VI SA/Wa 3400/24
WyrokWSA w Warszawie2025-10-16
Skład orzekający: Dorota Pawłowska, Jakub Linkowski, Agnieszka Łąpieś-Rosińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, które nastąpiło po upływie 9 miesięcy od dnia popełnienia naruszenia, jest dopuszczalne?Ratio decidendi
Postępowanie administracyjne w sprawie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej nie może zostać wszczęte, jeśli od dnia popełnienia naruszenia upłynęło 9 miesięcy. Wszczęcie postępowania po tym terminie, nawet jeśli dotyczy ono naruszenia, za które ma zostać nałożona kara, jest wadliwe i skutkuje uchyleniem wydanych decyzji jako naruszających art. 13n ust. 1 ustawy o drogach publicznych.Stan faktyczny
Główny Inspektor Transportu Drogowego nałożył na skarżącego karę pieniężną za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej w dniu 22 października 2021 r. Skarżący zarzucił organowi naruszenie przepisów postępowania, w tym zasady prawdy obiektywnej i zaufania obywateli do organów państwa. W skardze podniósł, że zlecił rejestrację pojazdu profesjonalnemu podmiotowi, a zapewnienia o bezproblemowym działaniu nowego systemu poboru opłat skłoniły go do kontynuowania transportu. Sąd administracyjny uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie z powodu naruszenia terminu przedawnienia.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z 23 listopada 2022 r., a także umorzono postępowanie administracyjne.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pawłowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 października 2025 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. J. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] listopada 2022 r.; 2. umarza postępowanie administracyjne.
Decyzją z 8 sierpnia 2024 r. nr [...] (dalej: "zaskarżona decyzja") Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: "GITD", "Organ"), na podstawie art. 127 § 3 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej: "k.p.a."), art. 13 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 13k ust. 1 pkt 2, art. 13k ust. 4 oraz art. 13l ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 320 ze zm.; dalej: "u.d.p.") oraz załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (tj. Dz. U. z 2022 r. poz. 2539) oraz art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 728 ze zm., dalej: "u.t.d."), po rozpoznaniu wniosku P. J. (dalej: "Skarżący", "Strona") o ponowne rozpatrzenie sprawy - utrzymał w mocy własną decyzję z 23 listopada 2022 r. nr [...] nakładającą na Stronę karę pieniężną w wysokości 1500 złotych za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej.
Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 22 października 2021 r. o godzinie 09:18 System Poboru Opłaty Elektronicznej KAS (SPOE KAS) zarejestrował przejazd pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym [...] (rodzaj: ciągnik samochodowy), poruszającego się wraz z przyczepą o numerze rejestracyjnym [...] przez urządzenie kontrolne o numerze identyfikacyjnym S., znajdujące się na odcinku drogi krajowej nr A1 węzeł [...] (granica państwowa), co zostało odnotowane pod numerem ewidencyjnym [...] Pojazd poruszał się po płatnym odcinku drogi wskazanym w załączniku do ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r.
W wyniku dokonanej kontroli ustalono, że ww. pojazd samochodowy został zarejestrowany w Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej KAS (SPOE KAS). Z aktywnym kontem użytkownika nie powiązano aktywnego urządzenia umożliwiającego pobór opłaty. Dodatkowo nie stwierdzono uiszczenia opłaty z wykorzystaniem usługi EETS. Tym samym za kontrolowany przejazd nie została uiszczona opłata elektroniczna.
Na podstawie danych uzyskanych z Centralnej Ewidencji Pojazdów stwierdzono, że dopuszczalna masa całkowita (DMC) kontrolowanego pojazdu przekraczała 12000 kg. Ponadto Organ ustalił, że na dzień odnotowania naruszenia odpowiedzialnym była Strona, prowadząca działalność gospodarczą pod firmą P..
GITD pismem z 26 października 2022 r. zawiadomił Stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia zarejestrowanego podczas ww. przejazdu, pouczając o treści art. 10 § 1 k.p.a. Zawiadomienie doręczono Skarżącemu w trybie art. 43 k.p.a. w dniu 31 października 2022 r.
W dniu 14 listopada 2022 r. do Organu wpłynęło pismo Strony, w którym wyjaśniła, że rejestracja pojazdu odbywała się za pośrednictwem firmy zewnętrznej D.sp. z o.o. W przedmiotowym pojeździe znajdowało się urządzenie do poboru opłat. Strona wskazała, że chciała sama dokonać opłaty, jednak system i aplikacja nie działała prawidłowo.
Mając na względzie powyższe okoliczności stwierdzono, że korzystający z drogi publicznej w dniu 22 października 2021 r. naruszył obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej.
Decyzją z 23 listopada 2022 r. GITD nałożył na Skarżącego karę pieniężną w wysokości 1500 zł.
Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Organ powołaną na wstępie decyzją utrzymał w mocy decyzję z 23 listopada 2022 r.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji GITD wskazał, że z całokształtu zebranego materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że pojazd o numerze rejestracyjnym [...] poruszał się w dniu rejestracji naruszenia po drogach krajowych wymienionych w załączniku nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej i za kontrolowany przejazd, stwierdzony w czasie kontroli stacjonarnej, nie została uiszczona opłata, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p.
Organ wyjaśnił, że w dniu 1 października 2021 r. obowiązujący do 30 września 2021 r. system poboru opłaty elektronicznej viaToll został zastąpiony przez nowy system poboru opłaty elektronicznej e-Toll. Od tej pory rejestracja w elektronicznym systemie poboru opłat e- Toll jest obowiązkowa dla wszystkich, którzy chcą poruszać się po drogach płatnych pojazdami o dopuszczalnej masie całkowitej pojazdu lub zestawu pojazdów powyżej 3,5 tony. Użytkownicy mają możliwość zarejestrowania się w systemie na trzy sposoby: online, w stacjonarnej sieci Miejsc Obsługi Klienta lub za pośrednictwem wybranego dostawcy kart flotowych. Ponadto każdy użytkownik jest zobowiązany do wnoszenia opłaty elektronicznej za przejazdy za pośrednictwem urządzeń dedykowanych do wnoszenia tych opłat w systemie e- Toll, czyli darmowej aplikacji instalowanej na urządzeniu mobilnym, lokalizatorów fabrycznie zamontowanych w pojeździć na stałe (ZSL) lub przenośnych urządzeń pokładowych (OBU).
GITD podkreślił, że system e-Toll oparty jest o technologię wyznaczania pozycji użytkownika przy zastosowaniu pozycjonowania satelitarnego z wykorzystaniem wirtualnych bramownic. Zgodnie ze znajdującą się na stronie internetowej www.etoll.gov.pl instrukcją rejestracji w systemie, każdy użytkownik systemu e-Toll musi najpierw założyć w systemie Internetowe Konto Klienta (IKK). Po wprowadzeniu wymaganych danych podmiotu uiszczającego opłatę i założeniu IKK użytkownik powinien: zalogować się do systemu i utworzyć konto rozliczeniowe, następnie dodać pojazd do swojego konta, wybrać formę finansowania konta rozliczeniowego w trybie przedpłaty lub płatności okresowej z zabezpieczeniem, dodać wybrane urządzenie pokładowe oraz powiązać je z pojazdem, a następnie aktywować urządzenie pokładowe zgodnie z instrukcją operatora lub w przypadku aplikacji - uruchomić ją. Wprowadzone do systemu dane dotyczące pojazdów, urządzeń oraz użytkownika systemu są dla niego dostępne w IKK. Użytkownik może je na bieżąco uzupełniać bądź zmieniać.
Organ zaznaczył, że z danych pobranych z elektronicznego systemu poboru opłat e-Toll w dniu 2 maja 2023 r. dotyczących okoliczności naruszeń obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej w dniu 22 października 2021 r. wynika, że opłata elektroniczna za kontrolowany przejazd pojazdem o nr. rej. [...] nie została uiszczona z powodu braku powiązania z aktywnym kontem rozliczeniowym urządzenia służącego do poboru opłaty elektronicznej.
Użytkownik w dniu 22 października 2021 r, o godzinie 00:00 dodał do konta rozliczeniowego "D." pojazd o numerze rejestracyjnym [...]. Jednakże urządzenie służące do poboru opłat w krajowym systemie poboru opłaty elektronicznej P..
zostało przypisane do powyższego konta dopiero w dniu 22 października 2021 r. o godzinie 14:50. W związku z powyższym w chwili wykonywania przedmiotowego przejazdu z kontrolowanym pojazdem nie było powiązane aktywne urządzenie do poboru opłat co, jak wynika z obowiązujących przepisów prawa, jest warunkiem koniecznym do uiszczenia należnej opłaty elektronicznej.
Z informacji zawartych w historii przejazdów pojazdu o nr. rej. [...] jednoznacznie wynika, że w transakcje za przejazdy po płatnych odcinkach dróg krajowych dla ww. pojazdu do dnia 25 października 2021 r. nie były rejestrowane.
GITD zwrócił uwagę, że w celu wnoszenia opłat elektronicznych w systemie e-Toll użytkownik powinien zarejestrować się w SPOE KAS, zainstalować urządzenie w pojeździć lub pobrać dedykowaną aplikację mobilną oraz przypiąć - powiązać je z pojazdem, którym wykonywał przejazd. Tylko po prawidłowym wykonaniu powyższych czynności możliwe jest uiszczanie opłaty za przejazdy w systemie e-Toll.
Z przedstawionego materiału dowodowego, według Organu jednoznacznie wynika, że Strona co prawda zarejestrowała się w systemie poboru opłaty elektronicznej i dodała pojazd do swojego konta rozliczeniowego jednakże w chwili wykonywania przejazdu z ww. pojazdem nie było powiązane żadne urządzenia do poboru opłaty elektronicznej lub aplikacja mobilna. Tym samym Strona nie zastosowała się do przepisu art. 13i ust. 4c u.d.p., w którym wskazano, że właściciel, posiadacz albo użytkownik pojazdu są obowiązani wyposażyć pojazd samochodowy w prawidłowo funkcjonujący zewnętrzny system lokalizacyjny, albo prawidłowo funkcjonujące urządzenie pokładowe albo urządzenie mobilne wraz z oprogramowanie i zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych z tego urządzenia, przez okres przejazdu po drogach, określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 13ha ust. 6 u.d.p.
W związku z tym opłata za przejazd pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] po płatnym odcinku drogi krajowej nr A4 w dniu 22 października 2021 r. o godzinie 09:18 nie została uiszczona.
Organ wywiódł, że Strona miała świadomość braku powiązania z kontrolowanym pojazdem aktywnego urządzenia do poboru opłat w systemie SPOE KAS. W takiej sytuacji nie powinna była dopuścić do poruszania się ww. pojazdu po płatnych odcinkach dróg krajowych. Organ zwrócił uwagę, że w Polsce funkcjonuje sieć dróg alternatywna do dróg płatnych. Ponadto kierujący nie mają obowiązku poruszania się płatnymi odcinkami dróg krajowych i mają możliwość wyboru drogi alternatywnej - bezpłatnej np. z wykorzystaniem bezpłatnych dróg krajowych, wojewódzkich, powiatowych i gminnych.
W ocenie Organu zachowaniu Strony należy przypisać znamię nienależytej staranności w przygotowaniu przejazdu, albowiem poruszała się po płatnych odcinkach dróg krajowych bez przypisanego do kontrolowanego pojazdu urządzenia do poboru opłat w SPOE KAS czego skutkiem było naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej.
W odniesieniu do argumentów Skarżącego podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Organ wyjaśnił, że Ministerstwo Finansów i Krajowa Administracja Skarbowa zapewniło przewoźnikom 3-miesięczny okres przejściowy trwający od 24 czerwca 2021 r. tj. od dnia uruchomienia systemu e-Toll do 30 września 2021 r. to jest do dnia wygaszenia dotychczas użytkowanego systemu viaTOLL. Jednakże możliwość rejestracji w nowym systemie została uruchomiona już w dniu 24 maja 2021 r., natomiast rejestracja w systemie za pośrednictwem operatorów kart flotowych została uruchomiona w dniu 23 września 2021 r. Wobec powyższego okres ten w praktyce był dłuższy i w konsekwencji przewoźnicy (między innymi Strona) miała długi okres czasu na zarejestrowanie pojazdu w systemie SPOE KAS, tak aby nie dochodziło do naruszeń na gruncie art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p.
Organ zaznaczył, że Ministerstwo Finansów wraz z KAS prowadziło aktywną szeroko-zasięgową kampanię informacyjną zachęcając wszystkich przedsiębiorców niezależnie od wielkości ich floty do skorzystania z tego okresu i nie zwlekania z rejestracją w systemie e-TOLL, W okresie funkcjonowania obu systemów użytkownicy mogli nadal wnosić opłaty przez system viaTOLL i bez negatywnych konsekwencji zarejestrować się w systemie e-TOLL oraz przygotować swoje firmy do nadchodzącej zmiany. Strona jako profesjonalny podmiot świadczący usługi transportu drogowego chcąc w prawidłowy sposób zabezpieczyć swoje interesy, powinna się zarejestrować w systemie e-TOLL zdecydowanie wcześniej.
W odniesieniu do wyjaśnień Strony dotyczących pisma przekazanego przez Szefa KAS Rzecznikowi Małych i Średnich Przedsiębiorstw, w związku z obowiązkiem uiszczenia opłaty elektronicznej oraz pozostałymi obowiązkami sankcjonowanymi zgodnie z art. 13k u.d.p. GITD wyjaśnił, że przepisy dotyczące nakładania kar za naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej reguluje ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. W ramach obowiązujących przepisów prawa przesłanki zwalniające z obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej zostały wyraźnie wymienione w ustawie o drogach publicznych, którą prawidłowo opublikowano w Dzienniku Ustaw, ale nie należy do nich informacja przekazywana w piśmie Szefa KAS do Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorstw.
Organ zaznaczył, że w przedmiotowej sprawie nie zwalnia Skarżącego z odpowiedzialności za popełnione naruszenie okoliczność, że zlecił rejestrację firmie zewnętrznej, gdyż to Strona jako użytkownik systemu powinna znać zasady uiszczania opłaty elektronicznej w systemie e-TOLL i zdawać sobie sprawę z konieczności zarejestrowania pojazdu w Elektronicznym Systemie Poboru Opłat KAS (SPOE-KAS). Poza tym informacja o konieczności zarejestrowania pojazdu w systemie znajduje się na stronie internetowej etoll.gov.pl oraz w broszurze informacyjnej wydanej przez Szefa KAS.
GITD wskazał, że opłata elektroniczna za przejazd pojazdów ciężkich po drogach publicznych została wprowadzona w celu zapewnienia środków na realizację zadań związanych z rozbudową i utrzymaniem infrastruktury drogowej. Budowa dróg stanowi szczególnie ważny interes publiczny, przede wszystkim także w zakresie bezpieczeństwa uczestników ruchu drogowego. Opłata za przejazdy pojazdów ciężkich, które w największym stopniu powodują zużycie infrastruktury drogowej, ma na celu przynajmniej częściowe odzyskanie kosztów infrastruktury ponoszonych przez państwo. Zgodnie z art. 13hb ust. 2 u.d.p. opłata elektroniczna stanowi przychód Krajowego Funduszu Drogowego, który jest podstawowym źródłem finansowania przedsięwzięć drogowych w Polsce. Uszczuplanie dochodów państwa w zakresie środków przeznaczonych na inwestycje drogowe wywiera istotny wpływ w sferze dobra publicznego, jakim jest poprawa bezpieczeństwa ruchu drogowego, a tym samym oddziałuje negatywnie na wszystkich obywateli.
Organ podkreślił, że wobec Strony stwierdzono wielokrotne naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Zdaniem Organu wielokrotne naruszanie tego samego obowiązku przez Stronę potwierdza, że w sposób znaczący naruszyła ona dobro chronione prawem, a to wyklucza możliwość zastosowania wobec niej instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej.
Podsumowując, GITD stwierdził, że Strona miała świadomość braku rejestracji pojazdu w systemie elektronicznego poboru opłat co skutkowało nieuiszczeniem przez nią opłaty elektronicznej i tym samym świadomie naraziła się na sankcje, a takiego postępowania nie można usprawiedliwiać i rozważać w kontekście odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. W związku z powyższym okoliczności faktyczne wskazane przez Stronę nie wypełniają przesłanek pozwalających na umorzenie postępowania administracyjnego lub odstąpienie od nałożenia kary, o których w art. I89e k.p.a. i art 189f § 1 pkt 1 i 2 k.p.a.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Strona zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na treść rozstrzygnięcia tj. art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 k.p.a. poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej polegającej na niepodjęciu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, pominięcie istotnych okoliczności, niewyczerpujące rozpatrzenie całokształtu materiału dowodowego i jego dowolną ocenę, a także poprzez naruszenie zasady zaufania obywateli do organów państwa, w szczególności poprzez niewyjaśnienie okoliczności podnoszonych przez Skarżącego. Zdaniem Strony miało to wpływ na treść rozstrzygnięcia.
W uzasadnieniu skargi Strona ponownie, że w obowiązującej w tamtym czasie sytuacji zmieniano system poboru opłat. Firma zleciła rejestrację i wszelkie czynności z tym związane profesjonalnemu podmiotowi D.. D. zapewniała o swoim profesjonalizmie oraz działając na rynku od wielu lat stanowiła dla Skarżącego gwarancję łagodnego "przejścia" do innego systemu i dokonywania opłat jak do tej pory. Strona przekonana o tym, że system będzie działał prawidłowo przyjęła zlecenia transportowe przed wprowadzeniem zmian, lecz na okres już po zmianie systemu. Zapewnienia o bezproblemowym działaniu systemu płynące także ze strony najważniejszych osób w Państwie i przedstawicieli Inspekcji Transportu Drogowego skłoniły Skarżącego do kontunuowania transportu także po zmianie systemu naliczania opłat będąc przekonanym, że dokona on prawidłowej zapłaty za przejazdy. Kiedy natomiast system nie działał prawidłowo po skontaktowaniu się z D., Strona uzyskała zapewnienie, że sprawa jest przejściowa i zapłata może nastąpić w późniejszym czasie. Jeszcze bardziej przekonująco, że problem nie jest po stronie transportowców, brzmiał w tej sprawie głos Sekretarz Stanu Szefa Krajowej Administracji Skarbowej M. R., która twierdziła, że w początkowej fazie od zmiany systemu opłat prowadzone będą kontrole w wymiarze prewencyjnym oparte na pouczaniu, a nie karaniu uczestników realizowanego przewozu.
Według Skarżącego brak odpowiedniego działania organów dokonania odpowiedniego wyboru systemu dla poboru opłat stanowi naruszenie standardów państwa prawa. Prawo administracyjne ujemne konsekwencje wiąże z faktem obiektywnego naruszenia prawa, to jednak zgodnie ze standardami demokratycznego państwa prawa i zaufania do jego organów, nie do zaakceptowania jest taka sytuacja, gdy korzystającemu z drogi publicznej i stosującemu się do dyrektyw płynących z obowiązków płacenia za przejazd drogą, wymierzana jest kara pieniężna, stanowiąca konsekwencję niedopełnienia obowiązku po stronie państwa czy jej organów, odpowiedniego oznakowania drogi przez właściwe organy administracji.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji ewentualnie o umorzenie postępowania.
W odpowiedzi na skargę GITD podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta - stosownie do § 2 powołanego artykułu - sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, o czym stanowi art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). W myśl art. 145 § 1 pkt 1-3 p.p.s.a. Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.
Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej reguł Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, jednak nie z tych powodów, które zostały w niej wskazane.
Należy przypomnieć, że przedmiotem sprawy, której dotyczy rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji GITD, było nałożenie na Skarżącego kary pieniężnej za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, a zatem za naruszenie, o którym mowa w art. 13 ust 1 pkt 3 u.d.p. w związku z art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p.
Nie ulega wątpliwości, że odpowiedzialność administracyjna z tytułu dopuszczenia się wspomnianego naruszenia zachodzi wówczas, gdy doszło do przejazdu bez uiszczenia wymaganej opłaty elektronicznej i jest to podstawowa okoliczność faktyczna determinująca tą odpowiedzialność. Tym niemniej, w przepisach ustawy o drogach publicznych ustawodawca wprowadził rozwiązanie zgodnie z którym na skutek upływu określonego okresu czasu do ukarania dojść nie powinno. Stosownie bowiem do art. 13n ust. 1 u.d.p. nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kar pieniężnych, o których mowa w art. 13k ust. 1 - 2f, jeżeli od dnia popełnienia naruszenia upłynęło 9 miesięcy.
Podkreślenia wymaga, że postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu (art. 61 § 1 k.p.a.) i strona powinna być o tym zawiadomiona (art. 61 § 4 k.p.a.). Treść zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego zakreśla ramy jego prowadzenia i wyznacza zakres okoliczności faktycznych i prawnych sprawy będących przedmiotem analizy organu administracji publicznej w trakcie jego trwania.
Zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego, w świetle art. 13n ust. 1 u.d.p., ma szczególne znaczenie, albowiem przedmiot sprawy objęty takim zawiadomieniem (wskazane naruszenie i data jego zaistnienia) oraz data wszczęcia postępowania determinuje odpowiedzialność administracyjną. Do wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia kary pieniężnej m.in. za naruszenie, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., nie powinno dojść gdyby miało to nastąpić później niż 9 miesięcy od dnia jego zaistnienia.
Z punktu widzenia sądowej kontroli pierwszorzędną kwestią jest więc ocena, czy postępowanie administracyjne zostało wszczęte z zachowaniem terminu z art. 13n ust. 1 u.d.p. Dopiero wyeliminowanie przewidzianej w tym przepisie, negatywnej przesłanki prowadzenia postępowania administracyjnego, umożliwia zbadanie prawidłowości ustaleń dokonanych przez organ oraz prawidłowości dokonanej subsumcji prawnej.
Zdaniem Sądu, skierowane do strony zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia kary pieniężnej, aby mogło doprowadzić do nałożenia kary pieniężnej, nie powinno dotyczyć jakiegokolwiek naruszenia, ale tylko tego, za które ma zostać następnie nałożona kara pieniężna. To bowiem data zaistnienia tego konkretnego naruszenia a nie jakiegokolwiek innego, jakiego mogła ewentualnie dopuścić się strona, jest punktem odniesienia dla oceny, czy do wszczęcia postępowania doszło w terminie wynikającym z art. 13n ust. 1 u.d.p. Termin ten jest bowiem liczony od daty zaistnienia konkretnego naruszenia. Wobec tego za wadliwe należałoby uznać przyjęcie, że wszczęcie postępowania, nawet przed upływem ww. terminu, ale gdy dotyczy ono innego niż sankcjonowane naruszenia, jest zawiadomieniem spełniającym wymóg skutecznego wszczęcia postępowania w rozumieniu art. 13n ust. 1 u.d.p. (zob. wyroki WSA w Warszawie z 21 października 2024 r. sygn. VI SA/Wa 1726/24 i VI SA/Wa 1725/24 oraz z 28 sierpnia 2024 r. sygn. VI SA/Wa 866/24 i VI SA/Wa 867/24; publ. w bazie internetowej pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Odnosząc powyższe uwagi natury ogólnej do okoliczności faktycznych rozpatrywanej sprawy Sąd stwierdza, że do spornego przejazdu doszło 22 października 2021 r. Pismem z 26 października 2022 r. zawiadomiono Skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Porównanie daty naruszenia (22 października 2021 r.) oraz daty zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie naruszenia, za które następnie nałożona została na Skarżącego kara pieniężna (26 października 2022r.), prowadzi do wniosku, że między tymi datami minął przeszło rok a zatem termin dłuższy niż 9 miesięczny zakreślony na wszczęcie postępowania w sprawie tego rodzaju.
Wydanie w tych warunkach decyzji administracyjnych obligowało Sąd do ich uchylenia jako wydanych z naruszeniem art. 13n ust. 1 u.d.p. i art. 61 § 1 k.p.a., które miało wpływ na wynik sprawy. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w badanym przypadku upływ terminu przedawania wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie kary administracyjnej czyni postępowanie w tej sprawie bezprzedmiotowym.
Wobec stwierdzenia wydania kontrolowanych decyzji w warunkach przedawnienia pozostałe zarzucane Organowi naruszenia pozostawały bez znaczenia dla wyniku sprawy.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., art. 135 p.p.s.a. oraz art. 145 § 3 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.
Sąd nie orzekał o zwrocie kosztów postępowania sądowego, ponieważ nie wniósł o to Skarżący, reprezentowany przez adwokata. Stosownie do art. 210 § 1 p.p.s.a. strona traci uprawnienie do żądania zwrotu kosztów, jeżeli najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia nie zgłosi wniosku o przyznanie należnych kosztów. Zasada ta obowiązuje również w przypadku orzekania na posiedzeniu niejawnym, z wyjątkiem określonym w art. 210 § 2 p.p.s.a., który w rozpatrywanej sprawie nie wystąpił.
.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło