VI SA/Wa 2852/14
PostanowienieWSA w Warszawie2015-03-23
Skład orzekający: Grażyna Śliwińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka, która odnotowuje stratę finansową, ale jednocześnie zwiększa skalę działalności i nie przedstawia pełnej dokumentacji finansowej, może zostać zwolniona z kosztów sądowych?Ratio decidendi
Spółka nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania, mimo odnotowywania straty, ponieważ zwiększyła skalę działalności, a przedstawione dokumenty finansowe były niespójne i niepełne. W szczególności nie wyjaśniono pochodzenia zablokowanych środków na rachunku bankowym ani nie przedstawiono wyciągów z wszystkich posiadanych rachunków. Sama strata nie jest wystarczającą przesłanką do zwolnienia z kosztów, jeśli spółka zachowuje płynność finansową i nie wykazuje braku środków.Stan faktyczny
Spółka B. Sp. z o.o. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, powołując się na stratę finansową za rok obrotowy 2013 i niski stan środków na rachunku bankowym. Przedstawione dokumenty finansowe wykazywały jednak wzrost przychodów i kosztów działalności w latach 2012-2014, a także niejasności dotyczące zablokowanych środków i braku wyciągów z wszystkich posiadanych rachunków bankowych. Starszy referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy, a spółka wniosła sprzeciw, zarzucając wadliwą ocenę jej sytuacji finansowej.Rozstrzygnięcie
Odmówiono skarżącej B. Sp. z o.o. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grażyna Śliwińska po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. Sp. z o. o. z siedzibą w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi B. Sp. z o. o. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym postanawia: odmówić skarżącej B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi.
B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej też jako skarżąca, spółka) wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie obowiązku uiszczenia wpisu od skargi. W uzasadnieniu wniosku powołała się na trudną sytuację finansową spowodowaną odnotowaniem straty za rok obrotowy 2013 w wysokości 282.889,85 zł oraz aktualny stan jej rachunku bankowego, na którym znajdują się środki w kwocie 388,72 zł.
W oświadczeniu o majątku i dochodach skarżąca podała, iż wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 5.000 zł, wartość środków trwałych to 0 zł, a strata za ostatni rok obrotowy według bilansu zamknęła się w kwocie 282.889,85 zł.
W sprawozdaniu z działalności skarżącej za rok 2012 wskazano, że na przestrzeni poszczególnych miesięcy systematycznie rosła sprzedaż usług, co jednoznacznie dobrze rokuje na działalność spółki w roku 2013. Z dodatkowych informacji i objaśnień do sprawozdania z działalności spółki za 2012 rok, nadesłanych do sprawy o sygn. akt VI SA/Wa 1196/13, wynika, że skarżąca rozpoczęła działalność gospodarczą w marcu 2012 roku, zatrudniła 265 osób, osiągnęła przychód netto ze sprzedaży usług w wysokości 287.682,75 zł, a odnotowana strata finansowa netto w kwocie 224.462,53 zł jest związana z zakupem 273 sztuk kas fiskalnych (niezbędnych ze względu na rodzaj prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej) za kwotę netto 109.473 zł. Dokument CIT-8, nadesłany przez skarżącą m.in. do sprawy o sygn. akt VI SA/Wa 2708/13, wykazuje stratę spółki za rok 2012 w kwocie 206.720,83 zł przy przychodzie w wysokości 310.354,30 zł.
Natomiast rachunek zysków i strat skarżącej spółki sporządzony na dzień 30 września 2014 roku wskazuje, że w ciągu trzech kwartałów ubiegłego roku osiągnęła ona przychód netto ze sprzedaży w wysokości 409.686,10 zł, a koszty działalności operacyjnej zamknęły się w kwocie 697.924,75 zł. Skarżąca przedstawiła również wyciągi z rachunku bankowego za okres od dnia 30 sierpnia 2014 r. do dnia 29 listopada 2014 r., na którym saldo końcowe wynosiło zero zł.
Postanowieniem z dnia 26 stycznia 2015 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w żądanym przez nią zakresie.
Pismem z dnia 17 lutego 2015 r. skarżąca wniosła w terminie sprzeciw od postanowienia starszego referendarza sądowego wskazując, iż ocena możliwości finansowych skarżącej została dokonana w sposób wadliwy bowiem błędnie przyjęto, że jej sytuacja finansowa nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Podniesiono, że referendarz sądowy nie wziął pod uwagę kondycji finansowej skarżącej spółki w dniu rozpoznania wniosku, lecz oparł się na poczynionych przez siebie długoterminowych prognozach w zakresie dochodów strony skarżącej. Transakcje dokonane na rachunku bankowym skarżącej są próbą ratowania spółki, dokonywanej przez jedynego udziałowca spółki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., od postanowień wydanych na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 cyt. ustawy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw. W związku z tym należy uznać, iż właściwy do rozpatrzenia sprzeciwu jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
W myśl art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym może nastąpić wtedy, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Z powyższego przepisu wynika, że obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia kosztów postępowania spoczywa na wnioskodawcy, a rozstrzygniecie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej reguły ponoszenia kosztów procesu (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Podkreślenia wymaga, że strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku powinna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10).
Z dokumentów nadesłanych przez stronę w związku z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy wynika znaczny wzrost przychodów netto skarżącej spółki ze sprzedaży w stosunku do roku 2012. I tak, o ile 2012 rok zamknął się przychodem netto na poziomie 287.682,75 zł, to w roku 2013 przychód z tego tytułu sięgnął kwoty 647.900,97 zł. Zarazem nastąpił wzrost kosztów działalności operacyjnej z kwoty 535.590,69 zł w 2012 roku do kwoty 941.372,86 zł w roku 2013. Wzrost ten w odniesieniu do poszczególnych kategorii dotyczył zarówno wypłacanych przez spółkę wynagrodzeń, które wzrosły z kwoty 244.445,07 zł do kwoty 422.079,00 zł. Również zużycie materiałów i energii zwiększyło się - z kwoty 111.351,54 zł do kwoty 185.650,83 zł. Znacznie powiększyła się także wartość kosztów usług obcych - z kwoty 123.258,63 zł do kwoty 249.300,93 zł. Ponadto przychód skarżącej w okresie od 1 stycznia 2014 roku do 30 września 2014 roku przekroczył 409 tysięcy zł, a na wynagrodzenia (w ww. okresie) przeznaczyła ponad 270 tysięcy zł.
Z przedstawionych powyżej okoliczności wynika bezspornie, że skarżąca spółka, pomimo odnotowywanej straty z prowadzonej działalności gospodarczej, ewidentnie zwiększyła jej skalę. Oprócz ogólnego znacznego wzrostu przychodu, świadczy o tym niewątpliwie podniesienie poziomu wydatków na wynagrodzenia oraz zużycie materiałów i energii. Zaznaczyć przy tym należy, iż wskazywana przez skarżącą strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej nie oznacza automatycznie konieczności zwolnienia strony z kosztów sądowych. Wykazanie w danym roku podatkowym straty nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę (p. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego /dalej NSA/ z 9 września 2013 r., sygn. akt II GZ 489/13, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Na gruncie przedmiotowej sprawy zauważyć należy, że spółka w oczywisty sposób nie utraciła płynności finansowej, skoro w latach 2012 – 2013 zwiększyła przychód o ponad 360 tysięcy zł, a w ciągu trzech pierwszych kwartałów 2014 roku jej przychód sięgnął kwoty 409.686,10 zł.
Istotnym jest nadto, że strona skarżąca nie wykonała zarządzenia wzywającego ją nadesłania wyciągów z wszystkich posiadanych rachunków bankowych za okres ostatnich trzech miesięcy, obejmujących informacje o wszystkich transakcjach dokonanych na rachunkach w objętym wezwaniem terminie. Mianowicie analiza przedstawionych przez skarżącą wyciągów z jej rachunku bankowego o nr [...], prowadzonego w [...] S.A., wskazuje, że spółka dokonywała wpłat na inne należące do niej i prowadzone w tym samym banku, nieujawnione rachunki bankowe (o nr: [...] i [...]), z których nie przedłożyła wyciągów. I tak przykładowo w dniu 31 października 2014 r. na rachunek o nr [...] skarżąca przelała kwotę 16.000 zł, a na rachunek o nr [...] wpłaciła 79,80 zł. Zauważyć także należy, iż skarżąca w żaden sposób nie wyjaśniła przyczyn pojawienia się w październiku 2014 r. na ujawnionym rachunku bankowym (o nr [...]) kwoty zablokowanej w wysokości – 192.666,36 zł. Nie wiadomo zatem z jakiego tytułu ww. kwota została zablokowana i jakie są tego konsekwencje w kontekście możliwości korzystania przez spółkę z przedmiotowego rachunku. Zwłaszcza jeśli zważy się fakt, iż po zablokowaniu tej kwoty skarżąca dokonywała przelewów z omawianego rachunku bankowego, i to zarówno przelewów zewnętrznych, jak i przelewów wewnętrznych (tj. na ww. dwa należące do niej nieujawnione rachunki prowadzone w tym samym banku co ujawniony rachunek).
Dodatkowo analiza transakcji dokonywanych na ujawnionym rachunku bankowym skarżącej spółki wskazuje, że jedynych wpłat na ten rachunek dokonuje Prezes Zarządu skarżącej spółki. I tak w miesiącu wrześniu 2014 roku dokonał dwukrotnie wpłat na łączną kwotę 13.000 zł, a w miesiącu październiku 2014 roku dokonana przez niego wpłata sięgnęła kwoty 23.500 zł (trzy wpłaty). Jednocześnie z przedstawionych wyciągów z rachunku bankowego wynika, iż przeważające operacje na rachunku polegały na dokonywaniu przelewów na rzecz komorników sądowych, urzędu skarbowego, ZUS, a także agencji ochrony. Wyciągi te nie dokumentują więc żadnych kwot uzyskiwanych z tytułu prowadzonej działalności, podczas gdy kwoty te złożyły się na wykazaną w rachunku zysków i strat wysokość przychodu przekraczającego na dzień 30 września 2014 roku 409 tysięcy zł.
W konsekwencji skarżąca nie wykazała wpłat potwierdzających prowadzoną przez nią działalność gospodarczą, co czyni niewyjaśnionym faktyczny stan środków pieniężnych posiadanych przez spółkę. Oznacza to niespójność złożonych oświadczeń dotyczących sytuacji majątkowej skarżącej z przedstawionymi dokumentami źródłowymi, które tę sytuację mają potwierdzać.
W konsekwencji uznać należy, że skarżąca spółka nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, co skutkuje odmową przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 259 § 1 i art. 260 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło