VI SA/Wa 311/16

WyrokWSA w Warszawie2016-11-10

Skład orzekający: Grzegorz Nowecki, Jakub Linkowski, Sławomir Kozik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organizacja społeczna (związek zawodowy) może zostać dopuszczona do udziału w postępowaniu administracyjnym dotyczącym zatwierdzenia prezesa zarządu Krajowej Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej, jeśli jej cele statutowe dotyczą obrony praw i interesów pracowniczych oraz realizacji potrzeb materialnych, społecznych i kulturalnych członków związku, a także wpływania na politykę gospodarczą i społeczną?
Ratio decidendi
Organizacja społeczna, w tym związek zawodowy, może zostać dopuszczona do udziału w postępowaniu administracyjnym dotyczącym innej osoby, jeśli jej cele statutowe są uzasadnione i przemawia za tym interes społeczny. W niniejszej sprawie Sąd uznał, że brak jest merytorycznego powiązania między celami statutowymi związku zawodowego a postępowaniem w sprawie zatwierdzenia prezesa zarządu Krajowej SKOK, które dotyczy spełnienia wymogów formalnych kandydata i stabilności finansowej instytucji. Ponadto, związek nie wykazał istnienia obiektywnego interesu społecznego, a jedynie realizację własnego, subiektywnie postrzeganego interesu członków.
Stan faktyczny
Organizacja społeczna (związek zawodowy) wniosła o dopuszczenie do udziału w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez Komisję Nadzoru Finansowego (KNF) w sprawie zatwierdzenia prezesa zarządu Krajowej Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej (KNF). Związek argumentował, że jego cele statutowe, obejmujące obronę praw pracowniczych i realizację potrzeb materialnych członków, są powiązane z działalnością KNF. KNF odmówiła dopuszczenia, uznając brak wystarczającego powiązania między celami związku a przedmiotem postępowania oraz brak obiektywnego interesu społecznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę organizacji.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Nowecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski Sędzia WSA Sławomir Kozik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 listopada 2016 r. sprawy ze skargi O. na postanowienie Komisji Nadzoru Finansowego z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym w sprawie zatwierdzenia prezesa zarządu oddala skargę Komisja Nadzoru Finansowego (dalej także "KNF"), zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] listopada 2015 r. utrzymała w mocy postanowienie z dnia [...] września 2014 r., nr [...], wydane na podstawie art. 31 § 2 w związku z art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz w związku z art. 11 ust. 5 ustawy z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1149, ze zm.) i uchwały Nr 5/2012 Komisji Nadzoru Finansowego z dnia 10 stycznia 2012 r. w sprawie udzielenia Przewodniczącemu oraz Zastępcom Przewodniczącego Komisji Nadzoru Finansowego upoważnienia do podejmowania działań w zakresie właściwości Komisji Nadzoru Finansowego oraz do udzielania dalszych pełnomocnictw, odmówiła dopuszczenia Organizacji [...] w G. (dalej także "organizacja", "skarżąca" lub "strona") do udziału w prowadzonym postępowaniu administracyjnym z wniosku K.o zatwierdzenie prezesa zarządu K.. Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym oraz prawnym. Strona wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2014 r., zwróciła się do Komisji Nadzoru Finansowego o dopuszczenie do udziału w prowadzonym przed KNF postępowaniu administracyjnym dotyczącym zatwierdzenia prezesa zarządu K. (dalej także "K."). Jako podstawę prawną swego wniosku skarżąca wskazała art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. Wyjaśniła, że zgodnie z preambułą swego Statutu, N. powołany w Polsce w wyniku protestu robotniczego i utworzony na podstawie porozumienia zawartego dnia 31 sierpnia 1980 r. w Gdańsku pomiędzy Międzyzakładowym Komitetem Strajkowym a Komisją Rządową, opierając swoje działania na gruncie etyki chrześcijańskiej i katolickiej nauki społecznej, prowadzi działalność w zakresie obrony godności, praw i interesów pracowniczych członków Związku oraz realizacji ich potrzeb materialnych, społecznych i kulturalnych. Potrzeby materialne członków Związku od łat 90-tych realizowane są m. in. dzięki przynależności do spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych, które w latach 90-tych zaczęły się odradzać właśnie na podstawie przepisów ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (j.t. Dz. U. z 2014 r., poz. 167, dalej także "u.z.z.") (art. 39) i w ścisłej współpracy ze związkami zawodowymi. Strona wskazała, iż K. powstała w 1992 r. jako organizacja samorządowa, zrzeszająca spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe, a celem jej działania była odbudowa systemu kas poprzez udzielanie odradzającym się kasom wsparcia w różnorodnych formach. Z mocy ustawy z dnia 14 grudnia 1995 r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo - kredytowych stała się Kasą Krajową w rozumieniu tych przepisów, a więc ustawowo utworzoną centralną organizacją samorządu spółdzielczych kas oszczędnościowo - kredytowych, świadczącą na ich rzecz usługi finansowe, wspierającą ich stabilność finansową, a przede wszystkim reprezentującą ich interesy wobec organów władzy publicznej i opiniującą projekty aktów prawnych, dotyczących kas i w ten sposób broniącą ich istnienia i misji społecznej. Skarżąca podkreśliła, iż spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe w ramach swojej misji społecznej świadczą usługi finansowe na rzecz pracowników oraz emerytów i rencistów, podejmują także działania w celu ochrony przed wykluczeniem społecznym, a w szczególności wykluczeniem finansowym, jako jego istotnym aspektem. Zgodnie z § 6 Statutu N., celem Związku jest obrona godności, praw i interesów pracowniczych (zawodowych i socjalnych) członków Związku, a w szczególności ochrona interesów, materialnych, socjalnych i kulturalnych członków Związku oraz ich rodzin, a także wpływanie na kształt polityki gospodarczej i społecznej oraz szerzenie zasad demokracji i występowanie w obronie uniwersalnych wartości humanitarnych. Strona wskazała, iż w postępowaniu o zatwierdzenie Prezesa Zarządu K. badane są, jako przesłanki wydania decyzji administracyjnej, okoliczności bezpośrednio związane z oceną prawidłowości zarządzania K. w zakresie wykonywania jej ustawowych zadań na rzecz kas i ich członków, a więc okoliczności, które bezpośrednio wiążą się ze statutowymi zadaniami N. , albowiem K., pełniąc swe ustawowe zadania wpływa na kształt działalności spółdzielczych kas oszczędnościowo - kredytowych, ukierunkowanej na zaspokajanie socjalnych interesów członków Związku oraz ich rodzin. Ponadto okoliczność, kto kieruje bieżącą działalnością K., wchodząc w skład jej Zarządu, a w szczególności pełni funkcję Prezesa Zarządu K., jako niezależnej i samorządnej organizacji spółdzielczej pozostaje w bezpośrednim związku z realizacją współpracy między Związkiem i K., w ramach realizacji ich ustawowych i statutowych zadań. Zdaniem strony istnieje ważny interes społeczny przemawiający za dopuszczeniem Związku do udziału w przedmiotowym postępowaniu na prawach strony, bowiem biorąc udział w tym postępowaniu organizacja ta będzie mogła wskazywać na znane jej okoliczności dotyczące zarządzania działalnością K. na rzecz zrzeszonych w niej spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych i ich członków oraz skutków tej działalności dla zaspokojenia socjalnych i ekonomicznych interesów członków Związku i ich rodzin oraz ochrony demokracji i społecznej gospodarki rynkowej w Polsce. Strona podkreśliła, iż celem postępowania administracyjnego jest zapewnienie aby decyzja administracyjna została wydana w oparciu o jak najbardziej wnikliwe, obiektywne i wszechstronne ustalenie stanu faktycznego danej sprawy administracyjnej. Przystąpienie Związku do udziału w niniejszym postępowaniu uzasadnione jest także niezwykle istotnym społecznym znaczeniem tego postępowania, które dotyczy podmiotu ustawowo powołanego do stabilizacji i reprezentowania interesów wszystkich działających w Rzeczpospolitej Polskiej spółdzielczych kas oszczędnościowo - kredytowych, zaspokajających potrzeby ekonomiczne ponad 2,6 mln. członków i ich rodzin. Komisja Nadzoru Finansowego, w skarżonym postanowieniu z dnia [...] września 2014 r., odnosząc się do uzasadnienia celami statutowymi wniosku o przystąpienie do prowadzonego postępowania stwierdziła, że zostało ono sformułowane w sposób na tyle ogólnikowy, niekonkretny oraz wieloznaczny, iż nie można racjonalnie uzasadnić powiązania tych celów z przedmiotem toczącego się postępowania administracyjnego w sprawie zatwierdzenia prezesa zarządu K.. W ocenie organu, w szczególności strona nie wykazała powiązania przytoczonych przez nią celów ze statutowymi celami N., na które się powołuje, jak też nie wykazała związku z przywołanymi wyżej celami prowadzonego przed KNF postępowania w przedmiocie zatwierdzenia prezesa zarządu K.. Prowadzone przed KNF postępowanie w przedmiocie zatwierdzenia prezesa zarządu K., w żaden sposób nie dotyczy praw lub obowiązków pracowniczych, względnie innych interesów (w tym zdrowotnych, materialnych, socjalnych i kulturalnych) członków organizacji. Jedynym celem prowadzonego postępowania jest ustalenie czy prezes K. spełnia wymogi ustalone przez przepisy prawa, a ostatecznie - zapewnienie, by Kasą Krajową nie zarządzała osoba, która takich wymogów nie spełnia. Organ wskazał, iż bez względu na wynik czy przebieg przedmiotowego postępowania, K. będzie mogła prowadzić swoją działalność i wypełniać ustawowe zadania, w tym te, które mają znaczenie dla członków spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych, będących jednocześnie członkami organizacji, N. lub ich rodzin na dotychczasowych zasadach (niezależnie od tego kto kierować będzie bieżącą działalnością K.). Organ zauważył, iż ww. organizacja nadal będzie mogła realizować swoje cele oraz wspierać K. w realizacji celów zbieżnych z celami tej organizacji. Udział w przedmiotowym postępowaniu w charakterze strony nie jest warunkiem dopuszczalności przedstawienia przez organizację znanych jej okoliczności dotyczących działalności K. oraz skutków tej działalności dla zaspokojenia socjalnych i ekonomicznych interesów członków Związku i ich rodzin, a opinia w tym zakresie może być przekazana organowi nadzoru przez stronę bezpośrednio lub za pośrednictwem strony tego postępowania. W związku z powyższym Komisja Nadzoru Finansowego uznała, że przytoczona przez stronę argumentacja nie może stanowić należytej podstawy dla wykazania przez nią wymaganego związku pomiędzy jej działalnością, jako organizacji społecznej, a przedmiotem toczącego się postępowania administracyjnego o zatwierdzenie prezesa zarządu K.. W ocenie KNF analiza argumentów przedstawionych przez stronę wskazuje ponadto, że wniosek o dopuszczenie organizacji do udziału w prowadzonym przed KNF postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia prezesa zarządu K. motywowany jest chęcią realizacji wyłącznie jej partykularnego interesu przejawiającego się w potrzebie reprezentowania swoiście pojmowanego interesu członków organizacji, działającej wśród członków S. będącej jednocześnie członkiem K. (interes faktyczny). Argumenty te w żaden sposób nie odnoszą się natomiast do obiektywnie istniejącego i realizowanego przez organizację interesu mającego charakter społeczny, a więc dotyczącego wartości lub korzyści istotnych z punktu widzenia ogółu społeczeństwa i uzasadniających udział strony w prowadzonym przed KNF postępowaniu, którego przedmiotem jest ocena prezesa zarządu K. pod względem spełniania przez niego przytoczonych wyżej wymogów określonych w art. 51 ust. 3 pkt 4 w zw. z art. 86 ust. 6 oraz 86 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 5 listopada 2009 r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1450 ze zm., dalej także "ustawa o skok"). Strona wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Komisji Nadzoru Finansowego z [...] listopada 2015 r. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisu art. 31 § 1 k.p.a., argumentując, iż bezzasadnie odmówiono jej dopuszczenia do udziału w sprawie, pomimo wykazania przez organizację społeczną w sposób wyczerpujący i precyzyjny, że jej cele statutowe oraz interes społeczny przemawiają za takim dopuszczeniem. W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Komisję Nadzoru Finansowego oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że możliwość udziału organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym stanowi przewidzianą przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego instytucję, służącą zapewnieniu członkom organizacji społecznej - w tym przypadku członkom Związku, korzystającym z usług finansowych oraz działalności kulturalnej spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych, a także będącym pracownikami K. - możliwości udziału za pośrednictwem organizacji związkowej w postępowaniu, które pośrednio dotyczy ich praw (w tym przypadku obsady stanowiska Prezesa Zarządu K.). Związek taki zachodzi nie tylko ze względu na możliwy skutek prawny rozstrzygnięcia przedmiotowego postępowania, ale także ze względu na zakres zagadnień, badanych w jego toku. W ocenie skarżącej, w celu dokonania oceny, czy Prezes Zarządu daje rękojmię ostrożnego i stabilnego zarządzania Kasą Krajową, badane są różnorodne aspekty jej działalności, zarówno w płaszczyźnie wyników finansowych, zgodności działalności z prawem, jak również realizacji zadań ustawowych, takich jak stabilizacja finansowa Kas, kontrola czy działalność usługowa. W tym aspekcie przejawia się także związek między przedmiotem postępowania w tej sprawie (pojmowanym jako m. in. badanie różnych aspektów działalności K.) i celem statutowym N., pojmowanym jako ochrona interesów materialnych, socjalnych i kulturalnych członków Związku. Skarżąca podkreśliła, iż dysponując wiedzą o działalności K. pod kierownictwem Prezesa jej Zarządu, N. staje się w postępowaniu administracyjnym dostarczycielem informacji i opinii istotnych z punktu widzenia oceny, czy Prezes Zarządu K. daje rękojmię ostrożnego i stabilnego zarządzania K.. Doniosłość społeczna skutków decyzji, wydawanej w takim postępowaniu i ewentualnej utraty mandatu Prezesa Zarządu K., konstytuuje, zdaniem skarżącej, ważny interes społeczny, uzasadniający udział N. w tym postępowaniu. Osoba piastuna funkcji Prezesa Zarządu K. ma bowiem wpływ na wszystkie aspekty działalności spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych, zaspokajających potrzeby finansowe członków Związku, a w ostateczności nawet na dalsze funkcjonowanie spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych, tj. szczególnej kategorii instytucji finansowych, realizujących misję społeczną, polegającą na zaspokajaniu potrzeb finansowych pracowników, emerytów i rencistów oraz ich rodzin, a także na zapobieganiu wykluczeniu społecznemu, jako istotnego elementu krajowego rynku usług finansowych. Powyższa okoliczność powoduje, że wynik przedmiotowej sprawy ma dla N., której statutowym celem jest ochrona interesów materialnych, socjalnych i kulturalnych członków Związku, istotne znaczenie. Ponadto swoboda wyboru władz zrzeszenia stanowi istotę opisanej w art. 12 i art. 58 ust. 1 Konstytucji RP wolności zrzeszania się, która jest fundamentem społeczeństwa obywatelskiego. Prawo zaś organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym jest gwarancją udziału obywateli w postępowaniu administracyjnym, realizowanego za pośrednictwem organizacji społecznej. W odpowiedzi na skargę KNF wniosła o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków Sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów należy uznać, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotowa sprawa dotyczy dopuszczenia na prawach strony organizację społeczną do udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym. W celu jej rozstrzygnięcia sprawy, niezbędna jest dokonanie analizy przepisów k.p.a., które regulują kwestie udziału organizacji społecznych w postępowaniach administracyjnych na prawach strony. Zgodnie z brzmieniem art. 31 § 1 k.p.a. organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem: 1) wszczęcia postępowania, 2) dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. W myśl art. 5 § 2 pkt 5 k.p.a., organizacje społeczne to organizacje zawodowe, samorządowe, spółdzielcze i inne. Przyjmuje się, że organizacje społeczne to takie grupy podmiotów (osób fizycznych i prawnych), które związane są wspólnym celem i stałą więzią organizacyjną, które nie wchodzą w skład aparatu państwowego i nie są zarazem spółkami prywatnymi (por. E. Smoktunowicz, Prawo administracyjne. Pojęcia, instytucje, zasady w teorii i orzecznictwie, Warszawa 2000, s. 20). Pojęcie "organizacji społecznej" na gruncie art. 31 § 1 k.p.a. należy interpretować szeroko, bowiem w przepisie tym chodzi o każdy przejaw zorganizowanej działalności określonej grupy społecznej, w tym także członków grupy zawodowej. Podstawowym kryterium pozwalającym zakwalifikować dany podmiot jako organizację społeczną jest trwałość zrzeszenia określonej grupy społecznej i struktura organizacyjna, w której najwyższą pozycję zajmuje ogół członków, wszelkie zaś inne organy są mu bezpośrednio lub pośrednio podporządkowane. Zgodnie z preambułą Statutu N. prowadzi działalność w zakresie obrony godności, praw i interesów pracowniczych członków Związku oraz realizacji ich potrzeb materialnych, społecznych i kulturalnych", co wynika również z celów działania organizacji, określonych w postanowieniach Statutu. Jednocześnie ustawa o związkach zawodowych określa związki zawodowe jako dobrowolne i samorządne organizacje ludzi pracy, powołane do reprezentowania i obrony ich praw, interesów zawodowych i socjalnych (art. 1 u.z.z.). Związek zawodowy powstaje z mocy uchwały o jego utworzeniu, podjętej przez co najmniej 10 osób uprawnionych do tworzenia związków zawodowych (art. 12 ust. 1 u.z.z.) i podlega rejestracji w KRS (art. 14 u.z.z.), po dokonaniu której uzyskuje osobowość prawną (art. 15 u.z.z.). Związki zawodowe mogą skupiać pracowników jednego zakładu (zakładowa organizacja związkowa) lub kilku (międzyzakładowa organizacja związkowa). Zgodnie z § 17 Statutu N., N. jest organizacją posiadającą osobowość prawną, wpisaną do rejestru Krajowego Rejestru Sądowego. Jednocześnie Wnioskodawca, będąc Organizacją Międzyzakładową, działa zgodnie z § 16 ust. 2 Statutu N. jako jedna z terytorialnych jednostek organizacyjnych N. i jako organizacja międzyzakładowa posiada także osobowość prawną. Jak słusznie zauważył organ Skarżąca będąc branżową jednostką organizacyjną N. działa w ramach terytorialno-branżowej struktury organizacyjnej związku zawodowego, zgodnie z celami, określonymi w Statucie tegoż związku, status prawny, jak również cele działania wskazane w Statucie N., pozwalają zakwalifikować stronę do kategorii organizacji społecznych, o której mowa w art. 5 § 2 pkt 5 k.p.a., tj. organizacji zawodowych. Sąd powyższą ocenę w pełni podziela. Dokonując powyższego ustalenia, Sąd w szczególności kierował się poglądami i wskazówkami interpretacyjnymi zawartymi w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego (wydanej w składzie 7 sędziów NSA) z dnia 12 grudnia 2005 r., II OPS 4/05 (lex nr 167966). W rzeczonym judykacie NSA podkreślił, iż brak jest legalnej definicji pojęcia "organizacja społeczna", oraz że nauka prawa administracyjnego, typując cechy organizacji społecznej, ustaliła zakres tego pojęcia szeroko, uznając różnorodność form organizacyjnoprawnych, jakie może przybrać organizacja społeczna. Odwołując się do art. 12 Konstytucji RP, NSA uznał że przy tak określonych celach i założeniach organizacyjnych należy przyjąć, że działalność związku zawodowego wyczerpuje kryterium organizacji społecznej (organizacji spółdzielczej), w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 5 k.p.a. Zatem przysługujący związkowi zawodowemu status organizacji społecznej pozwala na formułowanie jej wniosków w trybie art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a., pod warunkiem jednak, że postępowanie administracyjne, do którego chce przystąpić, nie dotyczy praw i obowiązków odnoszących się do niej samej, lecz wiąże się z prawami i obowiązkami innego podmiotu (innej osoby), a także przemawia za tym jej cel statutowy i interes społeczny. Postępowanie nie może więc dotyczyć praw i obowiązków samej organizacji społecznej, bowiem wówczas korzystałaby ona z przymiotu strony (art. 28 k.p.a.), co oznacza, że jej udział w toczącym się postępowaniu musi być determinowany jedynie przesłanką celu statutowego i interesu społecznego. W tym miejscu należy wskazać ponadto na treść wyroku NSA z dnia 22 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OSK 1499/06, z którego wynika, że "(...) określona w statucie organizacji społecznej jej działalność, a więc w istocie cele organizacji społecznej, muszą być w stopniu możliwie ścisłym określone, tak aby dawały możliwość ustalenia, że wiążą się ściśle z przedmiotem sprawy, do udziału w której organizacja zamierza przystąpić na prawach strony". W ocenie Sądu musi istnieć merytoryczne powiązanie przedmiotu postępowania administracyjnego z celami działania organizacji społecznej. Organ administracji publicznej jest zatem obowiązany ustalić z urzędu, czy cele i przedmiot działalności, określone w statucie organizacji społecznej uzasadniają jej udział w postępowaniu w sprawie dotyczącej innej osoby. W ocenie Sądu Komisja Nadzoru Finansowego zasadnie przyjęła, że skarżąca nie może powoływać się na swoje cele statutowe i interes społeczny, o których mowa w art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a., jeśli upatruje ich jedynie w realizacji własnego interesu w ramach udziału na prawach strony w postępowaniu, do którego miałaby przystąpić tj. Organizacja społeczna w sprawie dotyczącej innego podmiotu musi działać w interesie społecznym w ramach wyznaczonych celów statutowych. Nie może natomiast dla realizacji tych celów powoływać się na przesłankę interesu społecznego, jeśli z całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych sprawy wynika, że jej udział w takim postępowaniu będzie służył zaspokajaniu jej własnego interesu. O tym, że w istocie tak właśnie jest, świadczy zarówno uzasadnienie złożonego wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, jak i stanowisko, jakie strona skarżąca prezentuje w całym kontrolowanym przez Sąd postępowaniu. Wskazać należy, że organ administracji dokonując weryfikacji, czy udział organizacji społecznej w sprawie dotyczącej innej osoby jest uzasadniony i uprawniony, zobligowany jest kierować się przesłankami wymienionymi w art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. dopuszczenie organizacji społecznej do postępowania ma być uzasadnione jej celami statutowymi oraz za dopuszczeniem organizacji społecznej ma przemawiać interes społeczny. Przy czym dopuszczenie organizacji społecznej do postępowania uprawnione jest jedynie w sytuacji, kiedy ww. przesłanki spełnione są kumulatywnie, zatem brak spełnienia którejkolwiek z nich uniemożliwia organowi administracji wydanie pozytywnego rozstrzygnięcia wniosku organizacji społecznej o dopuszczenie do udziału. W niniejszej sprawie jak słusznie zauważył organ skarżąca wskazała, że zgodnie z § 6 Statutu N. w G. celem jej działania jest obrona godności, praw i interesów pracowniczych (zawodowych, socjalnych) członków Związku, a w szczególności ochrona interesów materialnych, socjalnych, kulturalnych członków Związku oraz ich rodzin, a także wpływanie na kształt polityki gospodarczej i społecznej oraz szerzenie zasad demokracji i występowania w obrocie uniwersalnych wartości humanitarnych. Skarżąca podkreśliła przy tym, że potrzeby materialne członków związku realizowane są m.in. dzięki przynależności do spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych. W ocenie skarżącej, prowadzone postępowanie w przedmiocie powołania prezesa zarządu K. bezpośrednio wiąże się z celami statutowymi skarżącej, gdyż działania K., w szczególności prezesa jej zarządu, wpływają na sytuację finansową, społeczną i zawodową członków S. w G.. Sąd powyższego stanowiska nie podziela. W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie brak jest merytorycznego powiązania między celami statutowymi skarżącej, a toczącym się postępowaniem w przedmiocie powołania prezesa zarządu K.. Przedmiotem postępowania o zatwierdzenie prezesa zarządu K. jest w pierwszej kolejności stwierdzenie spełnienia przez kandydata na to stanowisko przesłanek formalnych, określonych w przepisach ustawy o skok. W postępowaniu tym organ administracji dokonuje analizy zaistnienia przesłanek określonych w art. 51 ust. 3 pkt 4 w zw. z art. 86 ust. 6 oraz 86 ust. 2 pkt 2 ustawy o skok. Tym samym słusznie stwierdził organ, iż działania te mają niezależny charakter, gdyż powołanie trzech członków zarządu K., w tym jej prezesa, dokonywane jest przez Radę Nadzorczą za zgodą Komisji Nadzoru Finansowego. Jest to zatem odrębna procedura niezwiązana z celami statutowymi skarżącej, której podstawowym celem jest ustalenie, czy prezes K. spełnia wymogi ustalone przez przepisy prawa oraz zapewnienie, aby K. nie zarządzała osoba, która takich wymogów nie spełnia. Postępowanie w tej sprawie prowadzone jest w ramach nadzoru sprawowanego przez KNF nad K., zgodnie z art. 61 ust. 2 ww. ustawy, gdyż ma związek z zapewnieniem stabilności finansowej K., prawidłowości wykorzystania funduszu stabilizacyjnego oraz innych środków deponowanych przez spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe w K. oraz zgodności działalności K. z obowiązującymi przepisami. Organ zauważył przy tym, że wniosek o to dopuszczenie do ww. postępowania został złożony przez skarżącą już po zakończeniu przez KNF postępowania wyjaśniającego i uznaniu, że zebrany materiał umożliwia wydanie rozstrzygnięcia sprawy. Okoliczność wystąpienia z takim wnioskiem dopiero na tym etapie postępowania, tj. przed jego zakończeniem, może w praktyce oznaczać, że rzeczywistą intencją wniosku może być przedłużenie postępowania i odroczenie jego zakończenia, co godzi w realizację podstawowego celu postępowania administracyjnego, w związku z czym za uzasadnioną należało uznać argumentację organu w tym względzie. Z powyższych względów, zdaniem Sądu, organ prawidłowo uznał, że brak jest podstaw do stwierdzenia, że udział skarżącej w toczącym się przed KNF postępowaniu w sprawie zatwierdzenia prezesa zarządu K. jest uzasadniony celami statutowymi organizacji społecznej, a tym samym nie został spełniony jeden z podstawowych warunków wynikających z art. 31 § 1 k.p.a., konieczny do dopuszczenia skarżącej jako organizacji społecznej do udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym. W ocenie Sądu, skarżąca nie wykazała także istnienia po jej stronie interesu społecznego w dążeniu do przystąpienia do przedmiotowego postępowania. Skarżąca wskazując bowiem na interes społeczny podniosła, że działa na rzecz zrzeszonych w S. w G. członków. Wśród nich są także członkowie skarżącej, czyli N. w G., w związku z czym stwierdzić trzeba, iż skarżąca realizuje przede wszystkim ochronę subiektywnie postrzeganego interesu własnych członków. Działania takiego w ocenie Sądu nie można zaś traktować, jak działania podejmowanego w obiektywnym interesie społecznym. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło