VI SA/Wa 32/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.) Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Protokolant ref. staż. Piotr Niewiński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi I. D. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia Nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach [...] marca 2014 r. z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego postanawia: 1. umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne; 2. zwrócić kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem uiszczonego wpisu. Komisja Egzaminacyjna II Stopnia nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach [...] marca 2014 r. (zwana dalej "Komisją II Stopnia") - działając w oparciu o art. 368 ust. 1, ust. 9 i ust. 12 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (j.t. Dz. U. z 2014 r. poz. 637 ze zm.; dalej "urp.") w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (j.t. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.; dalej "Kpa.") - uchwałą z dnia [...] października 2014 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania I. D. (dalej "zdająca", "skarżąca") od uchwały nr [...] z dnia [...] maja 2014 r. Komisji Egzaminacyjnej nr [...] do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego z siedzibą w K. (dalej "Komisja Egzaminacyjna"), utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę. Jak wynika z akt sprawy, Komisja Egzaminacyjna uchwałą nr [...] z dnia [...] maja 2014 r. stwierdziła, że skarżąca uzyskała negatywny wynik egzaminu radcowskiego. Komisja Egzaminacyjna wskazała, że zdająca z zadania z zakresu prawa karnego uzyskał ocenę dobrą, z zadania z zakresu prawa cywilnego ocenę niedostateczną, z zadania z zakresu prawa gospodarczego ocenę dostateczną, zaś z zadania z zakresu prawa administracyjnego ocenę dostateczną. Wobec powyższego podano, że zgodnie z treścią art. 366 ust. 1 urp. skutkowało to negatywnym wynikiem egzaminu. Komisja Egzaminacyjna wyjaśniła, że w myśl tego przepisu wynik pozytywny otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu otrzymał ocenę pozytywną. Skarżąca wniosła odwołanie od ww. uchwały, zarzucając jej naruszenie art. 365 ust. 2 w związku z art. 364 urp., poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że praca zasługuje na ocenę pozytywną tylko wówczas, gdy w sposób prawidłowy wypełnia wszystkie kryteria wskazane w tych przepisach i jest zgodna z wytycznymi, zawartymi w opisie istotnych zagadnień oraz poprzez stosowanie niejednolitych kryteriów oceny przez egzaminatorów oraz nieprecyzyjne sformułowanie kazusu. Zarzuciła też naruszenie przepisów postępowania, mających, jej zdaniem, istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 8, art. 77 oraz art. 80 Kpa., poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i nieustosunkowanie się do podniesionego w apelacji zarzutu ewentualnego zmierzającego do zmniejszenia kwoty zasądzonego odszkodowania. W uzasadnieniu odwołania skarżąca podniosła, że stosownie do treści przepisu art. 365 ust. 2 urp., nie było koniecznym spełnienie przez pracę sporządzaną w trakcie egzaminu wszystkich kryteriów wymienionych w tym przepisie, by praca otrzymała ocenę pozytywną. Zdaniem skarżącej, ocena sporządzona przez jednego z egzaminatorów, która przybrała formę ankiety, nie zawierała żadnych wniosków uzasadniających, dlaczego praca oceniona została na ocenę negatywną. Wobec tak sformułowanych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie uchwały Komisji Egzaminacyjnej oraz podjęcie przez Komisję II Stopnia uchwały ustalającej, że skarżąca otrzymała pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego w 2014 r. Jak wskazano na wstępie, Komisja II Stopnia utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę. Komisja II Stopnia dokonała analizy obowiązującego stanu prawnego i stwierdziła, że z punktu widzenia zakresu orzekania szczegółowe ustosunkowanie się Komisji II Stopnia winno obejmować te zarzuty i argumenty, które zostały zawarte w odwołaniu zdającej, ale ocena i rozstrzygnięcie co do zaskarżonej uchwały musi wiązać się z całościową oceną zasadności części egzaminu zakwestionowanych w odwołaniu, zgodnie z zasadą dwukrotnego rozpoznania sprawy. W ocenie Komisji II Stopnia, treść odwołania w sposób bezsporny dowodzi zaskarżenia oceny z zadania z prawa cywilnego i w tym zakresie koniecznym jest odniesienie się do podniesionych zarzutów, także przez pryzmat argumentów zawartych w uzasadnieniu odwołania. Jak wskazała Komisja II Stopnia, egzaminatorzy niejednolicie ocenili opracowane przez zdającą rozwiązanie z prawa cywilnego, w kontekście przesłanek przewidzianych przez art. 365 ust. 2 urp. Komisja II Stopnia przypomniała, że pierwszy z egzaminatorów ocenił pracę na ocenę dostateczną. Uznał, że apelacja spełnia wymogi formalne. Za nietrafne uznał egzaminator zarzuty naruszenia art. 169 § 2 k.c. bowiem, w jego ocenie, zgromadzony materiał dowodowy uzasadniał przyjęcie, że doszło do nabycia przez powoda własności pojazdu z dniem 9 stycznia 2011 r. Podkreślił jednak, że zarzut ten jest logiczny i obszernie argumentowany. Trafnie, zdaniem tego egzaminatora, zdająca postawiła zarzut naruszenia art. 233 k.p.c., jednakże w apelacji zarzut ten nie został uzasadniony. Egzaminator zauważył, że zdająca nie dostrzegła istotnych zagadnień pojawiających się w zadaniu, w tym - kwestii ustalenia momentu objęcia pojazdu w posiadanie przez pozwanego, co było istotne dla wysokości wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z pojazdu oraz kwestii wymagalności dochodzonego roszczenia, a w konsekwencji żądania odsetkowego. Nie podniosła również zdająca zarzutu naruszenia art. 98 k.p.c. Z kolei drugi z egzaminatorów ocenił pracę na ocenę niedostateczną. Uznał, że apelacja spełnia wymogi formalne. Zdająca jednak błędnie określiła wartość przedmiotu sporu na kwotę 79.800 złotych, zamiast na 29.127,45 złotych. Za nieprawidłowe egzaminator uznał podniesienie zarzutu naruszenia przepisu art. 169 § 2 k.c. Dostrzegł również brak zarzutów naruszenia art. 475 § 2 k.c., art. 481 k.c. w zw. z art. 455 k.c. oraz art. 98 i art. 100 k.p.c. Zauważył również, że zdająca nie dostrzegła, że pozwany mógł posiadać pojazd od 22 grudnia 2011 r., nie zakwestionowała wysokości zasądzonego odszkodowania, jak również daty, od której obliczone zostały odsetki. Komisja II Stopnia dokonując ponownej oceny pracy zdającej z zakresu prawa cywilnego nie podzieliła zarzutów sformułowanych w odwołaniu. Jednocześnie przyznała rację zdającej, że w stanie faktycznym sprawy było kilka możliwych do przyjęcia i akceptacji koncepcji rozwiązania zadania z prawa cywilnego. Komisja II Stopnia zgodziła się również ze stwierdzeniem, że błędnym było przejęcie, zgodnie z którym sporządzona praca zasługuje na ocenę pozytywną jedynie wówczas, gdy jest w całości zgodna z wytycznymi. Komisja II Stopnia zwróciła uwagę, że wytyczne te nie mają waloru kryterium ustawowego i mogły być traktowane wyłącznie jako pomoc przy ocenie prac. Komisja II Stopnia za prawidłową uznała zarówno koncepcję zawartą w opisie istotnych zagadnień, jak i koncepcję podważenia nabycia przez powoda prawa własności pojazdu, wobec niewyczerpania przesłanek art. 169 k.c. Stwierdziła jednocześnie, że sporządzając apelację w oparciu o zarzut nienabycia przez powoda prawa własności pojazdu, wobec braku dobrej wiary po jego stronie, należało przeprowadzić w tym zakresie logiczny wywód, wykazując, że sąd a quo wywiódł z materiału procesowego wnioski sprzeczne z zasadami logiki lub doświadczenia życiowego, względnie pominął w swojej ocenie istotne dla rozstrzygnięcia wnioski wynikające z konkretnych dowodów. W ocenie Komisji II Stopnia, nie jest wystarczającym przedstawienie przez stronę skarżącą własnej oceny dowodów i wyrażenie dezaprobaty dla oceny prezentowanej przez sąd pierwszej instancji, do czego ograniczyła się zdająca w ocenianej pracy egzaminacyjnej. Komisja II Stopnia wyjaśniła, że postawienie i sformułowanie przez zdającą zarzutu naruszenia art. 169 k.c., poprzez dokonanie błędnej jego wykładni i w konsekwencji błędnego zastosowania wskazuje na brak umiejętności po stronie skarżącej prawidłowego formułowania zarzutów apelacyjnych. Podkreśliła, że nie jest możliwe naruszenie prawa materialnego jednocześnie przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, ponieważ są to dwie różne postacie naruszenia i każda z nich wymaga odrębnego wykazania. Jak wskazała Komisja II Stopnia, zdająca stawiając zarzut naruszenia przepisu prawa materialnego w postaci art. 169 k.c. nie powiązała go z zarzutem procesowym. Komisja II Stopnia wskazała, że w pracy zdającej, zarzut naruszenia art. 233 k.p.c. pojawił się w treści zarzutów apelacji, ale sama zdająca zastrzegła, że stawiany jest on wyłącznie w związku z wnioskiem ewentualnym, a zatem wnioskiem o zmianę wyroku i zasądzenie kwoty 40.100 złotych. Stawiając zarzut ewentualny zdająca prawidłowo wskazała, że wartość pojazdu powinna być oszacowana na dzień 22 lutego 2012 r. Brak jednak uzasadnienia tego zarzutu, uniemożliwia ocenę prawidłowości wnioskowania zdającej w tym zakresie, a w konsekwencji - jakiekolwiek ustosunkowanie się do tego zarzutu. Zdająca nie dostrzegła szeregu istotnych uchybień Sądu, które miały wpływ na wysokość kwoty zasądzonej od reprezentowanej strony, w tym zasądzenie wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z pojazdu w okresie, w którym pozwany nie posiadał pojazdu, bowiem znajdował się on w dyspozycji prokuratury, czy także błędnie zasądzonych odsetek. Zdająca nie postawiła również zarzutu naruszenia przepisów art. 98 i art. 100 k.p.c., poprzez zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda całości kosztów procesu, w sytuacji, gdy powództwo zostało uwzględnione jedynie w części. Komisja II Stopnia dodała jednocześnie, że formułując wnioski, zdająca prawidłowo zażądała zmiany orzeczenia w zakresie kosztów, z uwzględnieniem zasady odpowiedzialności za wynik sprawy. W konkluzji Komisja II Stopnia stwierdziła, że praca egzaminacyjna skarżącej z zakresu prawa cywilnego spełnia warunki formalne zarówno pisma procesowego, jak i apelacji, zdająca prawidłowo przywołała przepisy art. 169 k.c. i art. 233 k.p.c. ale nie potrafiła ich prawidłowo zastosować i zinterpretować, w pracy, poprzez brak szeregu zarzutów, które mogłyby doprowadzić do zmiany wyroku na korzyść strony reprezentowanej przez zdającą, nie został uwzględniony interes reprezentowanej strony, która narażona została na szkodę. Co do języka, stylu i staranność pracy w warunkach egzaminacyjnych Komisja II Stopnia określiła je jako poprawne. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca zarzuciła wydanej uchwale naruszenie prawa materialnego, tj. art. 365 ust. 2 urp. w związku z art. 364, poprzez ich błędną wykładnię, a mianowicie przyjęcie, że praca egzaminacyjna, aby mogła zostać oceniona pozytywnie musi wypełniać wszystkie kryteria wymienione w tych przepisach, stwierdzenie negatywnego wyniku egzaminu radcowskiego w sytuacji, w której rozwiązania zadań z części od drugiej do czwartej, a w szczególności z drugiej, zachowywały wymagania formalne, zawierały właściwie zastosowane przepisy prawa i wskazywały na umiejętność ich interpretacji, zaś zaproponowany przez skarżącą sposób rozstrzygnięcia problemu był poprawny i uwzględniał interes reprezentowanej strony. Skarżąca postawiła też zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 77 § 1 Kpa. w zw. z art. 140 Kpa. i art. 368 ust. 12 urp., poprzez brak wnikliwego rozpatrzenia całości materiału dowodowego i niewzięcie pod uwagę przy ocenie pracy z zakresu prawa cywilnego wszystkich pozytywnych aspektów pracy skarżącej, mimo braku jakichkolwiek przepisów prawa, wskazujących kryteria oceny, które stałyby na przeszkodzie ustaleniu oceny pozytywnej, w wyniku czego nie uwzględniono słusznego interesu obywatela, o którym mowa w przepisie art. 7 Kpa., a w tym wypadku interesu skarżącej, polegającego na ustaleniu pozytywnego wyniku z egzaminu radcowskiego, a tym samym, umożliwieniu jak najszybszego rozpoczęcia wykonywania zawodu zaufania publicznego, a to, niewzięcie pod uwagę: - sporządzenia apelacji, a nie opinii prawnej o braku podstaw do jej wniesienia - decyzja w powyższej kwestii stanowiła pierwsze zadanie egzaminacyjne; - umiejętności posługiwania się orzecznictwem; - prawidłowo sformułowanych wniosków - w odniesieniu do postawionych zarzutów i zgodnie z interesem reprezentowanej strony; - pozytywnych uwag dotyczących języka, stylu i staranności pracy skarżącej; - że w apelacji skarżąca trafnie powołała zarzut naruszenia art. 233 k.p.c. i prawidłowo dostrzegła, że wartość pojazdu winna być oszacowana na dzień 22 lutego 2012 r. Wobec powyżej postawionych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej uchwały Komisji II Stopnia, utrzymującej w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej, rozważenie możliwości uchylenia również uchwały z dnia [...] maja 2014 r., zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W ocenie skarżącej, praca egzaminacyjna może zostać oceniona pozytywnie także wtedy, gdy nie w pełni odpowiada kryteriom wymienionym w art. 365 ust. 2 urp. Stwierdziła w związku z tym, że Komisja II Stopnia odmawiając przyznania pracy z zakresu prawa cywilnego oceny pozytywnej z tej przyczyny, że w ocenie Komisji praca nie spełnia łącznie wszystkich kryteriów określonych ww. przepisem, dopuściła się naruszenia art. 365 ust. 2 urp. w związku z art. 364 urp. Naruszenie to, w ocenie skarżącej, miało niewątpliwie wpływ na wynik sprawy, gdyż pozytywnie mogła zostać oceniona jej praca, nawet jeśli w ocenie Komisji zawierała pewne mankamenty. Zdaniem skarżącej, Komisja II Stopnia miała obowiązek wszechstronnego zbadania i rozważenia wpływu takich mankamentów na ocenę pracy, czego jednak zaniechała koncentrując się wyłącznie na ustaleniu, czy wszystkie ustawowe kryteria zostały spełnione. Skarżąca stwierdziła, że w zadaniu egzaminacyjnym z prawa cywilnego przedstawiła obszerną i logiczną argumentację zarzutu naruszenia art. 169 k.c., co znajduje potwierdzenie w recenzji sporządzonej przez egzaminatora SSO B. K. i argumentację tę odniosła do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Ponadto, argumentując podniesiony zarzut, odwołała się szeroko do poglądów zaaprobowanych w orzecznictwie, w tym również orzecznictwie Sądu Najwyższego. Na poparcie swojej argumentacji wskazała w apelacji na Uchwałę Składu 7 Sędziów SN III CZP 12/92, wyrok SN I CR 261/84, w której przyjęto, że nabywca samochodu używanego, powinien stosownie do okoliczności zachować szczególną ostrożność w celu upewnienia się, czy pochodzi z kradzieży. Tymczasem kazusowy powód nie podjął wszystkich środków ostrożności, nie wykonał podstawowych czynności prowadzących do zbadania pochodzenia samochodu a podejmowanych zwykle w przypadku zakupu samochodów używanych. Powód nie sprawdził bowiem, jak podała skarżąca, policyjnej listy kradzionych samochodów, nie sprawdził też samodzielnie stanu dowodu osobistego czy tabliczki znamionowej silnika w celu ustalenia, czy samochód nie pochodził z kradzieży. Jak podkreśliła skarżąca, w uzasadnieniu apelacji wskazała, że Sąd I instancji nie uwzględnił powyższych okoliczności mimo, że z mocy art. 233 § 1 k.p.c. był obowiązany do wszechstronnego rozważenia całego materiału dowodowego. Skarżąca jako nieprawdziwe uznała stwierdzenie zawarte w zaskarżonej uchwale, że zarzutu naruszenia prawa materialnego nie powiązała z zarzutem procesowym. Nadto skarżąca wyraziła pogląd, że podniesienie w pracy egzaminacyjnej zarzutu naruszenia art. 169 k.c. i art. 233 k.p.c. było wystarczające by doprowadzić do uwzględnienia apelacji na korzyść reprezentowanej strony. Jej zdaniem, brak sformułowania wprost zarzutu naruszenia art. 98 i art. 100 k.p.c. nie ma wpływu na skuteczność apelacji, gdyż, jak sama Komisja II Stopnia wskazała, formułując wnioski apelacyjne prawidłowo zażądano zmiany wyroku w zakresie kosztów, z uwzględnieniem zasady odpowiedzialności za wynik sprawy. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej uchwale i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Pismem z dnia [...] kwietnia 2015 r. skarżąca cofnęła skargę na powyższą uchwałę, wskazując, że w roku 2015 zdała egzamin radcowski. W myśl art. 60 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) skarżący może cofnąć skargę, przy czym cofnięcie skargi wiąże sąd, chyba że zmierza ono do obejścia prawa lub spowodowałoby utrzymanie w mocy aktu lub czynności dotkniętych wadą nieważności. W przedmiotowej sprawie cofnięcie skargi nie wywoła wspomnianych skutków, które powodowałyby nieskuteczność żądania strony. Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w przypadku skutecznego cofnięcia przez skarżącego skargi, sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania. Mając na uwadze powyższe Sąd postanowił umorzyć postępowanie. Uiszczony wpis w pełnej wysokości zwrócono skarżącemu na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.