VI SA/Wa 393/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Tomasz Sałek po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. B. na decyzję Krajowej Komisji Kwalifikacyjnej Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania uprawnień budowlanych postanawia: odmówić przyznania J. B. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. J. B. (dalej też jako skarżąca) wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z informacji zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz z nadesłanych dokumentów wynika, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z małżonkiem oraz dwoma synami w wieku 23 i 16 lat. Jedynymi dochodami rodziny są wynagrodzenia za pracę: skarżącej – w wysokości 2.714 zł brutto, tj. 1 942 zł netto oraz jej męża – w kwocie 2.807 zł brutto. Młodszy syn skarżącej jest uczniem technikum, a starszy syn jest studentem trzeciego roku studiów stacjonarnych na [...] w [...]. Jako składniki majątku skarżąca wymieniła mieszkanie o powierzchni 34 m kw, nieruchomość rolną o powierzchni 32 ary oraz samochód marki [...] (rok produkcji 1999). Skarżąca przedstawiła również wyciąg z dwóch rachunków bankowych. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 roku poz. 270 z późn. zm., dalej też jako p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W postanowieniu z dnia 6 października 2004 r. (sygn. akt GZ 61/04, GZ 64/04, niepubl.) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Zasadą jest bowiem, iż strona powinna partycypować w kosztach postępowania, w szczególności jeśli posiada stały miesięczny dochód. Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe. Sąd nie kieruje się w tym zakresie zasadami słuszności, lecz bada stan majątkowy i rodzinny wnioskodawcy (p. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lipca 2011 r. sygn. akt I OZ 533/11). Przy ocenie sytuacji finansowej i majątkowej skarżącej, w kontekście potencjalnej możliwości poniesienia wydatku w postaci opłaty sądowej, punktem wyjścia musi być jej wysokość, którą następnie odnieść należy do przedstawionych przez skarżącego źródeł uzyskiwanych dochodów i ich wysokości oraz posiadanego majątku i ponoszonych wydatków. Na aktualnym etapie postępowania koszty sądowe sprowadzają się do konieczności uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, której wysokość wynosi 100 złotych, stosownie do § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). Z analizy przedstawionych faktów i okoliczności wynika, że sytuacja majątkowa i finansowa wnioskodawczyni nie uzasadnia stanowiska, że uiszczenie kosztów sądowych w tej wysokości spowoduje zachwianie sytuacji materialnej i bytowej w taki sposób, iż skarżąca nie będzie w stanie zapewnić rodzinie minimum warunków socjalnych. Skarżąca i jej mąż uzyskują stały dochód z tytułu zatrudnienia i nawet uwzględniając konieczne miesięczne wydatki, w tym związane z edukacją dzieci, w przypadku opłacenia kosztów sądowych na obecnym etapie postępowania, skarżąca nie znajdzie się w sytuacji, w której nie będzie dysponowała środkami na zabezpieczenie bieżących potrzeb życiowych. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (post. NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., OZ 862/04, niepubl.). W tym stanie rzeczy nie można uznać, że skarżąca wykazała, iż spełnia warunki wskazane w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., a zatem że obiektywnie brak jest możliwości uzyskania środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącej i jej rodziny. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało postanowić jak w sentencji. .