VI SA/Wa 400/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Protokolant Monika Staniszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi "C." s.r.o. z siedzibą w B., S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę Decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2008 r. nakładającą na przedsiębiorcę C. (przedsiębiorca, skarżący), z siedzibą w B. (S.) karę w wysokości 1000 (jeden tysiąc) zł. Podstawą nałożenia powyższej kary pieniężnej było stwierdzenie wykonywania przewozu drogowego w okresie obowiązywania zakazów lub ograniczeń ruchu określonej kategorii pojazdów (art. 92 ust. 1 pkt 5 i 92 ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm.; dalej: utd oraz Ip. 13.2 załącznika do utd). Do wydania powyższych rozstrzygnięć doszło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Dnia [...] sierpnia 2008 r. o godzinie 8.15 na drodze krajowej nr [...] został zatrzymany do kontroli drogowej zespół pojazdów składający się z pojazdu marki [...] nr rej [...] i naczepy nr rej [...] kierowany przez załogę dwuosobową: M. P. i M. P. Przewóz drogowy wykonywała firma C. (skarżący), z siedzibą w B. Zespół pojazdów skarżącego poruszał się podczas obowiązującego zakazu ruchu dla pojazdów lub zespołów pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 ton wprowadzonego na mocy § 2 Rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 31 lipca 2007 r. w sprawie okresowych ograniczeń oraz zakazu ruchu na drogach, zgodnie z którym: "wprowadza się zakaz ruchu na drogach pojazdów, o których mowa w § 1 (o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 12 ton) poprzez zakaz ich ruchu na drogach na obszarze całego kraju w okresie od najbliższego piątku po dniu 18 czerwca do ostatniej niedzieli przed rozpoczęciem zajęć dydaktyczno -wychowawczych w szkołach od godziny 8.00 do godziny 14.000 w soboty. W odwołaniu z dnia [...] września 2008 r. skarżąca podniosła, iż w dniu kontroli wykonywała transport rzeczy - elementów elektronicznych - ze S. do N. Po przekroczeniu przejścia granicznego w C., od godziny 7.30 znajdując się na wysokości miejscowości P., kierowca bezskutecznie poszukiwał miejsca postojowego. Znalazł je dopiero po przejechaniu 70 km - o godzinie 8.15 w miejscowości K., gdzie po wjeździe na parking został zatrzymany do kontroli. Skarżący podał nadto, iż pomimo natychmiastowego uiszczenia kary nałożonej podczas przeprowadzonej kontroli przez kierowcę przy pomocy karty płatniczej, kontrolujący bezprawnie nakazał usunięcie pojazdu na parking strzeżony na koszt przedsiębiorcy. Wskazał, iż w jego ocenie kara została nałożona na niego bezpodstawnie, gdyż kierowca pomimo istniejącego obiektywnie zakazu ruchu pojazdów, nie mógł się do niego zastosować z powodu małej liczby parkingów na drodze krajowej [...], niewielkiej liczby miejsc parkingowych dla samochodów ciężarowych na tych parkingach oraz braku odpowiedniego zaplecza dostosowanego do liczby samochodów ciężarowych poruszających się na polskich drogach. Wskazał także na to, że w jego ocenie usunięcie pojazdu na parking strzeżony na koszt przedsiębiorcy stanowi rażące naruszenie art. 95 ust. 1 utd. Podniósł, iż obowiązujące przepisy ustawy o transporcie drogowym w sposób nierówny traktują przedsiębiorców zagranicznych krajowych, w zasadzie wykluczając w przypadku tych drugich możliwość usunięcia pojazdu na koszt przedsiębiorcy na najbliższy parking strzeżony z uwagi na możliwość odroczenia terminu płatności kary pieniężnej wyłącznie wobec przedsiębiorców krajowych. Główny Inspektor Transportu Drogowego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, odwołując się do argumentacji skarżącego, wskazał, iż nie może ona prowadzić do zmiany decyzji. Odpowiedzialność administracyjna ma bowiem charakter obiektywny, a zatem nie jest oparta na zasadzie winy, lecz na obiektywnym naruszeniu przepisu. Wskazał, iż odpowiedzialność z tytułu naruszenia przepisów o transporcie drogowym zawsze ponosi przedsiębiorca. Argument o braku odpowiedniej liczby parkingów przystosowanych do postoju samochodów ciężarowych - zdaniem organu - nie jest podstawą wyłączenia odpowiedzialności przedsiębiorcy, który jako profesjonalista powinien brać pod uwagę tego rodzaju okoliczności przy planowaniu trasy oraz czasu dokonywanego przewozu. Biorąc pod uwagę, że zgodnie z art. 95 ust. 3 utd uprawniony do kontroli zatrzymuje, za pokwitowaniem, dokumenty podlegające kontroli i kieruje lub usuwa pojazd, na koszt przedsiębiorcy, na najbliższy parking strzeżony do czasu ustąpienia zakazów lub ograniczeń ruchu, o których mowa w art. 92 ust. 1 pkt 5, niezasadny jest w ocenie organu także zarzut dotyczący usunięcia pojazdu na parking strzeżony na koszt przedsiębiorcy pomimo uiszczenia kary. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 28 stycznia 2009 r. przedsiębiorca zarzucił: - art. 12 w zw. z art. 75 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską z dnia 25 marca 1957 r. poprzez jego niezastosowanie, co spowodowało wobec skarżącego różnych warunków transportu od tych, które obowiązują przewoźników krajowych, co wyczerpuje przesłankę dyskryminacji ze względu na kraj pochodzenia; - naruszenie prawa materialnego: art. 7 Konstytucji RP oraz prawa procesowego: art. 6 kpa mający istotny wpływ na treść decyzji poprzez niezastosowania Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską; - naruszenie prawa materialnego: art. 95 ust. 1 pkt 3 utd poprzez jego niewłaściwe zastosowanie wyrażające się w przyjęciu, że istnieje konieczność usunięcia pojazdu, na koszt przedsiębiorcy, na najbliższy parking strzeżony do czasu ustąpienia zakazów lub ograniczeń ruchu, podczas, gdy samochód był kontrolowany już na parkingu dla samochodów ciężarowych, na którym zatrzymał się w związku z obowiązującym zakazem, ponadto w sytuacji, gdy kara została uiszczona natychmiast, za pomocą karty płatniczej; - naruszenie prawa procesowego: art. 7 w zw. z art. 77 § 1 kpa mający istotny wpływ na treść decyzji, w szczególności przez organ II instancji, który zaniechał wyjaśnienia i rozpatrzenia wszelkich okoliczności sprawy, które mogły mieć zasadniczy wpływ na treść rozstrzygnięcia, opierając się jedynie na ustaleniach organu I instancji, nie biorąc pod uwagę wszystkich zgromadzonych w toku postępowania dowodów, co w rezultacie doprowadziło do utrzymania w mocy wadliwej decyzji; - naruszenie prawa materialnego: art. 93 ust. 7 utd poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji przyjęcie przez organ I i II instancji, że naruszenie przepisów nastąpiło wskutek zdarzeń lub okoliczności, które podmiot wykonujący przewozy mógł przewidzieć. W oparciu o powyższe skarżący wniósł o uchylenie w całości decyzji I oraz II instancji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując na swoją dotychczasową argumentację. Odnosząc się do zarzutów skargi, podniósł, że w przedmiotowym stanie faktycznym zachodzą przesłanki do uznania, iż w chwili kontroli doszło do naruszenia przepisów prawa w zakresie obowiązującego czasowego ograniczenia oraz zakazu ruchu niektórych pojazdów, co uzasadniało nałożenie kary. Wyraził poglądy prawne świadczące o niezasadności zarzutów skargi, zaś w zakresie zarzutu zaniechania wyjaśnienia i rozpatrzenia wszelkich okoliczności sprawy przez organ II instancji wskazał brak uzasadnienia tego zarzutu w treści skargi. Skarżący w piśmie z dnia 20 kwietnia 2009 r. uzupełnił argumentacje skargi podnosząc dodatkowo, iż fakt odholowania pojazdu nie znalazł odzwierciedlenia w postaci zaskarżalnej decyzji, nadto wskazał, iż kierowca nie włada językiem polskim, o czym brak jest wzmianki w protokole kontroli. Wskazując na fakt nierównego traktowania przedsiębiorców polskich oraz przedsiębiorców zagranicznych przejawiający w braku możliwości odroczenia płatności nałożonej kary na przedsiębiorcę zagranicznego, wniósł o skierowanie przez Sąd pytania prejudycjalnego do Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich w sprawie wykładni art. 12 w zw. z art. 49 i 46 TWE w przedmiocie dopuszczalności uregulowania zawartego w art. 93 ust. 4 utd przewidującego możliwość odroczenia terminu płatności kary pieniężnej wyłącznie wobec przedsiębiorców krajowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 dalej: Ppsa), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej także Ppsa). Rozpoznając niniejszą sprawę, Sąd doszedł do przekonania, iż skarga jest bezpodstawna z następujących przyczyn. W niniejszej sprawie ustalono bezsporny stan faktyczny, według którego zespół pojazdów skarżącego poruszał się podczas obowiązującego zakazu ruchu dla pojazdów lub zespołów pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 ton wprowadzonego na mocy § 2 Rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 31 lipca 2007 r. w sprawie okresowych ograniczeń oraz zakazu ruchu na drogach, zgodnie z którym: "wprowadza się zakaz ruchu na drogach pojazdów o których mowa w § 1 (o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 12 ton) poprzez zakaz ich ruchu na drogach na obszarze całego kraju w okresie od najbliższego piątku po dniu 18 czerwca do ostatniej niedzieli przed rozpoczęciem zajęć dydaktyczno -wychowawczych w szkołach od godziny 8.00 do godziny 14.00 w soboty. Argumentacja skarżącego zmierza do wykazania: a) braku wpływu przedsiębiorcy na zaistniałą sytuację, co wyraża się w złej sytuacji polskiej infrastruktury drogowej, w tym faktycznym niedostatkiem miejsc postojowych, zwłaszcza dla samochodów ciężarowych i zatrzymaniu pojazdu do kontroli już po znalezieniu przez kierowcę miejsca na parkingu; b) wad proceduralnych przeprowadzonego postępowania, zarówno na etapie kontroli (brak podstaw do odholowania pojazdu na parking strzeżony; brak odzwierciedlenia tego faktu w decyzji, co umożliwiłoby objęcie go zaskarżeniem; brak odzwierciedlenia w protokole kontroli faktu niewładania językiem polskim przez kierowcę) jak i na późniejszym etapie postępowania administracyjnego (naruszenie prawa procesowego: art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a.); c) dyskryminacyjnego wobec przedsiębiorców zagranicznych zapisu art. 93 ust. 4 utd, czego efektem miało być bezzasadne odholowanie na parking strzeżony pojazdu skarżącego. Zgodnie z treścią art. 92a. ust. 4 utd "Postępowania administracyjnego wobec przedsiębiorcy lub podmiotu, o którym mowa w art. 3 ust. 2 pkt 3, nie wszczyna się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują, że podmiot wykonujący przewóz nie miał wpływu na powstanie naruszenia" zaś w myśl art. 93 ust. 7 utd: "Przepisów ust. 1-3 nie stosuje się, jeżeli stwierdzone zostanie, że naruszenie przepisów nastąpiło wskutek zdarzeń lub okoliczności, których podmiot wykonujący przewozy nie mógł przewidzieć. W takiej sytuacji, właściwy ze względu na miejsce przeprowadzanej kontroli organ wydaje decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej ...". Wobec bezspornego co do zasady faktu przeprowadzenia kontroli drogowej o godzinie 8.15, podczas, gdy przedmiotowy zakaz obowiązywał danego dnia od godziny 8.00 - analizie podlegała przede wszystkim argumentacja skarżącego mająca uzasadnić, iż w konkretnych okolicznościach sprawy za zaistniałą sytuację nie może on ponosić odpowiedzialności administracyjnej. W tym miejscu wymaga podkreślenia, że odpowiedzialność administracyjna ma charakter obiektywny. Znajduje ona zastosowanie do podmiotu wykonującego transport drogowy w przypadku wystąpienia zakazanego ustawą skutku i to niezależnie od tego, kto prowadził pojazd samochodowy (vide - wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 20 czerwca 2006 r. sygn. akt: I OSK 1000/05 LEX nr 266311 oraz z dnia 1 lutego 2006 r., sygn. akt I OSK 425/05, niepubl.). Wyłączenie odpowiedzialności jest od tej zasady wyjątkiem i może nastąpić jedynie w sytuacjach nadzwyczajnych, w sposób oczywisty odbiegających od klasycznych stanów faktycznych wykonywania przewozów w rozumieniu ustawy o transporcie drogowym. Należy przyznać zatem rację organowi, który wskazał, iż odpowiedzialność administracyjna ma charakter obiektywny, a więc nie jest oparta na zasadzie winy, lecz na obiektywnym naruszeniu przepisu. Podkreślił, iż odpowiedzialność z tytułu naruszenia przepisów o transporcie drogowym zawsze ponosi przedsiębiorca. Organ trafnie ocenił, że w obowiązującym stanie prawnym argument o braku odpowiedniej liczby parkingów przystosowanych do postoju samochodów ciężarowych nie jest podstawą wyłączenia odpowiedzialności przedsiębiorcy, który jako profesjonalista powinien brać pod uwagę tego rodzaju okoliczności przy planowaniu trasy oraz czasu dokonywanego przewozu. Jakkolwiek organ w zaskarżonej decyzji expressis verbis nie przytoczył przepisów art. 92a ust. 4 i art. 93 ust. 7 utd, to jednak omawiając zasady odpowiedzialności przedsiębiorcy oraz odnosząc się szczegółowo do argumentacji przedstawionej przez skarżącego - odniósł się do dyspozycji tych przepisów, konkludując, że brak jest podstaw do przyjęcia, aby naruszenie przepisów nastąpiło wskutek zdarzeń lub okoliczności, których podmiot wykonujący przewozy nie mógł przewidzieć. W świetle treści art. 95 ust. 1 pkt 3 utd można wnioskować, iż odholowanie pojazdu na parking strzeżony następuje m.in. w sytuacji obowiązywania zakazu (ograniczenia) ruchu obejmującego dany rodzaj pojazdów, i to niezależnie od faktu uiszczenia kary pieniężnej za naruszenie tego zakazu natychmiast przy kontroli. Ustosunkowując się do argumentu skarżącego dotyczącego nie ujęcia faktu odholowania w decyzji administracyjnej, co umożliwiłoby skarżącemu złożenie odwołania w tym przedmiocie, Sąd stwierdza, iż czynność, o której mowa w powyższym przepisie ma charakter materialnotechniczny, nie stanowi natomiast samoistnej podstawy wydania decyzji administracyjnej, gdyż jej istotą nie jest rozstrzygnięcie sprawy indywidualnej w rozumieniu art. 1 kpa. Podlega ona jednak kontroli w ramach ogólnej oceny prawidłowości postępowania kontrolnego jako etapu postępowania administracyjnego. W konkretnym przypadku zaś Sąd uchybienia nie stwierdził wobec jednoznacznego brzmienia art. 95 ust. 1 pkt 3 utd. Nie występuje także w ocenie Sądu w obowiązującym stanie prawnym dyskryminacja przewoźników zagranicznych ze względu na kraj pochodzenia. Przepis art. 93 pkt 4 utd, który przewiduje, że "Przedsiębiorca krajowy uiszcza nałożoną karę pieniężną w terminie 21 dni od dnia jej wymierzenia; spoczywa na nim obowiązek niezwłocznego przekazania dowodu uiszczenia kary pieniężnej organowi, który ją nałożył", podczas, gdy w stosunku do innych podmiotów brak jest możliwości prolongaty uiszczenia kary, jest uzasadniony brakiem faktycznych możliwości egzekucyjnych co do podmiotów nie mających siedziby w Polsce. Zasadą jest jednak rygor natychmiastowej wykonalności decyzji w zakresie nałożonej kary pieniężnej wprowadzony na mocy ust. 3 art. 93 utd. Jednocześnie należy podkreślić, iż brak jest w ocenie Sądu związku pomiędzy ewentualnym stwierdzeniem dyskryminacji ze względu na przynależność państwową przewoźnika (art. 12 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską) poprzez powyższą normę prawną a zaistniałym naruszeniem prawa i nałożoną w związku z tym karą pieniężną. Brak jest również związku podnoszonego argumentu o dyskryminacji z faktem odholowania pojazdu skarżącego na parking strzeżony, do czego uprawniony do kontroli miał prawo, jak to było wyżej wskazane, w związku z obowiązującym zakazem ruchu - do czasu jego ustania (art. 95 ust. 1 pkt 3). Z uwagi na powyższe Sąd ocenił jako bezzasadny wniosek o skierowanie w powyższej kwestii pytania prejudycjalnego do ETS. Rozstrzygnięcie omawianej kwestii nie jest bowiem w wyżej omówionej sytuacji niezbędne do wydania wyroku w przedmiotowej sprawie. Nie jest zatem spełniona przesłanka niezbędna do skierowania pytania prejudycjalnego określona w art. 234 lit. c) Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską. Nie ma natomiast żadnego znaczenia w sprawie fakt, iż pojazd został poddany kontroli już "po znalezieniu" miejsca na parkingu. Kara została nałożona w efekcie stwierdzonego naruszenia obowiązującego zakazu ruchu, a nie budzi w sprawie wątpliwości, że w momencie kontroli pojazd był w ruchu, a nie stał na wyznaczonym do tego celu miejscu postojowym. Reasumując, Sąd nie dostrzegł żadnych naruszeń procedury administracyjnej ani norm prawa materialnego mających wpływ na treść rozstrzygnięcia. Wbrew zarzutom skargi, organ dokonał analizy i należycie rozważył stan faktyczny sprawy, odnosząc się w niezbędnym zakresie do argumentacji skarżącego. W ocenie Sądu zaistniały jedynie pewne naruszenia, które w ocenie Sądu nie miały wpływu na rozstrzygnięcie w opisanym stanie faktycznym i prawnym, na które trzeba jednakże wskazać dla czystości oceny sprawy. Należą do nich wady protokołu kontroli, z którego nie wynika, czy kierowca (obywatel S.) władał językiem polskim oraz brak w jego treści stosownej adnotacji o odholowaniu samochodu na parking strzeżony. Godzi się jednak w tym miejscu zauważyć, iż protokół kontroli został przez kierowcę podpisany i nie zgłosił on żadnych zastrzeżeń. Można jednak w tym wypadku przyjąć założenie, iż gdyby dorosły, wykonujący odpowiedzialną pracę kierowcy na trasach międzynarodowych, człowiek nie rozumiał znaczenia tej czynności, bądź nie zgadzał się z jej ustaleniami, z pewnością bądź odmówiłby złożenia podpisu, bądź sporządziłby o powyższym fakcie stosowną adnotację w języku ojczystym. Mając powyższe na uwadze, stwierdzając, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.