VI SA/Wa 3320/14

WyrokWSA w Warszawie2014-12-04

Skład orzekający: Małgorzata Grzelak, Sławomir Kozik, Aneta Lemiesz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w przypadku nieuiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd drogą krajową, kara pieniężna może zostać nałożona na kierującego pojazdem, jeśli brak opłaty wynika z wad systemu poboru opłat lub wadliwie działającego urządzenia ViaBox, a nie z winy kierującego?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, stwierdzając, że organ nie ustalił w sposób niebudzący wątpliwości stanu faktycznego w zakresie uiszczenia lub nieuiszczenia pełnej opłaty za sporny przejazd. Brak opłaty wynikający z błędów po stronie podmiotu odpowiedzialnego za obsługę krajowego systemu poboru opłat lub wadliwego działania urządzenia ViaBox nie powinien stanowić podstawy do nałożenia kary pieniężnej.
Stan faktyczny
Skarżący został ukarany karą pieniężną za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia w pełnej wysokości opłaty elektronicznej. Kontrola wykazała, że urządzenie ViaBox w pojeździe skarżącego nie pobrało opłaty w pełnej wysokości. Skarżący argumentował, że nie był świadomy usterki urządzenia, które wydawało dźwięk sygnalizujący poprawność działania. Organ odwoławczy utrzymał karę w mocy, uznając, że przyczyny nieuiszczenia opłaty nie są istotne dla odpowiedzialności administracyjnej.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego, stwierdził, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu, oraz zasądził od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędzia WSA Aneta Lemiesz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi P. L. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia w pełnej wysokości opłaty elektronicznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2013 r. o nr [...]; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego P. L. kwotę 297 (dwieście dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: "GITD") decyzją z [...] lipca 2013 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2, art. 13k ust. 4 w zw. z art. 13k ust. 2 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 260, dalej: "ustawa o drogach publicznych" lub "udp") oraz załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2011 r., Nr 80, poz. 433 z późn. zm., art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1265, dalej: "ustawa o transporcie drogowym" lub "utd"), po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, złożonego przez P. L. (dalej: "skarżący" lub "strona"), utrzymał w mocy decyzję GITD z [...] stycznia 2013 r., nr [...], o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 1.500 złotych. U podstawie ww. rozstrzygnięcia organu legły następujące ustalenia. W dniu [...] stycznia 2013 r. o godz. [...] skarżący został zatrzymany do kontroli drogowej i sprowadzony z drogi szybkiego ruchu [...] na plac przy siedzibie GDDKiA w [...] (przy trasie [...]). Skarżący poruszał się samochodem ciężarowym marki [...] o nr rej [...], ciągnąc przyczepę ciężarową marki [...] o nr rej [...]. W chwili kontroli pojazd poruszał się po płatnym odcinku drogi szybkiego ruchu [...] na obwodnicy [...] i był wyposażony w urządzenie do elektronicznego poboru opłat o numerze seryjnym [...]. W toku prowadzonej kontroli stwierdzono, że dnia [...] grudnia 2012 o godz. [...] kierowca poruszając się zestawem pojazdów: samochód ciężarowy marki [...] o nr rej [...] wraz z przyczepą o nr rej [...] nie uiścił opłaty w pełnej wysokości za przejazd drogą ekspresową [...] na odcinku węzeł [...] (Węzeł [...]), co zostało potwierdzone zapisem ewidencyjnym ER o numerze [...] z urządzenia kontrolnego (bramownicy) nr [...]. W związku z przeprowadzoną kontrolą skarżący wykonał wydruk z tachografu cyfrowego za dzień [...] grudnia 2012 r. na podstawie którego ustalono, iż to właśnie on prowadził tego dnia ww. zespół pojazdów, w czasie gdy powstały opisane naruszenia. Powyższe ustalenia zostały zawarte w protokole kontroli z [...] stycznia 2013 r., który skarżący podpisał bez uwag. GITD pismem z [...] stycznia 2013 r. zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania w sprawie. Skarżący złożył wyjaśnienie, zgodnie z którymi jest on niedoświadczonym kierowcą i na co dzień jeździ innym pojazdem. Nie był świadomy, że należna opłata nie została uiszczona. Ponadto stwierdził, że nie zdawał sobie sprawy z usterki urządzenia ViaBox, ponieważ wydawało ono na każdej bramownicy pojedynczy dźwięk. GITD nie uwzględnił tej argumentacji i decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 1.500 zł. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z [...] stycznia 2013 r., skarżący wskazał, że nie jest stałym kierowcą tego pojazdu. Nie był świadomy usterki urządzenia do elektronicznego poboru opłat, ponieważ na urządzenie to wydawało na każdej bramce pojedynczy dźwięk, który świadczył o poprawności jego działania. Skarżący jednocześnie powołał się na swoją trudną sytuację materialną. GITD, uzupełniając materiał dowodowy, wystąpił do K. Sp. z o.o. w W. (dalej: "K.") o udzielenie odpowiedzi na postawione w piśmie z dnia [...] marca 2013 r. pytania, w szczególności wezwano do wskazania, czy opłata elektroniczna za sporny przejazd została uiszczona oraz czy umowa zawarta z użytkownikiem urządzenia viaBox przewidywała możliwość uiszczenia opłaty elektronicznej po dokonaniu przejazdu po drogach krajowych lub ich odcinkach, na których pobiera się opłaty. W tym ostatnim zakresie zwrócono się o podanie daty zawarcia umowy na urządzenie [...], bo jak zauważono - użytkownik wskazuje, iż najpierw na ww. viaBox zawarto umowę typu "pre-pay", którą później zamieniono na umowę typu "post-pay". Poproszono o wyjaśnienie wraz ze wskazaniem dat zawarcia umów. Spółka K. poinformowała, że opłata elektroniczna została pobrana dla pojazdu o masie bez przyczepy poniżej 12 ton. Auto zostało zarejestrowane jako pojazd ciężki, masa z przyczepą powyżej 12 ton. Wskazał, że umowa zawarta z użytkownikiem przewidywała możliwość uiszczenia opłaty elektronicznej w trybie z odroczoną płatnością. Pismem z [...] kwietnia 2013 r. GITD zawiadomił stronę o nowym materiale dowodowym i poinformował, że strona przed wydaniem decyzji ma prawo do wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia żądań. GITD po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał zaskarżoną decyzje w mocy. W uzasadnieniu wyjaśnił, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż kierujący pojazdem nieprawidłowo użytkował urządzenie viaBox, tj. nieprawidłowo operował przełącznikiem włączającym pojazd na tryb "z przyczepą". Fakt ten został potwierdzony również w toku kontroli drogowej podczas której ustalono, iż urządzenie sygnalizowało jeden impuls błyskowy koloru zielonego. Poprawnie ustawione urządzenie w tym przypadku powinno sygnalizować jeden sygnał błyskowy koloru zielonego wraz z cyfrą 2. W ocenie GITD zgromadzony materiał dowodowy w sposób pełny odzwierciedla ustalony w rozpatrywanej sprawie stan faktyczny. Z całokształtu materiału dowodowego w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że kontrolowany pojazd samochodowy poruszał się po drogach wymienionych w rozporządzeniu z 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej, natomiast za przejazd nieuiszczono opłaty w pełnej wysokości. Strona postępowania administracyjnego została ustalona prawidłowo, gdyż jest nią osoba która kierowała kontrolowanym pojazdem samochodowym, stosownie do treści art. 13k ust. 1 pkt 1 udp. Organ ponownie rozpoznając sprawę stwierdził, że okoliczności podniesione przez skarżącego nie mogą stanowić podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przewozu z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej w pełnej wymaganej wysokości i wprowadzenia do urządzenia prawidłowych danych o