VI SA/Wa 363/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Tomasz Sałek po rozpoznaniu w dniu 9 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. I. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika w sprawie ze skargi A. I. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego p o s t a n a w i a: odmówić przyznania skarżącemu A. I. prawa pomocy w żądanym zakresie. A. I. (dalej też jako skarżący) złożył w dniu [...] czerwca 2011 r. urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF wskazując, iż wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (w uzasadnieniu zaznaczył, iż wniosek ten dotyczy zwolnienia z obowiązku uiszczenia opłaty kancelaryjnej) oraz ustanowienie pełnomocnika (radcy prawnego lub adwokata). W przedłożonym formularzu skarżący podniósł, iż uzyskuje dochód z tytułu umowy o pracę w kwocie 1 386 zł. Wyjaśnił, iż jego żona jest osobą bezrobotną otrzymującą zasiłek w kwocie 742 zł. Wskazał ponadto, że jego żona jest właścicielką mieszkania, przy czym zaznaczył, że wchodzi ono w skład majątku odrębnego żony. Jednocześnie skarżący zaakcentował fakt, iż wspólnie z żoną spłaca kredyt za mieszkanie. Mając na uwadze, iż oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, zarządzeniem referendarza sądowego wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni poprzez nadesłanie następujących dokumentów: a) odpisu zeznania podatkowego skarżącego i jego żony za rok 2010, b) zaświadczenia od pracodawcy skarżącego wskazującego wysokość jego miesięcznego wynagrodzenia za pracę (średnia z ostatnich trzech miesięcy), c) zaświadczenia z urzędu pracy o posiadaniu przez żonę skarżącego statusu osoby bezrobotnej, d) dokumentu potwierdzającego fakt spłaty kredytu, e) wyciągów i wykazów z posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, f) dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania, w tym partycypowanie w kosztach utrzymania domu oraz koszty zakupu leków. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego skarżący przedłożył: a/ kopię zeznania podatkowego za rok 2010, z którego wynika, iż osiągnął dochód wynoszący 13 781 zł, b/ kopie wystawionych przez pracodawcę skarżącego za miesiące kwiecień, maj i czerwiec druków ZUS RMUA, w których jako podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe wskazana jest kwota 1386 zł, c/ paragon z apteki na kwotę [...] zł, d/ kopię umowy małżeńskiej majątkowej ustanawiającej rozdzielność majątkową (w związku z tym dokumentem skarżący wyjaśnił, iż nie jest w stanie przedstawić dokumentów odnoszących się do sytuacji majątkowej żony). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej też jako p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie natomiast do treści art. 255 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w sprawie niniejszej, mianowicie skarżący został wezwany do potwierdzenia stosownymi dokumentami oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący w odpowiedzi przedstawił przy tym jedynie część żądanych dokumentów, nie wskazując zarazem na przyczyny takiego stanu rzeczy. W szczególności podkreślić należy, iż skarżący nie przedstawił w ogóle wyciągów z rachunków bankowych. Nie oświadczył przy tym, iż nie posiada żadnego rachunku bankowego. Nie jest więc wiadome na etapie rozpoznawania wniosku, czy skarżący posiada jakiekolwiek rachunki bankowe, ani jakie operacje były wykonywane na tych rachunkach oraz jaka była wysokość salda w okresie trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Tym samym, skoro skarżący nie przesłał na wezwanie Sądu żądanych dokumentów w zakresie dotyczącym kwestii posiadanych rachunków bankowych i dokonywanych na nich operacji, brak było możliwości ustalenia, czy wypełniają przesłanki art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Fakt niedopełnienia obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia oraz dokumentów uzasadnia natomiast oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (tak też wynika z postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2009 r. sygn. akt I OZ 895/09). Jeszcze raz podkreślić należy, iż zawarte w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (tak J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319). Podkreślenia wymaga zarazem, iż skarżący był w pełni świadomy obowiązku kompleksowego przedstawienia żądanej dokumentacji dotyczącej jego sytuacji majątkowej, bowiem już uprzednio w wydanym w niniejszej sprawie postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia [...] października 2010 r. jako przyczynę odmowy przyznania skarżącemu prawa pomocy wskazano okoliczność braku przedłożenia części żądanych dokumentów, w tym również wyciągów z rachunków bankowych. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało postanowić jak w sentencji.