VI SA/Wa 42/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Andrzej Siwek po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. F. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. F. na rozstrzygnięcie przez [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków konkursu na stanowisko kierownicze p o s t a n a w i a: odmówić przyznania skarżącemu W. F. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 31 grudnia 2007 r. W. F. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na urzędowym formularzu (PPF) wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na rozstrzygnięcie przez [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków konkursu na stanowisko kierownicze. Z zawartych we wniosku informacji wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe razem z żoną. Skarżący wskazywał, iż od 1 stycznia 2005 r. jest bezrobotny, natomiast jego żona pobiera wynagrodzenie za pracę w wysokości 2100 zł brutto miesięcznie. Ponadto skarżący wskazał na fakt spłaty pożyczki w związku z wniesioną skargą konstytucyjną w kwocie 2500 zł [...] oraz podniósł, iż stałe miesięczne koszty utrzymania jego i żony wynoszą około 1000 zł. Mając na uwadze, iż oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, Sąd wezwał go do nadesłania w terminie 14 dni: a) odpisów zeznań podatkowych skarżącego i jego małżonki za rok 2006, b) odpisów zeznań podatkowych skarżącego i jego małżonki za rok 2007, ewentualnie dokumentów potwierdzających wysokość dochodów uzyskanych przez nich w roku ubiegłym (zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego), c) aktualnego zaświadczenia z powiatowego urzędu pracy potwierdzającego podaną w rubryce nr 10 formularza wniosku informację, iż skarżący jest bezrobotny od dnia 1 stycznia 2005 r. (wraz ze wskazaniem okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych), d) aktualnego zaświadczenia od pracodawcy żony skarżącego wskazującego wysokość jej miesięcznego wynagrodzenia za pracę (średnia z ostatnich 3 miesięcy), e) udokumentowania podanej w rubryce 11 formularza wniosku informacji dotyczącej udzielenia skarżącemu pożyczki w wysokości 2.500 zł (np. kopia umowy pożyczki), f) wyciągów i wykazów z posiadanych przez skarżącego i jego małżonkę rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, g) dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania oraz innych obciążeń (np. opłaty za gaz, energię elektryczną, wodę; czynsz) Skarżący na wezwanie Sądu nadesłał PIT-37 za rok 2006, z którego wynikało, iż w tym roku uzyskał dochód w wysokości 30.414 zł. Odnosząc się do pozostałej treści wezwania Sądu, W. F. nie nadesłał innych żądanych dokumentów, wskazując iż: - zeznanie PIT za 2007 r. niż zostało sporządzone ze względu na brak kompletu dokumentacji współmałżonka, - zwolnienie z kosztów sądowych nie jest uzależnione od faktu zarejestrowania w urzędzie pracy, a jedynie od sytuacji materialnej strony, natomiast sam fakt bezrobocia od 1 stycznia 2005 r. wskazuje, iż strona nawet gdyby miała prawo do zasiłku dla bezrobotnych, to prawo to wygasłoby w lipcu 2005 r., - pożyczka w celu opłaty skargi kasacyjnej była udzielona bez żadnych umów pisemnych, jedynym dowodem jest dołączone do wniosku pokwitowanie wpłaty kwoty 2500 zł na rzecz Kancelarii Prawnej [...], - strona nie posiada rachunku bankowego, - strona nie ma dostępu do informacji dotyczących dochodów i wydatków współmałżonka, jak również nie ma możliwości wyegzekwowania tych informacji i dokumentów ich potwierdzających. Ponadto skarżący wskazał, iż w 2007 r. nie osiągnął żadnych dochodów. Zgodnie z art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) - jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w sprawie niniejszej, mianowicie skarżący został wezwany do potwierdzenia stosownymi dokumentami oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, czego nie uczynił. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319). Biorąc pod uwagę fakt, iż skarżący nie przesłał na wezwanie Sądu żądanych dokumentów obrazujących jego sytuację majątkową (w szczególności potwierdzających posiadany przez skarżącego status osoby bezrobotnej oraz dochody uzyskiwane przez jego żonę), brak było możliwości ustalenia, czy W. F. wypełnia przesłanki art. 246 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Odnosząc się przy tym do argumentacji skarżącego wyrażonej w odpowiedzi na wezwanie Sądu podkreślić należy, iż jedyną podstawą do orzekania w sprawach o udzielenie prawa pomocy jest sytuacja materialna skarżącego (p. J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2006 s. 507). Natomiast w myśl art. 31 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 1964 r., Nr. 9, poz. 59 z późn. zm.) z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich, przy czym do majątku wspólnego należą w szczególności pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków. Tym samym, dla oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego pozostającego w związku małżeńskim, w ramach którego nie wprowadzono rozdzielności majątkowej, niezbędne jest wykazanie nie tylko jego dochodów ale również dochodów małżonki, jak też wysokości środków posiadanych przez małżonków na rachunkach bankowych. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób które, ze względu na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny (tak na gruncie przepisów k.p.c. J. Gudowski /w:/ T. Ereciński, J. Gudowski, M. Jędrzejewska "Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego. Część pierwsza. Postępowanie rozpoznawcze", tom 1, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 290 i cytowane tam orzecznictwo Sądu Najwyższego). Skoro zatem jest to pomoc państwa, Sąd musi ustalić, czy ubiegający się o przyznanie prawa pomocy, wypełnia ustawowe przesłanki przyznania tejże pomocy państwa, co nie jest możliwe w przypadku niewykazania stanu majątkowego skarżącego. W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzeczono jak w sentencji.