rodzaju pojazdu. Wskazał, że ustawodawca nie przewidział okoliczności pozwalających na odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązków określonych w art. 13k ust. 1 pkt 2 udp w przypadku nieuiszczenia opłaty elektronicznej w pełnej wymaganej wysokości. Zdaniem GITD przyczyny z powodu których opłata nie została uiszczona nie są okolicznościami istotnymi dla rozpoznania sprawy administracyjnej. Kary pieniężne wynikające z naruszenia przepisów ustawy o drogach publicznych są nakładane na podstawie obiektywnie stwierdzonych naruszeń. Wina i stopień ewentualnego zawinienia nie są przesłankami odpowiedzialności administracyjnej. Tu przesłankami odpowiedzialności jest stwierdzenie nieprzestrzegania przez określony podmiot nałożonych prawem obowiązków. GITD odnosząc się do trudnej sytuacji materialnej skarżącego wskazał, że nie jest organem właściwym w przedmiocie stosowania przepisów ustawy o finansach publicznych do kar nakładanych z tytułu nieuiszczenia opłaty elektronicznej. Skarżący zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzucił: 1) naruszenie prawa materialnego poprzez: - niewłaściwą wykładnie przepisu art. 13k ust 1 pkt 2 udp poprzez nałożenie kilku kar za to samo naruszenie; - dokonanie niewłaściwej subsumpcji przepisu art. 13k ust. 1 pkt 2 udp, gdy do stwierdzonego stanu faktycznego powinien mieć zastosowanie art. 13k ust. 2 pkt 1 lit. b udp. 2) naruszenie prawa proceduralnego, mogącego mieć wpływ na wynik postępowania poprzez: - naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu wynikającej z art. 10 kpa, poprzez wydanie decyzji na drodze co uniemożliwiło stronie zapoznanie się z aktami sprawy oraz wypowiedzenie się co do zebranego w toku postępowania materiału dowodowego; - naruszenie art. 138 § 2 kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji w sytuacji gdy decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania a materiał dowodowy wymagał uzupełnienia. W związku z powyższym skarżący wniósł o: - stwierdzenie że skarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji została wydana z rażącym naruszeniem prawa, - w przypadku stwierdzenia braku podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji wnoszę o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji, - wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego z zapytaniem prejudycjalnym, w kwestiach wskazanych w uzasadnieniu skargi; - zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz kwoty 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał zajęte w sprawie stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Na rozprawie w dniu 4 grudnia 2014 r. Sad postanowił nie uwzględniać wynikającego ze skargi wniosku o wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prejudycjalnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga podlega uwzględnieniu. Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 udp, korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908, ze zm.), za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej. W myśl art. 13k ust. 1 pkt 1 udp kierującemu pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp, za który pobiera się opłatę elektroniczną bez uiszczenia tej opłaty - wymierza się karę pieniężną w wysokości 3 000 złotych. Stosownie zaś do treści art. 13k ust. 1 pkt 2 udp za przejazd po drodze krajowej kierującemu pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, za który pobiera się opłatę elektroniczną: bez uiszczenia tej opłaty w pełnej wysokości - wymierza się karę pieniężną w wysokości 1500 zł. Niewątpliwie jedynie użytkownik pojazdu jest podmiotem uprawnionym do zawarcia stosownej umowy oraz odbioru urządzenia ViaBox. Jest on także zobowiązany do instalacji tego urządzenia w pojeździe i zapewnienia środków na koncie, z którego są pobierane opłaty. Z kolei, zgodnie z art. 13k ust. 1 pkt 2 udp karę pieniężną, o której mowa w tym uregulowaniu wymierza się kierującemu pojazdem, a więc osobie, która prowadzi pojazd w momencie zaistnienia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej (w razie braku tejże opłaty). Jednakże, co należy podkreślić, osoba kierująca pojazdem wyposażonym w urządzenie ViaBox (a z taką sytuacja mieliśmy do czynienia na gruncie rozpatrywanej sprawy) ma możliwość uniknięcia kary, jeżeli będzie respektować postanowienia zawarte w art. 13 i) ust. 4b) tego aktu (dla potrzeb rozpoznawanej sprawy - w brzmieniu obowiązującym na dzień spornego przejazdu). Mianowicie, kierujący pojazdem samochodowym wyposażonym w urządzenie, o którym mowa w ust. 3, w przypadku stwierdzenia niesprawności tego urządzenia, jest obowiązany do niezwłocznego zjechania z drogi objętej obowiązkiem uiszczenia opłaty elektronicznej. Sąd przy tym zauważa, o czym będzie mowa w dalszej części uzasadnienia, że możliwość uwolnienia się kierującego pojazdem od odpowiedzialności administracyjnej jest ściśle związana z prawidłowością działania systemu poboru opłat elektronicznych. W ocenie Sądu, nawet kwestia niesprawności urządzenia musi być spowodowana wadą samego urządzenia ViaBox a nie wadą systemu poboru opłat, co można wykazywać w toku postępowania administracyjnego w sprawie o nałożenie kary pieniężnej na podstawie art. 13 ust. 1 pkt 3 udp w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2 tej ustawy, Tym niemniej podstawą uchylenia decyzji w tej sprawie jest brak ustalenia przez organ stanu faktycznego w zakresie uiszczenia (bądź nieuiszczenia) pełnej opłaty za sporny przejazd. Organ uznał, że nie została uiszczona opłata elektroniczna w pełnej wysokości, natomiast Sąd nie podziela powyższego stanowiska uznając je, co najmniej za przedwczesne. Sąd zwraca uwagę, że niewniesienie wymaganej opłaty za pomocą systemu elektronicznego jej pobierania jest podstawą do nałożenia sankcji administracyjnej w postaci kary pieniężnej, zatem konieczne jest, nie budzące wątpliwości ustalenie, że pojazd przejechał pod bramownicą bez uiszczenia opłaty (bądź bez uiszczenia opłaty w pełnej wysokości). Główny Inspektor Transportu Drogowego podkreślał w tej sprawie, że za dowody uzasadniające podjęte rozstrzygnięcie przyjął ustalenia/informacje przekazane przez K. Sp. z o.o. (firmę pobierającą opłaty i nadzorująca działanie systemu poboru tych opłat). Tymczasem w rozpatrywanej skarżący już w piśmie z dnia [...] stycznia 2013 r. podnosił m.in. że urządzenie ViaBox mogło być uszkodzone. Organ tymczasem poprzestał na informacji uzyskanej od spółki K. i wskazał w decyzji, że skarżący nie składał reklamacji w związku z niesprawnym działaniem urządzenia ViaBox. Ponieważ w toku postępowania administracyjnego skarżący nie był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, organ w sposób szczególny powinien odczytywać dyspozycję przepisu art. 9 k.p.a. (przy przyjęciu oczywistego założenia, że zakres obowiązków nałożonych na organ nie może być utożsamiany z występowaniem organu w roli zastępcy procesowego strony). Tym bardziej, że skarżący starał się współdziałać z organem w wyjaśnieniu okoliczności faktycznych sprawy. Świadczą o tym argumenty z pisma Skarżącego z dnia [...] stycznia 2013r. (wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy). Organowi znane były dane adresowe użytkownika spornego urządzenia pomimo to, nie skorzystał na przykład z możliwości przesłuchania użytkownika na okoliczności wskazywane przez skarżącego. Jest przy tym prawdą, że inicjatywa dowodowa w tego rodzaju sprawach powinna w pierwszej kolejności należeć do Skarżącego, jednakże jej brak nie zwalnia organu od obowiązku ustalenia stanu faktycznego sprawy, zgodnie z regułami zawartymi w art. 7, 77 i 80 k.p.a. a w tej sprawie, organ nie wystąpił do skarżącego z zapytaniem czy w związku z przytoczonymi twierdzeniami składa wniosek dowodowy np. o przesłuchanie użytkownika urządzenia. Tymczasem, w ocenie Sądu, wykazanie braku możliwości połączenia urządzenia ViaBox z systemem poboru opłat z powodów leżących po stronie podmiotu odpowiedzialnego za obsługę krajowego systemu poboru opłat, a w konsekwencji niepobranie środków dostępnych na koncie użytkownika na dany przejazd po drodze płatnej nie powinno, zdaniem Sądu, stanowić podstawy do nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 13k ust. 1 pkt 2 udp. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjne z dnia 21 sierpnia 2013 r. sygn. akt II GSK 1467/12, w którym zwrócono uwagę na konieczność dokonywania wykładni przepisu art. 13 k. ust.1 pkt 1 udp także w zw. z art. 1k ust. 1 pkt 2 tej ustawy w zgodzie z art. 2 Konstytucji RP. Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym wyroku zwrócił uwagę, że prawo administracyjne ujemne konsekwencje wiąże z faktem obiektywnego naruszenia prawa, to jednak zgodnie ze standardami demokratycznego państwa prawa i zaufania do jego organów, nie do zaakceptowania jest taka sytuacja, gdy korzystającemu z drogi publicznej i stosującemu się do dyrektyw płynących ze znaków drogowych, wymierzana jest kara pieniężna, stanowiąca w istocie konsekwencję niedopełnienia obowiązku odpowiedniego oznakowania drogi przez właściwe organy administracji. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał również, że istotą kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów a przepis art. 13k ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych funkcjonuje w określonym otoczeniu prawnym, zatem jego znaczenie powinno być odczytywane w łączności z innymi przepisami i celami, jakie ustawodawca chciał osiągnąć określoną regulacją prawną. Tymczasem na gruncie obowiązujących przepisów, Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, w realizacji programu rządowego ViaTOLL i za pomocą tego systemu, dokonuje poboru opłat elektronicznych. Firma K. natomiast dba o prawidłowość działania systemu elektronicznego, odczytującego przejazd konkretnego pojazdu i "skasowanie" opłaty. Opłaty wnoszone przez użytkowników systemu Viatoll zasilają konta operatora systemu (K.), a finalnie Krajowego Funduszu Drogowego (KFD) zarządzanego przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad. Do KFD trafiają również kary za nieuiszczenie opłaty za przejazd po drogach płatnych. W myśl art. 40a ust. 5 pkt 1 udp Minister właściwy do spraw transportu w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych określi, w drodze rozporządzenia tryb, sposób i termin wnoszenia opłat elektronicznych oraz ich rozliczania, w tym tryb dokonywania zwrotu nienależnie pobranych opłat elektronicznych, Na podstawie powyższej delegacji ustawowej Minister Infrastruktury wydał w dniu 30 kwietnia 2011 r. Rozporządzenie w sprawie wnoszenia opłat elektronicznych i ich rozliczania oraz przekazywania opłat elektronicznych i kar pieniężnych na rachunek Krajowego Funduszu Drogowego (Dz. U. z 2011 r. Nr 91, poz.524) Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, że w razie wniesienia opłaty elektronicznej w formie, o której mowa w § 5 ust. 2 pkt 1 ww. Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 30 kwietnia 2011 r. przed rozpoczęciem korzystania z sieci dróg krajowych objętych opłatą elektroniczną, w kwocie nie mniejszej niż pozwalająca na odbycie planowanego przejazdu w całości oznacza, że korzystający z drogi płatnej zastosował się do przepisów regulujących kwestię uiszczenia opłaty za korzystanie z dróg płatnych. Zdaniem Sądu, jeżeli niepobranie stosownej opłaty wynika z błędów leżących po stronie systemu poboru opłat to wymierzenie kary pieniężnej na podstawie art. 13k ust. 1 pkt 2 udp, za brak pełnej opłaty elektronicznej jest w istocie konsekwencją niedopełnienia obowiązku należytego zabezpieczenia systemu poboru opłat przez organ realizujący program rządowy ViaTOLL. W takiej sytuacji, zgodnie ze standardami demokratycznego państwa prawa i zaufania do jego organów, nie do zaakceptowania jest pogląd, że można stronie wymierzyć karę na podstawie ww. przepisu. Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, że na gruncie rozpatrywanego przypadku kwestia poprawności działania urządzenia ViaBox zamontowanego w pojeździe w chwili dokonywania spornego przejazdu nie została należycie wyjaśniona. W decyzji organu odwoławczego mowa jest o tym, że z zebranego materiału dowodowego wynika, że kierujący pojazdem nieprawidłowo użytkował urządzenie ViaBox, tj. nieprawidłowo operował przełącznikiem włączającym pojazd na tryb "z przyczepą". Organ nie wskazał jednak, który konkretnie dowód z akt sprawy takie stanowisko uzasadnia. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w ww. zakresie podano jedynie, że "fakt ten został potwierdzony również w toku kontroli drogowej podczas której ustalono, iż urządzenie sygnalizowało jeden impuls koloru zielonego. Poprawnie ustawione urządzenie w tym przypadku powinno sygnalizować jeden sygnał błyskowy koloru zielonego wraz z cyfra 2". Z powyższego nie wynika jednak, że w trakcie kontroli poprawność działania urządzenia w ogóle była weryfikowana. Także w trakcie postępowania przed organami nie wyjaśniano, czy nieuiszczenie w prawidłowej wysokości opłaty za przejazd po płatnej drodze było wynikiem wady urządzenia, błędu jego ustawienia przez stronę, czy może niesprawności (usterki w działaniu) systemu pobierania opłat. Organ administracji w toku postępowania administracyjnego nie wyjaśnił tych kwestii, z naruszeniem przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kolejną kwestią wymagającą wyjaśnienia jest brak uzasadnienia organu, co do znaczenia dla sprawy faktu posiadania przez użytkownika spornego urządzenia viaBox umowy do konta z odroczona płatnością. W piśmie spółki K. z dnia [...] marca 2013 r. wprost przecież wskazano (w odpowiedzi zresztą na pytanie organu), że umowa zawarta z użytkowaniem przewidywała możliwość uiszczenia opłaty po dokonaniu przejazdu. Takie działanie organu narusza nie tylko art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a., ale także art. 8 k.p.a. Organ najpierw bowiem pyta spółkę K. o ww. kwestie (uznając je za istotne w sprawie), a po otrzymaniu informacji w tym zakresie - pomija ocenę znaczenia tych okoliczności dla sprawy w uzasadnieniu swojej decyzji. Działanie organu w tym zakresie - w ocenie Sądu - nie stanowi prawidłowego wypełnienia przez organ zasady uczciwego procedowania, której istotą jest to, by strona postępowania administracyjnego była przekonana, że bierze udział w rzetelnie prowadzonym procesie, i wszystkie ustalone w sprawie okoliczności zostały poważnie wzięte przez organ pod uwagę. Kolejną kwestią wymagającą wyjaśnienia w tej sprawie jest to czasem nie doszło do multiplikacji nakładanych kar za przejazd bramownicami (zamiast za jeden przejazd danym odcinkiem drogi), co nie jest dopuszczalne w świetle przepisu art. 13k. ust.1 udp wykładanego zgodnie z regułami wyznaczonymi przez Konstytucję, na co zwrócił uwagę Trybunał Konstytucyjny w postanowieniu z dnia 10 września 2014r. sygn. akt P 36/13 a także Rzecznik Praw Obywatelskich w wystąpieniu z dnia [...] stycznia 2013r. znak [...] skierowanym do Ministra Transportu. Wątpliwości w ww. zakresie rodzi dokonana w zaskarżonej decyzji wykładnia przepisów udp, tj. że wyodrębnienia poszczególnych spraw administracyjnych Skarżącego dokonano kierując się takimi okolicznościami jak: dzień popełnienia naruszenia, fragmentem odcinka drogi krajowej, za który istnieje obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej, czas popełnienia naruszenia (str. [...] zaskarżonej decyzji). Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. stwierdzono, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu. O kosztach postępowania Sąd orzekł w oparciu o art. 200 ww. ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło