VI SA/Wa 3363/14
WyrokWSA w Warszawie2014-12-02
Skład orzekający: Zbigniew Rudnicki, Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Danuta Szydłowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nałożenie kary pieniężnej za przejazd po drodze publicznej bez uiszczenia opłaty elektronicznej jest zasadne, jeśli droga ta nie była prawidłowo oznakowana jako płatna?Ratio decidendi
Sąd uznał, że odpowiednie oznakowanie drogi tabliczką T-34 jest warunkiem koniecznym do nałożenia kary pieniężnej za przejazd bez uiszczenia opłaty elektronicznej. Brak takiego oznakowania uniemożliwia obciążenie kierowcy odpowiedzialnością, nawet jeśli obiektywnie istniał obowiązek uiszczenia opłaty. Kara pieniężna może być nałożona jedynie w sytuacji, gdy kierowca narusza dyrektywę postępowania wynikającą z prawidłowo oznakowanych przepisów.Stan faktyczny
Główny Inspektor Transportu Drogowego nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 1.500 zł za nieuiszczenie opłaty elektronicznej za przejazd zespołem pojazdów po płatnym odcinku drogi krajowej. Skarżący twierdził, że nie był świadomy braku uiszczenia opłaty z powodu usterki urządzenia lub niewłaściwego jego ustawienia. Organ utrzymał decyzję w mocy, argumentując obiektywny charakter odpowiedzialności administracyjnej i brak przewidzianych przez ustawę okoliczności pozwalających na odstąpienie od nałożenia kary. Skarżący zaskarżył decyzję, zarzucając m.in. niewłaściwą wykładnię przepisów i naruszenie zasady czynnego udziału strony.Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, stwierdził, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu, i zasądził od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.) Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant ref. staż. Łukasz Kawalec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi P. L. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] stycznia 2013 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego P. L. kwotę 297 (dwieście dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: "GITD") decyzją z [...] czerwca 2013 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2, art. 13k ust. 4 w zw. z art. 13k ust. 2 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 260, dalej: "ustawa o drogach publicznych" lub "udp") oraz załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2011 r., Nr 80, poz. 433 z późn. zm., dalej: "rozporządzenie z 22 marca 2011 r."), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1265, dalej: "ustawa o transporcie drogowym" lub "utd"), po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, złożonego przez P. L. (dalej: "skarżący" lub "strona"), utrzymał w mocy decyzję GITD z [...] stycznia 2013 r., nr [...], o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 1.500 złotych.
U podstaw ww. rozstrzygnięcia organu legły następujące ustalenia. W dniu [...] stycznia 2013 r. o godz. 08:20 kontrolowany kierowca – skarżący został zatrzymany do kontroli drogowej i sprowadzony z drogi szybkiego ruchu [...] na plac przy siedzibie GDDKiA w [...] (przy trasie [...]). Skarżący poruszał się pojazdem typu samochód ciężarowy marki [...] o nr rej [...], ciągnąc przyczepę ciężarową marki [...] o nr rej [...]. W chwili kontroli pojazd poruszał się po płatnym odcinku drogi szybkiego ruchu [...] na obwodnicy [...] i był wyposażony w urządzenie do elektronicznego poboru opłat o numerze seryjnym [...]. W toku prowadzonej kontroli ustalono, iż w ww. pojazd posiadała aktywny zapis ewidencyjny. Powyższy odcinek drogi krajowej jest wskazany w załączniku nr 1/nr 2* do rozporządzenia z 22 marca 2011 r. W toku prowadzonej kontroli stwierdzono, że dnia [...] grudnia 2012 o godz. 10:32:23 pojazd typu samochód ciężarowy marki [...] o nr rej [...] wraz z przyczepą o nr rej [...] którym, kierował skarżący nie uiścił opłaty w pełnej wysokości za przejazd autostradą A06 na 10 km, co zostało potwierdzone zapisem ewidencyjnym ER o numerze [...] z urządzenia kontrolnego (bramownicy) nr [...]. W związku z przeprowadzoną kontrolą skarżący wykonał wydruk z tachografu cyfrowego za dzień [...] grudnia 2012 r. na podstawie którego ustalono, iż to właśnie on prowadził tego dnia ww. zespół pojazdów, w czasie gdy powstały opisane naruszenia.
Powyższe ustalenia zostały zawarte w protokole kontroli z [...] stycznia 2013 r., który skarżący podpisał bez uwag.
GITD pismem z 4 stycznia 2013 r. zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania w sprawie.
Skarżący złożył wyjaśnienie, zgodnie z którymi jest on niedoświadczonym kierowcą i na co dzień jeździ innym pojazdem. Nie był świadomy, że należna opłata nie została uiszczona.
GITD nie uwzględnił tej argumentacji i decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 1.500 zł.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z 8 stycznia 2013 r., skarżący wskazał, że nie jest stałym kierowcą tego pojazdu. Nie był świadomy usterki urządzenia do elektronicznego poboru opłat, ponieważ na urządzenie to wydawało na każdej bramce pojedynczy dźwięk, który świadczył o poprawności jego działania. Skarżący jednocześnie powołał się na swoją trudną sytuację materialną.
Pismem z 12 kwietnia 2013 r. GITD zawiadomił stronę o nowym materiale dowodowym i poinformował, że strona przed wydaniem decyzji ma prawo do wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia żądań.
GITD po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał zaskarżoną decyzje w mocy. W uzasadnieniu wyjaśnił, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż kierujący pojazdem nieprawidłowo użytkował urządzenie viabox, tj. nieprawidłowo operował przełącznikiem włączającym pojazd na tryb "z przyczepą". Fakt ten został potwierdzony również w toku kontroli drogowej podczas której ustalono, iż urządzenie sygnalizowało jeden impuls błyskowy koloru zielonego. Poprawnie ustawione urządzenie w tym przypadku powinno sygnalizować jeden sygnał błyskowy koloru zielonego wraz z cyfrą 2.
W ocenie GITD zgromadzony materiał dowodowy w sposób pełny odzwierciedla ustalony w rozpatrywanej sprawie stan faktyczny. Z całokształtu materiału dowodowego w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że kontrolowany pojazd samochodowy poruszał się po drogach wymienionych w rozporządzeniu z 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej, natomiast za przejazd nieuiszczono opłaty w pełnej wysokości. Strona postępowania administracyjnego została ustalona prawidłowo, gdyż jest nią osoba która kierowała kontrolowanym pojazdem samochodowym, stosownie do treści art. 13k ust. 1 pkt 1 udp.
Organ ponownie rozpoznając sprawę stwierdził, że okoliczności podniesione przez skarżącego nie mogą stanowić podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przewozu z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej w pełnej wymaganej wysokości i wprowadzenia do urządzenia prawidłowych danych o rodzaju pojazdu. Wskazał, że ustawodawca nie przewidział okoliczności pozwalających na odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązków określonych w art. 13k ust. 1 pkt 2 udp w przypadku nieuiszczenia opłaty elektronicznej w pełnej wymaganej wysokości. Zdaniem GITD przyczyny z powodu których opłata nie została uiszczona nie są okolicznościami istotnymi dla rozpoznania sprawy administracyjnej. Kary pieniężne wynikające z naruszenia przepisów ustawy o drogach publicznych są nakładane na podstawie obiektywnie stwierdzonych naruszeń. Wina i stopień ewentualnego zawinienia nie są przesłankami odpowiedzialności administracyjnej. Tu przesłankami odpowiedzialności jest stwierdzenie nieprzestrzegania przez określony podmiot nałożonych prawem obowiązków.
GITD odnosząc się do trudnej sytuacji materialnej skarżącego wskazał, że nie jest organem właściwym w przedmiocie stosowania przepisów ustawy o finansach publicznych do kar nakładanych z tytułu nieuiszczenia opłaty elektronicznej.
