z tych wszystkich wywodów wobec bezzasadności zarzutów skargi Sąd orzekł o jej oddaleniu w całości na mocy art. 151 p.p.s.a.