VI SA/Wa 331/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędzia WSA Artur Kot (spr.) Protokolant ref. staż. Klaudia Kruk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2014 r. sprawy ze skargi S. Sp. z o.o. z siedzibą w B. na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za użytkowanie niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych oddala skargę 1. Decyzją z [...] listopada 2013 r., po rozpatrzeniu odwołania S. Sp. z o. o. z siedzibą w B. (dalej: "skarżąca" lub "Spółka"), Minister Administracji i Cyfryzacji (dalej: "Minister" lub "organ odwoławczy"), utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S. A. (dalej: "organ I instancji" lub "Dyrektor") z [...] sierpnia 2013 r. Przedmiotem tych decyzji było ustalenie Spółce opłaty za używanie niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych w kwocie 7.833 zł. Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy powołał między innymi przepisy art. 5 ust. 1 i 3 w związku z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. Nr 85, poz. 728, ze zm.; dalej: "u.o.a.") oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267; dalej: "K.p.a."). 2. Stan faktyczny. 2.1. W dniu [...] kwietnia 2013 r., na podstawie art. 7 ust. 1 u.o.a. przeprowadzona została przez pracowników organu I instancji kontrola w lokalu użytkowym zajmowanym przez skarżącą w C., w zakresie realizacji obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych. W kontroli udział wzięła A.N. (żona jedynego wspólnika Spółki i współwłaścicielka lokalu zajmowanego przez Spółkę na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej). Kontrolujący ustalili, że w lokalu znajduje się 14 odbiorników telewizyjnych sprawnych do odbioru programów. Weryfikacja tych okoliczności nie była możliwa z powodu pobytu gości hotelowych w pokojach. Z kontroli sporządzono protokół, który bez zastrzeżeń podpisała żona właściciela. Do protokołu załączono także jej oświadczenie o tym, że odbiorniki znajdują się w lokalu (pokojach) od 1 lutego 2013 r. Spółka tego samego dnia, w którym została przeprowadzona kontrola, złożyła wniosek o rejestrację przedmiotowych 14 odbiorników telewizyjnych. 2.2. Decyzją z [...] sierpnia 2013 r., Dyrektor ustalił Spółce opłatę za używanie 14 niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych w kwocie 7.833 zł. Rozstrzygnięcie wydane zostało na podstawie protokołu z przeprowadzonej [...] kwietnia 2013 r. kontroli wykonania obowiązku rejestracji odbiorników RTV oraz złożonego przez świadka oświadczenia. 2.3. W odwołaniu od tej decyzji, wnosząc o umorzenie opłaty, pełnomocnik Spółki wyjaśniła, że w dniu kontroli skarżąca nie posiadała odbiorników RTV w żadnym z pokoi gościnnych. Zainstalowane były 2 odbiorniki TV w strefie restauracji. Organ zaniechał sprawdzenia kompetencji żony właściciela Spółki (współwłaścicielki lokalu), która nie jest udziałowcem lub pracownikiem Spółki i nie była umocowana do czynności związanych z kontrolą. W szczególności do podpisania protokołu z kontroli. Nie rozumiejąc intencji kontrolujących, nieopatrznie wskazała na ilość odbiorników, które Spółka miała dopiero zamiar zainstalować w przedmiotowym lokalu. Odbiorniki te nie zostały dostarczone do obiektu. W dniu kontroli były bowiem składowane w siedzibie Spółki ([...]). Pełnomocnik Spółki potwierdziła używanie dwóch odbiorników TV. Wyjaśniła przy tym, że opóźnienie w ich rejestracji wynikało z zamiaru zgłoszenia kompletu odbiorników w dniu instalacji. 2.4. Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, Minister przedstawił przebieg postępowania w sprawie. Wskazał na przepisy art. 2 ust. 1 – 2 oraz ust. 5 i 6 u.o.a. Wyjaśnił, że w realiach niniejszej sprawy, z uwagi na oświadczenie żony właściciela, która brała udział w kontroli, organ I instancji nie był zobowiązany do przeprowadzania oględzin obiektu hotelowego oraz niezarejestrowanych odbiorników TV. Powołał się na pisemne oświadczenie żony właściciela, złożone w trakcie przeprowadzonej kontroli, które wraz z protokołem z kontroli potwierdzają ustalenia faktyczne dokonane przez kontrolujących. Wystąpiły zatem przesłanki do nałożenia na Spółkę opłaty w świetle powołanych wyżej przepisów u.o.a. Skarżąca nie przedstawiła zaś żadnych dowodów potwierdzających jej stanowisko. Zarzuty odwołania Minister uznał zatem za chybione. Dodał, że nie jest właściwy do rozpatrzenia wniosku o umorzenie ww. opłaty. 3.1. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie w całości, Spółka postawiła zarzuty naruszenia przepisów: - art. 79 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej poprzez niezawiadomienie strony o zamiarze wszczęcia kontroli; - art. 80 ust. 1 i 2 u.o.s.d.g. poprzez dokonanie kontroli bez obecności kontrolowanego lub osoby przez niego upoważnionej, gdy nie wystąpiła żadna z okoliczności przewidzianych w ust. 2 art. 80 u.o.s.d.g., która zezwalałaby na odstępstwo od tego wymogu; - art. 80 ust. 5 u.o.s.d.g. poprzez uznanie żony właściciela nieruchomości, w której znajduje się lokal zajmowany przez skarżącą, za pracownika kontrolowanego, który może być uznany za osobę, o której mowa w art. 97 Kodeksu cywilnego, a także przeprowadzenie w jej obecności czynności kontrolnych, podczas gdy nie była ona nigdy pracownikiem skarżącej i nie została upoważniona do reprezentowania jej praw; - art. 75 § 1 K.p.a. w związku z art. 77 ust. 6 u.o.s.d.g. poprzez uznanie dowodów zgromadzonych w czasie kontroli przeprowadzonej z naruszeniem art. 79 i 80 u.o.s.d.g. za mogące stanowić podstawę do ustaleń faktycznych w toku prowadzonego postępowania administracyjnego; - art. 7, art. 8, art. 12, art. 38 § 2 K.p.a. poprzez brak wnikliwości w rozpoznaniu odwołania skarżącej i utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, mimo że decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania i konieczne było dalsze procedowanie w kierunku wyjaśniania okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia. 3.2. Uzasadniając skargę, Spółka podtrzymała zasadnicze elementy dotychczas prezentowanej argumentacji. W szczególności podkreśliła, że obecna przy kontroli żona właściciela nieruchomości nie była w żaden sposób umocowana do reprezentowania interesów Spółki, a jej oświadczenie nie może stanowić dowodu w sprawie. Działania organów skarżąca oceniła jako dowolne i sprzeczne z obowiązującymi przepisami prawa. W konsekwencji, istotnych dla sprawy ustaleń organy dokonały na podstawie domniemań. 3.3. Odpowiadając na skargę, Minister podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wystąpił o jej oddalenie. Zauważył, że w sprawie, stosownie do treści art. 7 u.o.a., przepisy u.s.d.g. nie znajdują zastosowania, gdyż przeprowadzona kontrola nie dotyczyła działalności gospodarczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga nie zasługuje na uwzględnienie. 4.1. Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji (podatkowe) w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: "u.p.p.s.a."). Dodać należy, że zgodnie z art. 134 § 1 u.p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. 4.2. Na proces stosowania prawa składa się szereg etapów i elementów. I tak, w pierwszej kolejności organ stosujący prawo powinien zidentyfikować odpowiednią normę prawa materialnego, której zastosowanie może wchodzić w rachubę odnośnie rozpatrywanej sprawy. Następnie poprzez dokonanie wykładni tej normy, winien zrekonstruować jej treść i w oparciu o wynikające stąd wnioski, stwierdzić ustalenie, jakich faktów jest konieczne z punktu widzenia zastosowania tej normy. Ustalenie tych faktów winno nastąpić według reguł prawa procesowego, a zwłaszcza tych reguł, które dotyczą postępowania dowodowego. Końcowym etapem jest dokonanie subsumcji, tj. przyporządkowanie ustalonego stanu faktycznego do hipotezy normy prawa materialnego. Rolą Sądu pierwszej instancji jest zaś kontrola prawidłowości tego działania, z uwzględnieniem przepisów art. 134 i art. 145 u.p.p.s.a. 4.3. W rozpoznawanej sprawie organy przyjęły, że Spółka posiadała w lokalu, który zajmowała na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej, 14 odbiorników telewizyjnych niezarejestrowanych w chwili rozpoczęcia kontroli. Uznały za dowód protokół z kontroli oraz pisemne oświadczenie żony jedynego udziałowca skarżącej (współwłaścicielki lokalu), która brała udział w czynnościach kontrolnych. W aktach sprawy znajduje się wniosek Spółki o zarejestrowanie 14 odbiorników telewizyjnych złożony tego samego dnia, w którym została przeprowadzona kontrola. Zdaniem organów, ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego uzasadnia wniosek, że wystąpiły przesłanki do nałożenia na Spółkę opłaty przewidzianej w przepisach art. 5 ust. 3 oraz art. 7 ust. 1 i ust. 6 u.o.a. 4.4. Ramy prawne. Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.o.a. za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Na podstawie art. 5 ust. 1 u.o.a. odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne podlegają, dla celów pobierania opłat abonamentowych za ich używanie, zarejestrowaniu w placówkach pocztowych operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe (Dz. U. Nr 130, poz. 1188 ze zm.). Z treści art. 5 ust. 3 u.o.a. wynika zaś, że w przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego pobiera się opłatę w wysokości stanowiącej trzydziestokrotność miesięcznej opłaty abonamentowej obowiązującej w dniu stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika. Kontrolę wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej prowadzi operator publiczny, o którym mowa w art. 5 ust. 1 (art. 7 ust. 1 u.o.a.). Zgodnie z art. 7 ust. 6 u.o.a., w przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego kierownik jednostki operatora wyznaczonego przeprowadzający kontrolę, wydaje decyzję, w której nakazuje rejestrację odbiornika oraz ustala opłatę za używanie niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego, o której mowa w art. 5 ust. 3. 4.5. Sąd, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, podziela te poglądy prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, w świetle których zdolność do natychmiastowego odbioru programu przez odbiornik telewizyjny jest równoznaczna ze stwierdzeniem, że odbiornik jest używany. Posiadacz odbiornika jest obowiązany do wniesienia opłaty abonamentowej za jego używanie, którą uiszcza się za każdy odbiornik, z wyjątkiem przypadków określonych w art. 2 ust. 5 [wyjątki te nie znajdują zastosowania w niniejszej sprawie – dopisek Sądu]. Obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych został w ustawie z 2005 r. o opłatach abonamentowych powiązany z obowiązkiem rejestracji odbiorników i ta konstrukcja umożliwia określenie kręgu podmiotów zobowiązanych. Powyższa ustawa jest adresowana do wszystkich podmiotów, które posiadają i używają odbiorniki telewizyjne lub radiofoniczne, a obowiązek rejestracji odbiorników, który ma umożliwić zidentyfikowanie zobowiązanych do wnoszenia opłaty abonamentowej, tak samo jak sama opłata, ma charakter powszechny i dotyczy wszystkich obywateli. Kontrola rejestracji odbiorników, nawet użytkowanych w działalności gospodarczej, nie odbywa się w trybie przepisow ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (zob. wyrok NSA z 9 kwietnia 2013 r., II GSK 92/12; wyrok dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, adres: www.cbois.nsa.gov.pl, w skrócie: "CBOSA", a także w bazie Lex nr 1365871). Posiadanie, w rozumieniu ustawy z 2005 r. o opłatach abonamentowych, zostało określone jako stan faktyczny rozpatrywany w oderwaniu od prawa własności, przy czym dla nałożenia stosownych obowiązków na pracodawcę określonych w art. 7 ust. 6 tej ustawy wystarczające jest wykazanie, że odbiornik będący w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu znajduje się w lokalu użytkowym zajmowanym przez jego firmę (zob. wyrok WSA w Warszawie z 11 lutego 2013 r., VI SA/Wa 2240/12; CBOSA oraz baza Lex nr 1312509). 5.1. Zdaniem Sądu, organy trafnie ustaliły, że w czasie kontroli (tj. [...] kwietnia 2013 r.) Spółka posiadała 14 niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych w lokalu przy ulicy [...] w C. Za dowód w sprawie organy zasadnie przyjęły, zgodnie z art. 75 § 1 K.p.a., zarówno protokół z kontroli, jak i oświadczenie złożone przez świadka, który uczestniczył w czynnościach kontrolnych. W realiach niniejszej sprawy uznać bowiem należy za wiarygodne oświadczenie współwłaścicielki lokalu (nieruchomości), w którym została przeprowadzona kontrola, jednocześnie żony jedynego wspólnika skarżącej, w zakresie ilości posiadanych przez Spółkę (14) niezarejestrowanych w czasie kontroli odbiorników telewizyjnych. Podkreślenia wymaga, że z akt sprawy wynika, iż tego samego dnia, w którym została przeprowadzona kontrola, ale po jej zakończeniu, skarżąca wystąpiła z wnioskiem o zarejestrowanie 14 odbiorników telewizyjnych w jej lokalu położonym w C., przy ulicy [...]. Okoliczność ta potwierdza trafność ustaleń faktycznych dokonanych przez organy. W świetle tej okoliczności istotnego wpływu na wynik sprawy nie wywierają uchybienia organu I instancji (kontrolujących), który nie wyjaśnił w sposób należyty, czy świadek posiada stosowne upoważnienie (pełnomocnictwo) do uczestniczenia w kontroli, a także udzielania wyjaśnień w zakresie działalności i majątku Spółki. Zdaniem Sądu, w realiach niniejszej sprawy żonę jedynego wspólnika Spółki, jednocześnie współwłaścicielkę nieruchomości (jak wynika z wyjaśnień skarżącej), która przebywała w lokalu Spółki, dobrowolnie złożyła oświadczenie o posiadaniu przez Spółkę 14 odbiorników telewizyjnych oraz brała udział w czynnościach kontrolnych, należało uznać za świadka w rozumieniu przepisów art. 82 i art. 83 K.p.a. W związku z powyższym, organ I instancji zasadnie zastosował przepisy art. 5 ust. 1 i ust. 3 oraz art. 7 ust. 1 i ust. 6 u.o.a. 5.2. Sąd, w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie, nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Sąd nie dopatrzył się również wystąpienia przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego lub wystąpienia przesłanek pozwalających na stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. Naruszenie przez organy przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. odnośnie jednoznacznej oceny czynności dokonanych z udziałem A.N. oraz częściowo wadliwego uzasadnienia decyzji, nie miało w ocenie Sądu istotnego wpływu na wynik niniejszej sprawy. 6. Zarzuty skargi Sąd uznał za chybione. W rozpoznawanej sprawie nie znajdują zastosowania przepisy ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (zob. powołany wyżej wyrok NSA z 9 kwietnia 2013 r., II GSK 92/12). Za dowody w rozumieniu art. 75 K.p.a. należało uznać zarówno protokół z kontroli, jak i oświadczenie złożone przez A.N. (żonę jedynego wspólnika Spółki i współwłaścicielkę lokalu, w którym przeprowadzona została kontrola), która działała w imieniu własnym wypowiadając się na temat Spółki, a jej oświadczenie dotyczy posiadanej wiedzy (zob. powołany wyżej wyrok WSA w Warszawie z 11 lutego 2013 r., VI SA/Wa 2240/12). W świetle wniosku Spółki o rejestrację 14 odbiorników TV w lokalu, w którym została przeprowadzona kontrola, oświadczenie świadka odpowiadało rzeczywistości. Tym samy uznać należy, że nie zasługują na wiarę oświadczenia pełnomocnika skarżącej dotyczące posiadania w lokalu przy ulicy [...] w C. tylko 2 odbiorników w dniu kontroli. Oświadczenia w tym zakresie są bowiem sprzeczne z wnioskiem Spółki o rejestrację 14 odbiorników telewizyjnych. Nie było konieczne kontynuowanie postępowania, gdyż organy dokonały wystarczających ustaleń faktycznych do rozstrzygnięcia sprawy. 7. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 151 u.p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku, czyli oddalił skargę.