VI SA/Wa 287/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Królikowska - Przewłoka Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Protokolant Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi M. F. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wpisu na listę adwokatów oddala skargę Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) w związku z art. 68 ust. 6a ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania M.F. (zwanego dalej "skarżącym") od uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] września 2009 r., Nr [...] utrzymującej w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] lipca 2009 r., Nr [...] o odmowie wpisu wnioskodawcy na listę adwokatów Izby Adwokackiej w Z., utrzymał w mocy w/w uchwały. Do wydania niniejszej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Skarżący w dniu [...] czerwca 2009 r. złożył w Okręgowej Radzie Adwokackiej w [...] wniosek o wpis na listę adwokatów na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze. Rada ta, uchwałą z dnia [...] lipca 2009 r., Nr [...] odmówiła wpisu wnioskodawcy na listę adwokatów uznając, że wymieniony nie spełnia przesłanek wymienionych w art. 66 ust. 1 pkt 4 lit. b Prawa o adwokaturze. Od powyższej uchwały skarżący odwołał się do Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w W., które to uchwałą z dnia [...] września 2009 r., Nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną uchwałę. Następnie skarżący złożył odwołanie do Ministra Sprawiedliwości, w wyniku rozpoznania którego organ utrzymał w mocy uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w W. i poprzedzającą ją uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w [...]. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ podniósł, że obydwa organy poczyniły prawidłowe ustalenia faktyczne i dokonały prawidłowej oceny prawnej. Minister Sprawiedliwości wskazał, że w dniu 25 marca 2009 r. weszła w życie ustawa z dnia 20 lutego 2009 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze, ustawy o radcach prawnych oraz ustawy - Prawo o notariacie (Dz. U. z 2009 r., Nr 37, poz. 286) - która zmieniła dotychczasową treść art. 66 ustawy - Prawo o adwokaturze. Organ wskazując na treść art. 66 ust. 1 pkt 4 i ust. 5 w/w ustawy uznał, że z uwagi na złożenie przez skarżącego wniosku o wpis na listę adwokatów po wejściu w życie znowelizowanych przepisów, to one mają zastosowanie do jego rozpoznania. Rozstrzygając niniejszą sprawę, organ wskazał na wykształcenie skarżącego, w szczególności na złożenie w dniach [...] stycznia 2008 r. i [...] marca 2008 r. z wynikiem pozytywnym egzaminu sędziowskiego. Organ zwrócił również uwagę na przebieg jego kariery zawodowej, w tym na zatrudnienie skarżącego od dnia [...] sierpnia 2000 r. do dnia [...] września 2008 r. na stanowisku starszego referenta w Sądzie Rejonowym w [...], na wykonywanie od dnia [...] stycznia 2001 r. do dnia [...] sierpnia 2007 r. w Sądzie Rejonowym w [...] czynności sekretarza w Wydziale Krajowego Rejestru Sądowego, a od dnia [...] września 2007 r. w Wydziale Rodzinnym i Nieletnich. Jednocześnie podkreślił, że skarżący od dnia [...] kwietnia 2005 r. do dnia [...] września 2008 r. był zatrudniony w spółce T. Sp. z o.o. z siedzibą w Z. na stanowisku prawnika na podstawie umowy o pracę (połowę etatu), a od dnia 1października 2008 r. do dnia [...] listopada 2008 r. na cały etat. Obecnie zaś skarżący od dnia [...] grudnia 2008 r. wykonuje czynności prawnika na rzecz spółki T. Sp. z o.o. z siedzibą w Z. na podstawie umowy zlecenia oraz jest zatrudniony także w charakterze pracownika od dnia 1 grudnia 2008 r. w W. Sp. z o.o. z siedzibą w Z. Organ analizując niniejszą sprawę uznał, że skarżący co prawda zdał egzamin sędziowski po 1 stycznia 1991 r., jednakże w okresie 5 lat przed złożeniem wniosku o wpis na listę adwokatów, łącznie przez okres co najmniej 3 lat, nie zajmował stanowiska aplikanta etatowego i nie wykonywał wymagających wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związanych ze świadczeniem pomocy prawnej przez adwokata lub radcę prawnego na podstawie umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej w kancelarii adwokackiej, zespole adwokackim lub spółce cywilnej, jawnej, partnerskiej, komandytowej o których mowa w art. 4 a ust. 1 lub kancelarii radcy prawnego, spółce cywilnej, jawnej, partnerskiej, komandytowej o których mowa w art. 8 ust. 1 ustawy o radcach prawnych. Dlatego też do okresu zatrudnienia skarżącego wymienionego w art. 66 ust. 5 cytowanej ustawy zaliczono jedynie okres 9 miesięcy odbytej przez skarżącego aplikacji sądowej. Organ podkreślił również, że do okresu, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 4 lit. b oraz w art. 66 ust. 5 Prawa o adwokaturze nie można zaliczyć praktyki zawodowej nabytej przez skarżącego w Sądzie Rejonowym w [...] na stanowisku sekretarza, bowiem nie wykonywał czynności bezpośrednio związanych ze świadczeniem pomocy prawnej, tylko wykonywał niesamodzielną pracę o charakterze technicznym. W ocenie organu, przesłanek o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 4 lit. b Prawa o adwokaturze nie wypełnia również praca wykonywana na rzecz T. Sp. z o.o. z siedzibą w Z. oraz w W. Sp. z o.o. z siedzibą w Z., ponieważ wykonywana praca nie była świadczona na rzecz kancelarii wymienionych we wskazanym przepisie. Również przedstawiona na przez skarżącego tę okoliczność umowa dotycząca obsługi prawnej zawarta pomiędzy wymienionymi spółkami, a Kancelarią Radcy Prawnego K.P. nie może stanowić podstawy do dokonania wpisu skarżącego na listę adwokatów. Następnie skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i orzeczenie zgodnie z jego żądaniem, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej uchwały i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej. Decyzji Ministra Sprawiedliwości zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 66 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o adwokaturze poprzez przyjęcie, iż wnioskodawca nie posiada odpowiedniej praktyki w zawodzie prawniczym skutkującej spełnieniem przesłanek formalnych do wpisu na listę adwokatów. W uzasadnieniu swojej skargi wskazał na brzmienie art. art. 66 ust. l pkt.4 lit b ustawy Prawo o adwokaturze. W ocenie skarżącego, regulacja ta statuuje konieczność wykonywania wskazanych w nim czynności, związanych ze świadczeniem pomocy prawnej przez adwokata lub radcę prawnego wymagających wiedzy prawniczej w kancelarii adwokackiej, zespole adwokackim itp. Wskazuje ona zatem na miejsce wykonywania tych czynności zakładając, iż właśnie tam przyszły adwokat nabędzie odpowiedniej praktyki niezbędnej do wykonywania tego trudnego zawodu. Natomiast podstawę prawną wykonywanych czynności tj. np. umowę o pracę lub umowę cywilnoprawną należy traktować niejako subsydiarnie, gdyż zapis ten jest w rzeczywistości gwarantem, iż taka praktyka faktycznie miała miejsce. Podkreślił również, że interpretacja zawarta w zaskarżonej decyzji stoi również w sprzeczności z poglądem wyrażonym w opinii biura analiz sejmowych z dnia 21 października 2008 r. Mając na uwadze dotychczasowy przebieg kariery zawodowej, w ocenie skarżącego wykonywał on czynności wymagające wiedzy prawniczej, bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej przez adwokata lub radcę prawnego. Świadczy o tym również miejsce wykonywania przez niego czynności, bowiem wypełnia przesłanki powołanego przepisu. Skarżący zatrudniony był wprawdzie w spółkach prawa handlowego jednakże czynności pomocy prawnej wykonywał na podstawie oddelegowania do pracy w Kancelarii Radcy Prawnego K.P. i pod jego merytorycznym nadzorem. Przesądza to zatem o spełnieniu drugiej z określonych przedmiotowym przepisem przesłanek, tj. istnienia węzła zobowiązaniowego (umowy o pracę), na podstawie której były wykonywane czynności w kancelarii radcy prawnego pod jego merytorycznym nadzorem. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi jako niezasadnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada akty lub czynności z zakresu administracji publicznej pod kątem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, stosownie do stanu prawnego z daty podjęcia aktu lub czynności a nie według przesłanek celowości czy słuszności. Ponadto, w świetle art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Mając na uwadze powyższe kryteria Sąd uznał, że skarga Pana M.F. nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja Ministra Sprawiedliwości nie narusza prawa. W niniejszej sprawie organ prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy oraz zastosował przepisy prawa materialnego. Sąd nie podziela zarzutu skargi, iż Minister Sprawiedliwości dopuścił się naruszenia art. 66 ust. 1 pkt 4 Prawa o adwokaturze poprzez przyjęcie, że skarżący nie posiada odpowiedniej praktyki w zawodzie prawniczym, co ostatecznie skutkowało uznaniem, że nie spełnia on przesłanek formalnych do wpisu na listę adwokatów. Jak trafnie przyjął organ, skoro skarżący złożył wniosek o wpis na listę adwokatów w dniu [...] czerwca 2009 r. , w niniejszej sprawie znajdują zastosowanie przepisy Prawa o adwokaturze znowelizowane ustawą z dnia 20 lutego 2009 r. o zmianie ustawy Prawo o adwokaturze, ustawy o radcach prawnych oraz ustawy Prawo o notariacie (Dz. U. z 2009 r., Nr 37 poz. 286). Przesłanki formalne wpisu na listę adwokatów statuuje art. 65 ustawy Prawo o adwokaturze. Jedną z nich w myśl pkt 4 ww. przepisu jest odbycie w Rzeczypospolitej Polskiej aplikacji adwokackiej i złożenie egzaminu adwokackiego z zastrzeżeniem art. 66 ust. 1 i 2. Bezsporne jest w sprawie, że skarżący odpowiada wymogom przewidzianym w art. 65 pkt 1-4 Prawa o adwokaturze, natomiast nie odbył on aplikacji adwokackiej i nie złożył egzaminu adwokackiego, dlatego też wymagana jest od niego odpowiednia praktyka, o której stanowi art. 66 ust. 1 Prawa o adwokaturze. Organy adwokatury a za nimi Minister Sprawiedliwości uznały, że skarżący nie spełnia wymogu z art. 66 ust. 1 pkt 4 Prawa o adwokaturze. Wprawdzie stosownie do art. 66 ust. 5 ww. ustawy z racji odbycia przez skarżącego aplikacji sądowej zaliczono mu do wymaganego 3 letniego okresu 9 miesięcy, jednakże pozostały staż pracy z uwagi na jego charakter nie został zaliczony z powodu niespełnienia kryteriów ustawowych. Z tym poglądem należy się zgodzić. Z pewnością i to nie jest kwestionowane, skarżący nie zajmował stanowiska, o którym jest mowa w art. 66 ust. 1 pkt 4 lit. a Prawa o adwokaturze, natomiast literalna wykładnia art. 66 ust. 1 pkt 4 lit. b wskazuje na to, że czynności, przewidziane w tym przepisie powinny być świadczone na podstawie umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej zawartej z kancelarią adwokacką lub radcowską. Tymczasem skarżący był zatrudniony w spółkach T. Sp. z o.o. z siedzibą w Z. oraz w W. Sp. z o.o. z siedzibą w Z. toteż wykonywana przez niego praca nie była świadczona na rzecz kancelarii wymienionych we wskazanym przepisie. Sytuacji tej nie zmienia okoliczność, podnoszona przez skarżącego tj. zawarcie umów przez wskazane spółki z kancelarią radcy prawnego K.P. W teorii prawa rozróżnia się trzy rodzaje wykładni przepisów prawnych. Jedną z nich jest wykładnia literalna. Do wykładni celowościowej należy sięgać, gdy zastosowanie wykładni językowej nie przyniesie spodziewanych wyników. W niniejszej sprawie literalne tłumaczenie przepisu art. 66 ust. 1 pkt 4 b Prawa o adwokaturze prowadzi do stanowiska zajętego przez organy adwokatury i Ministra Sprawiedliwości. W tym stanie rzeczy podnoszony przez skarżącego zarzut naruszenia prawa materialnego jest bezzasadny, dlatego też skarga Pana M.F. podlega oddaleniu w oparciu o art. 151 p.p.s.a.