VI SA/Wa 331/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Jacek Fronczyk po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. G. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw rozpatrywania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu komorniczego, powołanej zarządzeniem Ministra Sprawiedliwości nr [...] z dnia [...] stycznia 2014 r., z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu komorniczego postanawia odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wyrokiem z dnia 15 lipca 2015 r. sygn. VI SA/Wa 331/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. G. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw rozpatrywania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu komorniczego, powołanej zarządzeniem Ministra Sprawiedliwości nr [...] z dnia [...] stycznia 2014 r., z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu komorniczego. Pismem z dnia 16 lipca 2015 r. skarżący składając wniosek o sporządzenie uzasadnienia powyższego wyroku, złożył jednocześnie na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia go od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że jest jedynym żywicielem rodziny. Małżonka skarżącego jest zarejestrowana w Urzędzie Pracy w [...] jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Ponadto małżonka skarżącego jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym i wymagającą opieki (choruje na cukrzycę). Skarżący podał, że jego wynagrodzenie w kwocie 2030 zł netto jest jedynym źródłem utrzymania jego i żony, a po opłaceniu rachunków, leków i raty kredytu, na życie pozostaje 700 zł. Jako składniki majątku skarżący wymienił dom o powierzchni 75 m kw. oraz oszczędności w kwocie 300 zł. Dodał, iż jest zadłużony względem gazowni [...] oraz posiada zobowiązania z tytułu umów kredytowych. W wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego, pismem Sądu z dnia 2 grudnia 2015 r., skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedstawienie w terminie 14 dni: a) odpisów zeznań podatkowych skarżącego i jego małżonki za rok 2014, ewentualnie dokumentów potwierdzających wysokość dochodów uzyskanych przez nich w tym okresie (np. zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego), b) zaświadczenia pracodawcy skarżącego o wysokości jego miesięcznego wynagrodzenia za pracę, c) zaświadczenia z właściwego powiatowego urzędu pracy o zarejestrowaniu małżonki skarżącego w ewidencji osób bezrobotnych (ze wskazaniem ewentualnego okresu pobierania zasiłku), d) dokumentów potwierdzających podaną w rubryce 11 formularza wniosku informację o udzielonych skarżącemu kredytach oraz miesięcznych wydatkach związanych z ich spłatą (np. kopie umów o udzieleniu kredytów oraz harmonogramy spłaty rat tych kredytów), e) dokumentów potwierdzających podaną w rubryce 5 formularza wniosku informację o zadłużeniu skarżącego względem gazowni (ze wskazaniem wysokości zadłużenia), f) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez skarżącego oraz jego małżonkę rachunków bankowych (w tym lokat i kont dewizowych) z okresu ostatnich trzech miesięcy, obejmujących wszystkie operacje dokonywane na rachunkach w ww. okresie, g) dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania oraz innych obciążeń (np. opłaty za energię elektryczną, wodę, gaz, telefon; koszty zakupu leków). Powyższe wezwanie skarżący odebrał osobiście w dniu 8 grudnia 2015 r. Skarżący nie wykonał wezwania Sądu. Postanowieniem z dnia 19 stycznia 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 331/15 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący pismem z dnia 1 lutego 2016 r. złożył w terminie sprzeciw od powyższego postanowienia referendarza sądowego. Do sprzeciwu skarżący nie dołączył żadnych dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 2 ustawy ustawą z 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015r. poz. 658) do postępowań w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy zainicjowanych przed dniem 15 sierpnia 2015 r. stosuje się przepis art. 260 p.p.s.a. w brzmieniu sprzed nowelizacji wprowadzonej powołaną ustawą. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast - w myśl art. 245 § 3 p.p.s.a - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. osoba fizyczna może domagać się przyznania pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisu tego wynika, iż na takiej osobie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi – komentarz, wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Wykładnia systemowa prowadzi ponadto do wniosku, że osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe (zob. J. P. Tarno, Prawo..., s. 320). Stosownie do art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, stanowiące przerzucenie kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04, nie publ.) ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie skarżącej. Należy bowiem podkreślić, że rozpoznając wniosek w kontekście przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy bada się całokształt sytuacji życiowej w jakiej znajduje się strona. Wyjaśnić również trzeba, że sytuacja finansowa wnioskodawcy o prawo pomocy jest istotnie uzależniona od sytuacji jego domowników, w tym małżonka, zaś w zakresie, w jakim dochody i obciążenie finansowe osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym współkształtują sytuację finansową wnioskodawcy o prawo pomocy, tj. jego koszty utrzymania i potencjalne dochody, wojewódzkie sądy administracyjne są uprawione na podstawie art. 255 p.p.s.a. do wzywania o dokumenty źródłowe obrazujące sytuację majątkową domowników wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z dnia 4 grudnia 2014 r., sygn. akt II FZ 1738/14, CBOSA). W niniejszej sprawie skarżący będąc wezwany do nadesłania dokumentów, na podstawie których Sąd mógłby ocenić jego rzeczywistą sytuację finansową, nie odpowiedział na wezwanie Sądu. Skarżący nie dołączył także żadnych dokumentów do złożonego sprzeciwu. Tym samym nie można było ocenić, czy skarżący spełnia przesłanki uzasadniające przyznanie mu prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.