VI SA/Wa 3947/14
WyrokWSA w Warszawie2015-05-11
Skład orzekający: Jakub Linkowski, Izabela Głowacka – Klimas, Grzegorz Nowecki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy kara pieniężna nałożona na przewoźnika za przejazd pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia kategorii VII, gdy nacisk osi przekracza dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20%, została nałożona prawidłowo, mimo argumentacji skarżącej o możliwym przesunięciu ładunku i braku należytej staranności organu w wyjaśnieniu procedur kontrolnych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny i zastosowały przepisy prawa, oddalając skargę. Stwierdzono, że przekroczenie dopuszczalnego nacisku osi o 18% uzasadniało nałożenie kary pieniężnej w wysokości 2000 zł za brak zezwolenia kategorii VII. Argumentacja skarżącej dotycząca przesunięcia ładunku i braku należytej staranności organu nie została uwzględniona, ponieważ przewoźnik jest odpowiedzialny za prawidłowe ułożenie i zabezpieczenie ładunku, a w niniejszej sprawie nie wykazano braku wpływu na powstanie naruszenia ani dochowania należytej staranności.Stan faktyczny
Spółka N. Sp. z o.o. została ukarana karą pieniężną w wysokości 2000 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym z ładunkiem cytrusów, który przekroczył dopuszczalny nacisk osi o 18% (11,8 t zamiast 10 t) i sumę nacisków osi o 2,05 t, bez posiadania wymaganego zezwolenia kategorii VII. Spółka odwołała się, zarzucając organom naruszenie przepisów Kpa. poprzez niedostateczne wyjaśnienie procedur kontrolnych i dowodowych, a także kwestionując prawidłowość użytych wag i brak pouczenia kierowcy. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał decyzję w mocy, uznając, że wszystkie procedury zostały przeprowadzone prawidłowo, a spółka nie wykazała braku wpływu na naruszenie ani dochowania należytej staranności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka – Klimas (spr.) Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Protokolant sekr. sąd. Jarosław Kielczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2015 r. sprawy ze skargi N. Sp. z o.o. z siedzibą w B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę
Główny Inspektor Transportu Drogowego (GITD) decyzją z dnia
[...] września 2014 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej jako "Kpa."), art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r.
o drogach publicznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 260; dalej jako "udp.") oraz art. 64 ust. 1 i ust. 2, art. 64c, art. 140aa ust. 1, ust. 3 pkt 1 i pkt 4, art. 140ab ust. 1 pkt 3
lit. b) i ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm.; dalej jako "Prd."), po rozpatrzeniu odwołania "N."
Sp. z o.o. z siedzibą w B. (dalej: spółka, skarżąca) od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2014 r., nr [...], dotyczącej nałożenia kary pieniężnej w wysokości 2.000 złotych za brak zezwolenia kategorii VII gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż o 10%, i nie więcej
niż 20%, utrzymał decyzję organu I instancji w całości w mocy.
Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w oparciu o następujące ustalenia.
W dniu [...] marca 2014 r. w miejscowości B., na drodze krajowej
nr [...] o dopuszczalnym nacisku osi do 10 t, zatrzymano do kontroli pojazd członowy składający się z dwuosiowego ciągnika marki [...] o nr rej. [...] wraz
z trzyosiową naczepą marki [...] o nr rej. [...]. Pojazdem kierował K. W., który wykonywał przejazd drogowy z ładunkiem cytrusów
w kartonach umieszczonych na paletach (ładunek podzielny) w imieniu ww. spółki.
W trakcie pomiaru rzeczywisty nacisk pojedynczej os napędowej wyniósł 11,8 t,
co stanowiło przekroczenie dopuszczalnej normy o 1,8 t względem dopuszczalnych na drodze krajowej nr [...]. Z kolei suma nacisków osi zespołu pojazdów wyniosła 42,05 t, co stanowiło przekroczenie dopuszczalnej normy o 2,05 t. Podczas kontroli stwierdzono brak zezwolenia kategorii VII gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20%.
Dokonane ustalenia utrwalono w protokole kontroli z dnia [...] marca 2014 r.,
nr [...].
Z uwagi na stwierdzone naruszenia, wobec podmiotu wykonującego
po drodze publicznej przejazd pojazdem nienormatywnym wszczęto postępowanie
z tytułu naruszenia przepisów ustawy – Prawo o ruchu drogowym.
W decyzji z dnia [...] maja 2014 r. organ I instancji stwierdził, że w związku
z odnotowanym przekroczeniem dopuszczalnego nacisku osi na drodze, na której dopuszczalny nacisk wynosi do 10 t, a mianowicie o 1,8 t co stanowi przekroczenie
normy nacisku o 18% oraz sumy nacisków osi pojazdu członowego składającego się z dwuosiowego ciągnika siodłowego i trzyosiowej naczepy wynoszącej 42,05 t,
w niniejszej sprawie realizowany był przejazd po drodze publicznej pojazdem nienormatywnym o parametrach wymiarowo-wagowych przewidzianych dla zezwolenia kategorii VII, jak również drogą publiczną kategorii przewidzianej dla tego rodzaju zezwolenia. Kierowca nie okazał do kontroli zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego, w konsekwencji stwierdzono powyższe naruszenia.
W odwołaniu od powyższej decyzji spółka wniosła o jej zmianę lub uchylenie. Zarzuciła naruszenie art. 7, art. 8 Kpa., przez brak wszechstronnego wyjaśnienia procedur kontrolnych, art. 8, art. 77 oraz art. 107 § 3 Kpa., poprzez niedopełnienie obowiązku starannego i wszechstronnego przeprowadzenia postępowania dowodowego, uzasadnienie decyzji w sposób uniemożliwiający kontrolę jej poprawności oraz art. 140aa ust. 4 Prd. Spółka wskazała, że niewielkie przekroczenia nacisku mogły wynikać z przesunięcia ładunku podczas wykonywania transportu, w następstwie hamowania, co, jej zdaniem, świadczy o tym,
że naruszanie wystąpiło wskutek przyczyn niezależnych od kierowcy, a tym bardziej od przedsiębiorcy. Następnie spółka wskazała, że organ I instancji nie przedstawił uzasadnienia, co do prawidłowego sposobu zastosowania użytych wag. Zdaniem spółki, użyte wagi mogą być wykorzystywane do maksymalnego obciążenia 10.000 kg. Jej zdaniem, organ I instancji w sposób niewystarczający rozważył możliwość wyłączenia odpowiedzialności podmiotu wykonującego przejazd, a ponadto z treści protokołu kontroli nie wynika informacja o pouczeniu kierowcy o zasadach pomiaru
z użyciem wag zastosowanych do pomiarów. Spółka nie zgodziła się ze stanowiskiem organu I instancji w zakresie odmowy zastosowania art. 140aa ust. 4 Prd., zwracając uwagę na stanowisko Komisji Europejskiej w zakresie przekroczenia dopuszczalnego nacisku na osi pojazdu, mając na uwadze treść dyrektywy
nr 96/53/WE.
Główny Inspektor Transportu Drogowego powołaną na wstępie decyzją
z dnia [...] września 2014 r. utrzymał decyzję organu I instancji w całości w mocy.
Organ odwoławczy zacytował przepisy prawa stanowiące podstawę określenia kategorii zezwolenia wymaganego dla wykonywania przewozu pojazdem po danej kategorii dróg przez dany pojazd oraz zasady określenia wysokości kar pieniężnych dla danego typu naruszenia.
Jak przypomniał GITD, miejsce ważenia legitymuje się protokołem z pomiaru równości terenu na stanowisku kontroli pojazdów z dnia 22 października 2013 r. Pojazd został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu LP 600 o numerach fabrycznych [...] i [...], które w dniu kontroli legitymowały się ważnym świadectwem legalizacji ponownej wydanym przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w K. z przewidzianymi terminami ważności do dnia [...] sierpnia 2015 r. dla wagi o nr [...] oraz do dnia [...] maja 2015 r. dla wagi o nr [...]. Powyższe dokumenty zostały okazane kierowcy przed dokonaniem ważenia. Kierowca został również poinformowany o sposobie przeprowadzenia pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach.
GITD podał, że w wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu członowego stwierdzono następujące naruszenia dopuszczalnych norm, a mianowicie, nacisk 11,8 t na pojedynczej osi napędowej – przekroczenie o 1,8 t (przekroczenie o 18%), rzeczywista masa całkowita pojazdu 42,05 t – przekroczenie dmc o 2,05 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 5,12%). Podmiot wykonujący przejazd nie miał zezwolenia
na przejazd pojazdem nienormatywnym.
Mając na uwadze powyższe wynik pomiarów oraz wielkość procentową przekroczenia dopuszczalnych norm GITD stwierdził, że nastąpiło przekroczenie dopuszczalnych wartości w przedziale o więcej niż 10% i nie więcej niż 20%.
W konsekwencji GITD podał, że kontrolowany pojazd odpowiadał parametrom,
na które można wydać zezwolenie kategorii VII.
Następnie GITD wyjaśnił, że stosownie do treści art. 140ab ust. 1 pkt 3 karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1, ustala się w wysokości za brak zezwolenia kategorii VII:
a) 500 złotych - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10%,
b) 2000 złotych - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20%,
c) 15.000 złotych - w pozostałych przypadkach.
GITD odnosząc się do treści art. 140aa ust. 4 Prd. stwierdził, że w niniejszej sprawie przewożono ładunek podzielny w postaci cytrusów w opakowaniach umieszczonych na paletach, który nie jest ani ładunkiem sypkim ani drewnem, nie znajduje więc zastosowania ust. 4 pkt 2 ww. przepisu, w świetle którego postępowanie wszczęte wobec podmiotu wykonującego przejazd umarza się, jeżeli rzeczywista masa całkowita pojazdu nienormatywnego nie przekracza dopuszczalnej wielkości lub wielkości określonej w zezwoleniu, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, a przekroczenie dotyczy wyłącznie nacisku osi pojazdu w przypadku przewozu ładunków sypkich oraz drewna.
GITD wskazał, że zgodnie z cytowanym wyżej art. 64 ust. 1 Prd. już sam ruch pojazdu nienormatywnego po danej drodze publicznej wymaga zezwolenia. A zatem, podmiot wykonujący przejazd przed rozpoczęciem przejazdu winien zbadać, czy pojazd odpowiada określonym normom. Pojazd po załadunku towaru powinien być pojazdem normatywnym. Jeśli ma on trudności z takim rozmieszczeniem ładunku, który nie będzie powodował przekroczenia nacisków osi, winien rozważyć możliwość zmniejszenia ilości przewożonego towaru. Nie kto inny bowiem, jak podał GITD, ale właśnie podmiot wykonujący przejazd jest odpowiedzialny za ewentualne naruszenia tych regulacji. GITD zwrócił uwagę, że spółka nie przedstawiła dowodów wskazujących, że dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz nie miała wpływu na powstanie naruszenia.
GITD analizując przepisu ustawy – Prawo o ruchu drogowym wskazał, że
w zależności od okoliczności sprawy, możliwe jest dodatkowe nałożenie kary pieniężnej także na podmioty wykonujące inne czynności związane z przewozem drogowym, a w szczególności na organizatora transportu, nadawcę, odbiorcę, załadowcę lub spedytora. Niemniej jednak kara taka mogłaby być nałożona równolegle na podmiot wymieniony w art. 140aa ust. 3 pkt 2 i na podmiot wykonujący przejazd. Możliwość ukarania podmiotu wskazanego w ww. przepisie nie wyklucza odpowiedzialności podmiotu wykonującego przejazd. Obie podstawy odpowiedzialności administracyjnej, tj. art. 140aa ust. 3 pkt 1 i 2 Prd.
są niezależne względem siebie.
Nadto GITD wskazał, odnosząc się do kwestii wartości obciążenia maksymalnego, które dla wag użytych do kontroli wynosi 10.000 kg, zawartego
w każdym ze świadectw legalizacji wag użytych do kontroli, że ważenie wagami przenośnymi odbywa się zawsze na dwóch wagach przenośnych (każda waga pod jedno koło na oś pojazdu), a zatem maksymalne obciążenie wagi na jedno koło wynosi 10.000 kg, a na oś 20.000 kg. Ważenie pojazdu odbyło się dwoma wagami przenośnymi LP 600 o łącznym obciążeniu na oś pojazdu 20.000 kg. Jak uznał GITD, cała procedura ważenia odbyła się prawidłowo, za pomocą zalegalizowanych przyrządów pomiarowych, była dokonana przez kompetentne organy i jej wyniki są
w pełni wiarygodne.
Wobec powyższego GITD stwierdził, że wskazane w zebranym materiale dowodowym okoliczności popełnienia zarzucanego naruszenia, tj. wykonywania przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII, gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20%, świadczą o tym, że spółka miała na nie wpływ, a przy realizacji przejazdu nie dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z kontrolowanym przejazdem.
Pismem z dnia [...] października 2014 r. skarżąca spółka wniosła
do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję GITD. Decyzji tej zarzuciła naruszenie następujących przepisów,
a mianowicie:
- art. 7 oraz art. 8 Kpa., poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia procedur kontrolnych, w zakresie miejsca prowadzenia kontroli, użytych wag, co bez wątpliwości, jej zdaniem, jest zaprzeczeniem zasady nakazującej organom administracji publicznej działać na podstawie i w granicach prawa oraz zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej,
- art. 8, art. 77 oraz art. 107 § 3 Kpa., poprzez niedopełnienie obowiązku starannego i wszechstronnego przeprowadzenia postępowania dowodowego, a następnie sporządzenia takiego uzasadnienia faktycznego decyzji, aby strona mogła poznać szczegółowe podstawy nałożenia kary pieniężnej i wydania decyzji administracyjnej nakładającej karę pieniężną, bez przeprowadzenia wnikliwego i szczegółowego postępowania administracyjnego,
- art. 8 Kpa. w zw. z art. 107 § 3 Kpa., poprzez uzasadnienie zaskarżonej decyzji
w sposób uniemożliwiający kontrolę jej poprawności,
- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 Kpa, poprzez brak wyjaśnienia istoty sprawy
i nieprzeprowadzenie wyczerpującego postępowania dowodowego, a także wadliwą jego analizę, skutkujące w konsekwencji przyjęciem, że zebrane dowody w sposób jednoznaczny wskazują na wpływ lub zgodę skarżącej na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego,
- art. 140aa ust. 4 Prd., poprzez przeprowadzenie postępowania dotyczącego wystąpienia okoliczności wyłączających odpowiedzialność przedsiębiorcy w sposób niewystarczający dla braku uznania, że zachodzą okoliczności uwalniające wskazane w przepisach ustawy.
Skarżąca w uzasadnieniu skargi powtórzyła argumentację towarzyszącą złożonemu odwołaniu. Zwróciła uwagę, że protokół kontroli stosowany jako szablon zawiera standardowe zapisy dotyczące informacji udzielonych kontrolowanemu. Obejmują one m.in. zasady kontroli nacisków osi i masy pojazdu przy użyciu tego typu wag do pomiarów statycznych. Jak stwierdził sam organ, kierowcy okazano jedynie świadectwa legalizacji wag. W ocenie skarżącej, podpis kontrolowanego kierowcy nie stanowi jednak potwierdzenia udzielenia mu wyjaśnień. W protokole sporządzonym z kontroli nie zaznaczono o zasadach korzystania z danego typu wag i nie pouczono kierowcy, nie nastąpiło zatem jego zindywidualizowanie w zakresie tej konkretnej kontroli, zatem, jak podała skarżąca, nie można stwierdzić, że "kierowca został poinformowany o sposobie przeprowadzania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach".
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnienie zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja
i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie naruszają prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia.
W działaniu organów wydających decyzję Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak
i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca.
Definicja pojazdu nienormatywnego, zawarta w art. 2 pkt 35 lit. a) Prd. stanowi, że pojazd nienormatywny to pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach niniejszej ustawy, albo którego wymiary i masa wraz
z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych
w przepisach o ruchu drogowym, z wyłączeniem autobusów w zakresie nacisków osi.
W myśl art. 64 ust. 1 Prd., ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ, a w przypadku pojazdu nienormatywnego należącego do Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej pod warunkiem uzyskania zezwolenia wojskowego na przejazd drogowy, wydawanego przez właściwy organ wojskowy
(pkt 1) oraz przestrzegania warunków przejazdu określonych w zezwoleniu, o którym mowa w pkt 1 (pkt 2).
Zgodnie z treścią art. 64 ust. 2 Prd. zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub kategorii II.
Jak stanowi art. 41 udp., po drogach publicznych dopuszcza się ruch pojazdów o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t,
z zastrzeżeniem ust. 2 i 3. Minister właściwy do spraw transportu ustala, w drodze rozporządzenia, wykaz:
1. dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy
o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t,
2. dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t,
- mając na uwadze potrzebę ochrony dróg oraz zapewnienia ruchu tranzytowego.
Droga krajowa nr [...], po której poruszał się kontrolowany pojazd, została zaliczona do kategorii dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t.
Zgodnie z art. 140aa ust. 1 Prd. za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1 Prd. lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej.
Jak stanowi ust. 3 powyższego przepisu karę pieniężną, o której mowa
w ust. 1, nakłada się na:
1. podmiot wykonujący przejazd,
2. podmiot wykonujący inne czynności związane z przewozem drogowym,
a w szczególności na organizatora transportu, nadawcę, odbiorcę, załadowcę lub spedytora, jeżeli okoliczności lub dowody wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia określonego w ust. 1.
W niniejszej sprawie należało zatem wyjaśnić czy postępowanie poprzedzające nałożenie kary pieniężnej zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy oraz czy organ prawidłowo zastosował przesłanki odpowiedzialności skarżącej spółki. Okoliczności i dowody muszą być jednoznaczne, a więc niewątpliwe. Tak więc podstawowe znaczenie mają ustalenia dotyczące stanu faktycznego, stwierdzone w toku kontroli, w protokole kontroli z dnia [...] marca
2014 r. Zasadniczo bowiem jedynie na tym etapie postępowania strona ma możliwość wpływu na ocenę, czy nastąpiło określone naruszenie przepisów powołanej wyżej ustawy oraz na kwalifikację tego przekroczenia.
Sporządzenie protokołu z kontroli znajduje umocowanie w art. 74 ustawy
o transporcie drogowym. W myśl powołanego przepisu z przeprowadzonych czynności kontrolnych inspektor sporządza protokół, a jego kopię doręcza się kontrolowanemu (ust. 1). Protokół podpisują inspektor i kontrolowany. Do protokołu kontroli, kontrolowany może wnieść zastrzeżenia (ust. 2). Odmowę podpisania protokołu przez kontrolowanego odnotowuje się w protokole (ust. 3).
Jako dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 Kpa., sporządzony
w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe, w ich zakresie działania, stanowi dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Protokół korzysta z wiarygodności zawartych w nim ustaleń z tego jeszcze względu, że sporządzany jest z udziałem przedstawiciela podmiotu kontrolowanego, który ma prawo wnieść do niego zastrzeżenia. Protokół obrazuje stan faktyczny, który później może być trudny do odtworzenia. Orzecznictwo sądowe przywiązuje istotne znaczenie do funkcji dowodowej protokołu z kontroli drogowej (m.in. wyrok WSA
w Warszawie z 8 września 2005 r., VI SA/Wa 1224/04 LEX nr 205475, wyrok WSA
w Warszawie z 13 maja 2004 r. sygn. akt II SA 4151/02, LEX nr 148941).
W wyniku kontroli przeprowadzonej w niniejszej sprawie ustalono, że nacisk pojedynczej osi napędowej pojazdu wynosił 11,8 t i przekraczał dopuszczalną normę o 1,8 t, to jest o 18%, co skutkowało koniecznością posiadania zezwolenia kategorii VII, którego skarżąca nie przedstawiła. W ustalonym stanie faktycznym karę pieniężną należało nałożyć jak za brak zezwolenia kategorii VII, które stosownie
do Ip. 7 załącznika nr 1 do ustawy – Prawo o ruchu drogowym jest wydawane
na przejazd pojazdu po drodze krajowej na pojazdy:
a) o wymiarach oraz rzeczywistej masie całkowitej większych od wymienionych
w kategoriach I-VI,
b) o naciskach osi przekraczających wielkości przewidziane dla dróg
o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t;
Zgodnie z kolei z art. 140ab ust. 1 pkt 3 Prd. karę pieniężną, o której mowa
w art. 140aa ust. 1, ustala się w wysokości:
1) 1500 zł - za brak zezwolenia kategorii I i II,
2) 5000 zł - za brak zezwolenia kategorii lll-VI,
3) za brak zezwolenia kategorii VII:
a) 500 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10%,
b) 2000 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20%,
c) 15 000 zł - w pozostałych przypadkach.
Stosownie do treści art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. b) Prd. karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1, ustala się w wysokości 2000 zł - za brak zezwolenia kategorii VII gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20%.
Pojazdem poddanym kontroli przewożono ładunek cytrusów w kartonach umieszczonych na paletach. Przy dokonywaniu kwalifikacji kategorii zezwolenia bez znaczenia jest okoliczność w postaci podzielności ładunku. Stosownie bowiem
do treści art. 140ab ust. 2 Prd. w przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa
w art. 64 ust. 2, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak
za przejazd bez zezwolenia.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy, że kontrola drogowa, w toku której dokonano ważenia pojazdu, została przeprowadzona w sposób prawidłowy, miejsce ważenia legitymowało się dokumentem potwierdzającym spełnienie wszelkich warunków koniecznych do wykonywania pomiarów nacisków osi pojazdów, wagi miały świadectwo legalizacji, a kierowca podpisał protokół kontroli bez wskazania zastrzeżeń.
W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, nie miał też zastosowania art. 140aa
ust. 4 Prd., z którego wynika, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1, wobec podmiotu wykonującego przejazd,
a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:
1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot, o którym mowa w ust. 3
pkt 1:
a) dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem,
b) nie miał wpływu na powstanie naruszenia, lub
2) rzeczywista masa całkowita pojazdu nienormatywnego nie przekracza dopuszczalnej wielkości lub wielkości określonej w zezwoleniu, o którym mowa
w art. 64 ust. 1 pkt 1, a przekroczenie dotyczy wyłącznie nacisku osi pojazdu w przypadku przewozu ładunków sypkich oraz drewna.
W tym miejscu należy wskazać, że ustawodawca nie wprowadził legalnych definicji "ładunku sypkiego" oraz "drewna" w rozumieniu ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Organ wydający decyzję jest zatem zobowiązany każdorazowo do oceny, czy rodzaj przewożonego ładunku umożliwia zastosowanie zapisów art. 140aa
ust. 4 Prd.
Jak wskazał GITD, ładunek sypki jest to materiał, który przewożony luzem wykazuje zdolność do przesypywania się, zaś poszczególne jego cząsteczki nie są ze sobą powiązane w sposób trwały i wykazują cechy ciała stałego. Natomiast pod pojęciem drewna należy rozumieć drewno jako surowiec, w stanie nieprzetworzonym. Drewno poddane procesowi technologicznemu zdaniem organu odwoławczego traci przymiot drewna w rozumieniu ustawy – Prawo o ruchu drogowym.
W rozpatrywanym przypadku przewożono cytrusy na paletach, które niewątpliwie nie podlegają pod wyłącznie określone w art. 140aa ust. 4 pkt 2 ustawy – Prawo o ruchu drogowym.
Z niniejszej sprawy nie wynika również aby w stosunku do skarżącej można było zastosować wyłączenia, o których mowa w art. 140aa ust. 4 pkt 1 lit. a) i b) Prd.
Jak słusznie wskazał GITD w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zgodnie
z art. 355 § 1 i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ze zm.; dalej jako "Kc."), dłużnik obowiązany jest do staranności ogólnie wymaganej w stosunkach danego rodzaju (należyta staranność). Należytą staranność dłużnika w zakresie prowadzonej przez niego działalności gospodarczej określa się przy uwzględnieniu zawodowego charakteru tej działalności.
Pod pojęciem zachowania należytej staranności należy zatem rozumieć sposób postępowania odpowiadający wymaganiom zawartym w obiektywnym wzorcu postępowania. Kwestia niezachowania należytej staranności może być rozpatrywana wówczas, gdy zachowanie podmiotu stanowiło będzie odstępstwo od tak ukształtowanego wzorca. Budowa wzorca staranności w przypadku podmiotów wykonujących przewozy drogowe musi uwzględniać regulację zawartą w art. 355 § 2 Kc. Zgodnie z tym przepisem przy ocenie należytej staranności, w przypadku podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, należy brać pod uwagę zawodowy charakter tej działalności. Co za tym idzie należyta staranność wymagana w stosunkach danego rodzaju będzie musiała być oceniana przy uwzględnieniu wiedzy, doświadczenia i umiejętności praktycznych, jakie wymagane są
od przedsiębiorcy podejmującego w tym przypadku działalność w zakresie przewozu drogowego. Wzorzec taki będzie zatem wyższy względem osób, niż względem osób które nie prowadzą działalności o charakterze zawodowym. Oceniając należytą staranność podmiotu profesjonalnie zajmującego się wykonywaniem przewozów należy mieć zatem na uwadze wyższe wymagania, które związane są z zawodowym charakterem tej działalności. Zaostrzony wzorzec staranności wpływa na zwiększenie wymagań wobec podmiotu wykonującego przewozy, ułatwia zatem postawienie mu zarzutu niedołożenia należytej staranności, a więc zarazem utrudnia mu uchylenie się od odpowiedzialności w razie odstępstwa od wzorca. Podmiot wykonujący przejazd musi mieć świadomość obowiązków jakie nakładają na niego przepisy prawa. Budowa wzorca staranności w przypadku podmiotów wykonujących przejazdy drogowe powinna również uwzględniać treść bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa. Jakakolwiek niewiedza w tym zakresie stanowi okoliczność obciążającą i wyłącza możliwość zastosowania umorzenia, o którym mowa
w art. 140aa ust. 4 Prd. Regulacje te muszą być uwzględniane przy wykonywaniu przejazdów i nie jest możliwe ich umowne modyfikowanie.
Natomiast odnośnie do terminu "braku wpływu" można pomocniczo posłużyć się wykładnią dokonywaną przez orzecznictwo sądów administracyjnych w zakresie art. 92a ust. 4 oraz art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym, według treści obowiązującej do dnia 31 grudnia 2011 r. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku sygn. akt. II GSK 404/10 z dnia 6 kwietnia 2011 r. co do "braku wpływu" stwierdził, że "(...) sytuacja taka ma miejsce gdy wyłączną winę za powstanie naruszenia ponosi osoba trzecia lub gdy naruszenie prawa jest wynikiem okoliczności całkowicie niezależnych od przewoźnika. Przedsiębiorca musi wykazać, że dołożył należytą staranność tzn. uczynił wszystko czego można od niego rozsądnie wymagać organizując przewóz, a jedynie wskutek niezależnych okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń doszło do naruszenia prawa. Istnieje tutaj domniemanie odpowiedzialności przewoźnika za naruszenie prawa przez kierowcę. Przewoźnik organizuje bowiem pracę kierowców i sprawuje nad nimi nadzór. Ponosi on ryzyko prowadzenia przedsiębiorstwa transportowego oraz posiada instrumenty prawne
i faktyczne aby zapewnić należyte wykonywanie obowiązków przez kierowców tak aby nie dochodziło do naruszenia prawa".
Mając powyższe na uwadze należy podnieść, że skarżąca spółka w toku całego postępowania nie wskazała na jakiekolwiek dowody mogące świadczyć
o braku wpływu lub dochowaniu należytej staranności przy niniejszym przewozie.
W ocenie Sądu, argumentacja skarżącej, zgodnie z którą palety z cytrusami uległy przemieszczeniu podczas transportu, co wpłynęło na niewielkie przekroczenie nacisku, stanowi o braku podjęcia czynności zmierzających do zapewnienia temu przewozowi warunków określonych treścią art. 61 Prd.
W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, nie doszło również do naruszenia art. 7, 77 Kpa., gdyż organ w sposób prawidłowy zgromadził materiał dowodowy
w niniejszej sprawie.
Podkreślenie wymaga, że to na przewoźniku ciąży obowiązek takiego ułożenia i zamocowania towaru, aby nie doszło do przeciążenia osi.
Biorąc powyższe pod rozwagę, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło