VI SA/Wa 3247/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Tomasz Sałek po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. P. na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: odmówić przyznania S. P. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. S. P. (dalej też jako skarżący) złożył w niniejszej sprawie na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe zamieszkując w mieszkaniu o powierzchni [...] m2. Na skarżącym ciąży obowiązek alimentacyjny w kwocie 1600 złotych miesięcznie. Skarżący prowadzi działalność gospodarczą w zakresie [...]. Miesięczny dochód z tego tytułu oszacował na kwotę 2200 złotych, przy czym z uwagi na fakt, że rozlicza się w formie karty podatkowej, nie jest możliwe przedłożenie zapisów z księgi przychodów i rozchodów. Łącznie wszystkie koszty, zarówno związane z eksploatacją samochodu (w tym rata leasingowa w kwocie 841 złotych), alimentami i kosztami utrzymania mieszkania skarżący wyliczył na około sześć tysięcy złotych, skutkiem czego, po ich poniesieniu, jak wyjaśnił, występują sytuacje, gdy brakuje mu środków na bieżącą konsumpcję. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 roku poz. 270 z późn. zm., dalej też jako p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W postanowieniu z dnia 6 października 2004 r. (sygn. akt GZ 61/04, GZ 64/04, niepubl.) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Zasadą jest bowiem, iż strona powinna partycypować w kosztach postępowania, w szczególności jeśli posiada stały miesięczny dochód. Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe. Sąd nie kieruje się w tym zakresie zasadami słuszności, lecz bada stan majątkowy i rodzinny wnioskodawcy (p. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lipca 2011 r. sygn. akt I OZ 533/11). Przy ocenie sytuacji finansowej i majątkowej skarżącego, w kontekście potencjalnej możliwości poniesienia wydatku w postaci opłaty sądowej, punktem wyjścia musi być jej wysokość, którą następnie odnieść należy do przedstawionych przez skarżącego źródeł uzyskiwanych dochodów i ich wysokości oraz posiadanego majątku i ponoszonych wydatków. Na aktualnym etapie postępowania koszty sądowe sprowadzają się do konieczności uiszczenia wpisu sądowego, którego wysokość wynosi 100 złotych, stosownie do § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). Z analizy przedstawionych faktów i okoliczności wynika, że sytuacja majątkowa i finansowa wnioskodawcy nie uzasadnia stanowiska, że uiszczenie kosztów sądowych w tej wysokości spowoduje zachwianie sytuacji materialnej i bytowej w taki sposób, iż skarżący nie będzie w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Skarżący uzyskuje stały dochód z działalności gospodarczej, który, jak sam przyznaje, pozwala mu na poniesienie wydatków sięgających miesięcznie 6 000 złotych. Co więcej, wydruki z rachunku bankowego skarżącego wskazują, że saldo na rachunku bankowym w okresie od października 2013 roku do stycznia 2014 roku wynosiło na koniec miesiąca kolejno 12 220 złotych, 8 402 złotych i 9 220 złotych. Skarżący dysponuje zatem środkami pozwalającymi mu na opłacenie kosztów sądowych i nawet uwzględniając wykazane miesięczne wydatki, w przypadku opłacenia kosztów sądowych, skarżący nie znajdzie się w sytuacji, w której nie będzie dysponował środkami na zabezpieczenie bieżących potrzeb życiowych. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (post. NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., OZ 862/04, niepubl.). W tym stanie rzeczy nie można uznać, że skarżący wykazał, iż spełnia warunki wskazane w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., a zatem że obiektywnie brak jest możliwości uzyskania środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało postanowić jak w sentencji.