VI SA/Wa 300/22
WyrokWSA w Warszawie2022-07-19
Skład orzekający: Dorota Pawłowska, Danuta Szydłowska, Paweł Gorajewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej prawidłowo uznał, że wynalazek dotyczący sposobu wytwarzania dekoracyjnego elementu powierzchniowego nie posiada poziomu wynalazczego w świetle stanu techniki, a także czy prawidłowo ocenił interes prawny wnioskodawcy w postępowaniu o unieważnienie patentu?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej prawidłowo ocenił, iż wynalazek nie posiada poziomu wynalazczego, ponieważ wynikał on w sposób oczywisty ze stanu techniki ujawnionego w dokumentach D1 i D4. Sąd podzielił również stanowisko organu co do istnienia interesu prawnego wnioskodawcy w postępowaniu o unieważnienie patentu, uznając go za realnego i bezpośredniego konkurenta skarżącej, którego działalność jest ograniczana przez sporny patent. Jednocześnie sąd uchylił rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zawarte w zaskarżonej decyzji z powodu błędnego ich obliczenia przez organ.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi "C." Spółki z o.o. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej (UP RP) unieważniającą patent na wynalazek "Sposób wytwarzania dekoracyjnego elementu powierzchniowego". Wniosek o unieważnienie złożyła firma G. F.. R. AG, zarzucając brak nowości, poziomu wynalazczego i przemysłowej stosowalności wynalazku. UP RP unieważnił patent z powodu braku poziomu wynalazczego, uznając jednocześnie interes prawny wnioskodawcy. Sąd administracyjny uchylił rozstrzygnięcie o kosztach postępowania, ale oddalił skargę w pozostałej części, podzielając ustalenia UP RP co do braku poziomu wynalazczego i istnienia interesu prawnego wnioskodawcy.Rozstrzygnięcie
Uchylił punkt 2 zaskarżonej decyzji (dotyczący kosztów postępowania) i oddalił skargę w pozostałej części. Zasądził od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz "C." Spółki z o.o. 200 zł tytułem częściowego zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pawłowska Sędziowie Sędzia WSA Danuta Szydłowska Asesor WSA Paweł Gorajewski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 lipca 2022 r. sprawy ze skargi "C." Spółki z o.o. z siedzibą w B. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lipca 2021 r., nr [...] w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek 1. uchyla pkt 2 zaskarżonej decyzji; 2. oddala skargę w pozostałej części; 3. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz "C." Spółki z o.o. z siedzibą w B. 200 (dwieście) złotych tytułem częściowego zwrotu kosztów postępowania i odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania w pozostałej części.
Decyzją z [...] lipca 2021 r. (nr Sp.9.2021) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (dalej zwany "UP RP"), działając na art. 89 ust. 1 w związku z art. 24 i art. 26 ustawy z 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 1410 ze zm.; dalej zwanej "pwp") oraz art. 98 ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1575 ze zm.; dalej zwanej "kpc") w związku z art. 256 ust. 2 pwp, po rozpoznaniu wniosku G. F.. R. AG z siedzibą w S. G. w S. (dalej zwanego "Uczestnikiem postępowania") unieważnił udzielony na rzecz "C. P." Spółki z o.o. z siedzibą w B. (dalej zwanej "Skarżącą") patent na wynalazek pt. "Sposób wytwarzania dekoracyjnego elementu powierzchniowego" o numerze Pat. [...] (pkt 1 sentencji) oraz przyznał Uczestnikowi postępowania od Skarżącej 2600 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt 2 sentencji).
Z akt sprawy wynika, że decyzją z [...] czerwca 2013 r. UP RP, na podstawie art. 24 i art. 52 pwp, po rozpatrzeniu zgłoszenia Skarżącej dokonanego [...] lutego 2012 r. udzielił na rzecz Skarżącej patentu na wskazany wyżej wynalazek. Przedmiotem wynalazku objętego tym patentem według zastrzeżeń patentowych jest:
1. Sposób wytwarzania dekoracyjnego elementu powierzchniowego, zwłaszcza na podłożach drukowych, który to środek dekoracyjny zawiera warstwę podstawową, na którą nakłada się warstwę dekoracyjną, znamienny tym, że warstwę podstawową stanowi warstwa kleju (2), którą nakłada się w określonych miejscach, o grubości od 0,05 mm do 2 mm a na naniesioną miejscowo warstwę kleju (2) nakłada się kolorową metalizowaną folię (5) poprzez oddzielenie jej od folii nośnej (6) poprzez dociskanie jej do warstwy kleju (2) przy pomocy podgrzanego do temperatury 50 -300°C elementu, korzystnie wałka (9), lub płaskiej formy.
2. Sposób według zastrz.1, znamienny tym, że podgrzany element(9) ma twardość 20 -200 Sh,
3. Sposób według zastrz.1, znamienny tym, że podgrzany element (9) ma zewnętrzną warstwę w postaci gumy przemysłowej o grubości od 1 mm -10 cm,
4. Sposób według zastrz.1, znamienny tym, że warstwę kleju (2) utwardza się poprzez podgrzanie jej promieniami UV przez okres 0,001 -4 sekund.
5. Sposób według zastrz.1, znamienny tym, że warstwę kleju (2) utwardza się poprzez podgrzanie jej promieniami IR przez okres 0,001 -4 sekund.
6. Sposób według zastrz.1, znamienny tym, że warstwę kleju (2) utwardza się poprzez podgrzanie jej gorącym powietrzem przez okres 0,001 -4 sekund.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że [...] marca 2016 r. do UP RP wpłynął wniosek Uczestnika postępowania o unieważnienie patentu na wskazany wyżej wynalazek. Jako podstawę żądania Uczestnik postępowania wskazał art. 24 w związku z art. 25, art. 26, art. 27 i art. 33 pwp. Zarzucił brak możliwości urzeczywistnienia wynalazku na podstawie spornego opisu patentowego oraz brak nowości i poziomu wynalazczego spornego wynalazku w świetle następujących dokumentów:
1) europejski dokument patentowy EP 0668170 B1 (dalej: "dokument D1"),
2) szwajcarski dokument patentowy CH 424823 (dalej: "dokument D2"),
3) "Introligatorstwo przemysłowe" D. Liebau, I. Heinze i współpracownicy, wyd. 1997 r. (dalej: "dokument D3"),
4) "Podręcznik mediów drukarskich. Technologie i metody produkcji", H. Kipphan, wyd. 2000 r. (dalej: "dokument D4") oraz
5) "Druk z zastosowaniem folii do tłoczeń. Metody, technika i wzornictwo", praca zbiorowa, wyd. 2005 (dalej: "dokument D5").
W odpowiedzi na wniosek Skarżąca wniosła o umorzenie postępowania ze względu na brak interesu prawnego po stronie Uczestnika postępowania lub oddalenie wniosku z uwagi na jego bezzasadność.
