VI SA/Wa 3071/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący: Asesor WSA Maciej Borychowski po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi P. C. na pismo Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2024 r. nr [...] w przedmiocie odwołania z funkcji wiceprezesa Sądu Okręgowego w [...] postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz P. C. kwotę 200 (dwieście) złotych uiszczoną tytułem wpisu od skargi. P. C. (dalej: "Skarżąca"), działając na podstawie art. 50 § 1 w zw. Z art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "P.p.s.a"), wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na pismo Ministra Sprawiedliwości z [...] lipca 2024 r. informujące, że na podstawie art. 27 § 5 w zw. z art. 27 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 217 ze zm., dalej: "u.s.p.") z upływem [...] lipca 2024 r. odwołuje Skarżącą z funkcji wiceprezesa Sądu Okręgowego w W.. W uzasadnieniu skargi Skarżąca wywiodła: " Wobec powyższego stwierdzenia dotyczące przypisywanego Skarżącej bezpodstawnie upolitycznienia należy uznać po prostu za głęboko krzywdzące, albowiem są nieprawdziwie i naruszają dobre imię Skarżącej i uderzają w istotę sprawowania urzędu sędziego" .Skarżąca podkreśliła, że zaskarżona decyzja niewątpliwe narusza przepisy prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy tj. art. 27 § 5 i § 5a u.s.p przez odwołanie Skarżącej z funkcji wiceprezesa Sądu Okręgowego w Warszawie w trakcie obowiązującej kadencji. W odpowiedzi na powyższą skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej odrzucenie, podnosząc, że czynności związane z wszczęciem procedury zmierzającej do odwołania Skarżącej z pełnionej przez nią funkcji wiceprezesa Sądu Okręgowego w W. stanowią akt kierownictwa wewnętrznego i zostały podjęte w ramach wykonywanego przez Ministra Sprawiedliwości nadzoru nad sądami i nie podlega kontroli sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu, gdyż nie podlega kognicji sądów administracyjnych. Merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot oraz spełnia ona wymogi formalne. Stwierdzenie braku którejś z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do odrzucenia skargi. Wyraźne określone w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: "Konstytucja RP") granice właściwości rzeczowej sądów administracyjnych znalazły swoje potwierdzenie w przepisach ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jak i ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Katalog aktów prawnych oraz czynności organów administracji publicznej podlegających kontroli sądów administracyjnych wskazano w treści przepisu art. 3 § 2 P.p.s.a. i obejmuje: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 i 803), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2022 r. poz. 2651, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6)akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Ponadto, jak stanowi art. 3§ 2a i 3 P.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Z tych względów Sąd w pierwszej kolejności zobowiązany był rozważyć, czym jest odwołanie wiceprezesa sądu na podstawie art. 27 u.s.p. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że kwestia odwołania sędziego z funkcji kierowniczej w sądzie powszechnym była już przedmiotem rozstrzygnięcia sądu administracyjnego. Sąd zgadza się w związku z tym całkowicie ze stanowiskiem wyrażonym w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 1083/24, przyjmując je za własne. Zgodnie z art. 27 § 1 u.s.p. prezes i wiceprezes sądu mogą być odwołani przez Ministra Sprawiedliwości w toku kadencji w przypadku: 1) rażącego lub uporczywego niewywiązywania się z obowiązków służbowych; 2) gdy dalszego pełnienia funkcji nie da się pogodzić z innych powodów z dobrem wymiaru sprawiedliwości; 3) stwierdzenia szczególnie niskiej efektywności działań w zakresie pełnionego nadzoru administracyjnego lub organizacji pracy w sądzie lub sądach niższych; 4) złożenia rezygnacji z pełnionej funkcji. Zdaniem Sądu skarżone pismo o odwołaniu z funkcji wiceprezesa sądu nie stanowi decyzji administracyjnej w rozumieniu art. 104 § 1 k.p.a. Odwołanie wiceprezesa sądu na podstawie art. 27 u.s.p. jest aktem władczym o charakterze wewnętrznym, wynikającym z podległości służbowej. Jest to akt kierownictwa wewnętrznego z zakresu administracji sądowej i ma na celu realizację polityki kadrowej w wymiarze sprawiedliwości. Sprawy wewnętrzne administracji sądowej nie podlegają natomiast regulacjom k.p.a. W tym kontekście Sąd pragnie przytoczyć treść uchwały pełnego składu Sądu Najwyższego z 14 listopada 2007 r. sygn. akt BSA I - 4110 - 5/07, w której wyrażony został pogląd, że delegowanie sędziego ma umożliwić szybką reakcję na potrzeby kadrowe sądów, które tymczasowo można zaspokoić w drodze delegowania sędziów. Także w tej uchwale Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, że delegowanie sędziego nie jest decyzją administracyjną. U.s.p. zobowiązuje bowiem Ministra Sprawiedliwości do wydania decyzji administracyjnej w sytuacjach wyraźnie wskazanych w ustawie np. art. 75 § 3 u.s.p. Nawet w takim przypadku droga postępowania przed sądem administracyjnym jest wyłączona, a stosowne odwołanie od decyzji Ministra Sprawiedliwości przysługuje do Sądu Najwyższego. W ocenie Sądu również odwołanie z funkcji wiceprezesa sądu jest aktem o charakterze organizacyjnym, służącym zaspokojeniu potrzeb kadrowych sądów. Należy podkreślić, że akt powołania (odwołania) z funkcji wiceprezesa sądu nie jest też aktem o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., podlegającym kognicji sądów administracyjnych. Z art. 5 pkt 2 P.p.s.a. wynika bowiem, że sądy administracyjne nie są właściwe w sprawach wynikających z podległości służbowej pomiędzy przełożonymi i podwładnymi. Przykładem takiej sprawy jest właśnie sprawa niniejsza, w której odwołanie z funkcji wiceprezesa Sądu Okręgowego w W. stanowi akt Ministra Sprawiedliwości o charakterze wewnętrznym, dotyczący obsady personalnej w podległych sądach; jest prerogatywą uprawnionego podmiotu, podejmowaną w zakresie prawa ustrojowego, a nie władczym kształtowaniem sytuacji prawnego podmiotu niepodporządkowanego organizacyjnie Ministrowi Sprawiedliwości. Do stosunków tych, jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, nie stosuje się zresztą przepisów kodeksu postępowania administracyjnego (art. 3 § 3 pkt 2 k.p.a.). Należy dodać, że w orzecznictwie sądów administracyjnych jako sprawy wynikające z podległości służbowej między przełożonymi i podwładnymi oceniono akt Ministra w postaci odwołania z delegacji do pełnienia obowiązków sędziego w innym sądzie (wyrok NSA z 18 października 2013r. sygn. akt I OSK 320/13) oraz akt Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie zniesienia klauzuli tajności "zastrzeżone" na oświadczeniu majątkowym sędziego (postanowienie WSA w Warszawie z 20 lutego 2019 r. sygn. akt IV SA/Wa 222/19). Powyższą czynność odwołania z funkcji wiceprezesa nie można zatem zrównać z czynnościami i aktami podejmowanymi w postępowaniu administracyjnym. Przepisy kształtujące odwołanie prezesa lub wiceprezesa sądu w trakcie kadencji nie mieszczą się w ramach regulowanych przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Brak również przepisów szczególnych, które umożliwiałyby skutecznie wniesienie skargi na czynności w tym zakresie do sądu administracyjnego. Wskazać jednak należy, że ustawodawca, przyznając sędziemu prawo do drogi sądowej w sprawach o roszczenia ze stosunku służbowego, o którym mowa w art. 89 § 2 u.s.p., nie różnicuje aspektów pracowniczych i publicznoprawnych tego stosunku. Nie budzi przy tym żadnych wątpliwości, że stosunek służbowy sędziego nie wynika z norm prawa administracyjnego i nie jest poddany ochronie sądowej przed sądami administracyjnymi. Oczywiste jest przy tym, że stosunek służbowy sędziego ma charakter złożony i składają się nań elementy o charakterze publicznoprawnym, jak i prywatnoprawnym mające oparcie w prawie pracy (postanowienie Sądu Najwyższego z 14 listopada 2019 r. sygn. akt I DSP 1/18). W ramach stosunku służbowego sędziego istotnym elementem jest stosunek pracy powstały na podstawie mianowania (art. 2 Kodeksu pracy). Sędzia, jak każdy pracownik (obywatel), ma konstytucyjnie zagwarantowane prawo do sądu (art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP). Powinien z tego prawa korzystać z zachowaniem powściągliwości, a więc w przypadkach koniecznych i po wyczerpaniu możliwości załatwienia sprawy na drodze służbowej. Nie można jednak nigdy stawiać sędziemu zarzutu wykorzystania drogi sądowej wtedy, gdy jego roszczenia pracownicze nie są zaspokojone (por. wyrok TK z 25 lutego 2002 r., SK 29/01, LexPolonica nr 356621, OTK 2002, nr 1, poz. 5; postanowienie SA w Warszawie z 25 marca 2002 r., III APz 22/01, LexPolonica nr 356968, OSA 2002 nr 9, poz. 34, oraz orzeczenia ETPC z 6 listopada 1992 r., skarga nr 11591/85 i z 14 października 1991 r., skarga nr 12490/86 w sprawie Lombardo v. Włochy – A.249-B, C; M.A. Nowicki, Europejski Trybunał Praw Człowieka - orzecznictwo, t. 1, Prawo do rzetelnego procesu sądowego, Kraków 2001, s. 714). Skorzystanie przez sędziego z prawa do rozpatrzenia jego indywidualnej sprawy (pracowniczej) przez właściwy, bezstronny i niezawisły sąd (którym w tym przypadku jest sąd powszechny – sąd pracy) nie ma nic wspólnego z poddaniem sprawy osądowi zainteresowanego organu, nie można bowiem pomijać rozdzielności statusu sędziego rozstrzygającego spory sądowe od statusu sędziego pracownika, który może mieć rozmaite roszczenia względem pracodawcy. Pracodawcą sędziego jest sąd, w którym wykonuje on swoje obowiązki pracownicze, chociaż niektóre czynności w zakresie stosunku służbowego względem sędziego wykonują osoby (organy) usytuowane poza strukturą organizacyjną jego zakładu pracy w znaczeniu przedmiotowym (prezes sądu przełożonego, Minister Sprawiedliwości, a nawet Krajowa Rada Sądownictwa czy Prezydent RP w zakresie nawiązania stosunku służbowego – tak J. Gudowski, T. Ereciński, J. Iwulski [w:] J. Gudowski, T. Ereciński, J. Iwulski, Komentarz do ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych [w:] Prawo o ustroju sądów powszechnych. Ustawa o Krajowej Radzie Sądownictwa. Komentarz, wyd. II, Warszawa 2009, art. 89). Skarżąca może szukać zatem ochrony prawnej w sądzie powszechnym – sądzie pracy, który jest właściwy do rozpoznawania spraw np. z pozwu o ustalenie istnienia stosunku pracy lub o zapłatę, w ramach których to postępowań może być badana zgodność z prawem działań podjętych przez Ministra Sprawiedliwości. W tej sytuacji Sąd uznał, że na pismo Ministra Sprawiedliwości z [...] lipca 2024 r. nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego, ponieważ niniejsza sprawa podlega kognicji sądu powszechnego. W związku z tym złożona w niniejszej sprawie skarga, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 P.p.s.a., podlega odrzuceniu. Wpis od skargi zwrócono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a.