VI SA/Wa 2852/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Protokolant st. ref. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2014 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2013 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego M. R. kwotę 1 600 (jeden tysiąc sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 roku Główny Inspektor Transportu Drogowego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 4 pkt 11 i 22, art. 5 ust. 1, art. 11 ust. 3, art. 18 ust. 4a i ust. 5, art. 87 ust. 1, art. 92a ust. 1, 2 i 6 ustawy z dnia 6 września 2001 o transporcie drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1265 ze zm.) oraz lp. 1.1, 2.9 i 2.10 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, art. 10 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 244, poz. 1454), po rozpatrzeniu odwołania M. R., utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2013 roku o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 1000 złotych. Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie organ odwoławczy wyjaśnił, iż w dniu [...] kwietnia 2011 roku w W. przy ul. G. miała miejsce kontrola drogowa pojazdu marki [...] o nr rej. [...] przeprowadzona przez funkcjonariuszy Policji. Pojazdem kierował M. R. . W trakcie kontroli zatrzymanym pojazdem wykonywano zarobkowy przewóz osób. Na dachu pojazdu umieszczone było urządzenie techniczne z napisem "[...] ", a na jego boku napisy "[...] ". W pojeździe zainstalowano taksometr marki "[...] " o nr fabrycznym [...]. Kontrola została udokumentowana protokołem nr [...], który w dniu [...] kwietnia 2012 r. został przekazany przez Wydział Ruchu Drogowego Komendy Stołecznej Policji w W. do [...] Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego. Kierujący pojazdem okazał do kontroli m.in. paragon z zarejestrowanej na niego kasy fiskalnej, w toku przesłuchania zeznał, że prowadzi działalność gospodarczą współpracując z firmą "[...] " i przewoził w dniu kontroli klienta na ul. G. co potwierdzili przesłuchani w trakcie kontroli w charakterze świadków pasażerowie zatrzymanego pojazdu. GIDT przytoczył treść przepisów mających zastosowanie w sprawie i stanowiących materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia. Stwierdził, że w jego ocenie bezspornym jest, że strona nie dysponowała licencją na wykonywanie transportu drogowego osób i w trakcie kontroli wykonywała okazjonalny przewóz osób. Podkreślił, że strona nie dysponowała licencją na wykonywanie transportu drogowego taksówką, a pojazd nie był oznaczony w sposób charakterystyczny dla pojazdów, którymi wykonywany jest transport drogowy taksówką na terenie miasta [...] (m.in.: żółto czerwone pasy, herb miasta). Obowiązek takiego oznakowania taksówek osobowych wynika z aktów prawa miejscowego, jakimi w tym wypadku są uchwały Rady Miasta [...]. Zdaniem organu bez znaczenia w sprawie są wywody strony dotyczące taksówki bagażowej gdyż strona wykonywała zarobkowy przewóz osób, co jednoznacznie potwierdzają m.in. zeznania pasażerów. Niedopuszczalna jest praktyka, zgodnie z którą dla obejścia obowiązujących przepisów przedsiębiorca, który de facto wykonuje przewóz osób, może uniknąć spełnienia ciążących na nim obowiązków w tym zakresie poprzez wskazanie, że przewozi bagaż pasażera, a nie jego samego. Nie do przyjęcia jest sytuacja, w której pasażer miałby być jedynie "dodatkiem" do przewożonego bagażu. Organ stwierdził, że jeżeli zarobkowemu przewozowi rzeczy towarzyszyć będzie przewóz pasażera, to będziemy mieli do czynienia także z zarobkowym przewozem osób i wówczas pełne zastosowanie będzie miała ustawa o transporcie drogowym. Organ uznał także, iż zgromadzona w aktach dokumentacja wskazuje, iż niewątpliwie doszło do naruszenia zakazu, o których mowa w art. 18 ust.5 ustawy o transporcie drogowym. Na dachu pojazdu umieszczone było urządzenie techniczne z napisem "[...] ", a na jego boku napisy "[...] ". W pojeździe zainstalowano taksometr marki "[...] " o nr fabrycznym [...]. Nadto pojazd nie spełniał kryterium konstrukcyjnego przewidzianego dla pojazdów przeznaczonych do wykonywania przewozów okazjonalnych osób. Ustawodawca umożliwił wykonywanie tego typu przewozów jedynie pojazdami przeznaczonymi konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą. Natomiast bezsprzeczne jest, iż kontrolowany pojazd był przeznaczony konstrukcyjnie do przewozu 5 osób wraz z kierowcą, co potwierdza materiał zdjęciowy oraz dowód rejestracyjny kontrolowanego pojazdu. Organ nie znalazł podstaw do zastosowania art. 92c ustawy o transporcie drogowym W konsekwencji GITD uznał za zasadne nałożenie kary pieniężnej w oparciu o art. 92a ust. 1 i ustalonej na podstawie L.p. 1.1., 2.9. i 2.10 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. R., zwany dalej skarżącym, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania w sprawie. Skarżący podniósł zarzut naruszenia -art. 92 ust. 1 i 4 u.t.d. w związku z lp. 1.1. załącznika do u.t.d. poprzez: a) przyjęcie, iż wykonywał transport drogowy bez wymaganej licencji pomimo, że ww. przepis nie dotyczy taksówek, a użytkowany pojazd był - zgodnie z zaświadczeniem o przeprowadzonym badaniu technicznym - taksówką, - art. 92 ust. 1 i 4 u.t.d. w związku z lp. 2.9. załącznika do u.t.d. poprzez przyjęcie, iż wykonywał przewóz z naruszeniem zakazów określonych w art. 18 ust. 5 pkt 1 - 3 u.t.d., tj.: z naruszeniem zakazu: a) umieszczania i używania w pojeździe taksometru, b) umieszczania na pojeździe oznaczeń z nazwą, adresem oraz telefonem przedsiębiorcy, c) umieszczania na dachu pojazdu lamp lub innych urządzeń technicznych, pomimo że pojazd był - zgodnie z zaświadczeniem o przeprowadzonym badaniu technicznym - taksówką bagażową, a zatem, zgodnie z określonymi dla taksówek wymaganiami technicznymi z § 24 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 roku posiadał odpowiednie i konieczne oznaczenia i wyposażenie; - art. 92 ust. 1 i 4 u.t.d. w związku z lp. 2.10. załącznika do u.t.d. poprzez przyjęcie, iż wykonywał przewóz okazjonalny, pomimo że zgodnie z art. 18 ust. 4a u.t.d. przewóz okazjonalny wykonuje się pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą a pojazd skarżącego ma tylko miejsc 5; - art. 6 oraz 8 k.p.a. w zw. z art. 7 i 11 k.p.a. przejawiające się w tym, że organ II instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności organu I instancji nie zastosował środka określonego w ustawie, mimo że zebrany przez organ materiał dowodowy okazał się być niewystarczający i budzący wątpliwości, które przy właściwej ocenie materiału dowodowego, mogły przechylić szalę na korzyść skarżącego. W uzasadnieniu skargi skarżący zarzucił organom nieuwzględnienie faktu, że pojazd użytkowany przez niego jest, w świetle zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu technicznym, taksówką. Tym samym, niezasadnie stwierdzono naruszenie art. 92 ust. 1 i 4 u.t.d. w zw. z lp. 1.1 załącznika go cyt. ustawy. Skarżący, odwołując się do definicji taksówki, zawartej w art. 2 pkt 43 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. nr 108, poz. 908 ze zm.), podkreślił, że pojazd samochodowy może zostać uznany za taksówkę tylko wtedy gdy zostaną łącznie spełnione następujące przesłanki: pojazd posiada odpowiednie wyposażenie, jest odpowiednio oznaczony, opłatą za przewóz jest ustalony na podstawie taksometru niezależnie od tego czy chodzi o taksówkę osobową czy taksówkę bagażową. Ustawa o transporcie drogowym nie określa wymagań technicznych pojazdu używanego przy wykonywaniu transportu drogowego, w szczególności taksówek. W tym zakresie odsyła wprost do ustawy - Prawo o ruchu drogowym (art. 5 ust. 3 pkt 5). Wymagania techniczne taksówek zostały określone w § 24 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003 r. Nr 32, poz. 26.). Pojazd skarżącego jest taksówka bagażową i stosownie do wymagań technicznych dla taksówek określonych w ww. rozporządzeniu Ministra Infrastruktury posiadał odpowiednie oznaczenia i wyposażenie. Niezasadnie zatem organy transportu drogowego uznały, że przewóz był wykonywany z naruszeniem zakazu: umieszczania i używania w pojeździe taksometru, umieszczania na pojeździe oznaczeń z nazwą, adresem oraz telefonem przedsiębiorcy, umieszczania na dachu pojazdu lamp lub innych urządzeń technicznych, gdyż pojazd uznany za taksówkę bagażową musi spełniać wymania określone w cytowanym wyżej rozporządzeniu. W innym wypadku bowiem, gdyby pojazd, który jest - zgodnie z zaświadczeniem o przeprowadzonym badaniu technicznym - taksówką bagażową w trakcie użytkowania nie był należycie wyposażony to wobec skarżącego mogłoby zostać wszczęte postępowanie na podstawie art. 96 § 1 pkt 5 Kodeksu Wykroczeń. Odnośnie stwierdzonego przez organy naruszenia art. 18 ust. 4a) u.t.d., skarżący zauważył, że użytkowany przez niego pojazd - zgodnie z protokołem kontroli z dnia 28 czerwca 2011 r. – był pojazdem, w którym znajdowało się 5 miejsc. A to oznacza, że organy nie miały podstaw do zastosowania ww. przepisu w ustalonym stanie faktycznym. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoją dotychczasową argumentację w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, co miało istotny wpływ na wynik postępowania. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ustalono, iż należący do skarżącego kontrolowany pojazd marki [...] o nr rej. [...] był oznaczony w ten sposób, że na jego dachu znajdowało się podświetlone urządzenie techniczne z dwustronnym napisem "[...] ", wewnątrz był zamontowany taksometr elektroniczny marki [...] współpracujący z kasą fiskalną, na boku pojazdu umieszczone były napisy: "[...] ". Zatem zewnętrznie i wewnętrznie pojazd był wyposażony w urządzenia charakterystyczne dla pojazdów wykonujących transport drogowy taksówkowy, a nadto wykonywano nim przewóz pasażerów. Powyższe elementy oznakowania pojazdu skarżącego i okoliczność przewożenia pasażerów wskazywały, że skarżący wykonywał transport drogowy taksówką bez wymaganej licencji, a szerzej prowadził działalność gospodarczą w tym zakresie. Skontrolowany pojazd był bowiem taksówką. Wskazane elementy są najbardziej charakterystyczne dla odróżnienia pojazdu wykonującego przewozy taksówkowe od pojazdów wykonujących przewozy okazjonalne- vide art. 18 ust. 5 u.t.d. sankcjonujący posiadanie właśnie opisanych elementów na pojeździe wykonującym przewozy okazjonalne i § 24 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia. Co do dodatkowych oznaczeń, jak: herbu miasta, stosownych oznaczeń geograficznych i oraz numeru bocznego, w myśl § 24 ust. 4 cytowanego rozporządzenia dopuszcza się ich stosowanie pod warunkiem, że są one zgodne z ustaleniami obowiązującymi na obszarze danych gmin lub związku komunalnego. Należy zauważyć, że wykonywanie transportu drogowego taksówką może odbywać się wyłącznie na zasadach określonych w ustawie o transporcie drogowym. Przedsiębiorca prowadzący taką działalność gospodarczą, niezależnie czy jest to osoba fizyczna, prawna czy jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, powinien legitymować się uprawnieniem w postaci licencji na wykonywanie transportu drogowego taksówką, o jakiej mowa w art. 6 ust. 1 u.t.d. Udziela się jej na określony pojazd i obszar, zgodnie z art. 6 ust. 4 u.t.d. Licencja na wykonywanie transportu drogowego taksówką jest bowiem specjalnym rodzajem licencji, innym od przewidzianej w art. 5 ust. 1 u.t.d. licencji na wykonywanie transportu drogowego (co zgodnie z art. 4 pkt 3 u.t.d. w zw. z pkt 1 i 2 tego przepisu oznacza podjęcie i wykonywanie działalności w zakresie przewozu osób lub rzeczy. Udzielenie licencji taksówkowej wymaga spełnienia przez przedsiębiorcę dodatkowych wymagań przewidzianych w cytowanym art. 6 u.t.d., który określa zakres przedmiotowy licencji oraz warunki, jakie musi spełniać przedsiębiorca ubiegający się o jej przyznanie. W tej sytuacji regulacja art. 12 ust. 1b u.t.d., zgodnie z którą licencja na krajowy transport drogowy osób nie uprawnia do wykonywania transportu drogowego taksówką oznacza, że przewozem okazjonalnym jest przewóz wykonywany po uzyskaniu licencji w rozumieniu art. 5 u.t.d., zaś transport drogowy taksówką to transport wykonywany na podstawie licencji udzielonej zgodnie z art. 6 u.t.d. Wynika z tego, że w ustawie o transporcie drogowym istnieje wyraźny podział na przewozy okazjonalne i wykonywane taksówką. Podział ten potwierdza art. 18 ust. 4a u.t.d. dodany na mocy art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 48, poz. 247), z dniem 7 kwietnia 2011 r. Z przepisu tego wynika, ze przewóz okazjonalny może być wykonywany pojazdami samochodowymi przeznaczonymi konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą. Regulacja ta poprzez wskazanie opisanych kryteriów determinuje rozumienie pojęcia przewozu okazjonalnego. Oznacza to, że wykonywanie przewozu okazjonalnego pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu do 7 osób łącznie z kierowcą, za wyjątkiem pojazdów zabytkowych (art. 18 ust. 4b u.t.d.) jest zakazane. Wykonywanie przewozu okazjonalnego samochodem konstrukcyjnie przeznaczonym do przewozu do 7 osób łącznie z kierowcą sankcjonowane jest karą grzywny wobec kierowcy wykonującego taki przewóz oraz wobec podmiotu wykonującego taki przewóz na mocy l.p. 2.10. załącznika do u.t.d. Przewoźnicy wykonujący przewozy okazjonalne osób na dotychczasowych zasadach objęci zostali okresem przejściowym, na mocy art. 3 wspomnianej nowelizacji. Przedsiębiorcy wykonujący do 7 kwietnia 2011 r. działalność gospodarczą w zakresie przewozu okazjonalnego mogą ją wykonywać na dotychczasowych zasadach, przez okres określony w licencji, nie dłużej jednak niż w okresie roku od dnia wejścia w życie ustawy, tj. do dnia 7 kwietnia 2012 r. (tak R. Strachowska. Komentarz do art. 18 ustawy o transporcie drogowym, ABC, 2011). Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale (7) z dnia 13 października 2011 r., sygn. akt II GPS 1/11, opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl stwierdził, że "Przyczyną wątpliwości interpretacyjnych co do nałożenia kary na podstawie pkt 1.3. załącznika do u.t.d. mogło być użyte tam sformułowanie "wykonywanie transportu drogowego taksówką bez wymaganej licencji". W pkt 1.1. omawianego załącznika, również użyto sformułowania "wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji". Posłużenie się tym terminem jest konsekwencją regulacji zawartej w art. 5 ust. 1 u.t.d., stosownie do którego wykonywanie transportu drogowego jest uwarunkowane uzyskaniem “odpowiedniej licencji". Wymaganie uzyskania odpowiedniej licencji wiąże się ze zróżnicowaniem w tej ustawie licencji na wykonywanie transportu drogowego w zależności od rodzaju działalności transportowej. Określonego rodzaju licencji wymaga wykonywanie krajowego transportu drogowego, międzynarodowego transportu drogowego i transportu drogowego taksówką. W świetle tego co powiedziano, określenie "wymagana licencja" należy odnosić do rodzaju licencji, a nie do jej treści. "Wymagana licencja", to licencja "odpowiednia" w rozumieniu art. 5 ust. 1 u.t.d., dla określonego rodzaju wykonywanej działalności transportowej. Przedsiębiorca wykonujący transport drogowy taksówką powinien legitymować się licencją na wykonywanie transportu drogowego taksówką, bowiem w jego przypadku to jest właśnie "wymagana licencja". Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy skarżący nie legitymował się żadnym z wymienionych rodzajów licencji. Jednocześnie wykonywał przewóz osób i to zarobkowy (na co jednoznacznie wskazywały: zamontowany w pojeździe taksometr/kasa fiskalna, kopia wydruku z kasy fiskalnej i zeznania przewożonych pasażerów) i do tego pojazdem, który swoimi cechami ewidentnie sugerował transport drogowy taksówką. Takie (wyżej opisane) oznaczenie pojazdu oraz sposób jego wykorzystania w praktyce prowadzonej przez skarżącego działalności, ustalony w wyniku wzmiankowanej kontroli pojazdu w dniu [...] czerwca 2011 r., determinowały wykonywaną przy jego użyciu usługę przewozu jako taksówkową, jednak bez uprawniającej do tego licencji taksówkowej; zatem sprzecznie z dyspozycją art. 6 ust. 1 u.t.d., który statuuje obowiązek posiadania licencji na wykonywanie transportu drogowego taksówką. Należy przy tym zauważyć, że wykonywaniem transportu drogowego osób jest nie tylko samo przemieszczenie się pojazdu wraz z pasażerem na określonej trasie, ale także złożenie przez przewoźnika oferty na przewóz skierowanej do potencjalnych klientów. Wyrazem tej oferty może być oczekiwanie na klienta w pojeździe gotowym do wykonania usługi przewozowej (por. wyrok NSA z 18 stycznia 2012 r. II GSK 1382/10, opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl). Skoro skarżący nie legitymował się licencją na wykonywanie transportu/przewozu osób pojazdem, który prawidłowo został uznany za taksówkę, to tym samym realizował przewóz osób taksówką z naruszeniem obowiązków wynikających z ustawy o transporcie drogowym. W konsekwencji stanowić to powinno było podstawę do nałożenia na skarżącego kary pieniężnej stosownie do l.p. 1.3. załącznika do u.t.d. w zw. z art. 92 ust. 1 i 4 u.t.d., a nie l.p. załącznika sankcjonujących wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji, z wyłączeniem taksówek (l.p. 1.1) i wykonywanie przewozów okazjonalnych z naruszeniem art. 18 ust. 5 i ust. 4a u.t.d. (l.p. 2,.9 i 2.10), w brzmieniu jej przepisów z daty kontroli pojazdu. Dla oceny podlegania skarżącego odpowiedzialności administracyjnej bez znaczenia jest jego argumentacja o wykonywaniu przewozu taksówką bagażową (oświadczenia skarżącego, zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu). Jak już podnoszono art. 6 ust. 1 u.t.d. statuuje obowiązek posiadania licencji na wykonywanie transportu drogowego taksówką. Definicję legalną pojęcia "taksówki" wprowadza art. 2 pkt 43 ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Według tego przepisu – w treści obowiązującej do 31 grudnia 2011 r. (a więc także w dacie kontroli pojazdu i podjętych przez organy obu instancji decyzji) – taksówka to pojazd samochodowy odpowiednio wyposażony i oznaczony, przeznaczony do przewozu za ustaloną na podstawie taksometru opłatą: a) osób w liczbie nie większej niż 9 łącznie z kierowcą oraz ich bagażu podręcznego (taksówka osobowa), b) ładunków o masie nieprzekraczającej 2,5 tony (taksówka bagażowa). Z wymienionych przepisów nie wynikało, żeby wykonywanie transportu drogowego taksówką bagażową nie podlegało obowiązkowi uprzedniego uzyskania licencji na taką działalność, skoro pod tym kątem art. 6 ust. 1 u.t.d. nie różnicował działalności taksówkowej, stanowiąc jedynie o udzielaniu (przy spełnieniu warunków określonych w tym przepisie) "licencji na wykonywanie transportu drogowego taksówką"; zatem zarówno osobową, jak i bagażową. Ponadto, w dowodzie rejestracyjnym pojazdu nadal figurowało, że jest to samochód osobowy (tak też tut. Sąd w prawomocnym wyroku z dnia 14 maja 2012 r. sygn. VI SA/Wa 483/12). Mając powyższe na uwadze organy obu instancji nieprawidłowo ustaliły, że skarżący nie wykonywał usługi jako przewozu taksówką a jedynie przewóz okazjonalny, co z kolei spowodowało przyjęcie błędnych podstaw prawnych odpowiedzialności skarżącego. Mając wszystkie powyższe względy na uwadze Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 li. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji orzeczenia. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zostało wydane na zasadzie art. 152 p.p.s.a, zaś o zwrocie kosztów postępowania w oparciu o art. 200 p.p.s.a.