Skarżący zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzucił:
1. naruszenie prawa materialnego poprzez:
- niewłaściwą wykładnie przepisu art. 13k ust 1 pkt 2 udp poprzez nałożenie kilku kar za to samo naruszenie;
- dokonanie niewłaściwej subsumpcji przepisu art. 13k ust. 1 pkt 2 udp, gdy do stwierdzonego stanu faktycznego powinien mieć zastosowanie art. 13k ust. 2 pkt 1 lit. b udp.
2. naruszenie prawa proceduralnego, mogącego mieć wpływ na wynik postępowania poprzez:
- naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu wynikającej z art. 10 kpa, poprzez wydanie decyzji na drodze co uniemożliwiło stronie zapoznanie się z aktami sprawy oraz wypowiedzenie się co do zebranego w toku postępowania materiału dowodowego;
- naruszenie art. 138 § 2 kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji w sytuacji gdy decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania a materiał dowodowy wymagał uzupełnienia.
W związku z powyższym skarżący wniósł o:
- stwierdzenie że skarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji została wydana z rażącym naruszeniem prawa,
- w przypadku stwierdzenia braku podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji wnoszę o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji,
- wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego z zapytaniem prejudycjalnym, w kwestiach wskazanych w uzasadnieniu skargi;
- zasądzenie kosztów postępowania w ty m kosztów zastępstwa procesowego oraz kwoty 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał zajęte w sprawie stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.z 2012 r. poz. 270, ze zm., dalej: "ppsa"), sąd administracyjny rozpoznając skargę nie jest związany zarzutami skargi, jej podstawą prawną ani formułowanymi przez stronę wnioskami. Sąd rozpoznając skargę w granicach sprawy bada zgodność zaskarżonego aktu z obowiązującym porządkiem prawnym.
Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie, Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z przyczyn innych niż w niej wskazane.
Sąd wyjaśnia, że obowiązek ponoszenia opłaty elektronicznej wynika bezpośrednio z przepisów ustawy o drogach publicznych, jednakże w stanie faktycznym niniejszej sprawy podstawowe znaczenie ma odpowiedź na pytanie, czy przesłanką wymierzenia kary pieniężnej, określonej w przepisach art. 13k ust. 1 pkt 2 udp, jest odpowiednie oznakowanie drogi publicznej, czy też brak takiego oznakowania nie ma wpływu na wymierzenie tej kary.
W ocenie Sądu odpowiednie oznakowanie drogi jest przesłanką wymierzenia wskazanej kary pieniężnej, a jego brak to uniemożliwia. Wynika to z następujących powodów.
W świetle art. 13 ust. 1 pkt 3 i art. 13 ha ust. 1 ustawy o drogach publicznych korzystający z dróg publicznych obowiązani są do ponoszenia opłaty elektronicznej za przejazdy po drogach krajowych lub ich odcinkach pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012, poz. 1137 ze zm., dalej: "prawo o ruchu drogowym" lub "prd"), za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej.
Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 13 ha ust. 6 udp w dniu 22 marca 2011 r. zostało wydane ww. rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. Zgodnie z § 2 tego rozporządzenia opłatę elektroniczną pobiera się na drogach krajowych lub ich odcinkach klasy A i S oraz klasy GP i G - określonych w załączniku nr 1 i 2 do tego rozporządzenia.
Z kolei rozporządzenie Ministrów Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z 31 lipca 2002 r. w sprawie znaków i sygnałów drogowych - Dz. U. Nr 170, poz. 1393 ze zm. (dalej: "rozporządzenie w sprawie znaków i sygnałów drogowych") wydane na podstawie art. 7 ust. 2 prd określa znaki i sygnały drogowe obowiązujące w ruchu drogowym, ich znaczenie i zakres obowiązywania. Konkretne znaczenie znaku, z wyjątkiem znaków ostrzegawczych, wynika z treści danego znaku lub objaśnienia zawartego w treści rozporządzenia. Zgodnie z § 1 ust. 4 w związku z § 2 ust. 4 rozporządzenia napis lub symbol umieszczony na tabliczce pod znakiem drogowym stanowi integralną część znaku. Natomiast stosownie do § 65 ust. 3 tego rozporządzenia umieszczona pod znakiem E-15a, E-15c albo E-15d tabliczka T-34 oznacza, że za przejazd odcinkiem drogi publicznej tak oznaczonym pobiera się opłatę elektroniczną. Przepis ten został dodany przez § 1 pkt 2 rozporządzenia Ministrów Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z 9 czerwca 2011 r. (Dz. U. Nr 124, poz. 705) zmieniającego rozporządzenie w sprawie znaków i sygnałów drogowych z dniem 30 czerwca 2011 r.
