II FZ 362/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA : Stefan Babiarz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 2 czerwca 2010 r. sygn. akt I SA/Sz 312/10 zawieszające postępowanie sądowe w sprawie I SA/Sz 312/10 w sprawie ze skargi J. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia 17 marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadnione postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie 1. Postanowieniem z dnia 2 czerwca 2010 r., I SA/Sz 312/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zawiesił postępowanie sądowe w sprawie ze skargi J. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia 17 marca 2010 r. w przedmiocie uznania zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadnione. 2. Ze stanu sprawy przyjętego przez sąd pierwszej instancji wynikało, że postanowieniem z dnia 17 marca 2010 r. Dyrektor Izby Skarbowej w S. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia 11 lutego 2010 r. w sprawie uznania za nieuzasadnione zarzutów zgłoszonych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych na podstawie decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia 20 listopada 2009 r., określającej J. K. zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 r. Pismem z dnia 31 marca 2010 r. J. K., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w S. w sprawie uznania zarzutów za nieuzasadnione. 3. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w S. wniósł o oddalenie skargi. Jednocześnie organ wniósł o zawieszenie postępowania w sprawie na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. - wskazując, że skarżący kwestionuje dochodzone w postępowaniu egzekucyjnym zobowiązanie podatkowe za 2003 r. w drodze postępowania prowadzonego w trybach nadzwyczajnych. Organ wskazał, że wnioskiem z dnia 1 lutego 2010 r. skarżący zwrócił się do Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 20 listopada 2009 r., będącej podstawą prowadzonej egzekucji, zaś kolejnym wnioskiem z 1 lutego 2010 r. skierowanym do Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K., skarżący wniósł o wznowienie postępowania kontrolnego zakończonego ww. decyzją z 20 listopada 2009 r. W związku z powyższym zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w S. rozstrzygnięcie zarzutu zgłoszonego na podstawie art. 33 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) zwana dalej: u.p.a.(tj. nieistnienie obowiązku) jest uzależnione od wyniku ww. postępowań administracyjnych, co uzasadnia zawieszenie postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. 4. W odpowiedzi na wniosek organu o zawieszenie postępowania sądowego pełnomocnik skarżącego oświadczył, że brak było jakichkolwiek racjonalnych przesłanek do zawieszenia postępowania sądowego. Zdaniem pełnomocnika rozstrzygnięcie przez sąd kwestii, czy decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z 20 listopada 2009 r., stanowiąca postawę wystawienia tytułów wykonawczych, została skutecznie doręczona w sposób zastępczy, nie jest uzależnione od wcześniejszego zakończenia postępowania prowadzonego przez Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej lub Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. zaś ewentualne rozstrzygnięcia podjęte przez te organy nie będą wiążące dla sądu. 5. Uzasadniając wydane postanowienie sąd pierwszej instancji, powołując się na treść art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. wskazał, że w sprawie na skutek wniosków skarżącego doszło do wszczęcia dwóch postępowań administracyjnych: a) postępowania dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji wymiarowej Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia 20 listopada 2009 r. oraz, b) wznowionego na podstawie postanowienia Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia 10 lutego 2010 r. postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia 20 listopada 2009 r. Głównym argumentem podnoszonym w obu tych wnioskach był zarzut skarżącego dotyczący niedoręczenia mu decyzji wymiarowej w sposób zastępczy. W związku z tym sąd wskazał, że decyzja wymiarowa stanowi podstawę do wystawienia tytułów wykonawczych, na podstawie których z kolei można prowadzić postępowanie egzekucyjne. Kwestia zatem wyjaśnienia, czy decyzja wymiarowa została doręczona w sposób skuteczny, jest kluczową dla dalszych rozstrzygnięć dotyczących prowadzonych na jej podstawie postępowań egzekucyjnych. Dlatego też sąd podzielił stanowisko organu, że rozstrzygnięcia dokonane w ww. postępowaniach administracyjnych będą miały znaczenie dla rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie dotyczącej uznania zgłoszonych przez skarżącego zarzutów egzekucyjnych za nieuzasadnione. W związku z tym na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd postanowił zawiesić postępowanie sądowe w sprawie do czasu prawomocnego zakończenia postępowań administracyjnych, dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia 20 listopada 2009 r. oraz wznowionego postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną. 6. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zarzucił naruszenie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przez błędne uznanie, że rozpoznanie skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia 17 marca 2010 r. zależy od wyniku innych toczących się postępowań administracyjnych . W uzasadnieniu podatnik wskazał między innymi, że postępowanie prowadzone przez Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej zmierzać będzie do ustalenia, czy skutecznie wszczęto postępowanie kontrolne, a nie czy doręczono decyzję. W złożonym bowiem wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji podatnik przede wszystkim podnosi brak skutecznego doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania kontrolnego a we wniosku o wznowienie postępowania skarżący przede wszystkim powołuje się, że bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 7. Zażalenie ma uzasadnione podstawy i dlatego podlega uwzględnieniu. 8. Jak wynika z treści ar. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Celowość zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie pkt 1 art. 125 § 1 p.p.s.a. powinna być analizowana z punktu widzenia wystąpienia w przyszłości przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego, zakończonego zaskarżoną decyzją lub innym aktem, jak i przesłanek do wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego na skutek rozstrzygnięcia wydanego w innym już toczącym się postępowaniu. Zgodnie z przyjętymi w orzecznictwie NSA poglądami, zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego dopuszczalne jest w sytuacji, w której uprzednie rozstrzygnięcie określonego zagadnienia, będzie miało wpływ na wynik innego postępowania. Rozstrzygnięcie tego zagadnienia musi być istotne z punktu widzenia realizacji celu postępowania sądowoadministracyjnego oraz powinno mieć bezpośredni wpływ na wynik tego postępowania. Jednakże zawieszenie postępowania powinno być uzasadnione również ze względów celowości, sprawiedliwości, jak również ekonomiki procesowej. Celowość zawieszenia postępowania powinna być z kolei analizowana z punktu widzenia wystąpienia w przyszłości przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego, zakończonego zaskarżoną decyzją lub aktem, jak i przesłanek do wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego na skutek rozstrzygnięcia wydanego w innym toczącym się postępowaniu (por. postanowienie NSA z dnia 20 kwietnia 2010 r. II FZ 569/09, Wspólnota 2010/19/43, postanowienie NSA z dnia 15 maja 2009 r., II OSK 417/09, LEX nr 564229). Podnieść także trzeba, że należy odróżnić sytuację, w której w postępowaniu zwyczajnym nie ma ostatecznego aktu administracyjnego od istnienia, którego zależy rozstrzygniecie danej sprawy, od sytuacji, w której istnieje taki ostateczny akt, lecz jest on podważany w postępowaniu nadzwyczajnym. Rozpoznanie wniosku wszczynającego postępowanie nadzwyczajne nie stanowi zagadnienia wstępnego a ewentualny pozytywny efekt tego wniosku może być podstawą do wznowienia postępowania w sprawie podatku (wyrok NSA z dnia 6 lutego 2008 r. I FSK 299/07, LEX nr 471086). W niniejszej sprawie sąd pierwszej instancji zawiesił postępowanie sądowe z uwagi na to, że na skutek wniosków skarżącego doszło do wszczęcia dwóch nadzwyczajnych postępowań administracyjnych. We wniosku o stwierdzenie nieważności skarżący zakwestionował postępowanie w przedmiocie skuteczności doręczenia zawiadomienia o zamiarze wszczęcia postępowania kontrolnego, postanowienia o wszczęciu postępowania kontrolnego, błędnego przyjęcia, że doszło do wszczęcia postępowania kontrolnego oraz wydania decyzji kończącej postępowanie kontrolne, które nie zostało wszczęte. W złożonym wniosku o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia 20 listopada 2009 r. podatnik również zarzucił nieprawidłowość doręczenia zawiadomienia o zamiarze wszczęcia postępowania kontrolnego oraz postanowienia o wszczęciu postępowania kontrolnego. W związku z powyższym należy zauważyć, że wbrew stanowisku sądu pierwszej instancji, złożone przez skarżącego wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji wymiarowej, jak też i wniosek o wznowienie postępowania nie wskazują, jako głównego argumentu niedoręczenia decyzji wymiarowej. Głównym bowiem argumentem stanowiącym podstawę obu wniosków był fakt nieprawidłowego doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania kontrolnego a nie okoliczność prawidłowości doręczenia decyzji wymiarowej. W tej sytuacji w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego sąd pierwszej instancji przyjął błędną podstawę zawieszenia postępowania sądowego, co w konsekwencji doprowadziło do istotnego naruszenia art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez błędną kwalifikację podstawy do zawieszenia postępowania. Należy zauważyć, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewiduje obowiązku wstrzymania czynności egzekucyjnych w związku z wniesieniem jakiegokolwiek z środków zaskarżenia (art. 35 § 1 i art. 17 § 2 u.p.e.a.). Nie powoduje takiego skutku także złożenie wniosku o stwierdzenie nieważności oraz wznowienia postępowania w sprawie decyzji wymiarowej stanowiącej podstawę wystawionych tytułów wykonawczych. Postępowanie egzekucyjne ma bowiem charakter czysto wykonawczy a podnoszone w różnych środkach prawnych zastrzeżenia dotyczą w zasadzie możliwości i sposobu prowadzenia tego postępowania a nie prawidłowości wykonywanego aktu. W tej sytuacji w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego fakt złożenia przez skarżącego zażalenia na czynności w postępowaniu egzekucyjnym, niewstrzymującego czynności egzekucyjnych, powoduje, że jak najszybsze rozpatrzenie tego środka zaskarżenia leży w interesie strony. Co prawda można przyjąć, że wniesienie przez skarżącego wniosku o stwierdzenie nieważności oraz o wznowienie postępowania wymiarowego może mieć wpływ na postępowanie egzekucyjne wszczęte tą prawomocną decyzją wymiarową. Jednakże wpływ na sprawę może mieć dopiero pozytywne rozpatrzenie, któregokolwiek z powyższych wniosków. W razie natomiast ich negatywnego rozpatrzenia, sytuacja podatnika nie ulegnie zmianie w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym. W tej sytuacji w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozważając kwestię zawieszenia postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd w przypadku sprawy dotyczącej postępowania egzekucyjnego, toczącego się na podstawie prawomocnej decyzji organu podatkowego, która została zakwestionowania w trybie stwierdzenia nieważności oraz (lub) wznowienia postępowania, mając na uwadze zasady celowości, sprawiedliwości, jak również ekonomiki procesowej, powinien dążyć do jak najszybszego rozpoznania sprawy. Z przytoczonych wyżej względów na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.