Decyzją z [...] grudnia 2016 r. UP RP unieważnił przedmiotowy patent, stwierdzając że sporne rozwiązanie nie było nowe w świetle dokumentu D1. Jednak na skutek skargi Skarżącej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 13 lutego 2018 r. (sygn. akt VI SA/Wa 1998/17) uchylił decyzję z [...] grudnia 2016 r. W wyroku tym Sąd uznał, że UP RP nie ocenił prawidłowo interesu prawnego Uczestnika postępowania. Sąd nakazał, aby UP RP rozważył, czy Uczestnik postępowania prowadzi bezpośrednio działalność na terenie Polski, czy jest realnym i bezpośrednim konkurentem Skarżącej, czy przedmiotowy patent ogranicza Uczestnikowi postępowania swobodę prowadzenia działalności gospodarczej, zaś kwestię nowości rozważył dopiero w razie wykazania istnienia po stronie uczestnika postępowania interesu prawnego w żądaniu unieważnienia spornego patentu.
Po ponownym rozpatrzeniu Sprawy UP RP decyzją z [...] lipca 2019 r. umorzył postępowanie, uznając że Uczestnik postępowania nie posiadał interesu prawnego w żądaniu unieważnienia patentu na sporny wynalazek, a tym samym nie miał legitymacji do występowania w charakterze strony w tym postępowaniu. Jednakże na skutek skargi Uczestnika postępowania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 4 lutego 2020 r. (sygn. akt VI SA/Wa 2068/19) uchylił decyzję z [...] lipca 2019 r. Sąd uznał bowiem, że UP RP naruszył art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej zwanej "ppsa"), gdyż nie zastosował się do wskazań co do dalszego postępowania zawartych w wyroku z [...] lutego 2018 r. Sąd nakazał, aby UP RP uwzględnił ocenę dotyczącą interpretacji art. 89 ust. 1 pwp w związku z art. 28 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 23; dalej zwanej "kpa"), zgodnie z którą sama okoliczność nieprowadzenia przez dany podmiot bezpośredniej działalności na terenie Polski nie jest przesądzająca o braku interesu prawnego w żądaniu przez ten podmiot unieważnienia patentu na wynalazek udzielonego innemu podmiotowi. Sąd wskazał, że konieczne jest również ustalenie, czy Uczestnik postępowania jest realnym i bezpośrednim konkurentem Skarżącej, a więc czy Uczestnik postępowania istotnie prowadzi działalność gospodarczą w tym samym sektorze rynku, obejmującym druk etykiet, co Skarżąca i czy deklarowany przez Uczestnika postępowania zamiar przemysłowego stosowania sposobu chronionego spornym patentem na rynku polskim wynika w świetle obiektywnej oceny z okoliczności faktycznych tej sprawy, a więc jest wiarygodny, a następnie czy w tych okolicznościach przedmiotowy patent ogranicza Uczestnikowi postępowania swobodę prowadzenia działalności gospodarczej. Sąd wskazał, że w tym celu UP RP powinien dogłębnie przeanalizować cały materiał dowodowy sprawy, w tym przedstawioną przez Uczestnika postępowania dokumentację mailową.
Ponownie rozpatrując sprawę, UP RP przeprowadził [...] lipca 2021 r. rozprawę, na której Skarżąca i Uczestnik postępowania podtrzymali swoje stanowiska i argumenty. Skarżąca złożyła dodatkowo materiał dowodowy (wydruk ze strony internetowej) na okoliczność tego, że w Polsce maszyny Uczestnika postępowania sprzedaje firma H. Skarżąca przyznała jednocześnie, że Uczestnik postępowania jest producentem maszyn, w tym produkuje maszyny, które mogą służyć do wytwarzania etykiet według spornego patentu. Skarżąca podniosła, że Uczestnik postępowania nie przedstawił żadnego dowodu, że prowadzi rzeczywistą działalność bezpośrednio na terytorium Polski. W trakcie rozprawy Skarżąca stwierdziła również, że z dwóch ostatnich maili załączonych do pisma z [...] maja 2021 r. wynika, że pozyskanie licencji od Skarżącej miało służyć przekazaniu tej licencji dalej, innemu podmiotowi, a nie Uczestnikowi postępowania. Z kolei Uczestnik postępowania wskazał m.in., że do pisma z [...] maja 2021 r. została załączona propozycja licencji, która miała zostać zawarta pomiędzy trzema podmiotami, tj. Uczestnikiem postępowania, firmą Heidelberg i Skarżącą. Uczestnik postępowania zaznaczył przy tym, że jego firma należy do koncernu H. i wszystkie decyzje podejmowane są przez obie firmy. Wyjaśnił też, że produkuje maszyny, a nie etykiety, jednakże maszyny te wykorzystują technologię według spornego patentu, a patent ten ogranicza Uczestnikowi postępowania swobodę prowadzenia działalności gospodarczej.
Zaskarżoną decyzją UP RP unieważnił sporny patent.
Powołując się na art. 153 ppsa i związanie wytycznymi zawartymi w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 lutego 2018 r. i z 4 lutego 2020 r., SKO uznało, że Uczestnik postępowania ma interes prawny w domaganiu się unieważnienia patentu na sporny wynalazek. UP RP stwierdził, że nie jest sporne między stronami (gdyż wynika to ze stanowisk przedstawionych na rozprawie w dniu 20 lipca 2021 r.), że Uczestnik postępowania jest producentem maszyn drukarskich, które umożliwiają wytwarzanie etykiet sposobem według spornego patentu. Ponadto z korespondencji mailowej załączonej do pism z [...] stycznia 2019 r. oraz [...] maja 2021 r. wynika, że Skarżąca wystosowała do Uczestnika postępowania pismo, w którym poinformowała go o uzyskaniu patentu na sporny wynalazek oraz prowadziła z nim rozmowy w sprawie udzielenia mu odpłatnej licencji na korzystanie ze spornego wynalazku na terytorium Polski. Zdaniem UP RP, świadczy to o tym, że Skarżąca uważa, że Uczestnik postępowania wykorzystuje w swojej działalności technologię chronioną spornym patentem, a tym samym uważa go za swojego konkurenta. Ponadto prowadzenie przez Uczestnika postępowania ze Skarżącą rozmów na temat uzyskania licencji na korzystanie z rozwiązania według spornego patentu świadczy o tym, że Uczestnik postępowania ma zamiar faktycznego wykorzystania rozwiązania chronionego spornym patentem na polskim rynku, co znajduje potwierdzenie w stanowisku wyrażonym w wydanym w tej sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 4 lutego 2020 r. (sygn. akt VI SA/Wa 2068/19). UP RP dodał, że również ze znajdujących się w aktach umów, faktur i maili załączonych do pisma Uczestnika postępowania z [...] maja 2021 r. wynika, że wyprodukowane przez niego maszyny drukarskie były sprzedawane na rynek polski, co przyznała Skarżąca na rozprawie, stwierdzając że z maila z [...] października 2015 r. wynika, że firma H. sprzedała maszynę [...], której producentem jest Uczestnik postępowania polskiej firmie G., przy czym prezes tej firmy zadaje pytanie dlaczego nie może tej maszyny używać, a - jak wskazała Skarżąca – z odpowiedzi na tego maila wynika, że firma, od której zakupiła maszynę, jest ograniczona w technologii produkcji na tej maszynie z uwagi na przedmiotowy patent. W konsekwencji UP RP uznał za uzasadnione twierdzenie, że Uczestnik postępowania, który jest zainteresowany stosowaniem na polskim rynku technologii takiej, jak opisana w spornym patencie, ma interes prawny w unieważnieniu tego patentu, gdyż niewątpliwie patent ten ogranicza go w swobodnym prowadzeniu działalności gospodarczej na terytorium Polski, zagwarantowanej mu w art. 20 i art. 22 Konstytucji RP.
Rozpoznając wniosek Uczestnika postępowania o unieważnienie patentu, UP RP za zasadny uznał zarzut udzielenia patentu z naruszeniem art. 24 w związku z art. 26 pwp, gdyż sporne rozwiązanie nie posiada poziomu wynalazczego w świetle dokumentu D1 i dokumentu D4. UP RP stwierdził, że poziom wynalazczy oznacza nieoczywistość rozwiązania w świetle stanu techniki, przy czym za nieoczywiste, posiadające poziom wynalazczy uważa się rozwiązanie, które nie wynika ze stanu techniki w sposób oczywisty dla znawcy dysponującego wiedzą z danej dziedziny techniki. Odwołując się do przedmiotu wynalazku objętego spornym patentem, wynikającego z zastrzeżeń patentowych, UP RP uznał, że najbliższy stan techniki dla rozwiązania przedstawionego w spornym patencie stanowi dokument D1. W ocenie UP RP, przedstawiony w dokumencie D1 sposób nanoszenia powłoki dekoracyjnej na szkło, ceramikę lub inne podłoże przy użyciu folii do tłoczenia na gorąco jest analogiczny do sposobu wytwarzania dekoracyjnego elementu powierzchniowego według spornego patentu, zaś jedyna różnica pomiędzy rozwiązaniem znanym z D1 a rozwiązaniem przedstawionym w spornym patencie, polega na określeniu w sposobie spornego patentu grubości warstwy kleju, tj. 0,05 mm do 2 mm, przy czym zdaniem UP RP określenie grubości warstwy kleju nie stanowi o dokonaniu wynalazku, gdyż mieści się w zakresie typowych grubości warstw nanoszonych w druku, co potwierdza dokument D4. Zgodnie z danymi przedstawionymi w dokumencie D4 (str. 59), w metodzie sitodruku możliwe jest uzyskanie grubości nanoszonej warstwy w zakresie 20-100 µm (0,02-0,1 mm). Natomiast Skarżąca nieoczywistości rozwiązania upatruje w uzyskiwaniu wypukłych elementów dekoracyjnych poprzez nanoszenie kleju o określonej grubości. Jednakże UP RP zauważył, że w sposobie przedstawionym w dokumencie D1 poprzez naniesienie na podłoże w postaci żądanego wzoru utwardzalnej farby drukarskiej o właściwościach klejących również uzyska się wypukłość. Zdaniem UP RP, Skarżąca nie precyzuje i nie określa bliżej jaki rodzaj kleju został zastosowany w warstwie podstawowej, a zatem może on również stanowić farbę drukarską o właściwościach klejących. W konsekwencji UP RP ocenił, że rozwiązanie objęte spornym patentem nie posiada poziomu wynalazczego, wynika w sposób oczywisty z dokumentów D1 i D4, dla znawcy nie wkracza poza zwykły postęp techniczny, jest oczywiste dla znawcy z danej dziedziny techniki i nie wymaga dokonań twórczych.
UP RP za niezasadne uznał natomiast zarzuty udzielenia patentu z naruszeniem art. 25 pwp (przesłanka nowości) i art. 27 w zw. z art. 33 pwp (przesłanka przemysłowej stosowalności). Zdaniem UP RP, dokument D1 nie szkodzi nowości spornego wynalazku, ponieważ w dokumencie tym nie ma informacji określającej grubość warstwy kleju (0,05 mm do 2 mm), a zatem rozwiązanie nie jest identyczne. Natomiast odnośnie do spełnienia przesłanki przemysłowej stosowalności UP RP uznał, że analizując dokument patentowy jako całość (tj. z uwzględnieniem opisu patentowego, zastrzeżeń oraz rysunku) znawca z danej dziedziny techniki (posiadający wiedzę odnośnie do stosowanych klejów utwardzalnych i wiedzę z zakresu folii metalizowanych, których warstwa odczepia się pod wpływem temperatury) może przedmiotowy wynalazek urzeczywistnić bez dodatkowego wkładu twórczego.
Uzasadniając rozstrzygnięcie o kosztach postępowania, UP RP stwierdził za zasadne przyznanie Uczestnikowi postępowania jako stronie wygrywającej od Skarżącej kwoty 2600 zł. UP RP wskazał, że na kwotę tę składa zwrot kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 1600 zł, stanowiącej równowartości stawki minimalnej rzecznika patentowego w sprawach o unieważnienie określonej § 7 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z "22 października 2015 r." w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych (Dz. U. z 2017 r., poz. 881) oraz zwrot opłaty za wniosek w wysokości 1000 zł.
Skarżąca złożyła do WSA skargę na decyzję UP RP z [...] lipca 2021 r., zaskarżając to rozstrzygnięcie w całości. Decyzji tej zarzuciła rażące i istotne naruszenie przepisów prawa materialnego i prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
1. naruszenie prawa procesowego, to jest przepisów kpa oraz ppsa, w szczególności:
– art. 153 ppsa przez błędną interpretację i niezastosowanie się do wiążących wskazań, wyrażonych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 4 lutego 2020 r., sygn. akt. VI SA/Wa 2068/19;
– art. 6 kpa przez niezastosowanie się do obowiązujących przepisów prawa i uchybienie w ten sposób zasadzie praworządności;
– art. 7 kpa przez niepodjęcie wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, i uchybienie w ten sposób zasadzie prawdy obiektywnej;
– art. 77 § 1 w związku z art. 80 kpa przez dokonanie dowolnej, nie zaś swobodnej oceny dowodów oraz
– art. 107 § 3 kpa przez braki w uzasadnieniu decyzji;
2. błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego, w szczególności:
– art. 89 ust. 1 pwp w związku z art. 28 kpa przez bezzasadne przyjęcie, że uczestnik postępowania posiada interes prawny w żądaniu unieważnienia patentu nr Pat. [...] w oparciu art. 20 i 22 Konstytucji RP oraz braku oceny interesu prawnego przez pryzmat realnego i bezpośredniego konkurenta oraz
– art. 24 i art. 26 w związku z art. 89 ust. 1 pwp, polegającą na braku oceny poziomu wynalazczego rozwiązania objętego patentem nr Pat. [...] przez pryzmat rozwiązywanego problemu oraz bezzasadnym uznaniu, że patent nr Pat. [...] nie ma poziomu wynalazczego w stanie rzeczy, w którym wcześniejsze, przeciwstawiane rozwiązania nie ujawniały istoty unieważnianego patentu nr Pat. [...] oraz nie dotyczyły problemu technicznego w nim ujętego.
Mając na uwadze te zarzuty, Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez UP RP, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.
W odpowiedzi na skargę UP RP nie zgodził się z zarzutami Skarżącej i wniósł o oddalenie skargi w całości oraz o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.
W piśmie procesowym z [...] lipca 2022 r. Uczestnik postępowania wniósł o oddalenie skargi w całości jako bezzasadnej oraz orzeczenie o kosztach według norm przepisanych. Podniósł, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i nie jest dotknięta wskazanymi w skardze wadami w zakresie naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej zwanej "ppsa") sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W tej sprawie UP RP w odpowiedzi na skargę złożył wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, a Skarżąca i Uczestnik postępowania – w terminie czternastu dni od doręczenia im odpisów odpowiedzi na skargę – nie zażądali przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego sprawa została rozpoznania w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, kontrola ta, stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa). Podkreślenia wymaga również, że stosownie do powołanych wyżej przepisów Sąd nie bada zaskarżonej decyzji pod względem jej celowości czy słuszności.
Skarga jest zasadna w części, w której kwestionuje zawarte w zaskarżonej decyzji rozstrzygnięcie o kosztach postępowania. Wprawdzie w skardze nie podniesiono w tym zakresie żadnych zarzutów, niemniej jednak stosownie do art. 134 § 1 ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W punkcie 2 sentencji zaskarżonej decyzji UP RP przyznał Uczestnikowi postępowania od Skarżącej kwotę 2600 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zgodnie z art. 256 ust. 2 pwp w kwestii kosztów postępowania stosuje się odpowiednio przepisy obowiązujące w postępowaniu cywilnym. Natomiast zgodnie z art. 98 § 1 kpc strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Z kolei z art. 98 § 2, 3 i 4 kpc można wywieść, że do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez rzecznika patentowego zalicza się m.in. wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony, przy czym wysokość wynagrodzenia rzecznika patentowego regulują odrębne przepisy. Te odrębne przepisy zostały określone w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z 28 kwietnia 2017 r. w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 1431). Wprawdzie UP RP wskazał inną datę wydania tegoż rozporządzenia, jednak omyłka ta nie miała istotnego wpływu na wynik sprawy. Tego rodzaju wpływ miało natomiast zastosowanie w okolicznościach tej sprawy § 7 pkt 1 wskazanego rozporządzenia, bez uwzględnienia unormowania zawartego w § 8 tego aktu normatywnego. Wprawdzie z § 7 pkt 1 omawianego rozporządzenia wynika, że stawka minimalna wynosi w sprawach o unieważnienie patentu wynosi 1600 zł, jednak w tej sprawie wysokość tej stawki należało obniżyć, stosownie do § 8 rozporządzenia, zgodnie z którym stawka minimalna za prowadzenie sprawy rozpatrywanej ponownie w wyniku orzeczenia sądu administracyjnego wynosi 50% stawki minimalnej, a jeżeli poprzednio nie prowadził sprawy ten sam rzecznik patentowy - 75% tej stawki. Podkreślenia wymaga, że zaskarżona decyzja została wydana po ponownym rozpatrzeniu sprawy przez UP RP wskutek uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 4 lutego 2020 r. (sygn. akt VI SA/Wa 2068/19) poprzednio wydanej w sprawie decyzji z [...] lipca 2019 r. W takiej sytuacji przy określaniu wysokości kosztów postępowania (w zakresie wynagrodzenia rzecznika patentowego) UP RP miał obowiązek uwzględnienia stawki minimalnej obniżonej o 50% lub 25%, w zależności od tego, czy rzecznik patentowy, o którego wynagrodzenie chodzi, prowadził poprzednio tę sprawę. Z wydanego w tym zakresie rozstrzygnięcia UP RP (w kontekście jego uzasadnienia) wynika, że organ błędnie wyliczył koszty postępowania w części odnoszącej się do wynagrodzenia rzecznika patentowego reprezentującego Uczestnika postępowania. Uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ prawidłowe zastosowanie § 7 pkt 1 w związku z § 8 omawianego rozporządzenia prowadziłoby do zasądzenia od Skarżącej niższych kosztów postępowania. Z tego względu rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 2 sentencji zaskarżonej decyzji podlegało uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa, z którego wynika m.in., że sąd uwzględniając skargę na decyzję, uchyla decyzję w części, jeżeli stwierdzi inne (niż dające podstawę do wznowienia) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając sprawę ponownie w tym zakresie UP RP będzie zobowiązany do określenia wysokości kosztów postępowania z uwzględnieniem prawidłowo obliczonej stawki wynagrodzenia rzecznika patentowego, który reprezentował Uczestnika postępowania w postępowaniu przed UP RP.
W pozostałym zakresie skarga złożona w tej sprawie nie jest zasadna.
Sporny patent został udzielony na podstawie zgłoszenia dokonanego przez Skarżącą [...] lutego 2012 r., natomiast wniosek o unieważnienie tego patentu został złożony przez Uczestnika postępowania [...] marca 2016 r. Zarówno w dacie zgłoszenia wynalazku do ochrony, jak i w dacie złożenia wniosku o unieważnienie patentu obowiązywały przepisy pwp. Wobec tego UP RP prawidłowo ocenił interes prawny Uczestnika postępowania do wystąpienia z wnioskiem o unieważnienie patentu, zasadność tego wniosku, jak i spełnienie ustawowych warunków do uzyskania patentu w świetle przepisów pwp.
Co się tyczy kwestii interesu prawnego Uczestnika postępowania do wystąpienia z żądaniem unieważnienia spornego patentu, to podkreślenia wymaga, że UP RP oceniając tę kwestię w zaskarżonej decyzji był związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania zawartymi w wydanych w tej sprawie uprzednio wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 lutego 2018 r. (sygn. akt VI SA/Wa 1998/17) i z 4 lutego 2019 r. (sygn. akt VI SA/Wa 2068/19). Oba te wyroki stały się prawomocne, przy czym w przypadku pierwszego z nich żadna ze stron nie złożyła od niego skargi kasacyjnej, zaś w przypadku drugiego z wyroków skarga kasacyjna złożona przez Skarżącą została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 grudnia 2020 r. (sygn. akt II GSK 962/20), przy czym ocena wyrażona w tym wyroku wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe na podstawie art. 170 ppsa. Ze wskazanych wyroków – w zakresie oceny istnienia interesu prawnego Uczestnika postępowania - wynika, że:
– dla oceny interesu prawnego Uczestnika postępowania zastosowanie znajdował art. 89 pwp w brzmieniu: "Patent może być unieważniony w całości lub w części, na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny, jeżeli wykaże ona, że nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu";
– źródłem interesu prawnego w wystąpieniu z wnioskiem o unieważnienie patentu mogą być nawet najbardziej ogólne normy prawne, z których wynika prawo do swobodnej działalności gospodarczej, jednak dla wykazania interesu prawnego opartego na takiej normie należy w realiach konkretnej sprawy wskazać okoliczności, z których wynika, że sfery prawne uprawnionego (jego prawo do patentu) i wnioskodawcy (jego prawo do swobody działalności gospodarczej) zazębiają się w szczególny sposób, który uzasadnia wystąpienie z wnioskiem o ochronę prawną polegającą na eliminacji patentu (wyrok z 13 lutego 2018 r., s. 12 - 14);
– przy badaniu interesu prawnego Uczestnika postępowania ocenie podlega, czy patent, którego unieważnienia domaga się wnioskujący przeszkadza bezpośrednio, konkretnie i realnie swobodnemu prowadzeniu przez Uczestnika postępowania działalności gospodarczej oraz czy sposób funkcjonowania patentu uzasadnia udzielenie ochrony prawnej Uczestnikowi postępowania, którego swobodę patent ten ogranicza (wyrok z 13 lutego 2018 r., s. 12);
– nieprowadzenie przez dany podmiot bezpośredniej działalności na terenie Rzeczypospolitej Polskiej nie jest okolicznością przesądzającą o braku interesu prawnego w żądaniu przez ten podmiot unieważnienia patentu na wynalazek udzielonego przez UP RP innemu podmiotowi (wyrok z 4 lutego 2020 r., s. 12);
– źródłem interesu prawnego podmiotu ubiegającego się o unieważnienie patentu mogą być normy prawne kreujące prawo do prowadzenia działalności gospodarczej, tj. również art. 20 i art. 22 Konstytucji RP, zaś w świetle tych norm legitymowany do wystąpienia z wnioskiem o unieważnienie patentu jest każdy podmiot, któremu patent ten przeszkadza w prowadzeniu działalności gospodarczej (wyrok z 4 lutego 2020 r., s. 10);
– interes prawny w unieważnieniu patentu mają konkurenci uprawnionego z patentu, którzy zamierzają wytwarzać takie przedmioty lub stosować taką technologię, jak opisana w dokumencie patentowym (wyrok z 4 lutego 2020 r., s. 10);
– interes prawny w żądaniu unieważnienia patentu ma również "realny" konkurent uprawnionego z patentu, czyli taki konkurent, którego zamiar wytwarzania przedmiotów lub stosowania technologii opisanej w dokumencie patentowym wiąże się ściśle z zakresem prowadzonej przez niego działalności zarobkowej czy zawodowej, konkurent, którego zamiar stosowania rozwiązania objętego patentem jest wiarygodny, albowiem wynika z obiektywnej oceny okoliczności faktycznych danej sprawy (wyrok z 4 lutego 2020 r., s. 11 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 grudnia 2020 r., s. 15);
– w świetle materiału dowodowego w postaci korespondencji mailowej przedstawionej przez Uczestnika postępowania i uzupełnionej o tłumaczenie na język polski przy piśmie z [...] stycznia 2019 r. Uczestnik postępowania podejmował działania wskazujące na zamiar faktycznego wykorzystania rozwiązań objętych ochroną spornego patentu na rynku polskim i dążył do uzyskania od Skarżącej licencji na korzystanie ze spornego wynalazku na terenie Polski (wyrok z 4 lutego 2020 r., s. 12).
W świetle wydanych w sprawie wyroków UP RP powinien był:
– rozważyć, czy: a) Uczestnik postępowania prowadzi bezpośrednio działalność na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, b) Uczestnik postępowania jest realnym i bezpośrednim konkurentem uprawnionego, c) przedmiotowy patent ogranicza Uczestnikowi postępowania swobodę prowadzenia działalności gospodarczej (wyrok z 13 lutego 2018 r., s. 13; wyrok z 4 lutego 2020 r., s. 11);
– ocenić, czy w tych okolicznościach przedmiotowy patent ogranicza Uczestnikowi postępowania swobodę prowadzenia działalności gospodarczej, chronioną art. 20 i art. 22 Konstytucji RP (wyrok z 4 lutego 2020 r., s. 12);
– przeanalizować w tym celu cały materiał dowodowy sprawy, w tym przedstawioną przez Uczestnika postępowania korespondencję mailową i ocenić, czy podjęte przez Uczestnika postępowania starania o uzyskanie od Skarżącej licencji na korzystanie ze spornego wynalazku na terenie Polski, przy jednoczesnym prowadzeniu przez Uczestnika postępowania działalności gospodarczej w tym samym sektorze rynku, obejmującym druk etykiet, co Skarżąca, może wskazywać na to, że Uczestnik postępowania jest realnym i bezpośrednim konkurentem Skarżącej i czy w tych okolicznościach przedmiotowy patent może ograniczać Uczestnikowi postępowania swobodę prowadzenia działalności gospodarczej (wyrok z 4 lutego 2020 r., s. 13).
Zgodnie z art. 153 ppsa ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Oznacza to, że UP RP był związany powyższymi ocenami i wskazaniami co do dalszego postępowania przy wydawaniu zaskarżonej obecnie decyzji. Te oceny i wskazania wiążą również Sąd podczas kontroli legalności tej decyzji.
Zdaniem Sądu, w zaskarżonej decyzji UP RP wykonał w sposób należyty wskazania co do dalszego postępowania zawarte w poprzednio wydanych w tej sprawie wyrokach sądów administracyjnych i uwzględnił oceny prawne wyrażone w tych orzeczeniach. W tym celu prawidłowo (i zgodnie ze wskazaniami Sądów) uwzględnił i przeanalizował treść korespondencji mailowej przedstawionej przez Uczestnika postępowania. Ponadto UP RP uwzględnił stanowisko zaprezentowane przez pełnomocników stron na rozprawie administracyjnej. Analiza tych dowodów doprowadziła UP RP do prawidłowych wniosków, że Uczestnik postępowania ma interes prawny w złożeniu wniosku o unieważnienie spornego patentu.
Wprawdzie Uczestnik postępowania prowadzi bezpośrednio działalność na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, jednak w świetle oceny wyrażonej w wyroku z 4 lutego 2020 r. nie jest to okolicznością przesądzającą o braku interesu prawnego w żądaniu przez Uczestnika postępowania unieważnienia patentu udzielonego Skarżącej.
UP RP trafnie uznał, że Uczestnik postępowania jest realnym i bezpośrednim konkurentem uprawnionego, skoro: 1) prowadzi działalność w tym samym sektorze rynku oraz 2) podejmował starania w celu uzyskania od Skarżącej licencji na korzystanie z wynalazku chronionego spornym patentem na terenie Polski. Wbrew twierdzeniom Skarżącej, w zaskarżonej decyzji UP RP nie musiał wyjaśniać, kogo należy rozumieć pod pojęciem "realny i bezpośredni konkurent", gdyż sposób rozumienia tego pojęcia wynikał z wiążącej UP RP oceny wyrażonej w wydanych uprzednio w tej sprawie wyrokach sądów administracyjnych. Oceniając, czy Uczestnik postępowania i Skarżąca prowadzą działalność w tym samym sektorze rynku, UP RP prawidłowo wskazał na oświadczenia złożone przez pełnomocników na rozprawie administracyjnej w dniu 20 lipca 2021 r. (zob. protokół rozprawy – akta administracyjne, teczka 1 z 5, k. 73 – 74), z których wynika, że Skarżąca zajmuje się wytwarzaniem etykiet, a Uczestnik postępowania produkuje m.in. maszyny, które mogą służyć do wytwarzania etykiet sposobem według spornego patentu oraz sprzedał te maszyny dwóm podmiotom w Polsce i dwa razy części do maszyn. Zdaniem Sądu, działalność polegająca na wytwarzaniu etykiet według sposobu określonego w spornym patencie oraz działalność polegająca na produkcji maszyn do wytwarzania etykiet z wykorzystaniem tegoż sposobu – mieszczą się w ramach tego samego sektora rynku. Rezultatem każdej z tych działalności jest bowiem w istocie wyprodukowanie etykiet z wykorzystaniem wynalazku chronionego spornym patentem, przy czym w przypadku Skarżącej polega to na bezpośrednim wykorzystaniu sposobu opisanego w patencie do wytworzenia etykiety, zaś w przypadku Uczestnika postępowania – na wykorzystaniu sposobu opisanego w patencie do produkcji narzędzia (maszyny) służącej do wytwarzania etykiet. Sąd podziela również stanowisko UP RP, że Uczestnik postępowania podejmował działania w celu uzyskania licencji na korzystanie ze spornego patentu na rynku polskim, a zatem miał faktyczny zamiar wykorzystania rozwiązań objętych ochroną spornego patentu na rynku polskim. Wynika to zarówno z korespondencji mailowej przedstawionej przez Uczestnika postępowania przy piśmie z [...] stycznia 2019 r. (co zresztą stwierdził już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na s. 12 uzasadnienia wyroku z 4 lutego 2020 r.), jak i z wydruków korespondencji mailowej dołączonych do pisma z 21 maja 2021 r., a dotyczących m.in. negocjacji prowadzonych przez Skarżącą, Uczestnika postępowania i H. D. AG w sprawie udzielenia przez Skarżącą licencji na korzystanie ze spornego patentu (zob. akta administracyjne, teczka 1 z 5, k. 20 – 32). Zdaniem Sądu, w świetle tej korespondencji (zob. m.in. wydruk tłumaczenia maila z [...] października 2015 r. – akta administracyjne, teczka 1 z 5, k. 21 i 25) prawidłowa jest ocena UP RP, że Skarżąca uważa, że Uczestnik postępowania wykorzystuje w swojej działalności technologię chronioną spornym patentem, a tym samym uważa go za swojego konkurenta.
Prawidłowa jest także ocena UP RP, że sporny patent ogranicza Uczestnika postępowania w swobodnym prowadzeniu działalności gospodarczej na terytorium Polski, zagwarantowanej w art. 20 i art. 22 Konstytucji RP. Skoro bowiem maszyny produkowane przez Uczestnika postępowania, służące do wytwarzania etykiet sposobem według spornego patentu, są sprzedawane na rynku polskim, to ich wykorzystanie jest ograniczane przez uprawnienia przysługujące Skarżącej ze spornego patentu.
Ze wskazanych powodów Sąd nie uwzględnił postawionych w skardze zarzutów naruszenia art. 153 ppsa przez błędną interpretację i niezastosowanie się do wiążących wskazań wyrażonych w wyroku z 4 lutego 2020 r. oraz naruszenia art. 89 ust. 1 pwp w związku z art. 28 kpa przez bezzasadne przyjęcie, że Uczestnik postępowania posiada interes prawny w żądaniu unieważnienia spornego patentu. Za niezasadne Sąd uznał również postawione w tym kontekście zarzuty naruszenia art. 7 kpa ("W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli"), art. 77 § 1 kpa ("Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy"), art. 80 kpa ("Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona") i art. 107 § 3 kpa ("Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa"). Wbrew twierdzeniom Skarżącej, UP RP zgodnie ze wskazaniami co do dalszego postępowania i ocenami prawnymi wynikającymi z wydanych w tej sprawie wyroków sądów administracyjnych rozpatrzył zgromadzony w aktach administracyjnych materiał dowodowy, a następnie dokonał jego oceny, wskazując na podstawie jakich dowodów uznał, że Uczestnik postępowania jest realnym i bezpośrednim konkurentem Skarżącej i że przedmiotowy patent ogranicza Uczestnikowi postępowania swobodę prowadzenia działalności gospodarczej. Stanowisko UP RP znalazło swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, które odpowiada wymaganiom z art. 107 § 3 kpa. Bezzasadny jest również zarzut naruszenia art. 6 kpa. Przepis ten stanowi, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Wbrew twierdzeniom Skarżącej, UP RP nie uchybił zasadzie praworządności przy wydawaniu zaskarżonej decyzji. W szczególności o naruszeniu art. 6 kpa nie świadczy wskazana na s. 6 skargi okoliczność, że w zaskarżonej decyzji UP RP diametralnie zmienił swoje stanowisko w stosunku do wcześniejszej wydanej w tej sprawie decyzji z [...] lipca 2019 r. Skarżąca zdaje się nie dostrzegać, że ta zmiana stanowiska UP RP była wynikiem ponownej oceny materiału dowodowego przeprowadzonej wskutek uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazanej decyzji z [...] lipca 2019 r. właśnie ze względu na nieprawidłowości przy wyrażeniu poprzednio przez UP RP odmiennego stanowiska odnośnie do istnienia interesu prawnego Uczestnika postępowania.
W konsekwencji prawidłowego uznania, że Uczestnik postępowania miał interes prawny w wystąpieniu z wnioskiem o unieważnienie spornego patentu, UP RP miał kompetencję do merytorycznej oceny żądań i zarzutów zawartych w tym wniosku.
Przechodząc do oceny legalności zaskarżonej decyzji w tym zakresie, wskazać należy, że w niniejszej sprawie kwestia prawidłowości udzielenia patentu podlegała kontroli w granicach określonych przez Uczestnika postępowania podstaw prawnych i zgłoszonych przez niego zarzutów, bowiem to wniosek określa zakres sprawy administracyjnej, zarówno co do okoliczności faktycznych, jak i podstawy prawnej (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 19 stycznia 2006 r. o sygn. akt II GSK 320/05 i z 20 września 2006 r. o sygn. akt II GSK 120/06 – treść tych orzeczeń jest dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Zgodnie bowiem z art. 255 ust. 4 pwp Urząd Patentowy rozstrzyga sprawy w trybie postępowania spornego w granicach wniosku i jest związany podstawą prawną wskazaną przez wnioskodawcę.
W niniejszej sprawie Uczestnik postępowania oparł żądanie unieważnienia na trzech podstawach, zarzucając opatentowanemu rozwiązaniu: 1) brak cechy nowości (art. 25 pwp), 2) brak poziomu wynalazczego (art. 26 pwp) i 3) brak nadawania się wynalazku do przemysłowego zastosowania (art. 27 pwp). W zaskarżonej decyzji UP RP oparł rozstrzygnięcie o unieważnieniu patentu na jednej tylko podstawie, polegającej na braku poziomu wynalazczego, uznając za udowodnione, że rozwiązanie chronione spornym patentem nie posiada poziomu wynalazczego i wynika w sposób oczywisty z dokumentów D1 i D4 załączonych do wniosku o unieważnienie. UP RP nie podzielił natomiast zarzutów Uczestnika postępowania co do pozostałych, wskazanych we wniosku podstaw unieważnienia patentu.
Decyzja tak określająca podstawę unieważnienia nie została zaskarżona przez Uczestnika postępowania, chociaż wnosił on o unieważnienie patentu powołując trzy podstawy. Natomiast Skarżąca zaskarżyła unieważnienie w takim kształcie, w jakim ono zostało orzeczone tzn. z powodu braku poziomu wynalazczego. W tym stanie rzeczy prawidłowość oceny UP RP co do niewystępowania w sprawie pozostałych zgłoszonych przez Uczestnika postępowania podstaw unieważnienia (tj. braku nowości rozwiązania i braku nadawania się wynalazku do przemysłowego zastosowania) nie może być przedmiotem rozważań Sądu z uwagi na brak zaskarżenia decyzji w tym zakresie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 lipca 2007 r. o sygn. akt VI SA/Wa 685/07), jak i potencjalną możliwość naruszenia zakazu z art. 134 § 2 ppsa. Natomiast w zaskarżonym zakresie (odnoszącym się do unieważnienia patentu z powołaniem się na art. 24 w zw. z art. 26 pwp) Sąd skontrolował prawidłowość decyzji niezależnie od treści zarzutów podniesionych przez Skarżącą, stosownie do art. 134 § 1 ppsa.
Zgodnie z art. 89 ust. 1 pwp w brzmieniu przyjętym jako właściwe w okolicznościach tej sprawy, patent może być unieważniony w całości lub w części, na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny, jeżeli wykaże ona, że nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu. Z art. 24 pwp wynika, że patenty są udzielane - bez względu na dziedzinę techniki – na wynalazki, które są nowe, posiadają poziom wynalazczy i nadają się do przemysłowego stosowania. Zgodnie natomiast z art. 26 pwp, wynalazek uważa się za posiadający poziom wynalazczy, jeżeli wynalazek ten nie wynika dla znawcy, w sposób oczywisty, ze stanu techniki, przy czym przy ocenie poziomu wynalazczego nie uwzględnia się zgłoszeń, o których mowa w art. 25 ust. 3 (czyli zgłoszeń wynalazków lub wzorów użytkowych, korzystających z wcześniejszego pierwszeństwa, nieudostępnionych do wiadomości powszechnej, pod warunkiem ich ogłoszenia w sposób określony w ustawie).
W ocenie Sądu, UP RP prawidłowo przyjął, że poziom wynalazczy oznacza nieoczywistość rozwiązania w świetle stanu techniki. Rozwiązanie jest nieoczywiste i posiada poziom wynalazczy wówczas, gdy nie wynika ono ze stanu techniki w sposób oczywisty dla znawcy dysponującego wiedzą z danej dziedziny techniki.
Sąd podziela stanowisko UP RP, że rozwiązanie objęte spornym patentem wynika w sposób oczywisty z stanu techniki wynikającego z dokumentu D1 (wydruk elektroniczny europejskiego opisu patentowego EP 0 668 170 wraz z tłumaczeniem przysięgłym na język polski) i dokumentu D4 (str. 59 i 891, "Podręcznik mediów drukarskich. Technologia i metody produkcji", H. Kipphan, 2000, wraz z tłumaczeniem przysięgłym na język polski), które zostały opublikowane przed datą zgłoszenia przedmiotowego wynalazku.
W świetle zastrzeżeń patentowych przedmiotem spornego patentu jest sposób wytwarzania dekoracyjnego elementu powierzchniowego, zwłaszcza na podłożach drukowych, który to środek dekoracyjny zawiera warstwę podstawową, na którą nakłada się warstwę dekoracyjną, znamienny tym, że warstwę podstawową stanowi warstwa kleju, którą nakłada się w określonych miejscach, o grubości od 0,05 mm do 2 mm, a na naniesioną miejscowo warstwę kleju nakłada się kolorową metalizowaną folię poprzez oddzielenie jej od folii nośnej poprzez dociskanie jej do warstwy kleju przy pomocy podgrzanego do temperatury 50 - 300°C elementu, korzystnie wałka, lub płaskiej formy. Podgrzany element ma twardość 20 – 200 Sh oraz zewnętrzną warstwę w postaci gumy przemysłowej o grubości od 1 mm do 10 cm. Natomiast warstwę kleju utwardza się przez podgrzanie jej promieniami UV, promieniami IR lub gorącym powietrzem przez okres 0,001 – 4 sekund.
Zdaniem Sądu, UP RP trafnie wskazał, że dokument D1 ujawnia sposób nanoszenia powłoki dekoracyjnej na szkło, ceramikę lub inne podłoże przy użyciu folii do tłoczenia na gorąco, przy czym powłoka dekoracyjna składa się z nanoszonej na podłoże, utwardzalnej kompozycji farby drukarskiej. Proces ten przebiega w ten sposób (zob. s. 3, 5-7 i 9-10 tłumaczenia dokumentu D1), że na warstwę utwardzalnej kompozycji farby drukarskiej nakłada się folię do tłoczenia na gorąco, na której znajduje się warstwa z materiałem dekoracyjnym. Z analizowanego dokumentu wynika, że warstwa utwardzalnej kompozycji ma własności klejące, a klejącą kompozycję nanosi się w postaci żądanego wzoru. Na warstwę klejącej kompozycji nakłada się folię do tłoczenia na gorąco z warstwą dekoracyjną, którą oddziela się od materiału nośnego. Folię do tłoczenia na gorąco dociska się warstwą dekoracyjną do podłoża, pokrytego wzorem z kompozycji klejącej, za pomocą prasy do tłoczenia na gorąco, gdzie prasa dociskająca ma temperaturę ok. 121 ºC (czyli 395 K - zob. zastrzeżenie 15 na s. 10 tłumaczenia dokumentu D1). Ponadto w dokumencie D1 (zob. s. 2 tłumaczenia, w części przedstawiającej stan techniki) opisano sposób tłoczenia na gorąco, w którym za pomocą nagrzanego stempla lub wałka działa się ciepłem i naciskiem na folię do tłoczenia na gorąco, która składa się z pigmentowanej, barwnej lub metalizowanej warstwy powierzchniowej, umieszczonej na typowym nośniku poliestrowym, aby za pomocą prasowania doprowadzić ją do styku z termoplastycznym podłożem.
W ocenie Sądu, porównanie rozwiązania opisanego w dokumencie D1 i rozwiązania objętego spornym patentem uprawniało UP RP do uznania, że sposób nanoszenia powłoki dekoracyjnej przedstawiony w dokumencie D1 jest analogiczny do sposobu wytwarzania dekoracyjnego elementu powierzchniowego określonego w przedmiotowym patencie. UP RP prawidłowo też wskazał, że jedyna różnica pomiędzy rozwiązaniem znanym z dokumentu D1 a rozwiązaniem przedstawionym w spornym patencie polega na określeniu w sposobie spornego patentu grubości warstwy kleju, tj. 0,05 mm do 2 mm. Zasadna jest też ocena UP RP, że w świetle dokumentu D4 nie można przyjąć, że określenie grubości warstwy kleju stanowi o dokonaniu wynalazku, skoro mieści się w zakresie typowych grubości warstw nanoszonych w druku. W dokumencie D4 na s. 59 wskazano bowiem, że w metodzie sitodruku możliwe jest uzyskanie grubości nanoszonej warstwy w zakresie 20-100 µm (czyli 0,02-0,1 mm).
Ocena, czy sporny patent miał poziom wynalazczy w dacie zgłoszenia do ochrony wymagała ustalenia, czy specjalista znający najbliższy stan techniki i problem techniczny, którego dotyczył wynalazek, miałby możliwość bez dokonań twórczych, w sposób zawodowo-rutynowy dojść do zastrzeganego rozwiązania (zob. M. Jezierska-Zięba [w:] Prawo własności przemysłowej. Komentarz, red. M. Kondrat, Warszawa 2021, art. 26). UP RP przyjął, że najbliższym stanem techniki w odniesieniu do wynalazku chronionego spornym patentem jest rozwiązanie opisane w dokumencie D1.
W skardze Skarżąca podniosła, że wynalazek przedstawiony w dokumencie D1 rozwiązuje tylko i wyłącznie zagadnienie przyczepności warstw drukarskich, w tym dekoracyjnych, do trudno przyczepnego podłoża, natomiast nie porusza problemu tworzenia na płaskich podłożach wypukłych struktur. Jednak w dokumencie D1 wskazano, że "wynalazek dotyczy nanoszenia powłok dekoracyjnych na szkło, ceramikę i ewentualnie inne podłoża" (s. 2 tłumaczenia) oraz że wynalazek rozciąga się na pojemniki wszelkiego rodzaju, chociaż zalecane jest, aby jego możliwości były realizowane na pojemnikach wykonanych ze szkła lub ceramiki (s. 8 tłumaczenia). Jak wskazano wyżej, rozwiązanie opisane w dokumencie D1 następuje w sposób analogiczny do sposobu chronionego spornym patentem. Oba rozwiązania polegają bowiem na dociśnięciu (za pomocą gorącego elementu dociskowego) folii z warstwą dekoracyjną do warstwy podstawowej tworzącej żądany wzór, będącej utwardzoną warstwą klejącej farby drukarskiej (w przypadku wynalazku z dokumentu D1) lub utwardzoną warstwą kleju (w przypadku spornego wynalazku). UP RP trafnie w tym zakresie stwierdził, że w spornym patencie nie sprecyzowano i nie określono bliżej jaki rodzaj kleju został zastosowany w warstwie podstawowej, a zatem może on również stanowić farbę drukarską o właściwościach klejących. Ponadto z dokumentu D4 (s. 59) wynika, że zadanie grubości nanoszonej farby było możliwe przed zgłoszeniem wynalazku chronionego spornym patentem. Wobec tego – w świetle dokumentu D1 i D4 - naniesienie odpowiedniej grubości klejącej farby drukarskiej pozwalało na uzyskanie efektu wypukłości, czyli efektu, do którego ma również doprowadzić sposób chroniony spornym patentem.
Ze wskazanych powodów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej rozstrzygnięcia o kosztach postępowania przed UP RP, zaś na podstawie art. 151 ppsa oddalił skargę w pozostałym zakresie.
Orzekając o kosztach postępowania sądowoadministracyjnego, Sąd na podstawie art. 206 ppsa odstąpił w części od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania wynikających z art. 200 ppsa, gdyż uznał, że skarga została uwzględniona tylko w części i to niewspółmiernej w stosunku do istoty problemu prawnego w niniejszej sprawie. Zdaniem Sądu, w okolicznościach tej sprawy uzasadnione było zasądzenie od UP RP na rzecz Skarżącej kwoty 200 zł, stanowiącej 1/5 wysokości uiszczonego wpisu sądowego od skargi. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania sądowoadministracyjnego nie objęło natomiast kosztów zastępstwa procesowego, ponieważ § 11 ust. 1 wskazanego wyżej rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 kwietnia 2017 r. w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych określa, że wskazana w tym przepisie stawka minimalna jest należna za sporządzenie skargi i udział w rozprawie w sprawie skargi na decyzję lub postanowienie Urzędu Patentowego. Tymczasem w tej sprawie nie została przeprowadzona rozprawa przed Sądem, ponieważ sprawa – zgodnie z wnioskiem UP RP i brakiem sprzeciwu m.in. Skarżącej w tym zakresie – została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym.
Sąd nie uwzględnił natomiast wniosku Uczestnika postępowania o zwrot kosztów postępowania. W sytuacji oddalenia skargi przepisy ppsa co do zasady nie przewidują bowiem możliwości nałożenia na stronę wnoszącą skargę obowiązku zwrotu kosztów postępowania na rzecz innej strony tegoż postępowania, a Sąd nie znalazł podstaw do zastosowania w tej sprawie art. 208 ppsa, który przy zasądzeniu kosztów pozwala na odstąpienie od zasady rezultatu na rzecz zasady zawinienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło