VI SA/Wa 363/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Wdowiak po rozpoznaniu w dniu 28 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. I. o przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. I. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego postanawia odmówić skarżącemu, A. Iniarskiemu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych W dniu 10 maja 2010 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął, złożony przez A. I. na urzędowym formularzu (PPF), wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Z danych zawartych w formularzu wniosku wynika, iż skarżący zamieszkuje w domu stanowiącym własność rodziców. Samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, partycypując jedynie w kosztach utrzymania domu. Z tytułu umowy o prace otrzymuje wynagrodzenie w wysokości [...] złotych brutto miesięcznie, dodatkowo z tytułu umów o dzieło od początku 2010 r. uzyskał dochód w kwocie [...] złotych. Ze względu na stan zdrowia ponosi koszty leczenia w kwocie około 100 złotych miesięcznie. Wnioskodawca jest uczestnikiem seminarium doktorskiego, za które opłaca czesne w kwocie [...] złotych za semestr. W wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego z dnia 17 maja 2010 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia, w terminie 14 dni, wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie: a) odpisu zeznania podatkowego za rok 2009, ewentualnie dokumentu potwierdzającego wysokość dochodów uzyskanych w tym okresie (np. zaświadczenie z właściwego urzędu skarbowego); b) dokumentu wskazującego wysokość dochodów uzyskanych w roku bieżącym (w zależności od formy opodatkowania); c) zaświadczenia od pracodawcy wskazującego wysokość miesięcznego wynagrodzenia za pracę (średnia z ostatnich trzech miesięcy); d) dokumentu potwierdzającego podaną w rubryce 11 formularza informację, iż kontynuuje on naukę na płatnych studiach doktoranckich (np. zaświadczenie z uczelni); e) odpisów umów o dzieło wymienionych jako źródła dochodów w rubryce 10 formularza wniosku; f) wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy; g) dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania, w tym partycypowanie w kosztach utrzymania domu oraz koszty zakupu leków. Niewykonanie przez skarżącego ww. wezwania spowodowało, iż dokumenty zgromadzone w sprawie okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego wnioskodawcy. W konsekwencji powyższego, postanowieniem z dnia 5 sierpnia 2010 r. referendarz sądowy odmówił stronie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Pismem z dnia 25 sierpnia 2010 r. skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia przedkładając w załączeniu: - PIT za rok 2009; - dokumenty RMUA za ostatni miesiąc; - dowód zapłaty za seminarium doktorskie za ostatni semestr; - umowę o dzieło zawartą w dniu 4 marca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu sprzeciw został wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd. Takie rozwiązanie normatywne oznacza, że kwestię przyznania prawa pomocy uznaje się za nierozstrzygniętą i jest ona ponownie rozpoznana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, jako sąd pierwszej instancji. Zgodnie z treścią art. 243 § 1 p.p.s.a. stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (art. 245 § 1 p.p.s.a). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym przysługuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że są one zasadą, natomiast zwolnienie z ich uiszczenia powinno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Koszty sądowe należy traktować jako bieżące wydatki w budżecie rodziny, które powinny być zaspakajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Dlatego też wniosek o przyznanie prawa pomocy winien być sporządzony w sposób rzetelny, uwzględniający wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy a wskazane w nim okoliczności, stosownie do wytycznych wynikających z treści art. 255 p.p.s.a, powinny być na żądanie Sądu należycie udokumentowane. Dla potrzeb niniejszej sprawy nadmienić należy, iż w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd odnośnie ciężaru dowodu w postępowaniu dotyczącym wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wskazuje się bowiem, iż rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przepisach regulujących instytucję przyznania prawa pomocy. Tym samym to na wnioskującym spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 4 stycznia 2005 r., sygn. akt I SA/Gd 758/04, opubl. w bazie LEX nr 203329). W ocenie Sądu, przedstawiona przez skarżącego sytuacja materialna nie uzasadnia przyznania stronie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Rozpoznając złożony przez skarżącego wniosek o przyznanie prawa pomocy, Sąd uznał, iż skarżący nie wykazał, w sposób przekonujący, iż konieczność poniesienia przez niego wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 złotych (jedynego na tym etapie kosztu sądowego) mogłaby spowodować dla niego uszczerbek utrzymania koniecznego. Niewykonanie przez skarżącego wezwania z dnia 17 maja 2010 r., uniemożliwiło Sądowi dokonanie pełnej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy, bowiem przedmiotowe wezwanie zawierało w swej treści wykaz dokumentów niezbędnych do dokonania takiej oceny. Wnosząc sprzeciw od postanowienia z dnia 5 sierpnia 2010 r., wnioskodawca przedłożył PIT za rok 2009, dokumenty RMUA za ostatni miesiąc, dowód zapłaty za seminarium doktorskie za ostatni semestr, umowę o dzieło zawartą w dniu 4 marca 2010 r. a zatem jedynie wybiórczo udokumentował okoliczności świadczące o jego sytuacji majątkowej. Pominął przy tym inne dokumenty wskazane przez Sąd w treści pisma z dnia 19 maja 2010 r. (data doręczenia wnioskodawcy 25 maja 2010 r.) tj.: zaświadczenie od pracodawcy wskazujące wysokość jego miesięcznego wynagrodzenia za pracę (średnia z ostatnich trzech miesięcy), wyciągi i wykazy z posiadanych przez stroną rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, jak też dokumenty świadczące o ponoszeniu przez wnioskodawcę miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania, w tym potwierdzające partycypowanie w kosztach utrzymania domu oraz koszty zakupu leków. Skoro strona uchyliła się od przedstawienia wskazanej przez Sąd dokumentacji, do dostarczenia której została zobowiązana na podstawie art. 255 p.p.s.a., powinna liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym uzasadniające przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 5 czerwca 2008 r., I FSK 236/08, LEX nr 479142). W opinii Sądu, sytuacja majątkowa wnioskodawcy, opisana ogólnie we wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie poparta rzetelnymi dowodami, czy też wyczerpującym wyjaśnieniem, do czego bezskutecznie wnioskodawca został wezwany, a co wykonał jedynie połowicznie, uniemożliwia Sądowi ustalenie w sposób pełny jego aktualnej sytuacji materialnej, a co za tym idzie nie daje podstaw do uznania, że skarżący wykazał bezsprzecznie, iż nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego. W tym stanie rzeczy, działając w oparciu o art. 246 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 260 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji