VI SA/Wa 2740/13
WyrokWSA w Warszawie2014-02-27
Skład orzekający: Andrzej Czarnecki, Małgorzata Grzelak, Danuta Szydłowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy umowa cywilnoprawna o świadczenie usług sportowych, zawarta przez osobę prowadzącą działalność gospodarczą, stanowi odrębny tytuł do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego, czy też przychody z niej uzyskane powinny być kwalifikowane jako przychody z działalności gospodarczej?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa NFZ, uznając, że organ odwoławczy nie uwzględnił zmiany stanu faktycznego sprawy, która nastąpiła po wydaniu decyzji organu pierwszej instancji (upływ okresu obowiązywania umowy). Wskazał, że organ odwoławczy powinien był rozważyć, czy umowa nadal stanowiła tytuł do ubezpieczenia zdrowotnego po jej rozwiązaniu, a także czy charakter świadczonych usług (sportowych, reklamowo-marketingowych) oraz fakt prowadzenia działalności gospodarczej przez wykonawcę, nie wykluczają kwalifikowania umowy jako odrębnego tytułu do ubezpieczenia.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Prezesa NFZ utrzymującej w mocy decyzję ustalającą, że M.S. podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy cywilnej o świadczenie usług sportowych zawartej ze spółką K. S.A. Skarżąca spółka kwestionowała tę decyzję, argumentując, że świadczenie usług sportowych przez trenera, który prowadzi działalność gospodarczą, powinno być kwalifikowane jako przychód z tej działalności, a nie jako odrębny tytuł do ubezpieczenia zdrowotnego. Spór dotyczył charakteru umowy i prawidłowej kwalifikacji tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, stwierdził, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu, oraz zasądził od Prezesa NFZ na rzecz skarżącej kwotę 440 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Protokolant st. ref. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2014 r. sprawy ze skargi K. S.A. z siedzibą w K. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz skarżącej K. S.A. z siedzibą w K. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
VI SA/Wa 2740/13
UZASADNIENIE
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w zw. z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r., Nr 164, poz. 1027 ze zm.), oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, po rozpatrzeniu odwołania K. S.A., utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] maja 2012 r. ustalającą, że M.S. podlega od dnia 21 czerwca 2011 r. obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy o świadczenie usług zawartej z K.S.A.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Prezes wyjaśnił, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. wystąpił do [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ z wnioskiem o rozstrzygnięcie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego M.S. z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy cywilnoprawnej u płatnika składek K. S.A. z siedzibą w K. od dnia [...] czerwca 2011 r.
Organ wskazał, że zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej.
Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego tych osób, stosownie do art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych.
Zgodnie z art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585, ze zm.), obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące działalność gospodarczą od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2013 r., poz. 672, ze zm.).
Według art. 14 ust. 1 ustawy o swobodzie, przedsiębiorca może podjąć działalność gospodarczą w dniu złożenia wniosku o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej albo po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym. Z dniem 20 września 2008 r. przepis art. 1 ustawy z dnia 10 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 141, poz. 888), wprowadził do ustawy o swobodzie działalności możliwość zawieszenia działalności gospodarczej.
W wyniku przeprowadzonej przez ZUS kontroli płatnika, wnioskodawca ustalił, że spółka K. S.A. z siedzibą w K. zawarła z ubezpieczonym, na okres od [...] czerwca 2011 r., umowę cywilną: "kontrakt-umowa" na świadczenie usług sportowych. Poinformowano również, iż płatnik składek nie dokonał zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego M.S. z tytułu wykonywanej ww. umowy we wskazanym okresie. Do wniosku dołączono kopię protokołu kontroli płatnika, aneks do tego protokołu oraz "kontrakt-umowę". Z wydruków komputerowych z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, wynika, że M.S. rozpoczął wykonywanie działalności gospodarczej, od dnia 30 grudnia 2004 r.
Organ zwrócił uwagę, iż stosownie do art. 750 ustawy Kodeks cywilny do umów świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje się przepisy dotyczące zlecenia. Do tego typu umów zaliczyć można, w szczególności umowę nienazwaną, określoną jak "kontrakt-urnowa", jako iż przedmiotem świadczenia jednej ze stron jest tu wykonywanie czynności faktycznej jako usługi, przy czym umowa tak nie została uregulowana odrębnymi przepisami prawa cywilnego. Umowa, zwłaszcza umowa nienazwana, może przewidywać przy tym świadczenie usług różnego rodzaju.
Stosownie do przepisu art. 5a pkt 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. 2012 r., poz. 361 ze zm.), jednym z warunków zaliczenia przychodów do źródła, jakim jest działalność gospodarcza, stanowi niezaliczenie ich zarazem do przychodów ze źródeł wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1, 2 i 4-9 tejże ustawy. Przychody z uprawiania sportu są, z punktu widzenia przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, zaliczane do źródła, jakim jest działalność wykonywana osobiście, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, co wynika z przepisu art. 13 pkt 2 tejże ustawy. Taka regulacja oznacza zaś, że nie ma możliwości kwalifikowania przychodów z uprawiania sportu do źródła innego aniżeli działalność wykonywana osobiście, w szczególności do przychodów z działalności gospodarczej.
Na oparcie swojej argumentacji organ powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych oraz indywidualne, interpretacje prawa podatkowego wydawane przez dyrektorów izb skarbowych.
W ocenie organu, skoro w przypadku umów cywilnych, jak i w przypadku działalności gospodarczej, podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne stanowi przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych lub deklarowana kwota tego przychodu, nie niższa od ustawowego minimum, to też winna zachodzić korelacja między tytułem do ubezpieczenia a podstawą wymiaru składki z tego tytułu.
Organ, wskazując na konkretne orzeczenia sądowe wywodził, że na gruncie ubezpieczenia zdrowotnego w niniejszej sprawie strony zawarły umowę o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami ustawy k.c. stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, czyli tytułem, o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit e ustawy o świadczeniach, dla którego podstawę wymiaru składki należy przychód zaliczany z punktu widzenia przepisów podatkowych do działalności wykonywanej osobiście. Niniejsze znajduje zastosowanie i w takim zakresie, w jakim świadczone usługi i uzyskiwane z tego tytułu przychody są związane z uprawianiem sportu lub też z inną sferą aktywności ludzkiej, z tytułu której przychody mogą zostać zakwalifikowane wyłącznie do źródła przychodów, jaką jest działalność wykonywana osobiście.
Prezes NFZ zwrócił także uwagę, iż analiza treści umowy z dnia 21 czerwca 2011 r. zawartej pomiędzy płatnikiem K. S.A a M.S. prowadzącym działalność gospodarczą pod firmą M.S. P. wskazuje, iż wiodącym zakresem niniejszej umowy jest świadczenie usług sportowych. Niezależnie od faktu zawarcia przedmiotowej umowy nazwanej "kontrakt- umowa", M.S. posiada aktywny wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, z którego wynika, iż prowadzi działalność gospodarczą.
W konsekwencji organ uznał, że przedmiotowa umowa cywilna ma charakter umowy o świadczenie usług, do której mają zastosowanie przepisy o zleceniu, stanowiącej odrębny tytuł do ubezpieczenia.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K. S.A. , zwana dalej skarżącą, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z decyzją organu I instancji i zasądzenie kosztów postępowania.
Podniosła zarzuty naruszenia prawa materialnego tj.:
-art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) i lit. e) ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze. zm.), art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) w zw. z art. 5 pkt 21) u.ś.o.z., art. 13 pkt 2 i pkt 4 ustawy systemowej w zw. art. 69 ust. 1 u.ś.o.z., art. 18 ust. 1 i 3 ustawy systemowej w zw. z art. 81 u.ś.o.z., art. 82 ust. 1 u.ś.o.z., art. 5a pkt 6, art. 10 ust. 1 pkt 2, art. 13 pkt 2 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 361 ze zm.) poprzez przyjęcie wadliwej wykładni pojęcia "osoba prowadząca pozarolniczą działalność" w kontekście tytułu podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu, brak uwzględnienia (w tym w ramach rozstrzygnięcia zawartego w decyzji), iż istotnym elementem kontraktu - umowy z dnia [...] czerwca 2011 r. było świadczenie przez ubezpieczonego usług reklamowo-marketingowych, które nie rodzą obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego, brak uwzględnienia, że organ ewidencyjny w odniesieniu do Ubezpieczonego nie wydał decyzji o odmowie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, przyjęcie, iż zachodzi zbieg tytułów ubezpieczenia zdrowotnego, a w konsekwencji przyjęcie, że z tytułu zawartej pomiędzy M.S. a skarżącą kontraktu - umowy z dnia [...] czerwca 2011 r. M.S. podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu jako osoba spełniająca warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, która jest osobą wykonującą pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego stosuje się przepisy dotyczące zlecenia (art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e u.ś.o.z.); tudzież poprzez brak wskazania końcowego okresu podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu,
oraz naruszenie przepisów postępowania tj.
-art. 7, 8 w zw. z art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 oraz art. 80, art. 104 § 2, art. 107 § 1 i 3 art. 15 k.p.a. w zw. z art. 109 ust. 6 u.ś.o.z. poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę prawdy obiektywnej oraz naruszający zasadę budowania zaufania do władzy publicznej, brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, brak uwzględnienia zgłaszanych przez skarżącą wniosków dowodowych, dowolną ocenę materiału dowodowego, a w konsekwencji przyjęcie, że M.S. nie jest osobą prowadzącą działalność gospodarczą związku z wykonywaniem kontraktu - umowy z dnia [...] czerwca 2011 r.; tudzież poprzez nieustalenie stanu faktycznego sprawy związane z brakiem ustalenia do jakiego dnia M.S. świadczył usługi na rzecz skarżącej.
W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała m.in., iż istotą sporu w przedmiotowej sprawie jest ustalenie, czy ubezpieczony jako trener piłki nożnej związany umową-kontaktem ze skarżącą mógł zgodnie z prawem świadczyć usługi sportowe w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej i z tego tytułu opłacać składki na ubezpieczenie zdrowotne.
W ocenie skarżącej, wbrew ustaleniom dokonanym w protokole kontroli z dnia 15 października 2012 r. przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz argumentacji przedstawionej w decyzjach wydanych przez Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia i Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, świadczenie usług sportowych, w tym w szczególności usług trenerskich, możliwe jest nie tylko na podstawie umowy o świadczenie usług lub umowy zlecenia, ale również w ramach prowadzonej przez trenera pozarolniczej działalności gospodarczej.
Podstawę prawną do prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie usług trenerskich stanowią przepisy prawa związkowego, a w szczególności Uchwała Zarządu Polskiego Związku Piłki Nożnej nr [...] z dnia [...] czerwca 2000 r. Możliwość taką potwierdza także opinia wydana przez Dyrektora Departamentu Prawnego Polskiego Związku Piłki Nożnej prof. dr hab. AW.
Skarżąca stwierdziła, że ubezpieczony spełnia wszystkie wskazane w art. 2 Ustawy o swobodzie działalności gospodarczej przesłanki prowadzenia działalności gospodarczej. Współczesny sport profesjonalny, także w postaci aktywności przejawianej przez trenerów zakłada powtarzalność działań i odpowiedni, wysoki stopień organizacji działalności prowadzonej przez trenera drużyny Ekstraklasy, który ponosi ryzyko związane z prowadzoną działalnością, choćby w postaci konieczności ponoszenia obciążeń publicznoprawnych w sytuacji, gdy klub nie przekazuje należnego trenerowi wynagrodzenia.
W ocenie skarżącej za błędne należy uznać postępowanie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia oraz Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, którzy chcąc ustalić właściwy tytuł do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym, odwołali się do przepisów u.p.d.o.f. przyjmując, że zakwalifikowanie danej działalności do określonego źródła przychodów determinuje wybór właściwego tytułu do ubezpieczeń z art. 66 ust. 1 u.ś.o.z. Takie postępowanie nie znajduje żadnego oparcia w przepisach zarówno ustawy systemowej, jak i u.p.d.o.f.
Skarżąca podkreśliła, że wniosek ubezpieczonego o wpis do ewidencji działalności gospodarczej w zakresie świadczenia usług sportowych nie został oddalony, a zatem należy przyjąć, że uznano, iż dopuszczalnym jest prowadzenie przez niego działalności gospodarczej w analizowanym zakresie.
W ocenie skarżącej uwzględnić należy także relację pomiędzy art. 66 ust. 1 lit. c) i lit. e) u.ś.o.z., bowiem w praktyce bardzo często dochodzić może do konkurencji między tymi dwoma przepisami. Osoba wykonująca pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, nierzadko jest bowiem jednocześnie osobą prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą. Orzecznictwo w ramach ubezpieczeń społecznych wypracowało w tym zakresie jednolity pogląd, z którego wynika, że jeśli zawierana umowa agencyjna lub umowa zlecenia albo inna umowa o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia wchodzi w zakres prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej, to nie powoduje ona powstania "nowego", "kolejnego" tytułu do ubezpieczeń, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy systemowej (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 grudnia 2010 r., sygn. I UK 209/10, jak i wyroki Sądu Najwyższego m. in. z dnia 11 sierpnia 2009 r., sygn. III UK 31/2009, z dnia 9 grudnia 2008 r., sygn. I UK 138/08, z dnia 16 czerwca 2009 r., sygn. I UK 24/09, z dnia 22 lipca 2009 r., sygn. I UK 27/09, a także wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 6 września 2011 r., sygn. III Aua 742/11).
Również sądy administracyjne prezentują stanowisko, że nawet jeśli dane czynności mieszczą się w pojęciu działalności wykonywanej osobiście (art. 10 ust. 1 pkt 2 u.p.d.o.f.), to ich świadczenie w ramach działalności gospodarczej oznacza potraktowanie ich jako przychód ze źródła, jakim jest pozarolniczą działalność gospodarcza (art. 10 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f.)- wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 lutego 2012 r. (sygn. III SA/Wa 1455/11). Skarżąca podkreśliła również fakt, iż w przypadku zawierania umów z trenerami, którzy swoje usługi świadczą w formie pozarolniczej działalności gospodarczej, żaden przepis powszechnie obowiązującego prawa nie nakłada na nią obowiązku weryfikowania, czy dany zawodnik lub trener może zgodnie z prawem prowadzić taką działalność oraz rozliczać się w określonej formie z urzędem skarbowym i Zakładem Ubezpieczeń Społecznych. W szczególności wypłacającego należności nie można obciążać ryzykiem nieprawidłowej kwalifikacji źródła przychodów przez świadczeniodawcę i przerzucać na niego odpowiedzialności za taką kwalifikację oraz nakładać na niego obowiązku weryfikowania takiego oświadczenia przedstawionego przez świadczeniodawcę czy wręcz dokonywania interpretacji przepisów w kontekście prowadzonej przez niego działalności. Stanowisko to potwierdza wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 czerwca 2012 r. (sygn. akt III SA/Wa 2755/11).
Zdaniem skarżącej organ dokonał pobieżnej analizy badanej umowy- kontraktu zawartej z ubezpieczonym albowiem poza usługami sportowymi istotnym elementem przedmiotowej umowy było świadczenie usług reklamowo-marketingowych polegających na wykorzystaniu wizerunku ubezpieczonego. Usługi te stanowią odrębną od usług sportowych część wypłacanego wynagrodzenia, co ma bezpośrednie przełożenie na obowiązki skarżącej jako płatnika składek na ubezpieczenie zdrowotne. Osoby świadczące tego typu usługi nie podlegają w ogóle ubezpieczeniom zdrowotnym z racji udzielenia innym podmiotom zezwolenia na korzystanie z wizerunku.
Ponadto ubezpieczony nie został w sposób wszechstronny przesłuchany w toku postępowania prowadzonego przez organ, a przez to materiału dowodowego nadal nie można uznać za kompletny i wyczerpujący i w rozstrzygnięciu decyzji brak wskazania końcowego okresu podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja narusza prawo procesowe w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Jak zasadnie wyjaśnił organ zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej.
Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego tych osób, stosownie do art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Ustawodawca wymienił w tych przepisach osoby podlegające ubezpieczeniu obowiązkowemu i każdej z tych osób (lub ich grup) przypisał termin powstania wygaśnięcia ubezpieczenia zdrowotnego.
Zgodnie z art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585, ze zm.), obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące działalność gospodarczą od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2013 r., poz. 672, ze zm.).
Osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami k.c. stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, podlegają obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu od dnia oznaczonego w umowie jako dzień rozpoczęcia jej wykonywania do dnia rozwiązania lub wygaśnięcia tej umowy (art. 69 ust. 1 u.ś.o.z. w zw. z art. 13 pkt 4 u.s.u.s.).
Stwierdzenie faktycznego zaprzestania prowadzenia wykonywanej działalności gospodarczej powoduje ustanie obowiązku ubezpieczenia społecznego w myśl art. 6 ust. 1 pkt 5 oraz art. 13 pkt 4 u.s.u.s.
W rozpoznawanej sprawie przedmiotem oceny organów administracji był charakter zawartej pomiędzy M.S. a skarżącą kontraktu – umowy cywilnej z dnia [...] czerwca 2011 r. na świadczenie usług sportowych.
W ocenie organu umowa ta ma charakter umowy o świadczenie usług, do której mają zastosowanie przepisy o zleceniu, stanowiącej odrębny tytuł do ubezpieczenia.
Należy zauważyć, że decyzja stwierdzająca podleganie obowiązkowi ubezpieczenia społecznego jest jedynie potwierdzeniem faktu objęcia określonej osoby obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Jednakże stanowi ona podstawę do wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne które należą do właściwości organów ubezpieczeń społecznych.
Sporna umowa została zawarta na czas określony a mianowicie do dnia 30 czerwca 2013 r. Nie została ona przedłużona a zatem z tym dniem uległa rozwiązaniu.
Decyzja organu I instancji została wydania w czasie obowiązywania przedmiotowej umowy, jednakże decyzja organu odwoławczego zapadła w zmienionym stanie faktycznym albowiem upłynął okres na który umowa ta została zawarta.
Charakter rozstrzygnięć organu odwoławczego w sposób bezpośredni zdeterminowany jest zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Jej istota polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonej decyzji. Wypływa stąd obowiązek traktowania postępowania odwoławczego jako powtórzenia rozstrzygania tej samej sprawy. Decyzja organu II instancji jest takim samym aktem stosowania prawa, jak decyzja organu I instancji, a działanie organu odwoławczego nie ma charakteru kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym, równoważnym działaniu organu I instancji (T. Woś, J. Zimmermann, Glosa do uchwały SN z dnia 23 września 1986 r., III AZP 11/86, PiP 1989, z. 8, s. 147).
Jedną z form rozstrzygnięcia podejmowanego przez organ odwoławczy jest utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji. Następuje to wtedy, gdy po rozpoznaniu sprawy w postępowaniu odwoławczym (z zachowaniem konstytucyjnej zasady, że każda sprawa musi być rozpoznana zarówno przez organ pierwszej, jak i drugiej instancji) organ odwoławczy uzna, że nie zachodzi potrzeba uzupełnienia materiału dowodowego, zaś sprawa została właściwie, z zachowaniem odpowiednich przepisów prawa materialnego i prawa procesowego, załatwiona.
Organ odwoławczy wydaje zatem decyzję o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji wówczas, gdy stwierdzi, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa. Organ jest obowiązany ocenić prawidłowość zaskarżonej decyzji nie tylko w granicach zarzutów przedstawionych w odwołaniu, lecz także pod kątem przepisów prawa materialnego i procesowego, które mają zastosowanie w sprawie rozstrzygniętej zaskarżoną decyzją (art. 138 § 1).
Natomiast zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 organ odwoławczy uchyla zaskarżoną decyzję w całości lub w części i rozstrzyga sprawę co do istoty, jeżeli dojdzie do przekonania, że zaskarżona decyzja jest nieprawidłowa.
Przepis ten należy rozumieć w ten sposób, iż organ drugiej instancji po rozpoznaniu sprawy we własnym zakresie dochodzi do przekonania, iż zaskarżona decyzja nie odpowiada stanowi prawnemu w zakresie prawa materialnego, względnie prawa procesowego i w miejsce uchylonego rozstrzygnięcia orzeka co do istoty sprawy
Jeżeli więc organ administracji państwowej działający w trybie odwoławczym nie ma wątpliwości co do stanu faktycznego w sprawie i nie stwierdził potrzeby przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie (art. 136 k.p.a.), ma obowiązek zastosować instytucję reformacji i orzec co do istoty sprawy,
W orzecznictwie sądowym utrwalił się pogląd, że organ odwoławczy jest obowiązany uwzględniać zmiany stanu prawnego i faktycznego sprawy zaistniałe po wydaniu zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji.
Jeżeli zatem w niniejszej sprawie, zdaniem organu odwoławczego, rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji dotyczące ustaleń charakteru umowy zawartej między skarżącą a ubezpieczonym było prawidłowe to, mając na uwadze zmianę stanu faktycznego, winien on dokonać ustaleń dotyczących czasokresu trwania omawianej umowy.
Reasumując powyższe rozważania Sąd stanął na stanowisku, iż zaskarżone orzeczenie zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa procesowego i jako wadliwe winno być wyeliminowane z obrotu prawnego.
Rozpoznając ponownie sprawę organ zastosuje się do przedstawionych powyżej rozważań.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. Na podstawie art. 152 cyt. ustawy orzeczono, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
O kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło