VI SA/Wa 2764/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Sędzia WSA Danuta Szydłowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi K. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zapłaty kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem i likwidacją pojazdu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Starosty P. z dnia 2 września 2021 r.; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz K. T. kwotę 4012 zł (słownie: cztery tysiące dwanaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Przedmiotem skargi wniesionej przez K. T. (dalej: "Strona", "Skarżący"), jest decyzja z 20 grudnia 2022 r. Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie (dalej: "SKO", "Kolegium", "organ") nr [...], wydana na podstawie art. 127 § 1 i § 2 w związku z art. 17 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022r., poz. 2000, z późn. zm., dalej: "K.p.a.") oraz art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 12 października1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2018 r., poz. 570), po rozpatrzeniu odwołania Strony oraz M. T., P. T. i D. T., utrzymująca na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., w mocy decyzję Starosty P. z 2 września 2021 r. nr [...] zobowiązującą Stronę i M.T., P. T. i D. T. do zapłaty kwoty 16.478,40 zł na rzecz Powiatu P. tytułem zwrotu kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem i likwidacją pojazdu marki O. A. o nr rej. [...] powstałych w okresie od 4 września 2010 r. do 15 września 2019 r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji SKO wskazało, że w uzasadnieniu decyzji I instancji, organ I instancji wyjaśnił, że 21 lipca 2005 r. pojazd marki O. A. o nr rej. [...] na podstawie art. 130a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U z 2021 r., poz. 450 z późn. zm., dalej: "P.r.d.") został usunięty przez policjantów z drogi i skierowany na parking depozytowy. Właścicielem pojazdu w dniu wydania dyspozycji jego usunięcia była G. T.. Kierującym pojazdem w dniu usunięcia pojazdu był natomiast syn P. T.. Wobec braku odebrania pojazdu, pomimo wezwania, Sąd Rejonowy w P[...] Wydział [..] orzekł [...] czerwca 2018 r. przepadek ww. pojazdu na rzecz Powiatu P. (sygn. akt: [...]). G. T. wniosła apelację od ww. postanowienia i [...]16 września 2019 r. Sąd Okręgowy w [...] oddali! apelację (sygn. akt: [...]). Postanowienie stało się prawomocne [...] września 2019 r. i z tym dniem Powiat P.stał się właścicielem pojazdu. Wyjaśniono również, że 31 maja 2019 r. sporządzono protokół zarejestrowany w Rep. A pod nr [...] poświadczający, że spadek po zmarłej G. T. nabyli na podstawie ustawy po 1/4 mąż K.T. oraz synowie: M. T., P.T.i D. T.. Samochód marki O. o nr rej. [...] był przechowywany na parkingu strzeżonym przez łączny okres 3299 dni. Przeprowadzona ekspertyza wykazała, że pojazd nie może być użytkowany, zgodnie z przeznaczeniem i uzasadniona jest jego utylizacja, wobec czego pojazd został przekazany do stacji demontażu w celu złomowania. Organ I instancji powołał się na art. 130a ust. 10h P.r.d., jako podstawę do obciążenia strony kosztami. Jednocześnie organ I instancji ustalił te koszty na kwotę 16.478,40 zł, na którą składają się: a) 300 zł za holowanie pojazdu na parking, b) 5.278,49 zł - zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru pojazdu (od 4 września 2010 r. do 15 września 2019 r., łącznie 3299 dni x 1,60 zł/dzień = 5.278,40 zł). C) 10.900,00 zł - wynagrodzenie za dozór (od 4 września 2010 r. do 15 września 2019 r., łącznie 109 miesięcy x 100 zł/miesiąc - 10.900,00 zł). Organ I instancji wskazał, że na wniosek Pana S. prowadzącego parking depozytowy, postanowieniem nr [...] z 11 grudnia 2019 r. Starosta P.przyznał jako dozorcy pojazdu marki O.o nr rej. [...] kwotę 25.845,60 zł tytułem zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór. Dodatkowo organ I instancji wskazał, że w odniesieniu do tego przedsiębiorcy i tego samego rodzaju usługi przechowywania pojazdu na parkingu, WSA w Warszawie wielokrotnie orzekał o prawidłowości stanowiska organów w zakresie kosztów przechowywania pojazdu i wynagrodzenia za dozór, oddalając skargi Pana S.. Rozpatrując odwołanie od decyzji I instancji SKO wyjaśniło, że przed nowelizacją która weszła w życie 4 września 2010 r. , z brzmienia art. 130a ust. 1 P.r.d., wynikało, że właściciel ponosi koszty usunięcia pojazdu ale brak było jednoznacznej regulacji wskazującej kto ponosi koszty przechowywania pojazdu, w sytuacji gdy nie został on odebrany w terminie 6 miesięcy i jego własność przepadła na rzecz Skarbu Państwa, a w szczególności brak było regulacji obciążającej wprost dotychczasowego właściciela kosztami przechowywania pojazdu po upływie sześciu miesięcy od dnia jego usunięcia. Z uwagi na brak przepisów przejściowych o charakterze proceduralnym, SKO stwierdziło, że powyższa regulacja, to jest wydanie przez starostę decyzji w oparciu o art. 130a ust. 10h P.r.d., znajduje zastosowanie nie tylko wobec pojazdów usuniętych z drogi po jej wejściu w życie (po 4 września 2010 r.), ale również wobec pojazdów usuniętych wcześniej. Istotne jest natomiast, że z wykładni przepisów art. 130a ust. 10, 10e, 10f, 10h i 10k wynika, że przepis ten może znaleźć zastosowanie jedynie już po zakończeniu postępowania sądowego - po prawomocnym orzeczeniu sądu o przepadku pojazdu na rzecz powiatu. Kolegium wyjaśniło, że gdy przed wejściem w życie nowelizacji (4 września 2010 r.) upłynął 6-miesięczny termin, po którym pojazd przepadać miał na rzecz Skarbu Państwa, za okres po upływie tego terminu, do dnia wejścia w życie nowelizacji (do dnia 4 września 2010 r.) koszty przechowywania pojazdów ponosi Skarb Państwa. Zdaniem SKO, uzasadnienie takiego stanowiska znajduje oparcie w art. 13 ustawy nowelizującej w odniesieniu do sytuacji, gdy 6-miesięczny termin od dnia ich usunięcia upłynął w okresie od 11 czerwca 2009 r. do 4 września 2010 r. Z kolei co do sytuacji gdy termin ten upłynął przed 11 czerwca 2009 r. Kolegium wskazało należy na prawomocny wyrok WSA w Białymstoku z 7 października 2014 r. sygn. akt: II SA/Bk 469/14, LEX nr: 1531070, w którym Sąd stwierdził, że: "(...) analiza art. 13 ustawy nowelizującej daje również podstawę do twierdzenia, że Skarb Państwa ponosi koszty przechowywania pojazdów także wówczas, gdy termin 6-miesięczny od dnia usunięcia pojazdu upłynął przed 11 czerwca 2009 r." Kolegium uznało, że w przypadku zatem gdy pojazd przepadł na rzecz powiatu w wyniku prawomocnego orzeczenia sądu na podstawie przepisów obowiązujących po 4 września 2010 r., a pojazd ten był usunięty i przechowywany na parkingu przed 4 września 2010 r. i przed tym dniem upłynął 6- miesięczny okres, po którym pojazd przepadać miał na rzecz Skarbu Państwa, starosta wydaje decyzje w oparciu o art. 130a ust. 10h P.r.d. zarówno wobec właściciela, jak i wobec Skarbu Państwa (reprezentanta Skarbu Państwa). Właściciel zostaje obciążony kosztami za okres od dnia usunięcia pojazdu do dnia, po którym pojazd miał przepaść na rzecz Skarbu Państwa oraz za okres od 4 września 2010 r. do dnia zakończenia postępowania sądowego o przepadku pojazdu na rzecz powiatu. Z kolei Skarb Państwa (reprezentant Skarbu Państwa) zostaje obciążony kosztami za okres od dnia, po którym pojazd miał przepaść na rzecz Skarbu Państwa do 4 września 2010 r. Kolegium uznając ustalenia faktyczne dokonane przez organ I instancji za prawidłowe, stwierdziło, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do obciążenia współwłaścicieli pojazdu kosztami związanymi z usuwaniem i przechowywaniem przedmiotowego pojazdu. W odniesieniu do wysokości ww. kosztów, Kolegium po ponownym rozpatrzeniu sprawy stwierdziło, że zostały one ustalone przez organ I instancji w prawidłowej wysokości. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący zaskarżając decyzję SKO z 20 grudnia 2022 r., wniósł o jej uchylenie oraz decyzji I instancji, a także o zasądzenie od SKO na rzecz Skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił naruszenie: 1) art. 130a ust. 10h P.r.d. w zw. z art. 35 § 1 i art. 12 K.p.a. w zw. z art. 130a ust. 10 P.r.d. i art. 6 i art. 8 K.p.a., poprzez obciążenie właściciela pojazdu kosztami, które spowodowane były zaniechaniem dokonania stosownych czynności przez organy administracji, 2) art. 15, art. 8 § 1, 11 i art. 107 § 3 K.p.a., poprzez to, że SKO nie odniosło się w uzasadnieniu skarżonej decyzji do argumentów oraz zarzutów dotyczących obciążenie właściciela pojazdu kosztami, które spowodowane były zaniechaniem dokonania stosownych czynności przez organ administracji. W uzasadnieniu skargi Skarżący przedstawił argumentację popierającą zarzuty skargi. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja oraz decyzja I instancji naruszają przepisy prawa w sposób uzasadniający ich uchylenie. Do usunięcia z drogi i skierowania na parking depozytowy spornego pojazdu doszło 21 lipca 2005 r., na podstawie art. 130a ust. 1 pkt 1 P.r.d., zgodnie z którym pojazd jest usuwany z drogi na koszt właściciela w przypadku pozostawienia pojazdu w miejscu, gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu. W świetle natomiast art. 130a ust. 10 P.r.d., w brzmieniu obowiązującym do 4 września 2010 r., pojazd usunięty w trybie określonym w ust. 1 lub 2 i nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy. Jak słusznie wskazało Kolegium, do 4 września 2010 r. a więc do dnia wejścia w rzycie przepisów ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 152, poz. 1018 i Nr 225 poz. 1466, dalej: "nowelizacja P.r.d."), brak było regulacji obciążającej właściciela pojazdu kosztami jego przechowywania, w sytuacji gdy nie został on odebrany w terminie 6 miesięcy i jego własność przepadła na rzecz Skarbu Państwa. Taka regulacja została wprowadzona powyższą nowelizacją P.r.d. Zgodnie zatem z obowiązującym art. 130a ust. 10h P.r.d., koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. Sąd zgadza się z interpretacją obowiązujących obecnie przepisów dokonaną przez Kolegium, że koszty przechowywania usuniętego pojazdu za okres od upływu 6-miesięcznego terminu – o którym była mowa w art. 130a ust. 10 P.r.d., w brzmieniu obowiązującym przed 4 września 2010 r. – do 4 września 2010 r., gdy 6-miesięczny termin upłynął przed 11 czerwca 2009 r., ponosi Skarb Państwa. Starosta . słusznie zatem nie nałożył na właścicieli spornego pojazdu w tym na Skarżącego obowiązku zapłaty kwoty pieniężnej tytułem zwrotu kosztów związanych z przechowywaniem spornego pojazdu przed 4 września 2010 r. Odnośnie natomiast zobowiązania Skarżącego do zapłaty kwoty wskazanej w decyzji I instancji tytułem zwrotu kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem i likwidacją spornego pojazdu powstałych po 4 września 2010 r. do 15 września 2019 r., należy zauważyć, że zgodnie z art. 130a ust. 10 P.r.d., w brzmieniu obowiązującym po 4 września 2010 r., starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Powiadomienie zawiera pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu. W niniejszej sprawie, jak zostało to już wskazane, sporny pojazd został usunięty z drogi i skierowany na parking depozytowy 21 lipca 2005 r. Pojazd ten nie został odebrany przez właścicielkę w terminie 6 miesięcy. Po omówionej powyżej nowelizacji P.r.d., która weszła w życie 4 września 2010 r. właścicielka spornego pojazdu została wezwana przez organ do odbioru pojazdu pismami z 21 sierpnia 2017 r. i z 4 lutego 2018 r. Następnie organ wystąpił do Sądu Rejonowego w P. wnioskiem z 11 kwietnia 2018 r., o orzeczenie przepadku spornego pojazdu na rzecz powiatu. Sąd Rejonowy w P. I Wydział cywilny orzekł postanowieniem z 20 czerwca 2018 r. o przepadku spornego pojazdu na rzecz Powiatu P.. Sąd Okręgowy w [...] Wydział Cywilny Odwoławczy po rozpoznaniu apelacji właścicielki pojazdu od wyroki I instancji, ale już z udziałem następców prawnych zmarłej właścicielki, postanowieniem z 16 września 2019 r., oddalił apelację. Należy zauważyć, że sporny pojazd przechowywany był w związku z jego usunięciem od 21 lipca 2005 r. W świetle przepisów obowiązujących przed omówioną nowelizacją P.r.d., a więc przed 4 września 2010 r., właścicielka spornego pojazdu znajdowała się w przeświadczeniu, ze sporny pojazd został przejęty na rzecz Skarbu Państwa w związku z jego nieodepraniem po upływie 6 miesięcy od jego usunięcia. Po wejściu w życie nowelizacji P.r.d., a więc po 4 września 2010 r. organ dopiero po siedmiu latach – 21 sierpnia 2017 r. wezwał właścicielkę pojazdu do jego odbioru, a o jego przepadek wystąpił do Sądu Rejonowego w P. 11 kwietnia 2018 r. W świetle powyższego, Sąd stwierdza, że zasadny jest zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organy art. 130a ust. 10h P.r.d. w zw. z art. 35 § 1 i art. 12 K.p.a. w zw. z art. 130a ust. 10 P.r.d. i art. 6 i art. 8 K.p.a. W efekcie zwłoki w działaniu organu I instancji doszło do naruszenia przez organ zasad ogólnych postępowania administracyjnego, co zaakceptowało SKO utrzymując w mocy decyzję I instancji. Powyższe zaniechanie organu I instancji miało bezpośredni wpływ na wysokość kosztów przechowywania spornego pojazdu w niniejszej sprawie, do których uiszczenia zostali zobowiązani następcy prawni zmarłej właścicielki pojazdu. Organ I instancji, po wejściu w życie 4 września 2010 r. nowelizacji P.r.d., zobligowany był do zastosowania nowej procedury przepadku nieodebranego pojazdu. W świetle zatem treści art. 12 oraz art. 35 § 1 K.p.a. i obowiązku działania przez organ szybko, bez zbędnej zwłoki, mając przy tym na względzie wynikającą z art. 8 K.p.a., zasadę pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej, Starosta P., w związku z art. 130a ust. 10 P.r.d., powinien bez zbędnej zwłoki powiadomić właścicielkę spornego pojazdu o konieczności odbioru pojazdu i skutkach jego nieodebrania. Niedokonanie tej czynności przez organ I instancji przez siedem lat nie znajduje żadnej racjonalnej podstawy i stanowi naruszenie zasad ogólnych postępowania administracyjnego mające istotny wpływ na wynik sprawy. Skutkowało to bowiem zwłoką w wystąpieniu do sądu o orzeczenie przepadku spornego pojazdu na rzecz powiatu, zgodnie z art. 130a ust. 10 P.r.d., a w konsekwencji nieuzasadnionym naliczeniem kosztów, o których mowa w art. 130a ust. 10h P.r.d., aż za 9 lat przechowywania spornego pojazdu. Sąd nie może zaakceptować sytuacji w której ujemne konsekwencje zaniechań organów będzie ponosił właściciel pojazdu (por. wyroki NSA z 25 stycznia 2021 r., sygn. akt I OSK 1932/20, z 25 maja 2018 r., sygn. akt I OSK 2990/17, z 24 listopada 2020 r., sygn. akt I OSK 1328/20). Rozpoznając ponownie sprawę, organy rozważą kwestię wysokości kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem, zniszczeniem usuniętego pojazdu w kontekście prawidłowych terminów podejmowania czynności wynikających z art. 130a ust. 10 i ust. 10h P.r.d. z uwzględnieniem zasady szybkości postępowania oraz pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634), orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania sądowoadministracyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 tej ustawy w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w związku z § pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r., poz. 1964), zasądzając od SKO na rzecz Skarżącego kwotę 4112 zł, na którą składał się uiszczony wpis sądowy od skargi (495 zł), wynagrodzenie pełnomocnika będącego adwokatem (3600 zł) oraz opata skarbowa (17 zł).