VI SA/Wa 3199/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek Sędziowie Sędzia WSA Urszula Wilk Asesor WSA Anna Fyda-Kawula (spr.) Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Dzięcioł po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2025 r. sprawy ze skargi S. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2024 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego zaskarżoną decyzją z [...] lipca 2024 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej: k.p.a.), art. 64 ust. 1 i 2, art. 64d, art. 140aa ust. 1 i ust. 3 pkt 1 i art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. b) ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1047 ze zm.) oraz § 3 ust. 1 pkt 2 i § 5 ust. 1 pkt 3 lit. b) rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 502), po ponownym rozpatrzeniu sprawy w wyniku odwołania S. Sp. z o.o. z siedzibą w K. (Skarżąca), utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] czerwca 2022 r. nr [...] o nałożeniu na Skarżącą kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu 4 maja 2022 r. w Gliwicach na drodze krajowej nr 88 zatrzymano do kontroli 5-osiowy pojazd członowy składający się z 2-osiowego ciągnika samochodowego marki [...] nr rej. [...] i 3-osiowej naczepy marki [...] nr rej. [...]. Pojazdem członowym kierował V. P., który wykonywał przejazd drogowy z ładunkiem 2 kręgów blachy (ładunek podzielny) w imieniu Skarżącej. Przebieg kontroli utrwalono protokołem nr [...] z [...] maja 2022 r. Podmiot wykonujący przejazd nie posiadał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. W wyniku pomiarów kontrolowanego zespołu pojazdów, stwierdzono następujące naruszenie dopuszczalnej normy: - nacisk na grupie osi składającej się z trzech osi nienapędowych 26,9 t (bez odjęcia 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - przekroczenie 2,9 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 12,08 %); - rzeczywista masa całkowita pojazdu członowego 41,3 t (bez odjęcia 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - przekroczenie o 1,3 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 3,25 %). [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego ww. decyzją z [...] czerwca 2022 r. nałożył na Skarżącą karę pieniężną w wysokości 10.000 zł. Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii V, gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20%. W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżąca wskazała na brak wpływu na sposób ładowania i rozmieszczenia ładunku, brak możliwości sprawdzenia przez przewoźnika nacisku na pojedynczą oś napędową, przedstawienie przez organ do podpisu kierowcy oświadczenia w języku polskim, który nie jest językiem w pełni zrozumiałym dla kierowcy. W uzasadnieniu powołanej na wstępie zaskarżonej decyzji Główny Inspektor Transportu Drogowego przytoczył treść przepisów stanowiących podstawę rozstrzygnięcia i stwierdził, że miejsce kontroli legitymowało się protokołem z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów z dnia 17 marca 2020 r. Do pomiarów nacisków osi, rzeczywistej masy całkowitej użyto przenośnych wag do pomiarów statycznych typu [...] o nr [...] i [...]. Wagi te legitymowały się świadectwami legalizacji ponownej wydanymi przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w P. z dnia [...] września 2021 r., z datą ważności do dnia 9 października 2023 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego podkreślił, że w ustalonym stanie faktycznym karę pieniężną należy nałożyć jak za brak zezwolenia kategorii V, które stosownie do załącznika nr 1 do ustawy – Prawo o ruchu drogowym jest wydawane na przejazd pojazdu wyznaczoną trasą wskazaną w zezwoleniu: o wymiarach oraz rzeczywistej masie całkowitej większych od wymienionych w kategoriach I-IV, o naciskach osi przekraczających wielkości dopuszczalne. Stosownie zaś do treści art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. b) tej ustawy, karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1, ustala się za brak zezwolenia kategorii V w wysokości 10000 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20%, jak to miało miejsce w tej sprawie. W ocenie Głównego Inspektora Transportu Drogowego, procedura ważenia kontrolowanego zespołu pojazdów przebiegała prawidłowo, za pomocą zalegalizowanych urządzeń i w miejscu do tego przeznaczonym. Organ podkreślił, że czynnością za którą odpowiada podmiot wykonujący przejazd jest przejazd. Zatem to z tymi czynnościami należy wiązać przesłanki wyłączające odpowiedzialność podmiotu wykonującego przejazd określone w art. 140aa ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Odpowiedzialność podmiotu wykonującego przejazd może być konsekwencją niewłaściwego załadowania towaru, ale nie jest to okoliczność istotna dla wyłączenia jego odpowiedzialności z uwagi na to że, odpowiada on za przejazd już załadowanego pojazdu, a więc zawsze może "przerwać" łańcuch błędnych decyzji np. załadunkowych, za które ponosiłyby odpowiedzialność podmioty wykonujące inne czynności związane z przewozem drogowym. Główny Inspektor Transportu Drogowego podkreślił, że kierowca podpisał protokół kontroli, a zatem nie miał wątpliwości, co do kontroli, co do zapoznania z treścią oświadczenia kierującego pojazdem, objaśnieniami, treścią zawartą w protokole kontroli. Trudno wymagać, aby organ przedstawiał kontrolowanemu kierowcy na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej oświadczenie w języku kraju narodowości kontrolowanego kierowcy. Językiem urzędowym na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej jest bowiem język polski. Przedsiębiorca (podmiot wykonujący przejazd) ma swobodę w zakresie doboru pracowników, w tym kierowcy, którym w wykonywaniu działalności się posługuje. Strona w toku postępowania przed Organem I instancji pismem z dnia 23 maja 2022 r. złożyła wyjaśnienia, które nie stanowią dowodów świadczących, że dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem i nie miała wpływu na powstanie naruszenia. Nie są takimi dowodami też okoliczności powołane w odwołaniu. Ponadto, w sprawie tej dopuszczalna ładowność kontrolowanego pojazdu członowego wynosiła 23892 kg, a z treści dokumentu przewozowego CMR z 5 kwietnia 2022 r. wynika, iż deklarowana waga ładunku wynosiła 25550 kg, a zatem więcej niż dopuszczalna ładowność pojazdu członowego. Okoliczność ta ma wpływ na przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej i nacisków osi. Skarżąca posiadała więc informację, że przekroczona jest ładowność pojazdu członowego, a pomimo tego zdecydowała się wykonać przejazd drogowy, co świadczy, że miała wpływ oraz godziła się na powstanie naruszeń ujawnionych podczas kontroli. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca zaskarżyła powyższą decyzję i wniosła o uchylenie wydanych w sprawie decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji Skarżąca zarzuciła naruszenie: 1) art. 140aa ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez nie wykazanie w sposób należyty wystąpienia przekroczeń w zakresie parametrów technicznych oraz użycia adekwatnych przyrządów i urządzeń pomiarowych; 2) art. 140aa ust. 3 i 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez nie uwzględnienie dochowania przez Spółkę należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz brak wpływu na powstanie naruszenia oraz nie uwzględnienie nałożenia kary za to samo zdarzenie w oparciu o przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz jednocześnie w oparciu o przepisy ustawy o transporcie drogowym. W uzasadnieniu skargi Skarżąca przedstawiła argumentację na poparcie podniesionych w niej zarzutów. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna i nie zasługuje na uwzględnienie. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji rozstrzygając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (...). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dokonał kontroli zaskarżonej decyzji na podstawie powołanego kryterium i stwierdził, że decyzja ta jest zgodna z prawem z następujących powodów. Rozpoznawana sprawa dotyczy odpowiedzialności podmiotu wykonującego przejazd pojazdem nienormatywnym, którym przewożony był ładunek podzielny w postaci 2 kręgów blachy. Zgodnie z definicją pojazdu nienormatywnego zawartą w art. 2 pkt 35a ustawy Prawo o ruchu drogowym jest to pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku, wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. Zgodnie z treścią art. 64 ust. 1 pkt 1) ustawy Prawo o ruchu drogowym, ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ, a w przypadku pojazdu nienormatywnego należącego do Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej pod warunkiem uzyskania zezwolenia wojskowego na przejazd drogowy, wydawanego przez właściwy organ wojskowy. Zgodnie zaś z treścią art. 64 ust. 2 powołanej ustawy zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwolenia kategorii I. Z przytoczonych przepisów wynika zakaz umieszczania ładunku podzielnego na pojazdach nienormatywnych za wyjątkiem pojazdów poruszających się na podstawie zezwoleń kategorii I. W pozostałych przypadkach podmiot wykonujący przejazd ma obowiązek zmniejszenia ilości przewożonego ładunku, co jest możliwe z uwagi na jego podzielność. Stosownie do treści art. 2 pkt 35 lit. b) ustawy Prawo o ruchu drogowym ładunek niepodzielny, to taki ładunek, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody nie może być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków. A contrario, ładunek podzielny może zostać podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków. Odpowiedzialność podmiotu wykonującego przejazd wynika z art. 140aa ust. 3 pkt 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, zgodnie z którym karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na podmiot wykonujący przejazd. Jak wynika natomiast z art. 140aa ust. 1 powołanej ustawy, za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. W sprawie tej kara pieniężna została wymierzona Skarżącej za przejazd nienormatywnym pojazdem członowym, składającym się z ciągnika samochodowego marki [...] wraz z naczepą marki [...], co do którego w trakcie kontroli drogowej stwierdzono naruszenie dopuszczalnej normy: nacisku na grupie osi składającej się z trzech osi nienapędowych 26,9 t (bez odjęcia 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - przekroczenie o 2,9 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości wynoszącej 24 t o 12,08 %) oraz rzeczywistej masy całkowitej pojazdu członowego 41,3 t (bez odjęcia 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - przekroczenie o 1,3 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości wynoszącej 40 t o 3,25 %). Stosownie bowiem do treści § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, dopuszczalna masa całkowita pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 2-20, nie może przekraczać w przypadku zespołu pojazdów, złożonego z pojazdów mających łącznie co najmniej 5 osi, w którym pojazdem ciągnącym jest pojazd samochodowy - 40 ton (...). Z kolei zgodnie z treścią § 5 ust. 1 pkt 3 lit. b) ww. rozporządzenia, dopuszczalny nacisk osi nie może przekraczać w przypadku grupy osi składającej się z trzech osi nienapędowych pojazdów silnikowych, przyczep i naczep, przy odległości (d) między osiami składowymi większej niż 1,30 m i nie większej niż 1,40 m (1,30 < d < 1,40) - 24 tony. W konsekwencji naruszenia zakazu przewozu pojazdem nienormatywnym ładunku podzielnego, określonego w art. 64 ust. 2 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, zgodnie z treścią art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. b) tej ustawy, karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1, ustala się w wysokości za brak zezwolenia kategorii V w wysokości 10.000 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20%, jak to miało miejsce w tej sprawie. W rozpoznawanej sprawie prawidłowo więc nałożono na Skarżącą karę pieniężną za dokonany przejazd nienormatywnym zespołem pojazdów w wysokości 10.000 zł Prawidłowo też Organy nie stwierdziły w tej sprawie podstaw do zastosowania art. 140aa ust. 4 pkt 1 lit. a) i lit. b) ustawy Prawo o ruchu drogowym, zgodnie z którym nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1 i ust. 1a pkt 1, wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w takiej sprawie umarza się, gdy okoliczności sprawy i dowody wskazują, że ten podmiot, dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem i nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Jak zasadnie przyjęły Organy, uwolnienie się przewoźnika od kary za przejazd pojazdem nienormatywnym może mieć miejsce tylko wówczas, gdy w postępowaniu administracyjnym zostanie wykazane istnienie okoliczności wskazujących na dochowanie przez niego należytej staranności przy wykonywaniu czynności związanych z przejazdem. Zgodnie z poglądem utrwalonym w orzecznictwie, to na podmiocie wykonującym przejazd spoczywa obowiązek wykazania, że naruszenie będące podstawą nałożenia kary, powstało w wyniku niezależnych od niego okoliczności, na powstanie których nie miał wpływu, a także, że podjął wszelkie niezbędne działania, bądź środki, zmierzające do wykonania przewozu zgodnie z przepisami prawa i wynikającymi z nich wymogami. To przewoźnik podejmuje się transportu, a tym samym może i powinien go rozpocząć dopiero po upewnieniu się, czy przewożony ładunek nie powoduje naruszenia obowiązujących przepisów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego 7 marca 2017 r., sygn. akt II GSK 1481/15). Organy prawidłowo przyjęły w okolicznościach tej sprawy, że Skarżąca w toku postępowania nie wykazała takich okoliczności, lub dowodów, z których wynikałoby, że rzeczywiście dołożyła wszelkiej staranności, wymaganej od podmiotu profesjonalnie zajmującego się przewozem drogowym, aby do stwierdzonego naruszenia nie doszło, jak również, że nie miała wpływu na powstanie stwierdzonego naruszenia. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze Sąd zauważa, że istota odpowiedzialności załadowcy sprowadza się do czynności załadunkowych i ich wpływu na nienormatywność pojazdu, z uwzględnieniem charakteru wpływu lub godzenia się na wykonywanie przejazdu bez zezwolenia. Z kolei czynnością, za którą odpowiada podmiot wykonujący przejazd jest przewóz. Odpowiedzialność przewoźnika może być konsekwencją niewłaściwego załadowania towaru, ale nie jest to okoliczność istotna dla wyłączenia jego odpowiedzialności z uwagi na to, że odpowiada on za przejazd już załadowanego pojazdu, a więc zawsze może "przerwać" łańcuch błędnych decyzji, np. załadunkowych, za które ponosi odpowiedzialność podmiot wykonujący czynności ładunkowe, co trafnie podkreślił Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wymienione podmioty ponoszą bowiem odpowiedzialność na innych podstawach: przewoźnik (podmiot wykonujący przejazd) ponosi odpowiedzialność za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, a załadowca ponosi odpowiedzialność za wpływ lub godzenie się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu (por. wyrok NSA z 15 września 2011 r., sygn. akt II GSK 764/10). W tym sensie przewoźnik nie może wyłączyć swojej odpowiedzialności przez przeniesienie konsekwencji wykonania przejazdu pojazdem nienormatywnym na załadowcę i odwrotnie - załadowca nie może wyłączyć swojej odpowiedzialności tylko dlatego, że przewoźnik zdecydował się na przejazd pojazdem niewłaściwie załadowanym. Niezasadny jest też zarzut skargi podwójnego ukarania Skarżącej za to samo naruszenie. Wymierzenie Skarżącej kar pieniężnych na podstawie dwóch różnych ustaw za różne czyny: przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu – na podstawie ustawy o transporcie drogowym oraz przejazd pojazdem nienormatywnym po drogach publicznych bez odpowiedniego zezwolenia – na podstawie przepisów ustawy – Prawo o ruchu drogowym nie narusza zasady ne bis in idem, ani zasady proporcjonalności wywodzonej z art. 2 Konstytucji RP. Każde ze stwierdzonych naruszeń stanowi odrębny delikt administracyjny i każde naruszenie podlega osobnej karze na podstawie przepisów dwóch różnych ustaw, które realizują różne cele (vide wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2021 r.: sygn. akt II GSK 248/21 i sygn. akt. II GSK 717/21). W rozpoznawanej sprawie naruszenie przepisów przez Skarżącą dotyczyło wyżej powołanych regulacji ustawy Prawo o ruchu drogowym, nie zaś ustawy o transporcie drogowym, dlatego wbrew zarzutowi skargi w sprawie nie miał zastosowania 2-letni termin przedawnienia określony w art. 92c ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym. W ocenie Sądu, w sposób jasny i przekonujący, zgodnie z wymogiem wynikającym z art. 107 § 3 k.p.a., wyjaśnione zostały motywy podjęcia wydanych decyzji, zaś przytoczona w tym zakresie argumentacja potwierdza podjęte rozstrzygnięcia. Organy obu instancji nie naruszyły również innych przepisów postępowania administracyjnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy. Wypełniły obowiązek wynikający z art. 7 i art. 77 k.p.a. Zgromadziły bowiem w sprawie dowody konieczne do prawidłowego jej rozstrzygnięcia i prawidłowo je oceniły. Skarżąca nie tylko nie przedstawiła jakichkolwiek dowodów na weryfikację rzeczywistych parametrów wagowych kontrolowanego zespołu pojazdów przed wyjazdem na drogę publiczną, ale nawet nie twierdzi, że takowej dokonała. Tymczasem - jak Organ wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji - dopuszczalna ładowność kontrolowanego pojazdu członowego wynosiła 23892 kg, a z treści dokumentu przewozowego CMR z 5 kwietnia 2022 r. wynika, iż deklarowana waga ładunku wynosiła 25550 kg, a zatem więcej niż dopuszczalna ładowność pojazdu członowego. Kierujący kontrolowanym pojazdem, mimo przekroczenia dopuszczalnych norm, zdecydował się na realizację zadania przewozowego. Podejmując się wykonania zadania przewozowego mimo wiedzy, że zespół pojazdów jest nienormatywny, przedsiębiorca w pełni świadomie naraża się na odpowiedzialność z tego tytułu. Ze wskazanych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że wydane w tej sprawie decyzje są zgodne z prawem i dlatego oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.