VI SA/Wa 450/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka (spr.) Protokolant Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 maja 2009 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] kwietnia 2007 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. Komendant Główny Policji (dalej: KGP) utrzymał w mocy wcześniejszą decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...], którą organ ten, działając na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.), powoływana dalej jako: ustawa o broni i amunicji oraz art. 268a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. Nr 98, z 2000 r., poz. 1071 ze zm. (powoływany dalej jako: k.p.a.), cofnął T. K. pozwolenie na broń palną myśliwską, przyznane na mocy decyzji z [...] kwietnia 2002 r. Jako uzasadnienie podjętej decyzji organ podał, że przeciwko skarżącemu został wniesiony do sądu powszechnego akt oskarżenia z dnia [...] sierpnia 2006 r. sporządzony przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej. W postępowaniu karnym skarżący został oskarżony o to, że będąc ordynatorem Oddziału Ginekologiczno - Położniczego Szpitala, sprawując opiekę nad ciężarną pacjentką nie dopełnił swoich obowiązków powodując nieumyślnie śmierć dziecka, które dnia [...] października 2005 r. urodziło się martwe, to jest o przestępstwo z art. 160 § 2 Kodeksu karnego (dalej: k.k) i art. 155 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. - czyli nieumyślne spowodowanie śmierci człowieka i narażenie człowieka na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, jeżeli na sprawcy ciąży obowiązek opieki nad osobą narażoną na niebezpieczeństwo (sprawa o nr [...]). Powzięcie przez Komendanta Wojewódzkiego Policji tej informacji stanowiło podstawę do wszczęcia z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie cofnięcia skarżącemu pozwolenia na broń palną myśliwską. Zdaniem organu orzekającego w I instancji osoba, której został postawiony zarzut popełnienia czynu zabronionego wymierzonego przeciwko życiu i zdrowiu, nie daje gwarancji przestrzegania prawa w przyszłości, w tym także przepisów ustawy o broni i amunicji. Wzbudza zatem uzasadnioną obawę, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Ponadto organ podkreślił, iż dostęp do prawa posiadania broni podlega administracyjnej reglamentacji, a od posiadaczy broni oczekuje się wzorowego przestrzegania porządku prawnego. Według organu, uzyskane w toku postępowania administracyjnego pozytywne opinie z miejsca zamieszkania oraz z Koła Łowieckiego [...] w P., nie mogą mieć wpływu na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, gdyż nie uwzględniają postawienia skarżącemu zarzutu popełnienia przestępstwa. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucił niewłaściwą interpretację zastosowanych przepisów oraz nieprawidłową ocenę stanu faktycznego będącego podstawą wszczęcia postępowania administracyjnego. Wskazał w szczególności, że organ I instancji nie uwzględnił braku związku przyczynowego pomiędzy toczącym się przeciwko niemu postępowaniem karnym, dotyczącym czynu wiążącego się z wykonywaniem zawodu, a ewentualnym zagrożeniem użycia broni myśliwskiej w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Zdaniem skarżącego przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy dotyczy czynów o innym charakterze, a mianowicie czynów, które bezpośrednio i świadomie skierowane są przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu (np. dokonanie rozboju, pobicia, kradzieży, gróźb karalnych, czy też ewentualnego pozbawienia życia w wyniku ataku na pokrzywdzonego). Tymczasem zarzucany mu czyn dotyczy w istocie ewentualnego błędu w sztuce lekarskiej. Organ odwoławczy (KGP), podzielając stanowisko organu I instancji podniósł m.in., że ustawodawca obawę niezgodnego z prawem użycia broni związał wprost ze skazaniem lub podejrzeniem (oskarżeniem) popełnienia przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, nie zamykając jednak poprzez użycie w ww. przepisie art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy wyrazu "w szczególności" możliwości brania pod uwagę także innego rodzaju okoliczności, które tę obawę mogą wzbudzić, w tym także innego rodzaju przestępstw. W przedmiotowej sprawie zachodzi przesłanka wymieniona wprost w przykładowym katalogu ustalonym tym przepisem, gdyż przeciwko skarżącemu toczy się postępowanie karne o popełnienie przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu - art. 160 § 2 k.k. i art. 155 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. Zdaniem KGP okoliczność, iż wskazane wyżej postępowanie karne nie zostało rozstrzygnięte, nie stanowi przeszkody do ustalenia skutku administracyjnoprawnego w postaci cofnięcia prawa do posiadania broni palnej. Zasada domniemania niewinności w postępowaniu w sprawach administracyjnych dotyczących pozwoleń na broń nie ma zastosowania. Okoliczność, że skarżący nie przyznaje się do zarzucanego mu przestępstwa w postępowaniu karnym, nie ma wpływu na sposób rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Organy Policji nie mogą weryfikować czynności procesowych w toczącym się postępowaniu karnym tj. m.in. nie badają, czy zarzut popełnienia przestępstwa jest zasadny, natomiast są związane niepodważalnym ustaleniem, iż wobec posiadacza broni toczy się takie postępowanie na etapie postępowania sądowego. W ocenie organu, oskarżenie skarżącego w postępowaniu o naruszenie obowiązku opieki nad osobą narażoną na niebezpieczeństwo i zarzut nieumyślnego spowodowania śmierci, może uzasadniać obawę, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący zarzucił organom orzekającym w sprawie naruszenie art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. W uzasadnieniu skargi podano, iż KGP nie ustosunkował się do zarzutów odwołania. Zaskarżona decyzja nie zawiera uzasadnienia wymaganego przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Według skarżącego, organ II instancji oparł się wyłącznie na argumentacji uzasadnienia decyzji organu I instancji. Nie uwzględnienie treści opinii uzyskanych w wyniku wywiadu środowiskowego oraz z koła łowieckiego dowodzi pominięcia w sprawie faktów świadczących na korzyść skarżącego, a mogących stanowić zaprzeczenie przyjętej "a priori" koncepcji uznającej, iż posiadanie przez niego broni myśliwskiej mogłoby zagrażać porządkowi publicznemu. Inaczej przedstawiałaby się - zdaniem skarżącego - sytuacja, gdyby toczące się postępowanie karne dotyczyło czynu popełnionego z winy umyślnej i nie związanego z tzw. ewentualnym błędem w sztuce lekarskiej, który jest zawsze wynikiem tzw. nieświadomości. Czyny objęte dyspozycją art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji muszą być bowiem czynami w pełni świadomymi i popełnionymi z winy umyślnej, bądź to w postaci zamiaru bezpośredniego lub chociażby zamiaru ewentualnego. W tym katalogu nie mieszczą się czyny z winy nieumyślnej. Skarżący wskazał również, że warunkiem bezwzględnym do cofnięcia pozwolenia na broń jest istnienie związku przyczynowego pomiędzy rodzajem zarzucanego czynu, a ewentualnym zagrożeniem porządku prawnego z tytułu posiadania broni. W przedmiotowej sprawie taki warunek nie zaistniał, co stanowiło brak jakichkolwiek konkretnych podstaw prawnych do wydania tego rodzaju decyzji przez organy Policji. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko wyrażone w toku postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 2 października 2007 r., sygn. akt VI SA/Wa 1351/07 oddalił skargę uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej wniesionej przez skarżącego Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA) wyrokiem z dnia 2 lutego 2009 r., sygn. akt II OSK 76/08 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż w rozpatrywanej sprawie Sąd pierwszej instancji błędnie uznał, iż organy Policji prawidłowo zastosowały art. 15 ust. 1 pkt 6 omawianej ustawy przyjmując, iż sam fakt oskarżenia o popełnienie przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu powoduje konieczność zaliczenia strony do grona osób, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. NSA stwierdził, iż ustawodawca stosując w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji zwrot "w szczególności" wymienił przykładowo okoliczności, których zaistnienie najczęściej powoduje zaliczenie do kategorii osób wskazanych tym przepisem. Powołane w ramach omawianej regulacji, skazanie prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, jak też oskarżenie o popełnienie takich przestępstw nie stanowi zatem samodzielnej przesłanki do odmowy wydania, czy też cofnięcia pozwolenia na broń. Stąd, zastosowanie art. 15 ust. 1 pkt 6 nastąpić może wyłącznie w przypadku stwierdzenia kumulatywnego spełnienia przewidzianych w tym przepisie warunków. Innymi słowy, cofnięcia pozwolenia na broń nie uzasadnia sam fakt skazania, bądź też przedstawienie zarzutów o przestępstwo, lecz dopiero stwierdzenie, że posiadacz broni zalicza się do kategorii osób, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Pojęcie "uzasadnionej obawy", użyte w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji ma charakter niedookreślony. Jego interpretacja odpowiadać powinna celowi regulacji polegającemu na ochronie bezpieczeństwa lub porządku publicznego. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że obawę tę może uzasadniać dotychczasowe postępowanie strony (nadużywanie alkoholu, popełnianie czynów nagannych), czy ujemne cechy charakteru (nieopanowanie, konfliktowość, porywczość, niezrównoważenie i inne). Ustawodawca wyraźnie wskazał, że tylko istnienie uzasadnionej obawy użycia broni w interesie sprzecznym z bezpieczeństwem i porządkiem publicznym może być przyczyną cofnięcia pozwolenia na broń. Organ ma więc obowiązek wykazać dowodami, że co do konkretnej osoby, z konkretnej przyczyny istnieje obawa niezgodnego z prawem użycia broni. W każdym przypadku wymaga to wnikliwego rozpatrzenia całokształtu okoliczności wskazujących na cechy osobowościowe strony. NSA podzielił stanowisko WSA, że prawo posiadania broni nie należy w Polsce do wolności i praw obywatelskich gwarantowanych w Konstytucji RP. Prawa tego nie gwarantują również przepisy prawa międzynarodowego, w tym prawa europejskiego. Posiadanie broni jest sferą reglamentowaną przez Państwo w celu zapewnienia bezpieczeństwa i porządku publicznego. Pozwolenie na broń wydawane jest przez organy Policji po wszechstronnym i starannym badaniu, czy nie zachodzą przeciwwskazania, o których mowa w art. 15 ust. 1 ustawy o broni i amunicji. Podkreślił jednak, że zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy o broni i amunicji oraz Kodeksu postępowania administracyjnego, także cofnięcie takiego pozwolenia powinna poprzedzać wnikliwa procedura. Przemawia za tym również ochrona nabytego uprawnienia. NSA uznał, iż w rozpoznawanej sprawie, wskutek błędnej wykładni prawa materialnego pominięto okoliczności istotne dla sprawy zarówno na etapie postępowania administracyjnego, jak i w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji. Przy wydaniu zaskarżonej decyzji organ z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., nie rozważył całokształtu materiału dowodowego i nie wziął pod uwagę pozytywnych opinii środowiskowych na temat postawy strony w 5 letnim okresie posiadania broni. Organ pominął również okoliczność, że uprawnionemu zarzucono popełnienie przestępstwa w postaci nieumyślnej, polegającego w istocie na błędzie w sztuce lekarskiej. Czyn uprawnionego nie wiązał się z żadną agresją, brutalnością, czy atakiem na kogokolwiek. Stąd, jako zbyt pochopne i sprzeczne z art. 80 k.p.a. uznać należy ustalenie, że w tym konkretnym przypadku samo oskarżenie o popełnienie przestępstwa podważa wszelką wiarygodność uprawnionego i powoduje przekonanie, iż stwarza on zagrożenie użycia broni sprzecznie z porządkiem prawnym. W konkluzji NSA stwierdził, iż doszło do naruszenia prawa procesowego będącego konsekwencją błędnej wykładni prawa materialnego dokonanej przez organy Policji i zaakceptowanej przez Sąd I instancji. Na rozprawie, w dniu 27 maja 2009 r. pełnomocnik skarżącego popierając skargę, złożył do akt opinię Uniwersytetu Medycznego [...] z dnia [...] stycznia 2009 r., którą składał w postępowaniu kasacyjnym w Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), dalej cyt. p.p.s.a. Ponadto, co wymaga podkreślenia, przedmiotowa sprawa cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni myśliwskiej była już przedmiotem kontroli sądu administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 października 2007 r. sygn. akt VI SA/Wa 1351/07 - uchylając i przekazując temu sądowi sprawę do ponownego rozpoznania, w swoim wyroku z dnia 2 lutego 2009 r. sygn. akt II OSK 76/08 zawarł ocenę prawną. W myśl art. 190 p.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Badając skargę wg powyższych kryteriów Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie bowiem przy wydaniu zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia przepisów postępowania, będącego konsekwencją błędnej wykładni prawa materialnego dokonanej przez organy Policji, w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowił przepis art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, zgodnie z którym właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2 – 6. Natomiast stosownie do treści art. 15 ust. 1 pkt 6 tej ustawy, pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż sam fakt oskarżenia o popełnienie przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu nie powoduje konieczności zaliczenia skarżącego do grona osób, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. NSA stwierdził, iż w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji przykładowo zostały wymienione okoliczności, których zaistnienie najczęściej powoduje zaliczenie do kategorii osób wskazanych tym przepisem. Uznał, iż skazanie prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, jak też oskarżenie o popełnienie takich przestępstw nie stanowi samodzielnej przesłanki do odmowy wydania, czy też cofnięcia pozwolenia na broń. Zastosowanie art. 15 ust. 1 pkt 6 cyt. ustawy nastąpić może wyłącznie w przypadku stwierdzenia kumulatywnego spełnienia przewidzianych w tym przepisie warunków. Jak podkreślił NSA, cofnięcia pozwolenia na broń nie uzasadnia sam fakt skazania, bądź też przedstawienie zarzutów o przestępstwo, lecz dopiero stwierdzenie, że posiadacz broni zalicza się do kategorii osób, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. NSA uznał iż, organ ma więc obowiązek wykazać dowodami, że co do konkretnej osoby, z konkretnej przyczyny istnieje obawa niezgodnego z prawem użycia broni. W każdym przypadku wymaga to wnikliwego rozpatrzenia całokształtu okoliczności wskazujących na cechy osobowościowe strony. Wobec powyższej wykładni prawa dokonanej przez NSA, Sąd rozpoznający ponownie sprawę, obowiązany był uchylić zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji jako wydanych z naruszeniem wskazanych przez NSA art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Organy Policji nie rozważyły całokształtu materiału dowodowego i nie wzięły pod uwagę pozytywnych opinii środowiskowych na temat postawy skarżącego w 5 letnim okresie posiadania broni. Organy pominęły również okoliczność, że uprawnionemu zarzucono popełnienie przestępstwa w postaci nieumyślnej, polegającego w istocie na błędzie w sztuce lekarskiej. Czyn uprawnionego nie wiązał się z żadną agresją, brutalnością, czy atakiem na kogokolwiek. Stąd, jako zbyt pochopne i sprzeczne z art. 80 k.p.a. uznać należy ustalenie, że w tym konkretnym przypadku samo oskarżenie o popełnienie przestępstwa podważa wszelką wiarygodność uprawnionego i powoduje przekonanie, iż stwarza on zagrożenie użycia broni sprzecznie z porządkiem prawnym. Z tych wszystkich względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku. Jednocześnie rozstrzygając o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, do czasu uprawomocnienia się wyroku, Sąd oparł się na dyspozycji przepisu art. 152 p.p.s.a. Sąd nie orzekał o kosztach postępowania wobec niezłożenia stosownego wniosku o zwrot poniesionych kosztów.