VI SA/Wa 36/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Dorota Wdowiak Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi P. Sp. j. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu o unieważnienie prawa ochronnego na wzór użytkowy oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2009 r. Urząd Patentowy Rzeczpospolitej Polskiej po rozpoznaniu na rozprawie w dniu [...] sierpnia 2008 r. sprawy o unieważnienie prawa ochronnego na wzór użytkowy nr [...] pt.: "Zasuwa" udzielonego na rzecz S. M. z O. na skutek sprzeciwu uznanego za bezzasadny złożonego przez P. Sp. j., z S., na podstawie art. 246 i art. 247 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119 poz. 1117 ze zm.) oraz art. 94, art. 25 w związku z art. 100 ustawy p.w.p., oraz art. 98 k.p.c. w związku z art. 256 ust. 2 ustawy p.w.p. orzekł o oddaleniu sprzeciwu i przyznał uprawnionemu zwrot kosztów postępowania w sprawie. Urząd Patentowy wyjaśnił, iż w dniu [...] marca 2008 r. wpłynął wniosek P. Sp. Jawna o unieważnienie ww. wzoru użytkowego, oparty na zarzucie braku nowości. Jako podstawę prawną swojego żądania wnioskodawca wskazał art. 25 ust. 1 w związku z art. 100 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej. Na okoliczność, iż zasuwy o identycznej budowie produkowane są od wielu lat przez liczne zakłady rzemieślnicze z okolic R. wnoszący sprzeciw załączył oświadczenia oraz dodatkowo kopie faktur z tych zakładów rzemieślniczych a także ulotkę reklamową oraz fakturę, z której ma wynikać, iż zasuwy według wzoru użytkowego nr [...] były produkowane i sprzedawane przez uprawnionego przed dokonaniem zgłoszenia przedmiotowego wzoru w Urzędzie Patentowym RP. W odpowiedzi na wniosek uprawniony wniósł o jego oddalenie podnosząc, że uzyskał oświadczenia od trzech właścicieli firm produkujących zasuwy, wskazanych przez sprzeciwiającego się, z których wynika, że nie produkowali oni "zasuwy" ujawnionej w opisie ochronnym spornego wzoru użytkowego albowiem do trwałego połączenia rygla z podstawą stosują technikę spawania. Uprawniony stwierdził iż, "Zasuwa" według chronionego wzoru użytkowego ma odmiennie ukształtowane uchwyty prowadzące, utworzone z zestawu pakietów, które są zaopatrzone w zaczepy osadcze trwale zespolone z korpusem, przy czym rygiel umieszczony w otworach uchwytów prowadzących jest zaopatrzony w element kotwiący zacisku sprężyny zabezpieczającej centrycznie osadzonej w kształtowych tulejkach, że w zasuwie według wzoru użytkowego pakiety są utworzone z zaciśniętych płaskich płytek posiadających ściany oporowe, że zaczepy osadcze trwale zespolone z korpusem mają wyciśnięte odkształcające gniazda unieruchamiające, a zaczep blokujący korpusu ma gniazdo osadcze. Konstrukcja "zasuwy" według chronionego wzoru użytkowego umożliwia łączenie poszczególnych elementów, które odznaczają się zwiększoną odpornością na zużycie i wpływy atmosferyczne oraz umożliwia łatwy ich demontaż. Oświadczył także, iż w produkowanych "zasuwach sprężynowych" do momentu zgłoszenia w Urzędzie Patentowym RP o udzielenie prawa ochronnego, do trwałego połączenia prowadnic rygla z podstawą stosował technikę spawania. Po opracowaniu nowej metody połączenia i zgłoszeniu do Urzędu Patentowego RP, "zasuwy sprężynowe" są produkowane jak w dokonanym zgłoszeniu wzoru użytkowego. W związku z uznaniem sprzeciwu za bezzasadny sprawa została rozpatrzona w trybie postępowania spornego. Przytaczając treść art. art. 247 ust. 2 i art. 255 ust.1 pkt 9 p.w.p. organ wyjaśnił, iż sprawy o unieważnienie prawa ochronnego na wzór użytkowy na skutek sprzeciwu uznanego za bezzasadny rozpatruje się w trybie postępowania spornego, a w myśl art. 246 ust. 1 i ust. 2 p.w.p. każdy może wnieść umotywowany sprzeciw wobec prawomocnej decyzji Urzędu Patentowego o udzieleniu patentu, prawa ochronnego lub prawa z rejestracji w ciągu 6 miesięcy od opublikowania w "Wiadomościach Urzędu Patentowego" informacji o udzieleniu prawa, podstawę sprzeciwu stanowią okoliczności, które uzasadniają unieważnienie prawa ochronnego. Organ wskazał, iż w myśl art. 94 ust. 1. p.w.p. wzorem użytkowym jest nowe i użyteczne rozwiązanie o charakterze technicznym, dotyczące kształtu, budowy lub zestawienia przedmiotu o trwałej postaci. W przedmiocie oceny nowości zastosowanie ma z mocy art. 100 ust. 1 p.w.p. przepis art. 25 p.w.p. Zgodnie z art. 25 p.w.p., wynalazek uważa się za nowy, jeśli nie jest on częścią stanu techniki (ust. 1). Przez stan techniki rozumie się wszystko to, co przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu, zostało udostępnione do wiadomości powszechnej w formie pisemnego lub ustnego opisu, przez stosowanie, wystawienie lub ujawnienie w inny sposób (ust. 2). Kolegium Orzekające stwierdziło, iż wnoszący sprzeciw nie wskazał identycznego ze spornym rozwiązania i brak jest wiarygodnych dowodów wskazujących na fakt wprowadzania do obrotu towarów wg spornego rozwiązania, bądź publicznego ujawnienia go w inny sposób, przed datą zgłoszenia spornego wzoru. Odnosząc się do przedstawionych przez wnioskującego dowodów Kolegium stwierdziło, iż część materiałów wskazuje na produkcję zasuw, z zastosowaniem spawania, pozostałe zaś jakkolwiek wskazują na sposób łączenia prowadnic rygla z podstawą poprzez nitowanie, dotyczą rozwiązań o odmiennej budowie uchwytów niż budowa uchwytów przedstawiona na rysunku spornego rozwiązania, gdzie zastosowano zostały trzy płytki wchodzących w skład uchwytu i które stanowią pakiet a zatem nie dotyczą przedmiotowego wzoru chronionego prawem ochronnym. Organ podkreślił, iż sporny wzór użytkowy nr [...] pt.: "Zasuwa", należy interpretować nie tylko poprzez zastrzeżenia ale także rysunek, który określa konkretny kształt i budowę zasuwy poprzez zestawienie jej elementów składowych. Dla wykazania braku nowości niezbędne było przedstawienie konkretnego przeciwstawienia, zawierającego wszystkie istotne elementy spornego rozwiązania. Nie jest w tym zakresie wystarczające powołanie się na poszczególne, zastrzeżone cechy kwestionowane z różnych przeciwstawień. Ponadto przedłożone przez sprzeciwiającego się oświadczenia nie zostały poparte dowodami, potwierdzającymi ich treść. W konkluzji organ stwierdził, iż w sprawie nie zostały przedstawione dowody wskazujące, że przedmiotowy wzór użytkowy był znany przed datą zgłoszenia. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie P. Sp. j., zwany dalej skarżącym, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, oraz zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący podniósł zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego tj. art. 7, 75, 77 i 86 k.p.a. oraz zarzut naruszenia prawa materialnego tj. art. 94, 96, 25 w związku z art. 100 i 89 w związku z art.100 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej poprzez błędną wykładnię. W uzasadnieniu skargi skarżący stwierdził m.in., iż organ wydając zaskarżoną decyzję rezygnował z możliwości przedstawienia dowodu z urzędu, a także nie wzywał skarżącego do uzupełnienia materiału dowodowego. Zdaniem skarżącego okoliczność braku przesłanek dla udzielenia prawa ochronnego na sporny wzór użytkowy mogła być udowodniona zeznaniami świadków czy przesłuchaniem stron, jednakże organ nie podjął żadnych kroków mających na celu uzupełnienie zebranego w sprawie materiału dowodowego. Skarżący przytoczył treść zastrzeżeń patentowych podnosząc, iż zastrzeżenia, określające zakres udzielonego prawa, nie wskazują, iż istotą tego rozwiązania jest sposób łączenia zaczepów osadczych z korpusem przez nitowanie. Według zastrzeżenia pierwszego zaczepy osadcze są trwale zespolone z korpusem. Dopiero w zastrzeżeniu trzecim wskazano, iż zaczepy osadcze w zasuwie według zastrzeżenia pierwszego mogą mieć wyciśnięte odkształcające gniazda unieruchamiające. W ocenie skarżącego organ winien unieważnić prawo ochronne na sporny wzór użytkowy w części objętej zastrzeżeniami nr 1, 2, 4, 5. z treści których wynika wprost, że zaczepy osadcze mogą być trwale połączone z korpusem, bez względu na to czy nastąpi to za pomocą spawania, nitowania, klejenia czy lutowania. Sposób, w jaki zaczepy osadcze zespalane są trwale z korpusem zasuwy nie jest istotny dla oceny nowości spornego wzoru, co więcej nitowanie czy rozklepywanie materiału celem trwałego osadzenia elementów metalowych jest sposobem znanym znacznie wcześniej od spawania i nie może przesądzać o nowości spornego rozwiązania. Wybór sposobu połączenia zaczepów osadczych z korpusem zależny jest de facto od tego jakim narzędziem dysponuje rzemieślnik i nie ma znaczenia technicznego W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasową argumentację. Uczestnik postępowania wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Rozstrzygnięcie dokonane przez Urząd Patentowy jest prawidłowe i nie narusza obowiązującego w tym zakresie prawa, a argumenty zawarte w skardze zasadności tego rozstrzygnięcia nie podważają. Odnosząc się w pierwszej kolejności do oddalenia przez Sąd wniosku skarżącego o dopuszczenie dowodu z załączonych do skargi dokumentów stwierdzić należy, iż Sąd administracyjny, co do zasady, nie przeprowadza postępowania dowodowego, albowiem kontrolę legalności decyzji administracyjnej opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji wydającym zaskarżone rozstrzygnięcie (art. 133 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dalej p.p.s.a.), natomiast nie czyni własnych ustaleń. Wyjątek od tej zasady zawiera art. 106 § 3 p.p.s.a. jednakże nie służy on do zwalczania ustaleń faktycznych z którymi strona się nie zgadza (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2004 r. FSK1186/04 nie publ.). Dokumenty, z których skarżący wywodzi pozytywne dla siebie skutki w postaci braku nowości spornego wzoru użytkowego nie mogły stać się przedmiotem oceny Urzędu Patentowego. Bezsprzecznie dokumenty te musiały być znane skarżącemu już na etapie postępowania prowadzonego przed organem, jednakże zostały przedstawione Sądowi dopiero w uzupełnieniu wniesionej skargi. Zdaniem Sądu składanie wniosku o dopuszczenie przez Sąd dowodu z dokumentów znanych skarżącemu na etapie postępowania administracyjnego należy uznać za spóźnione. Zgodnie z ust. 4 art. 255 p.w.p. Urząd Patentowy rozstrzyga sprawy w trybie postępowania spornego w granicach wniosku i jest związany podstawą prawną wskazaną przez wnioskodawcę. A zatem wniosek o unieważnienie prawa ochronnego na wzór użytkowy określa zakres sprawy administracyjnej wyznaczając jej granice zarówno, co do okoliczności faktycznych jak i podstawy prawnej wniosku. Powyższa zasada w omawianym postępowaniu jest tym bardziej istotna, że ma ono charakter sporny, a więc cechuje je kontradyktoryjność. To strona wszczynająca spór określa, w jakim zakresie nie zostały spełnione ustawowe przesłanki do uzyskania ochrony i przedkłada dowody na poparcie swojego stanowiska. Tylko w sprawach nieuregulowanych w ustawie - prawo własności przemysłowej stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (art. 256 ust.1 p.w.p.). Oznacza to, iż przepisy k.p.a. mające zastosowanie do postępowania spornego przed Urzędem Patentowym podlegają odpowiednim modyfikacjom, stosownie do istotnych cech tego postępowania. Równocześnie, jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 20 marca 2007 r. sygn. akt II GSK 364/06 niepubl.) charakter postępowania spornego został ukształtowany na wzór postępowania cywilnego z tą różnicą, iż z woli ustawodawcy organem państwa rozstrzygającym na pewnym etapie spór pomiędzy dwoma profesjonalnymi podmiotami gospodarczymi jest organ administracji publicznej. Zasada działania Urzędu Patentowego z urzędu w takim postępowaniu w kwestiach ustalania stanu faktycznego sprawy i jej wszechstronnego wyjaśnienia, zawarta w przepisach art. 7, 75, 77 i 80 k.p.a., podlega odpowiedniej modyfikacji, stosownie do istoty tego postępowania, zakładającej aktywność dowodową stron. Modyfikacja przepisów polega na tym, iż nie są one stosowane wprost a w postępowaniu przed Urzędem ograniczenia doznają zasady określone w k.p.a. w tym zasada oficjalności czy też zasada czuwania przez organ administracji nad interesem strony postępowania. Odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. powinno uwzględniać specyfikę i cel postępowania spornego prowadzonego przed Urzędem Patentowym a ponadto wyjątki wynikające wprost z ustawy Prawo własności przemysłowej przykładowo art. 255 ust. 3 p.w.p. (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2006 roku, sygn. akt II GSK 320/05 niepubl.). Na wymóg aktywności strony, nawet w ogólnym postępowaniu administracyjnym w określonych przypadkach, wskazywał niejednokrotnie Naczelny Sąd Administracyjny w swoich orzeczeniach (np. wyroki: z 19 września 1988 r. II SA 1947/87, z 11 lipca 2002 r. SA/Po 788/00, z 20 maja 1998r. SA/Ka 1605/96). Wnioskodawca sprzeciw wobec decyzji Urzędu Patentowego o udzieleniu prawa ochronnego na wzór użytkowy "Zasuwa" [...] oparł na zarzucie braku nowości wskazując jako podstawę prawną swojego żądania art. 89 w zw. z art. 100 p.w.p. Urząd Patentowy, któremu sprawa została przekazana do rozstrzygnięcia w trybie art. 247 ust. 2 p.w.p. będąc związany sprzeciwem w powyższym zakresie był zobligowany do dokonania oceny zdolności do udzielenia ochrony przedmiotowego wzoru z punktu widzenia powołanych przepisów. A zatem powyższy zarzut i wskazana podstawa prawna zakreśliły ramy postępowania przed Urzędem Patentowym, który w oparciu o dowody przedstawione przez strony wyjaśnił stan faktyczny sprawy, tylko dokonał odmiennych ustaleń w tym zakresie niż chciałby tego skarżący. Stosownie do art. 256 ust. 1 p.w.p. do postępowania spornego przed Urzędem Patentowym stosuje się odpowiednio (z wyłączeniem kwestii kosztów postępowania i niewskazanych w ust. 3 przypadkach trybu z art. 127 § 3 k.p.a.) przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Nie ma zatem wątpliwości co do tego, iż w sprawie znajdują zastosowanie przepisy odnoszące się do postępowania dowodowego, których naruszenie zarzuca skarżący, z tym jednak zastrzeżeniem, iż odpowiedniość ich stosowania wiąże się ze specyfiką postępowania spornego, którego kontradyktoryjność winna być przy ustalaniu zakresu stosowania tych przepisów uwzględniona zwłaszcza co do inicjatywy dowodowej i obowiązków organu w tym względzie. W sprawach spornych inicjatywa dowodowa należy do stron i organ nie jest zobligowany do zwracania stronom uwagi na potrzebę zgłaszania dalszych dowodów, zwłaszcza, gdy jego wiedza w tym zakresie z racji charakteru sprawy jest ograniczona, a strona jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika (tu rzecznika patentowego). Urząd Patentowy w postępowaniu spornym obowiązany jest z urzędu podejmować wszelkie kroki do dokładnego wyjaśnienia sprawy tylko wtedy, gdy znane są mu dowody i okoliczności istotne dla sprawy. Nie jest natomiast zobligowany ich poszukiwać. Jak już wskazano wyżej skarżący nie przedłożył dokumentów będących w jego posiadaniu, z których wywodził pozytywne dla siebie skutki. Tym samym uniemożliwił organowi ich ocenę. Dlatego też w ocenie Sądu organ nie naruszył zasad wynikających z art. 7 i 9 k.p.a. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie należy wziąć pod uwagę, iż w szczególnym postępowaniu administracyjnym, jakim jest postępowanie sporne przez Urzędem Patentowym RP, ingerencja organu administracji, czy też pomoc jednej ze stron, winna być ograniczona do niezbędnego minimum. Jakkolwiek art. 9 kpa obliguje organy administracji do "wyczerpującego informowania stron", jest pewna granica realizacji tego obowiązku (tak również: NSA w wyroku z dnia 28 kwietnia 1998 r., sygn. akt I SA 1697/97). W niniejszej sprawie skarżący korzystał w postępowaniu przed organem z pomocy prawnej fachowego pełnomocnika, tj. rzecznika patentowego, a więc organ nie był zobowiązany ex officio do wskazywania stronie jakie dokumenty winna przedłożyć na poparcie swojej argumentacji. Podzielając stanowisko NSA wyrażone w wyroku z dnia 19 września 1988 r. sygn. akt II SA 1947/87 co do obowiązku organu we wskazanym przypadku wezwania strony do uzupełnienia i sprecyzowania jej twierdzeń podnieść należy, iż w rozpoznawanej sprawie nie zachodziła potrzeba do podjęcia przez organ takich czynności. Strona wnosząc sprzeciw przedstawiła dowody, które podlegały ocenie organu zgodnie z art. 80 k.p.a. Nie można zatem przyjąć, iż taki materiał dowodowy budził wątpliwości co do treści stanowiska strony i jej żądania i wskazywał na jej nieporadność wymagającą od Urzędu podjęcia czynności, których niepodjęcie strona w skardze zarzuca. Rzeczą organu była zatem ocena wskazanych przez wnioskującego dowodów zgodnie z regułami procedury. Podnieść przy tym należy, że z tych reguł nie wynika, aby organ był zobligowany do dokonania wstępnej oceny i informowania strony o jej treści, a następnie w przypadku niekorzystnej oceny dla strony wzywania do przedstawienia kolejnych dowodów. W fakcie, iż Urząd Patentowy RP przedstawił swoją ocenę materiału dowodowego w zaskarżonej decyzji, bez uprzedniego informowania strony w żadnym razie nie można dopatrzeć się wadliwości, skutkującej zasadnością skargi. Strona może natomiast, co uczyniła, podważać tę ocenę. Zarzut strony w tym zakresie jest jednak nieuzasadniony. Urząd Patentowy RP dokonał oceny dowodów złożonych na okoliczność braku nowości spornego rozwiązania, zasadnie uznając, iż przedstawionymi dowodami wnoszący sprzeciw nie wykazał faktu wprowadzenia do obrotu towarów według spornego rozwiązania bądź publicznego ujawnienia go w inny sposób przed datą zgłoszenia przedmiotowego wzoru użytkowego. Nie przeciwstawiono także rozwiązania identycznego względem spornego. Zdaniem Sądu Urząd Patentowy rozpoznając sprzeciw i rozstrzygając w jego przedmiocie przeprowadził postępowanie w sposób odpowiadający powyższym regułom bez uchybień w tym zakresie, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy. W konkluzji uznać należy, iż podniesione w skardze zarzuty naruszenia prawa procesowego nie są zasadne. Sad nie podzielił także zarzutu skarżącego dotyczącego naruszenia prawa materialnego. Zasuwa zgłoszona do ochrony posiada uchwyty prowadzące utworzone z zestawu pakietów, w których to zestawach pakiet składał się z trzech płytek (rys. 3) przy czym łączenie następuje poprzez zastosowanie wyciśniętych odkształcających gniazd uruchamiających. Natomiast znanym był pakiet składający się z dwóch płytek trwale zespolonych z korpusem. Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.