VI SA/Wa 401/07

Dnia 25 kwietnia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Asesor WSA Danuta Szydłowska (spr.) Protokolant Bartłomiej Kowalczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi Firmy [...] "K." sp. z o.o. z siedzibą w S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego po rozpatrzeniu odwołania w Firmy [...] K. Sp. z o.o. reprezentowanej przez adwokata M. K. od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2006 r. o nałożeniu kary pieniężnej w kwocie 8000 zł. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 4 pkt 2, pkt 3, pkt 4, art. 5, art. 34 ust. 1 art. 87 ust. 1, art. 92 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym ( Dz. U. Nr 204, poz. 2088 ze zm. ) oraz Ip. 1.1. załącznika do w/w ustawy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Zajmując stanowisko w sprawie organ odwoławczy wskazał, że w toku kontroli drogowej pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] z naczepą marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], przeprowadzonej w dniu [...] czerwca 2006 r. ustalono wykonywanie przez ten pojazd przewozu drogowego bez wymaganej licencji z wyłączeniem taksówek. Skontrolowany przejazd był wykonywany w ramach międzynarodowego transportu rzeczy. Przesłuchany do protokołu kierujący pojazdem zeznał, iż w dniu [...] czerwca 2006 r. będąc na terenie Niemiec w trakcie wykonywania usługi transportowej, otrzymał polecenie załadunku [...], które miał zawieźć do siedziby firmy "K.". z o.o. mieszczącej się w S.. Protokół kontroli kierujący podpisał bez zastrzeżeń. W toku postępowania wyjaśniającego została przedstawiona przez Firmę umowa zawarta w dniu [...] maja 20°6 r. potwierdzająca iż kierujący pojazdem nie był pracownikiem Firmy lecz był zatrudniony na podstawie umowy świadczenia usług. Główny Inspektor Transportu Drogowego podniósł, że stosownie do treści art. 5 ustawy o transporcie drogowym podjęcie i zarobkowe wykonywanie transportu drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji, przy czym wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego na potrzeby własne może wymagać uzyskania odpowiedniego zezwolenia jeżeli umowy międzynarodowe którymi Rzeczpospolita Polska jest związana tak stanowią (art. 34 ust. 1 ). Stosownie do art. 87 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym podczas przejazdu po drogach krajowych kierowca pojazdu obowiązany jest mieć przy sobie i okazywać na żądanie osób kontrolujących wypis z licencji, kartę opłaty drogowej, zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku. Zgodnie z art. 92 ust. 1 ww. ustawy, kto wykonuje transport drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15.000 złotych. Konsekwencją tego rozwiązania jest treść Ip. 1.1 załącznika do ww. ustawy, który karą pieniężną w wysokości 8.000 złotych sankcjonuje wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji, z wyłączeniem taksówek. Organ odwoławczy przytoczył także treść art. 4 pkt 2, pkt 3, pkt 4 cyt. ustawy oraz wyjaśnił, że pojęcie pracownik zostało zdefiniowane w art. 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy ( Dz. U. Nr 21, poz. 94 ze zm.). W konkluzji Główny Inspektor Transportu Drogowego zważył, iż wykonywany przewóz nie spełniał kryteriów zwolnienia z obowiązku posiadania licencji albowiem pojazd nie był prowadzony przez pracownika przedsiębiorstwa, lecz przez odrębny podmiot gospodarczy. W obszernej skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Firma [...] "K." Spółka z o.o. działająca przez adwokata M.K., zwana dalej skarżącą, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Podniosła zarzut naruszenia: -prawa materialnego tj. art. 4 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym poprzez błędną, zawężającą interpretację pojęcia "pracownik" a także pominięcie wykładni celowościowej i systemowej tegoż artykułu; - prawa procesowego tj. art. 7 i art. 77 kpa. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz niezebranie i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego a w szczególności nieprzesłuchanie w charakterze świadka kierującego pojazdem, jak również zastosowanie i interpretację przepisów- w szczególności art. 4 pkt 4 i art. 5 ustawy o transporcie drogowymi- w sposób godzący w słuszny interes działającego w oparciu o przepisy prawa podmiotu. W uzasadnieniu skargi podniosła, iż przewóz wykonywany był pomocniczo w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej skarżącej i spełniał wszystkie cechy przewozu na potrzeby własne. W ocenie skarżącej prawidłowa celowościowa i systemowa wykładnia art. 4 pkt 4 ustawy w połączeniu z szeroką analizą przepisów kodeksu pracy prowadzi do wniosku, że kierującego pojazdem należało traktować jako jej pracownika a wykonywany przez niego przewóz był międzynarodowym przewozem na potrzeby własne. Dopuszczenie dowodu z zeznań kierującego pozwoliłoby na ustalenie w jakim charakterze wykonywał on przewóz w dniu kontroli. Główny Inspektor Transportu Drogowego, w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153 z 2002 r. poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania powyższej decyzji nie zaś według kryteriów słusznościowych. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm. dalej zwaną p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga analizowana stosownie do wymienionych kryteriów podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja pierwszoinstancyjna nie naruszają prawa. W działaniu organów wydających decyzje Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca. W przedmiotowej sprawie organy obu instancji uznały, iż wykonywany w dniu [...] czerwca 2006 r. przejazd pojazdem marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] z naczepą marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], prowadzonym przez kierowcę R. W. nie spełniał przesłanek niezarobkowego przewozu na potrzeby własne określonych w art. 4 ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088) i z tego tytułu obciążyły skarżącego karą pieniężną w wysokości 8.000 zł (osiem tysięcy złotych) za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji. Zgodnie z treścią powołanego przepisu niezarobkowy przewóz drogowy - przewóz na potrzeby własne to każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki: a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników, b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi, c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin, d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych. Zatem dla uznania przewozu za przejazd na potrzeby własne konieczne jest łączne spełnienie wszystkich wskazanych powyżej przesłanek, przy czym przepis art. 4 pkt 4 lit. a omawianej ustawy winien być interpretowany ścieśniająco. Istotę sporu w niniejszej sprawie stanowi zatem wyjaśnienie, czy w zaistniałych okolicznościach prowadzenie pojazdu przez kierowcę zatrudnionego na podstawie umowy cywilnoprawnej wypełnia dyspozycję prowadzenia pojazdu przez pracownika przedsiębiorcy, a co za tym idzie pozwala na przyjęcie, iż wykonywany w dniu [...] czerwca 2006 r. przewóz spełniał wszystkie warunki dla uznania go za międzynarodowy przewóz drogowy na potrzeby własne, na co skarżąca posiada stosowne zaświadczenie. Organ odwoławczy definiując pojęcie pracownika, odwołał się do definicji zawartej w art. 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, zgodnie z którą pracownikiem jest osobą zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę. Tym samym zdaniem organu zatrudnienie kierowcy na podstawie umowy cywilnoprawnej nie pozwala na przyjęcie, iż był pracownikiem skarżącej. W ocenie sądu powyższe stanowisko jest uzasadnione i znajduje potwierdzenie w orzecznictwie. Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu z dnia 18 października 1994 r. (K 2/94; OTK 1994/2/36) podkreślił, iż kodeksom przysługuje szczególne miejsce w systemie prawa ustawowego i dlatego terminy i pojęcia używane przez kodeksy traktuje się jako wzorcowe i istnieje domniemanie, iż inne ustawy nadają im takie samo znaczenie. Jest niesporne, że zarówno aksjologia, jak i technika tworzenia prawa traktuje kodeksy w sposób szczególny. Również Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 15 stycznia 1993 r. (III ARN 89/32, POP 1393/4/70) wyraził pogląd, że "uznaną regułą wykładni jest odstępowanie od potocznego znaczenia słów i pojęć, gdy ustawodawca słowa lub pojęcia (terminy) definiuje w języku prawnym, tworząc tzw. definicje normatywne". Tym samym trudno zgodzić się z teorią, iż gdyby zamiarem ustawodawcy było posługiwanie się pojęciem pracownika w rozumieniu prawa pracy zawarłby taką definicję w ustawie o transporcie drogowym w art. 4. Zdaniem Sądu jednakże właśnie fakt, iż ustawodawca nie stworzył na użytek ustawy o transporcie drogowym własnej definicji pojęcia pracownik wskazuje na zasadność odwołania się do legalnej definicji pojęcia pracownika sformułowanej w Kodeksie pracy. Dlatego też w ocenie Sądu przy analizie zaistniałego stanu faktycznego przyjęte do jego oceny i rozstrzygnięcia przepisy prawne zostały prawidłowo zinterpretowane i zastosowane przez organ. Użyty w cytowanej ustawie przez ustawodawcę termin "...jego pracowników..." jest jednoznaczny i nie pozostawia wątpliwości interpretacyjnych obligujących do zastosowania innej niż gramatyczna wykładnia przepisów. Ponadto, w ocenie Sądu, tak precyzyjne określenie warunków jakim ma odpowiadać przewóz na potrzeby własne miało na celu z jednej strony opisanie sytuacji, w której przedsiębiorca realizuje nieodpłatnie na własne potrzeby, jako działalność pomocniczą w stosunku do podstawowej działalności nie wykonując go w celach zarobkowych i dlatego nie musi ubiegać się o licencję na wykonywanie transportu drogowego, z drugiej natomiast zapobiec sytuacjom, gdy osoba pod pozorem wykonywania przewozów na potrzeby własne w rzeczywistości świadczy usługi transportowe. Tym samym przyjąć należy, iż również na przedsiębiorcy, który bez konieczności uzyskiwania licencji może przewozić wyprodukowane, wynajęte, wydzierżawione czy też przez siebie zakupione towary - ciąży obowiązek szczególnego przestrzegania warunków jakim ustawodawca obwarował wykonywanie przewozów na potrzeby własne. Podkreślić bowiem należy, iż zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem "zasada swobody umów, obowiązująca także w prawie pracy zgodnie z art. 3531 k.c. w związku z art. 300 k.p., pozwala stronom swobodnie ukształtować stosunek prawny, w ramach którego ma być wykonana praca. O rodzaju zawartej umowy rozstrzyga więc przede wszystkim "zgodna wola stron" (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2004.10.07, II PK 29/04, OSNP 2005/7/97; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2000.04.13, I PKN 594/99, OSNP 2001/21/637). Z przedłożonej do akt administracyjnych umowy z dnia [...] maja 2006 r. zawartej między skarżącą a kierującym w dniu kontroli pojazdem wynika, iż zobowiązuje się on m. in. do kierowania pojazdami przewożącymi towary w imieniu i na rzecz spółki. Tak więc kierujący prowadzi własną działalność gospodarczą ( wpis do ewidencji w aktach administracyjnych) wykonując jedynie usługi kierowania. Nie jest natomiast pracownikiem skarżącej. Tymczasem ustawodawca jednoznacznie odniósł sankcje zawarte w przepisie art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym do podmiotów wykonujących transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne. Osobami takimi nie mogą być zatem kierowcy przedsiębiorcy (niezależnie od formy zatrudnienia), lecz sam przedsiębiorca, co wynika przede wszystkim z definicji transportu drogowego i przewozów na potrzeby własne zawartych w art. 4 pkt 1-3 i 4 ustawy. A zatem, kierowca kontrolowanego pojazdu nie wykonywał transportu drogowego w rozumieniu ustawy o transporcie drogowym. Za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy odpowiedzialność administracyjną ponosi natomiast przedsiębiorca i jego organy. Także za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje - niezależnie od charakteru stosunku prawnego łączącego przedsiębiorcę z taką osobą. Reasumując powyższe rozważania, Sąd podzielił stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji, w kwestii wykonywania w dacie kontroli transportu drogowego bez posiadania wymaganej na to licencji. Ww. przepisy ustawy i akty wykonawcze mają charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że w razie stwierdzenia naruszenia tych przepisów, uprawniony organ obowiązany jest do nałożenia na podmiot wykonujący transport lub przewóz odpowiedniej kary pieniężnej w drodze decyzji administracyjnej. Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 53, poz. 1270 ze zm. ) orzekł jak w sentencji.