VI SA/Wa 3516/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lipca 2014 r. sprawy ze skargi R. B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę Zaskarżoną do tutejszego Sądu decyzją z [...] października 2013 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej GITD) po ponownym rozpoznaniu sprawy uchylił decyzję z [...] października 2011 r., w zakresie jakim nałożył na R. B. (skarżącego w niniejszej sprawie) karę pieniężną w wysokości 3000 złotych za przejazdy pojazdem o nr rej. [...] w dniu [...] września 2011 r. o godzinie: 18:58, 18:44, 17:57, 04:45, 03:48 oraz 03:44 po drodze krajowej nr [...] oraz po autostradzie [...] na odcinku węzeł [...] - węzeł [...] bez uiszczenia opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 260, dalej u.d.p.) i umorzył postępowanie w sprawie. Jako podstawę zaskarżonej decyzji organ wskazał art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.; art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 1 i art. 13k ust. 4 u.d.p. oraz załącznika nr 1 i 2 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2011 r. nr 80, poz. 433 ze zm.), dalej rozporządzenie w sprawie dróg, a także art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b, art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 1265 ze zm.), dalej u.t.d. Jak wynika z akt sprawy, kontrola mobilna zespołu pojazdów o DMC przekraczającym 3,5 odbyła się w dniu [...] października 2011 r. o godz. 7:50 na autostradzie [...] (kierunek [...]). Zespołem pojazdów kierował skarżący R. B.. Na podstawie zapisów w elektronicznym systemie poboru opłat ustalono, iż ww. pojazd poruszał się bez uiszczenia opłaty elektronicznej: 1) w dniu [...] września 2011 r. w godzinach 18:58 [...]; 18:44 [...]; 17:57 [...]; 04:45 [...]; 03:48 [...]; 03:44 [...]; 2) w dniu [...] października 2011 r. w godzinach. 14:23, 14:06 , 07:14, 07:11, po drodze drogi krajowej nr [...]; 3) dniu [...] października 2012 r. o godzinie 5:09 i 3:48 odcinkiem autostrady [...]; 4) w dniu [...] września 2011 r. w godzinach. 15:54, 12:35, 12:20, po drodze krajowej nr [....]; W oparciu o powyższe ustalenia Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z [...] października 2011 r. nr [...] nałożył na skarżącego karę w łącznej wysokości 12 000 złotych za powyższe 4 przejazdy bez uiszczenia opłaty elektronicznej (4x3000zł.). We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy skarżący wskazał na błędny i wadliwy sposób działania systemu viaToll. Skarżący jest zatrudniony w przedsiębiorstwie [...], które w dniu [...] czerwca 2011 r. zawarło umowę na korzystanie z elektronicznego systemu opłat drogowych w systemie pre-paid - Nr umowy [...], nr klienta [...]. Zdaniem skarżącego, w datach wskazanych w decyzji ([...] i [...] września oraz [...] i [...] października 2011 r.) na koncie viaToll byty dostępne środki na pokrycie stosownych opłat. Główny Inspektor Transportu Drogowego postanowieniem z dnia [...] października 2013 r. nr [...] na podstawie art. 123 k.p.a. z urzędu wyłączył do odrębnego postępowania sprawę w zakresie nałożenia na skarżącego decyzją z dnia [...] października 2011 r. kary pieniężnej w wysokości 3000 zł za przejazdy w dniu [...] września 2011 r. pomiędzy godz. 03:44 a 18:58. W dniu [...] czerwca 2013 r. w siedzibie Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego została przesłuchana w charakterze świadka – M. K. - Koordynator Wsparcia Technicznego w Dziale Obsługi Klienta w Kapsch Telematic Services Sp. z o.o. Podczas przesłuchania świadek zeznała, że opłata elektroniczna za przejazd pojazdu o nr rej. [...] w dniu [...] września 2011 r. o godzinie. 18:58, 18:44 oraz 17:57, 04:45, 03:48, 03:44 została uiszczona. Świadek zeznała, że incydenty te zostały błędnie wygenerowane przez system. Świadek przedstawiła zestawienie przejazdów, doładowań oraz korekt dla umowy nr [...] za okres [...] września – [...] października 2011 r. Mając na względzie powyższe ustalenia organ odwoławczy, opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] października 2013 r. uchylił decyzję organu I instancji o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 3.000 (słownie: trzy tysiące) złotych z tytułu nieuiszczenia opłaty elektronicznej za przejazdy pojazdem o nr rej. [...] w dniu [...] września 2011 r. o godzinie: 18:58, 18:44, 17:57, 04:45, 03:48 oraz 03:44 po drodze krajowej nr [...] na odcinku granica m. [...]. - węzeł [...] oraz po autostradzie [...] na odcinku węzeł [...] - węzeł [...] i umorzył postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ odwoławczy wskazał, że w decyzji z dnia [...] października 2011 r. błędnie ustalono stan faktyczny w zakresie przejazdów z dnia [...] września 2011 r. Według organu odwoławczego, z protokołu przesłuchania M. K. pracownika podmiotu odpowiedzialnego za obsługę krajowego systemu poboru opłat działający w imieniu i na rzecz Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, w sposób niebudzący wątpliwości wynika bowiem, że za wskazane w protokole kontroli przejazdy z dnia [...] września 2011 r. opłata elektroniczna została uiszczona. Kapsch Telematic Services Sp. z o.o. jest podmiotem odpowiedzialnym za obsługę krajowego systemu poboru opłat. Skoro zaś podmiot odpowiedzialny za obsługę powyższego systemu ustalił, że opłata za przejazdy z dnia [...] września 2011 r. została uiszczona, to należy dać wiarę tej informacji pochodzącej bezpośrednio od podmiotu obsługującego elektroniczny system poboru opłat, a nie informacji zawartej w protokole kontroli mającej charakter wtórny. Z powyższych względów zaskarżoną decyzję we wskazanym wyżej zakresie należy, zdaniem GITD uchylić, a prowadzone postępowanie umorzyć, bowiem opłata za przejazd po drogach krajowych w powyższym stanie faktycznym została uiszczona. Według organu w rozpatrywanej sprawie brak było podstaw do zastosowania art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 1, art. 13k ust. 4 u.d.p. W skardze do Sądu na powyższą decyzję GITD z dnia [...] października 2013 r. R. B. zarzucił: 1) naruszenie przepisów prawa procesowego, a w szczególności rażące naruszenie: - art. 7 kpa, 8 kpa, 10 kpa, 77 kpa - poprzez nieuwzględnienie przy podejmowaniu decyzji jakichkolwiek ustaleń co do błędu po stronie firmy Kapsch Telematic Services Sp. z o.o. - art. 75 § 1 kpa, 78 kpa, 80 kpa oraz 107 § 3 kpa - poprzez nieuwzględnienie i odmówienie wiarygodności przy podejmowaniu rozstrzygnięcia argumentów i wniosków dowodowych skarżącego; 2) naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 13k ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych - poprzez niewłaściwą interpretację, - art. 13I ust. 1 Ustawy o drogach publicznych - poprzez przekroczenie zakresu kompetencji przez Starszego Kontrolera Transportu Drogowego; - art. 13I pkt 4a Ustawy o drogach publicznych w związku z naruszeniem § 3.1 oraz 3.2 pkt 1,2,3 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 23 czerwca 2011 r. w sprawie trybu, sposobu i zakresu kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej (Dz. U. Nr 133, poz. 773). - § 6.1. Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 23 czerwca 2011 r. w sprawie trybu, sposobu i zakresu kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji "w zakresie znikomego uzasadnienia" oraz w całości decyzji nr [...] nakładającej karę 12 000 zł, dotyczącą pozostałych przejazdów wykazanych w decyzji tj. przejazdów w dniu: - [...] września 2011 r. o godzinie 12:20, 12:35, 15:54 - [...] października 2011 r. o godzinie 03:48, 05:09 - [...] października 2011 r. o godzinie 07:11, 07:14, 14:06, 14:23. W ocenie skarżącego GITD nie wyjaśnił rozbieżności w dokumentach przedstawianych przez skarżącego, a tych przedstawianych przez spółkę Kapsch, mimo że dokumenty te zostały wygenerowane na podstawie tego samego systemu. Nakładanie zatem kary w wysokości 12 000 zł na podstawie danych pochodzących z systemu co do którego można mieć wątpliwości w zakresie jego funkcjonowania poważnie narusza oraz pozostaje w sprzeczności z zasadę pogłębienia zaufania obywateli do organów Państwa. W ocenie skarżącego również sama kontrola w dniu [...] października 2011 r. została przeprowadzona z naruszeniem procedury administracyjnej ponieważ skarżący od razu po jej zakończeniu otrzymał - zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego - wezwanie do złożenia wszechstronnych, popartych dowodami wyjaśnień dotyczących stwierdzonych podczas kontroli naruszeń - decyzję o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 12.000 zł. Powyższe dokumenty skarżący otrzymał bez pouczenia i informacji w jakim trybie oraz terminie mogą zostać złożone wyjaśnienia oraz czy dopuszczalne jest działanie przez pełnomocnika. Ponadto w trakcie kontroli skarżący nie miał możliwości odnieść się do stawianych zarzutów, jak również odnieść się do przedstawionych dowodów - zapisów ewidencyjnych wygenerowanych przez bramownice. Wydana decyzja jest zatem krzywdząca i dyskryminująca. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie wskazując, że pozostałe wyodrębnione sprawy administracyjne za przejazdy opisane w decyzji z dnia [...] października 2011 r. nr [...] nie zostały do dnia dzisiejszego zakończone decyzją ostateczną, a postępowania ich dotyczące są obecnie w toku. Tym samym wniosek skarżącego o uchylenie decyzji wydanej w pierwszej instancji nie zasługuje na uwzględnienie z uwagi na fakt, że trzy z czterech odrębnych spraw opisanych w decyzji z dnia [...] października 2011 r. nie zostały zakończone decyzją ostateczną, a zaskarżona decyzja uchyliła zgodnie z wnioskiem strony decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w zakresie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 3 000 zł za przejazdy bez uiszczenia wymaganej opłaty elektronicznej w dniu [...] września 2011 r. pomiędzy godz. 3:44 a 18:58 po płatnych odcinkach dróg krajowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga R. B. nie jest uzasadniona. Dla przejrzystości wywodu i wyjaśnienia zakresu rozważań merytorycznych organu i obecnie Sądu należy poczynić kilka uwag porządkujących: W rozpatrywanej sprawie, Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją pierwszoinstancyjną z dnia [...] października 2011 r. nałożył na skarżącego R. B. karę pieniężną za brak uiszczenia opłaty elektronicznej w łącznej wysokości 12 000 złotych (4 x 3000 złotych) za cztery przejazdy w tej decyzji wymienione i szczegółowo opisane (co do miejsca i czasu). Z akt wynika, że po wpłynięciu wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej powyższą decyzją, Główny Inspektor Transportu Drogowego - jako organ odwoławczy - postanowieniem z dnia [...] października 2013 r. z urzędu wyłączył do odrębnego postępowania sprawę w zakresie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 3000 złotych za przejazd wymieniony w decyzji pierwszoinstancyjnej wykonany w dniu [...] września 20111. pomiędzy godzinami 03:44 a 18:58 (v. postanowienie w aktach administracyjnych). Należy przy tym dodać, że przejazd ten dotyczył kilku bramownic odnotowanych przez system poboru opłat tj. o godzinie: 18:58, 04:45, 03:48, 03:44 poruszał się po drodze krajowej nr [...] na odcinku granica m. [...] - węzeł [...], a o godzinie: 18:44, 17:57 poruszał się po autostradzie [...] na odcinku węzeł [...] - węzeł [...]. Podkreślenia również wymaga, że pozostałe przejazdy wymienione w powyższej decyzji pierwszoinstancyjnej odbyły się w innych dniach. Jak wynika z informacji zawartych w odpowiedzi na skargę, postępowanie administracyjne w sprawie kar pieniężnych za pozostałe przejazdy wymienione w decyzji z dnia [...] października 2011 r. nie zostało jeszcze zakończone ostateczną decyzją. W ocenie Sądu, decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego (działającego jako organ I instancji) z dnia [...] października 2011 r. załatwiała cztery sprawy w znaczeniu materialnym a sformułowanie tej decyzji w znaczeniu formalnym należy uznać za prawidłowe. Punktem wyjścia do wyprowadzenia powyższego wniosku jest pojęcie "sprawy administracyjnej", które, co należy podkreślić, nie jest jednoznaczne. W doktrynie jako punkt wyjścia do rozważań na ten temat wskazuje się pojęcie stosunku administracyjnoprawnego. Cechami stosunku administracyjnoprawnego sensu largo są upoważnienie organu administracji publicznej do kształtowania uprawnień i obowiązków podmiotów (osób fizycznych, osób prawnych lub innych jednostek organizacyjnych), niepowiązanych z tym organem ani więzami zależności organizacyjnej, ani podległości służbowej oraz to, że jedną ze stron stosunku administracyjnoprawnego jest organ administracji publicznej drugą zaś podmiot, którego sytuacja prawna na mocy norm prawa została powiązana z sytuacją prawną organu w ten sposób, że organ ten może władczo i jednostronnie konkretyzować jego prawa i obowiązki (por. J. P. Tamo, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2008 r., str. 18.). Na sprawę administracyjną w znaczeniu materialnym składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe. Przy ustalaniu tożsamości sprawy należy badać właśnie te elementy. Tożsamość elementów podmiotowych to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, a tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej (por. B. Adamiak, glosa do wyroku NSA z dnia 23 stycznia 1998 r., I SA/Gd 654/96 , OSP 1999 r., str. 51). Zdaniem Sądu, z normy stanowiącej podstawę materialnoprawną decyzji o nałożeniu kary pieniężnej za przejazd bez uiszczenia opłaty elektronicznej a mianowicie przytoczonego wyżej przepisu art. 13k ust. 1 pkt 1 uodp wynika, że na gruncie tej regulacji ustawodawca "penalizuje" w formie nakładanej kary pieniężnej czyn stanowiący jednostkowy delikt administracyjny polegający na naruszeniu przez kierującego pojazdem, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 uodp, obowiązku uiszczenia tejże opłaty za konkretny przejazd po drodze (czy też odcinku drogi) wymienionej w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2011 r., Nr 80, poz. 433). Innymi słowy, fakt dokonania odrębnego przejazdu (co do miejsca lub czasu) za który pobierana jest odrębna opłata elektroniczna, stanowi odrębną sprawę administracyjną w znaczeniu materialnym. Ponieważ ustawodawca nie przewidział możliwości sumowania kar pieniężnych za naruszenia opisane w art. 13 k ust. 1 i 2 uodp zatem każdy stwierdzony delikt stanowi odrębną indywidualną sprawę administracyjną, która powinna zostać załatwiona osobną decyzją administracyjną. Podsumowując powyższe rozważania i przenosząc je na grunt niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że aktualnie kontrolą sądowoadministracyjną objęta jest więc decyzja GITD z dnia [...] października 2011 r. o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 3000 złotych za przejazd w dniu [...] września 2011 r. o godzinie: 18:58, 04:45, 03:48, 03:44 po drodze krajowej nr [...] na odcinku granica m. [...] - węzeł [...] oraz o godzinie: 18:44, 17:57 po autostradzie [...] na odcinku węzeł [...] - węzeł [...] oraz konsekwentnie, decyzja tego organu z dnia [...] października 2013 r. o uchyleniu ww. decyzji z dnia [...] października 2011 r. i umorzeniu postępowania administracyjnego. Z powyższych względów, z uwagi na związanie Sądu granicami sprawy (v. art. 134 p.p.s.a.) poza rozważaniami Sądu musi pozostawać kwestia zarzutów skarżącego dotyczących pozostałych kar wskazanych w decyzji z dnia [...] października 2011 r. Powyższe nie oznacza jednak, że R. B. jest pozbawiony prawa kwestionowania stanowiska organu, co do zasadności nałożenia na skarżącego kar za pozostałe przejazdy (w dniach [...] września 2011 r., [...] października 2011 r., [...] października 2011 r.). Skarżący może bowiem podważać stanowisko organu w tym zakresie ale wyłącznie w toku postępowania administracyjnego (a potem ewentualnie sądowego) prowadzonego w przedmiocie kar za te przejazdy a nie w niniejszym postępowaniu. Przechodząc do oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji GITD z dnia [...] października 2013 r. należy stwierdzić, że nie narusza ona prawa. Wobec ustalenia przez organ odwoławczy, że należna opłata elektroniczna za przejazd w dniu [...] września 2011 r. została uiszczona brak było podstaw do nałożenia na skarżącego kary pieniężnej za ten przejazd. Powyższe ustalenie obligowało GITD do wydania decyzji na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. gdyż dopiero na etapie postępowania odwoławczego zaszły okoliczności faktyczne czyniące postępowanie w sprawie bezprzedmiotowym (art. 105 § 1 k.p.a.) Sąd, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. oddalił na rozprawie wniosek dowodowy skarżącego o przeprowadzenie dowodu z wydruk ze strony viaToll (zarządzanej przez Operatora Systemu), z którego - zdaniem strony- jednoznacznie wynika, że w okresie od lipca 2011 roku do listopada 2013 roku występował błąd konfiguracji czujników na bramownicach na odcinku płatnej drogi [...] gdyż nie był niezbędny dla wyjaśnienia sprawy. Mając na uwadze powyższe skargę należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.