Na mocy delegacji ustawowej zawartej w art. 7 ust. 3 prd, uwzględniając konieczność zapewnienia czytelności i zrozumiałości znaków i sygnałów drogowych dla uczestników ruchu drogowego, Minister Infrastruktury rozporządzeniem z 3 lipca 2003 r. określił szczegółowe warunki techniczne dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach (Dz. U. Nr 220, poz. 2181). Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z 3 czerwca 2011 r. (Dz. U. Nr 124, poz. 702) zmieniającym powyższe rozporządzenie, ustalono, że tabliczkę T-34 umieszcza się na drogach krajowych objętych systemem elektronicznej opłaty drogowej pod znakiem z numerem autostrady E - 15c, drogi ekspresowej E – 15d lub innej drogi krajowej E – 15a, występującym samodzielnie (§ 6.3.7.9.)
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 21 sierpnia 2013 r. II GSK 1467/12 (por. też wyrok NSA z 15 stycznia 2014 r. II GSK 1434/12) przywołując wskazaną regulację zauważył, że z przedstawionych unormowań wynika zobowiązanie zarządców dróg do oznakowania dróg, na których pobierana jest opłata elektroniczna, tabliczkami T-34. Według NSA "znaki kierunku i miejscowości wraz z tabliczką T-34 stanowią dla użytkowników dróg informację, na jakiej drodze się znajdują i czy za przejazd tą drogą pobierana jest opłata elektroniczna. Znaki te jednocześnie umożliwiają uczestnikom ruchu podjąć decyzję co do wyboru drogi, płatnej bądź bezpłatnej. Oznacza to, że znak drogowy w postaci tabliczki T-34 wskazuje odcinek drogi, na którym pobierana jest opłata. Przejazd po drodze oznaczonej znakiem T-34 bez uiszczenia stosownej opłaty elektronicznej stanowi naruszenie treści tego znaku. W konsekwencji należy uznać, że obok funkcji informacyjnej znak T-34 zawiera zakaz poruszania się po drodze krajowej bez opłaty, a zatem łączy w swojej treści zarówno funkcję informacji, jak i zakazu lub zobowiązania do określonego zachowania. Zgodnie z art. 7 ust. 1 prawa o ruchu drogowym, znaki i sygnały drogowe wyrażają ostrzeżenia, zakazy, nakazy lub informacje. Wykładnia językowa cytowanego przepisu nie daje podstaw do kwestionowania rozwiązania polegającego na połączeniu w treści znaku kilku funkcji. Wymienione w tym przepisie funkcje znaków zostały ujęte w postaci alternatywy zwykłej, co oznacza, że znak może pełnić kilka funkcji w nim określonych. Za taką wykładnią przepisu art. 7 ust. 1 prawa o ruchu drogowym opowiedział się Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 27 stycznia 2004 r. sygn. akt P9/03. Zdaniem Trybunału pogląd, że poszczególne kategorie znaków drogowych wymienione w treści art. 7 ust. 1 ustawy wykluczają się nie jest uzasadniony. Językowa wykładnia treści tego przepisu nie wyklucza funkcjonowania znaków drogowych łączących w swojej treści kilka funkcji, np. informacji i zakazu. Jeżeli bowiem zastanowić się nad rolą normatywną znaków drogowych, to regułą jest konstruowanie treści określonych nakazów czy zakazów postępowania w oparciu nie o jeden (i to realizujący tylko jedną funkcję) znak drogowy, ale o kilka z nich, wzajemnie się uzupełniających. Trybunał wskazał na przykłady znaków informacyjnych, które także służyć mogą do dekodowania norm nakazujących lub zakazujących, a których treść wcale tego rodzaju zakazów lub nakazów expressis verbis nie wyraża (np. znak informujący o początku pasa ruchu dla autobusów, znak początek pasa ruchu powolnego)".
Czyniąc te rozważania NSA stwierdził w konsekwencji, że umieszczona pod znakiem drogowym tabliczka T-34 konkretyzuje obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd odcinkiem drogi publicznej tak oznaczonym. Brak odpowiedniej informacji o płatnym odcinki drogi, uniemożliwia użytkownikowi drogi zorientowanie się na jakiej drodze się znajduje i dokonanie odpowiedniego wyboru pomiędzy drogą płatną, a alternatywną drogą bezpłatną. Korzystającego w takiej sytuacji z drogi płatnej, nieoznaczonej tabliczką T-34, nie można obciążać odpowiedzialnością za nieuiszczenie opłaty i wymierzać kary pieniężnej. Aczkolwiek prawo administracyjne ujemne konsekwencje wiąże z faktem obiektywnego naruszenia prawa, jednak zgodnie ze standardami demokratycznego państwa prawa i zaufania do jego organów, nie do zaakceptowania jest sytuacja, gdy korzystającemu z drogi publicznej i stosującemu się do dyrektyw płynących ze znaków drogowych, wymierzana jest kara pieniężna, stanowiąca w istocie konsekwencję niedopełnienia obowiązku odpowiedniego oznakowania drogi przez właściwe organy administracji. Przepis art. 13k ust. 1 pkt 2 udp funkcjonuje w określonym otoczeniu prawnym, zatem jego znaczenie powinno być odczytywane w łączności z innymi przepisami i celami, jakie ustawodawca chciał osiągnąć określoną regulacją prawną. Istotą kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów, zatem niezgodna z art. 2 Konstytucji RP jest wykładnia tego przepisu, która sankcję administracyjną nakłada na podmiot, który nie naruszył swoim zachowaniem dyrektywy postępowania wynikającej z norm prawnych określających zasady ruchu na drogach publicznych. Wyrażona w powołanym art. 2 Konstytucji zasada demokratycznego państwa prawnego opiera się, zgodnie z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego, na pewności prawa, a więc takim zespole cech przysługujących prawu, które zapewniają jednostce bezpieczeństwo prawne; umożliwiają jej decydowanie o swoim postępowaniu w oparciu o pełną znajomość przesłanek działania organów państwowych oraz konsekwencji prawnych, jakie ich działania mogą pociągnąć za sobą. Jednostka winna mieć możliwość określenia zarówno konsekwencji poszczególnych zachowań i zdarzeń na gruncie obowiązującego w danym momencie stanu prawnego, jak też oczekiwać, że prawodawca nie zmieni ich w sposób arbitralny. Bezpieczeństwo prawne jednostki związane z pewnością prawa umożliwia więc przewidywalność działań organów państwa, a także prognozowanie działań własnych. W tej sytuacji nie można poprawnie stosować ww. art. 13k ust. 1 pkt 2 udp bez przeprowadzenia wykładni systemowej tego przepisu. System prawa jest logiczną zorganizowaną całością o wspólnych wartościach. Znaczenia przepisów prawnych nie można dochodzić w oderwaniu od innych przepisów zawartych w określonym akcie prawnym, a także innych aktach prawnych należących do danej gałęzi prawa czy całego porządku prawnego. W ramach wykładni systemowej zewnętrznej punktem wyjścia jest Konstytucja RP. Zgodnie z regułami wynikającymi z art. 2 Konstytucji, warunkiem zastosowania sankcji administracyjnej z art. 13k ust. 1 pkt 2 udp jest doprowadzenie do stanu zgodnego z zasadami państwa prawa poprzez odpowiednie oznakowanie drogi, tak aby korzystający z dróg publicznych mieli świadomość ciążącego na nich obowiązku (por. wyrok NSA z 21 sierpnia 2013 r. II GSK 1467/12).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że GITD, stosując wobec skarżącego sankcję administracyjną z art. 13k ust. 1 pkt 2 udp, naruszył ten przepis przez wadliwą jego wykładnię. W aktach sprawy brak bowiem przesłanek wskazujących, że droga ta/odcinek drogi była oznaczona zgodnie z wymogami ustalonymi w ww. przepisach aktów wykonawczych do ustawy o drogach publicznych i prawa o ruchu drogowym.
W niniejszej sprawie pozostaje bezsporne, iż kierowany przez kierowany przez skarżącego zespół pojazdów poruszał się [...] na odcinku K. ([...]) - węzeł K. Powyższy odcinek drogi krajowej po którym poruszał się ww. pojazd jest wymieniony w załączniku nr 1 pkt 4 rozporządzenia z 22 marca 2011 r. Stosownie do treści art. 13k ust. 1 pkt 2 ustawy o drogach publicznych za przejazd po drodze krajowej kierującemu pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, za który pobiera się opłatę elektroniczną: bez uiszczenia tej opłaty w pełnej wysokości - wymierza się karę pieniężną w wysokości 1500 zł. Zatem ustawodawca jednoznacznie wskazał, iż karę pieniężną za przejazd bez uiszczenia opłaty elektronicznej w pełnej wysokości nakłada się na kierującego pojazdem. Z przepisu art. 13 ust. 1 pkt 3 udp jasno wynika, że obowiązek uiszczania opłaty elektronicznej dotyczy pojazdów samochodowych w rozumieniu art. 2 pkt 33 prd, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej.
Aczkolwiek skarżący korzystając z odcinka drogi publicznej wymienionej w rozporządzeniu z 22 marca 2011 r. wykonywał przejazd zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony i z tego tytułu był zobowiązany do poniesienia opłaty, jednak w realiach tej sprawy okoliczność ta nie przesądza jeszcze sama w sobie o zgodności z prawem decyzji nakładającej na skarżącego karę pieniężną za przejazd bez uiszczenia opłaty elektronicznej. Obowiązkiem organu było bowiem (i będzie na etapie powtórnego postępowania) ustalenie czy odcinek drogi, po której poruszał się kierowany przez skarżącego zespół pojazdów (w tym wjazd na ten odcinek), był w dniu kontroli należycie oznakowany, zgodnie z ww. regulacją prawną, jako droga płatna.
W myśl powyższego bowiem, organ nie może się ograniczyć do odnotowania obowiązku skarżącego w zakresie znajomości przepisów dotyczących dróg publicznych (w tym kategorii dróg i ponoszenia opłaty elektronicznej), skoro usprawiedliwieniem dla ich naruszenia jest brak stosownego oznakowania drogi jako płatnej, za wjazd na którą to drogę należy uiścić opłatę elektroniczną. Kwestia ta (oznakowania drogi) nie została w sprawie wyjaśniona. W decyzji pierwszoinstancyjnej brak ustaleń na temat oznakowania drogi. W decyzji drugoinstancyjnej też nie wypowiedziano się, czy ww. odcinek drogi był oznakowany jako płatny, wskazano natomiast na nieprawidłowe użytkowanie urządzenia viabox oraz obiektywny charakter odpowiedzialności administracyjnej.
Ponownie rozpoznając sprawę, dopiero w następstwie wyjaśnienia kwestii oznakowania ww. odcinka drogi (według stanu na dzień kontroli), organ ustali, mając na uwadze poczynione wyżej oceny prawne i wskazania Sądu odnośnie dalszego postępowania, którymi jest związany, czy uchybienie przez skarżącego obowiązkowi uiszczenia opłaty elektronicznej czyni zgodną z prawem decyzję nakładającą na niego karę pieniężną za przejazd po drodze publicznej bez uiszczenia tej opłaty.
Z tych wszystkich powodów Sąd, na podstawie przepisów art. 145 § 1 lit. a) i c) oraz art. 152 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł w oparciu o art. 250 ppsa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło