VI SA/Wa 3831/14

PostanowienieWSA w Warszawie2015-03-10

Skład orzekający: Starszy referendarz sądowy Tomasz Sałek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy skarżąca, której dochody z tytułu renty męża są niskie, a jej własne dochody z działalności gospodarczej ustały, może zostać zwolniona od kosztów sądowych i otrzymać pełnomocnika z urzędu w postępowaniu administracyjnym?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że skarżąca spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Pomimo wcześniejszych znaczących dochodów z działalności gospodarczej, aktualna sytuacja materialna skarżącej, oparta na niskiej rencie męża i braku własnych dochodów, uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Sąd podkreślił, że instytucja prawa pomocy jest przeznaczona dla osób w obiektywnie trudnej sytuacji finansowej.
Stan faktyczny
Skarżąca T. K. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wskazała, że jedynym dochodem rodziny jest renta męża w kwocie 616 zł, a ona sama nie pracuje i ubiega się o rentę. Wcześniejsze dochody z działalności gospodarczej były wysokie, jednak działalność została zaprzestana. Sąd wezwał do uzupełnienia informacji, po czym skarżąca przedłożyła dokumenty potwierdzające dochody męża i swoje z poprzedniego roku, a także wyjaśnienia dotyczące aktualnej sytuacji finansowej i zdrowotnej.
Rozstrzygnięcie
1. Zwolniono skarżącą T. K. od kosztów sądowych. 2. Ustanowiono dla skarżącej T. K. adwokata.

Pełny tekst orzeczenia

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Tomasz Sałek po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi T. K. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] września 2014 roku nr [...] w przedmiocie wykreślenia przedsiębiorcy z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej postanawia: 1. zwolnić skarżącą T. K. od kosztów sądowych, 2. ustanowić dla skarżącej T. K. adwokata. T. K. (dalej też jako skarżąca) wniosła w niniejszej sprawie na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata (zaznaczając, że jeżeli będzie to możliwe, wnosi o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata [...] prowadzącej kancelarię w [...], przy ul. [...]). Następnie w piśmie procesowym z dnia 19 stycznia 2015 roku rozszerzyła żądnie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. W formularzu PPF skarżąca podała, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem i szesnastoletnim synem. Skarżąca wskazała, że jedynym dochodem rodziny jest renta w kwocie 616 zł, która otrzymuje jej mąż. Skarżąca oświadczyła, że jej syn pobierał zasiłek do 16 roku życia. Podała również, że nie posiada jakiegokolwiek majątku. Wskazała, że ponosi wydatki m.in. na leki w kwocie 150 zł, czy też wodę - 200 zł. Podkreśliła problemy zdrowotne męża i swoje. W odpowiedzi na wezwanie Sądu skarżąca wyjaśniła, że nie wykonuje pracy zarobkowej a od dnia [...] marca 2014 roku do dnia [...] września 2014 roku przebywała na zwolnieniu lekarskim. Aktualnie skarżąca ubiega się o rentę. Skarżąca wyjaśniła, że od dnia [...] listopada 2014 roku nie posiada rachunku bankowego. Skarżąca przedłożyła także zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z grudnia 2014 roku, z których wynika, że dochód jej męża w 2013 roku wyniósł 19 917 złotych a dochód skarżącej w 2013 roku wyniósł 218 948 złotych (zarazem należy podatek skarżącej w 2013 roku wyniósł 39 298 złotych). Ponadto skarżąca załączyła kopie różnych dokumentów związanych z jej leczeniem, w tym skierowania do szpitala. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm., dalej też jako p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 2 października 2009 r. (sygn. akt II OZ 822/09) udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest obiektywnie niemożliwe. Instytucja ta przeznaczona jest przede wszystkim dla osób o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, iż zasadnym jest przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika. Biorąc bowiem pod uwagę wysokość dochodu, który uzyskuje mąż skarżącej z tytułu renty w kwocie 616 złotych w kontekście konieczności pokrycia niezbędnych, miesięcznych wydatków, w tym wydatków związanych chociażby z zakupem żywności czy leków nie jest możliwe poczynienie przez skarżącą oszczędności w bieżących wydatkach celem pokrycia kosztów postępowania. Nie sposób natomiast oczekiwać czynienia oszczędności od osoby, której dochody wystarczają jedynie na pokrycie podstawowych potrzeb życiowych (tak też w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2004 r. sygn. akt OZ 890/04). Zauważyć należy, że skarżąca istotnie w 2013 roku uzyskiwała dochód w znacznej wysokości z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, jednakże aktualnie działalności tej nie prowadzi, jak też nie uzyskuje dochodów z tytułu zatrudnienia. Nie dysponuje także, jak oświadczyła w formularzu, żadnymi oszczędnościami, jak też składnikami majątkowymi. Z okoliczności sprawy wynika zarazem, że skarżąca zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej już w 2014 roku, przez większość którego to roku przebywała na długotrwałym zwolnieniu lekarskim. Reasumując uznać należy, iż skarżąca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania a w konsekwencji zasadnym będzie przyznanie jej prawa pomocy w żądanym zakresie. Ponadto odnosząc się do zawartej we wniosku prośby skarżącej o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata [...], podkreślić należy, że zgodnie z art. 253Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi o wyznaczenie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego sąd zwraca się do właściwej okręgowej rady adwokackiej, rady okręgowej izby radców prawnych, Krajowej Rady Doradców Podatkowych lub Krajowej Rady Rzeczników Patentowych. Jeżeli adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy ustanowiony w ten sposób ma podjąć czynności poza siedzibą sądu orzekającego, właściwa okręgowa rada adwokacka, rada okręgowej izby radców prawnych, Krajowa Rada Doradców Podatkowych lub Krajowa Rada Rzeczników Patentowych, na wniosek ustanowionego adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, wyznaczy w razie potrzeby adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego z innej miejscowości". Przepis art. 244 § 3 p.p.s.a. stanowi: "Jeżeli strona we wniosku wskazała adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego, właściwa rada adwokacka, rada okręgowej izby radców prawnych, Krajowa Rada Doradców Podatkowych lub Krajowa Rada Rzeczników Patentowych, w miarę możliwości i w porozumieniu ze wskazanym adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym, wyznaczy adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego wskazanego przez stronę". Z powyższych regulacji jednoznacznie wynika, że o osobie pełnomocnika (w niniejszej sprawie adwokata), decyduje właściwa okręgowa rada adwokacka, ewentualnie w porozumieniu ze wskazanym przez stronę adwokatem – jeżeli wnioskodawca wskaże jako pełnomocnika konkretną osobę. Właściwość Sądu obejmuje rozpoznanie wniosku w przedmiocie prawa pomocy i wydanie orzeczenia o przyznaniu lub odmowie przyznania stronie tego prawa. Sąd (referendarz sądowy) przyznając prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego nie wskazuje jego personaliów, a jedynie ocenia wystąpienie ustawowych przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy w określonym zakresie. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 wyżej cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło