VI SA/Wa 345/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wegner Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś - Dębecka Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi D. N. na uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania oddala skargę Zaskarżoną uchwałą z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych, na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257), po rozpatrzeniu złożonego przez D. N. odwołania od uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. z dnia [...] września 2018 roku nr [...] stwierdziło niedopuszczalność odwołania. W uzasadnieniu uchwały organ wskazał, że pismem z dnia 18 września 2018 r. radca prawny D. N. wniósł o umorzenie zaległych składek członkowskich i ubezpieczeniowych. Wniosek uzasadnił tym, że obecnie toczy się postępowanie z jego skargi przed Trybunałem w Strasburgu (sprawa nr [...]) w którym podniósł, że państwo polskie, instytucje i organy oraz urzędy, z przyczyn politycznych, a być może rasowych, wielokrotnie gwałciły jego prawa dążąc do pozbawienia go życia, zdrowia, doprowadziły go do bankructwa. W dalszej części wniosku skarżący wskazał, że dwa razy próbowano go zamordować, dwa razy przewiercano bak z benzyną samochodu jego matki, jakim jeździ od lat, polewano ten samochód benzyną, sześć razy przebijano mu opony w tym samochodzie, chodzą za nim podejrzani ludzie. W związku z powyższymi zdarzeniami skarżący zaczął stopniowo tracić słuch, co uniemożliwia mu zarobkowanie. Uchwałą Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. z dnia [...] września 2018 r. nr [...] odmówiono radcy prawemu D. N. umorzenia zaległych składek członkowskich oraz ubezpieczeniowych w łącznej kwocie 6.000,00 zł, wskazując, że w sprawie nie zachodzą przesłanki przewidziane w § 10 uchwały Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] grudnia 2010 roku nr [...] sprawie wysokości składki członkowskiej i składki ubezpieczeniowej, zasad ich uiszczania i podziału oraz funduszy celowych Krajowej Rady Radców Prawnych warunkujące umorzenie składki. D. N. wniósł odwołanie od powyższej uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. z dnia [...] września 2018 r. Uzasadniając wskazane na wstępie rozstrzygnięcie Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych wskazało, że obowiązek opłacania składek członkowskich jest obowiązkiem o charakterze cywilnoprawnym. Okręgowa izba radców prawnych w tej części swojej działalności działa w obszarze dominium, zaś samorząd zawodowy radców prawnych stosuje procedurę administracyjną tylko w objętych imperium Państwa sprawach wyraźnie mu przekazanych. Uchwała Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych o umorzeniu zaległych składek lub uchwała Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych o odmowie umorzenia zaległych składek jest cywilnoprawnym oświadczeniem woli, a oświadczenia takie nie może być kwestionowane przez odwołanie do drugiej instancji tj. na drodze właściwej dla procedury administracyjnej w sprawach związanych z wykonywaniem administracji publicznej. W przypadku podjęcia przez organ uchwały w zakresie umorzenia/odmowy umorzenia zaległych składek członkowskich - uchwała taka nie jest uchwałą z zakresu administracji publicznej, ale jest to uchwała dotycząca sprawy wewnątrzorganizacyjnej samorządu zawodowego związana ściśle z członkostwem w samorządzie radców prawnych i obowiązkami członka wobec własnej korporacji. Zobligowało to organ odwoławczy do stwierdzenia niedopuszczalności odwołania od uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. z dnia [...] września 2018 roku nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległych składek członkowskich i ubezpieczeniowych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie D. N. zarzucił uchwale Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych naruszenie art. 1 pkt 1 k.p.a. i art. 6 k.p.a. oraz art. 15 k.p.a. w związku z art. 60 pkt 6 ustawy o radcach prawnych i art. 78 Konstytucji, a także art.134 k.p.c. przez uznanie, że sprawa radcy prawnego z jego wniosku o umorzenie płatności składek na podstawie §10 ust. 3 Uchwały Nr [...] KRRP z [...] grudnia 2010 r. nie jest indywidualną sprawą administracyjną w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i od uchwały Okręgowej Izby Radców Prawnych rozpoznającej ten wniosek, nie służy odwołanie do Krajowej Rady Radców Prawnych, mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej uchwały Prezydium KRRP z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] jako niezgodnej z prawem i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone przepisami art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2018 r. poz. 2107) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. W ramach oceny, czy przy wydawaniu zaskarżonej decyzji/postanowienia nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postepowania, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 p.p.s.a.). Przedmiotem zaskarżenia w rozpatrywanej sprawie sądowej jest uchwała Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych, wydana na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096), dalej jako k.p.a., o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania od uchwały odmawiającej umorzenia składki członkowskiej i składki ubezpieczeniowej. Kwestią sporną w sprawie jest to, czy od powyższej uchwały przysługiwało skarżącemu odwołanie. Zgodnie z art. 1 pkt. 1 i 2 k.p.a. kodeks postępowania administracyjnego normuje (1) postępowanie przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych albo załatwianych milcząco oraz (2) postępowanie przed innymi organami państwowymi oraz przed innymi podmiotami, gdy są one powołane z mocy prawa lub na podstawie porozumień do załatwiania spraw określonych w pkt 1. Analiza powyższej regulacji prowadzi do wniosku, że aby mówić o stosowaniu postanowień k.p.a. konieczne jest, aby sprawa była załatwiania przez wydanie decyzji administracyjnej. Zgodnie z art. 134 organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. W orzecznictwie podkreśla się, że niedopuszczalność odwołania może wynikać z przyczyn przedmiotowych, jak też z przyczyn podmiotowych. W pierwszej grupie wymienić można brak przedmiotu zaskarżenia, wyłączenie możliwości wniesienia środka odwoławczego lub wyczerpanie przysługujących środków odwoławczych. Do podmiotowych przyczyn niedopuszczalności odwołania zalicza się przypadki wniesienia środka zaskarżenia przez osobę niemającą do tego legitymacji bądź przez osobę niemającą zdolności do czynności prawnych (wyrok NSA z dnia 11 grudnia 2007 r., II OSK 1661/06). W niniejszej sprawie niedopuszczalność odwołania wynikła z przyczyn przedmiotowych, a mianowicie z tego, że brak jest przedmiotu zaskarżenia tj. uchwała Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. z dnia [...] września 2018 roku nr [...] odmawiająca skarżącemu umorzenia składki członkowskiej i składki ubezpieczeniowej, nie została wydana w toku postępowania do którego stosuje się postanowienia k.p.a. oraz co za tym idzie nie jest uchwałą, od której stosownie do postanowień k.p.a. przysługuje odwołanie. Uchwały organów samorządu zawodowego radców prawnych podejmowane w następstwie rozpoznania wniosku o umorzenie zaległych składek członkowskich podejmowane są wyłącznie na podstawie § 10 ust. 3 uchwały Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] grudnia 2010 roku nr [...] sprawie wysokości składki członkowskiej i składki ubezpieczeniowej, zasad ich uiszczania i podziału oraz funduszy celowych Krajowej Rady Radców Prawnych. W powołanym zakresie organy samorządu zawodowego nie działają na podstawie przepisów prawa powszechnie obowiązującego, a wyłącznie na podstawie powołanej regulacji wewnętrznej. W przepisach prawa powszechnie obwiązującego brak jest jakiejkolwiek podstawy prawnej odnoszącej się do kwestii rozpoznania wniosku o umorzenie zaległych składek członkowskich. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że uchwały wydawane na podstawie § 10 uchwały Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] grudnia 2010 roku nr [...] sprawie wysokości składki członkowskiej i składki ubezpieczeniowej, zasad ich uiszczania i podziału oraz funduszy celowych Krajowej Rady Radców Prawnych nie są decyzjami administracyjnymi. Do wniosku takiego prowadzi podstawa prawna na której są one wydawane tj. powołana powyżej uchwała Krajowej Rady Radców Prawnych. Nie jest to akt prawa powszechnie obowiązującego a jedynie uchwała organu samorządu zawodowego radców prawnych mająca wyłącznie wymiar wewnętrzny. Powyższy argument definitywnie przesadza, że uchwała Rady OIRP w K. z dnia [...] września 2018 roku nr [...] nie może być decyzją administracyjną, co oznacza, że nie stosuje się do niej postanowień k.p.a. oraz nie podlega ona kontroli sadów administracyjnych. Tym samym będąca przedmiotem skargi uchwała stwierdzająca niedopuszczalność odwołania jest zgodna z prawem. Obowiązek opłacania składek członkowskich jest obowiązkiem o charakterze cywilnoprawnym z uwagi na jego majątkowy charakter oraz oparcie stosunków między samorządem a jego członkami na zasadzie równorzędności (vide Uchwała Sądu Najwyższego - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 20.11.1987 r. sygn. lII PZP 42/87). Okręgowa izba radców prawnych w tej części swojej działalności działa w obszarze dominium, zaś samorząd zawodowy radców prawnych stosuje procedurę administracyjną tylko w objętych imperium Państwa sprawach wyraźnie mu przekazanych. Uchwała rady okręgowej izby radców prawnych o umorzeniu zaległych składek jest oświadczeniem o zwolnieniu z długu, zaś odmowa umorzenia płatności zaległych składek stanowi brak zgody na zwolnienie z długu. Takie oświadczenia nie mogą być kwestionowane przez odwołanie do drugiej instancji tj. na drodze właściwej dla procedury administracyjnej w sprawach związanych z wykonywaniem administracji publicznej oraz następnie przez skargę do sądu administracyjnego. W przypadku podjęcia przez organ uchwały w zakresie umorzenia/odmowy umorzenia zaległych składek członkowskich - uchwała taka nie jest uchwałą z zakresu administracji publicznej, ale jest to uchwała dotycząca sprawy wewnątrzorganizacyjnej samorządu zawodowego związana ściśle z członkostwem w samorządzie radców prawnych i obowiązkami członka wobec własnej korporacji. Uznając zatem brak podstaw do uwzględnienia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji wyroku.