VI SA/Wa 43/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Protokolant sekr. sąd. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2014 r. sprawy ze skargi E. Sp. z o.o. z siedzibą w O. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji umarzającej postępowanie w sprawie wniosku o przedłużenie zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach postanawia zawiesić postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie W dniu [...] grudnia 2013 r. spółka [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej także: "skarżąca spółka"), działając za pośrednictwem organu, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] października 2013 r., nr [...], w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji umarzającej postępowanie w sprawie wniosku o przedłużenie zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach w S. Zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Celnej w [...] została wydana między innymi na podstawie przepisów art. 8 i art. 129 ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2009 r. Nr 201, poz. 1540 ze zm. - dalej także: "u.g.h."). W piśmie procesowym z dnia [...] października 2014 r. skarżąca spółka, powołując się na przepis art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej także: "p.p.s.a."), wniosła o zawieszenie postępowania sądowego do czasu rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny pytania prawnego przedstawionego przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 15 stycznia 2014 r., wydanym w sprawie o sygnaturze akt II GSK 686/13. W uzasadnieniu wniosku skarżąca spółka zarzuciła organowi błędne zastosowanie przepisów ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, w sytuacji gdy przepisy owej ustawy nie mogą być stosowne w obecnym stanie prawnym ze względu na brak notyfikacji zawartych w niej przepisów technicznych. Skarżąca spółka uznała, że powołane przez organ przepisy stanowią "regulację techniczną", w rozumieniu dyrektywy nr 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 2 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz.U.UE.L.98.204.37 ze zm.), co w konsekwencji oznacza, że z uwagi na brak notyfikacji tejże ustawy przed Komisją Europejską, nie można stosować wskazanych przez Ministra Finansów przepisów. Skarżąca spółka zauważyła, że w dniu 15 stycznia 2014 r. skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego postanowieniem, wydanym w sprawie o sygnaturze akt II GSK 686/13, przedstawił Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne: "Czy art. 14 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 ze zm.) są zgodne: a) z art. 2 i 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, b) z art. 20 i 22 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej?". Zdaniem strony skarżącej, wpływ postepowania prowadzonego przed Trybunałem Konstytucyjnym pod sygn. akt P 4/14 ma wpływ na wynik niniejszego postepowania, albowiem orzeczenie przez Trybunał o niekonstytucyjności w/w przepisów ustawy o grach hazardowych oznaczać będzie możliwość prowadzenia gier na automatach także poza kasynami gry, czyli m.in. w salonach gry na automatach. Ponadto, strona skarżąca, powołując się zarówno na poglądy doktryny, jak i judykatury, wskazała jednocześnie, że - wbrew stanowisku Ministra Finansów oraz wbrew poglądowi wyrażonemu przez Sąd Najwyższy w powołanym przez organ postanowieniu z dnia 28 listopada 2013 r. (sygn. akt I KZP 15/13) - istnieje możliwość przyjęcia tezy, iż brak jest konieczności uzyskania orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego dla odmowy stosowania bezprawnie wprowadzonych do obrotu prawnego przepisów ustawy o grach hazardowych, co w konsekwencji daje podstawę do uchylenia obu spornych decyzji Ministra Finansów, jako wydanych na podstawie nieobowiązujących przepisów ustawy o grach hazardowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania, w tym m.in. postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym. Koniecznym warunkiem zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego na wskazanej podstawie jest sytuacja, gdy w postępowaniu wyłoniło się zagadnienie prawne pozostające w związku rozpoznawaną sprawą i mające wpływ na jego treść, którego sąd nie jest w stanie rozstrzygnąć we własnym zakresie, jako że rozstrzyga o nim inny organ lub sąd. Zdaniem Sądu, z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Należy zauważyć, że podstawą prawną zaskarżonej decyzji Ministra Finansów jest przepis art. 129 ust. 2 i art. 138 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych. Naczelny Sąd Administracyjny, przedstawiając wspomnianym wyżej postanowieniem z dnia 15 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 686/13, pytanie prawne Trybunałowi Konstytucyjnemu dotyczące zgodności przepisów art. 14 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych z art. 2 i art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a także art. 20 i art. 22 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP - wskazał w uzasadnieniu, że obowiązek notyfikacji Komisji Europejskiej projektu regulacji prawnych zawierających przepisy techniczne stanowi element konstytucyjnego trybu ustawodawczego, a jego naruszenie może być kwestionowane, jako naruszenie zasady rzetelnej legislacji. NSA wskazał wyraźnie, że jedynym organem, który ma kompetencję, aby o takim naruszeniu orzec - jest Trybunał Konstytucyjny. Zdaniem NSA, skoro zakaz wynikający z przepisów art. 14 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. (prowadzenia gier na automatach poza kasynem gry, sankcjonowany karą pieniężną) stanowi normę techniczną (co potwierdził Trybunał Sprawiedliwości UE w sprawie C-65/05), to nienotyfikowanie tych przepisów świadczy o niezgodności ich wprowadzenia do obrotu prawnego z normami konstytucyjnymi tj. art. 2 i 7 Konstytucji RP. Ponadto, Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że przepisy art. 14 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. w sposób nieproporcjonalny i niespełniający wymagania niezbędności ingerują w wolność działalności gospodarczej, co stanowi o naruszeniu przez nie art. 20 i 22 (zasady wolności działalności gospodarczej) oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji RP (klauzuli proporcjonalności ograniczeń konstytucyjnych wolności i praw). Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie, treść powyższego pytania prawnego, a w szczególności jego uzasadnienie, wskazują, że udzielenie przez Trybunał Konstytucyjny odpowiedzi będzie miało wpływ na wynik rozpoznania niniejszej sprawy. W ocenie Sądu, zachodzą uzasadnione wątpliwości odnośnie zgodności z Konstytucją RP wskazanych przez NSA przepisów ustawy hazardowej. Należy w tym miejscu zauważyć co prawda, że w przedmiotowym pytaniu prawnym zakwestionowano konstytucyjność innych norm (art. 14 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.), niż będących podstawą prawną zaskarżonej decyzji Ministra Finansów (art. 129 ust. 2 u.g.h., czy też art. 138 ust. 1 u.g.h.), tym niemniej jednak, Sąd uznał, że przesądzenie o konstytucyjności przepisów wymienionych przez NSA będzie stanowiło punkt wyjścia dla oceny zgodności z wzorcami konstytucyjnymi (art. 2, art. 7, art. 20, art. 22, art. 31 ust. 3 Konstytucji RP) również tych przepisów, które stanowią podstawę prawną decyzji zaskarżonej w sprawie niniejszej. Innymi słowy, przyjąć należy, że od zgodności z Konstytucją RP przepisów ustawy o grach hazardowych wskazanych przez NSA w pytaniu prawnym, zwłaszcza art. 14 ust. 1 u.g.h., uzależnione będzie zastosowanie przepisów powołanych przez Ministra Finansów. Zgodnie bowiem z art. 14 ust. 1 u.g.h., urządzanie gier cylindrycznych, gier w karty, gier w kości oraz gier na automatach dozwolone jest wyłącznie w kasynach gry. Z kolei stosownie do treści art. 135 ust. 2 u.g.h., zakazana jest zmiana miejsca urządzania gier, za wyjątkiem zmniejszenia liczby automatów. Mając na względzie powyższe, należy zauważyć, że przepis art. 14 ust. 1 u.g.h. ma zasadnicze znaczenie dla rozwiązań prawnych przyjętych w całej ustawie o grach hazardowych, w tym dla art. 129 ust. 2, stanowiącego de facto jego wypełnienie. W konsekwencji, oznacza to, iż wyeliminowanie z obrotu prawnego przepisu art. 14 ust. 1 u.g.h. (w drodze stwierdzenia niekonstytucyjności), nie pozostanie zatem bez wpływu na byt prawny przepisów art. 129 ust. 2 u.g.h., czy też art. 138 ust. 1 u.g.h. i możliwości ich zastosowania, jako przepisów zgodnych (lub niezgodnych) ze wskazanymi przez NSA wzorcami konstytucyjnymi. Ponadto, należy zauważyć, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ujawniła się w ostatnim okresie zasadnicza rozbieżność, co do oceny konsekwencji prawnych braku notyfikacji niektórych przepisów ustawy o grach hazardowych. Problem ten wskazał Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 23 lipca 2013 r., wydanego w sprawie sygn. akt P 4/11 (OTK-A 2013, nr 6, poz. 82). W tym miejscu wskazać trzeba, że z wymienionych powodów również Naczelny Sąd Administracyjny dostrzega potrzebę zawieszania postępowań w sprawach, w których - wskutek skarg kasacyjnych - poddawane są jego kontroli wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych wydawane w sprawach ze skarg na decyzje w przedmiocie: - zmiany miejsca lokalizacji automatów do gier o niskich wygranych, - kary pieniężnej, - odmowy dokonania zmiany decyzji w części dotyczącej terminu rozpoczęcia działalności związanej z urządzaniem gier na automatach do gier o niskich wygranych, czy też - odmowy przedłużenia zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie prowadzenia gier na automatach do gier o niskich wygranych. Warto również zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 26 sierpnia 2010 r., wydanym w sprawie sygn. akt II FZ 362/10 - uznał, że celowość zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., powinna być analizowana z punktu widzenia wystąpienia w przyszłości przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego, zakończonego zaskarżoną decyzją lub innym aktem, jak i przesłanek do wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego, na skutek rozstrzygnięcia wydanego w innym już toczącym się postępowaniu. Skoro zatem w niniejszej sprawie, podstawą odmowy uchylenia decyzji umarzającej postępowanie w sprawie wniosku o przedłużenie zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach był brak możliwości wydania wnioskowanego zezwolenia, ze względu na regulację art. 14 ust. 1 u.g.h., to mając na względzie przedstawione Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne, co do konstytucyjności m.in. art. 14 ust. 1 u.g.h., Sąd postanowił zawiesić postępowanie w sprawie do czasu udzielenia przez Trybunał Konstytucyjny w sprawie sygn. akt P 4/14 odpowiedzi na pytanie skierowane przez Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że wynik niniejszej sprawy zależy od rozstrzygnięcia Trybunału. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji postanowienia, działając na podstawie przepisu art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a.