VI SA/Wa 463/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Tomasz Sałek po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. O. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej postanawia: odmówić przyznania E. O. prawa pomocy w żądanym zakresie. E. O. (dalej jako też "skarżąca") złożyła w niniejszej sprawie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z informacji podanych we wniosku wynikało, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i synem. Posiada dom (obciążony hipoteką), nieruchomość rolną o pow. 1,5 ha i 3 działki. Wskazała, że z prowadzonej działalności gospodarczej osiąga dochód w kwocie ok. 700 złotych netto miesięcznie. Z tytułu umowy o pracę osiąga dochód na poziome 1 464 złotych netto. Skarżąca wyjaśniła, że w ramach prowadzonej działalności gospodarczej została obciążona przez organy skarbowe znacznymi obciążeniami wskutek decyzji pokontrolnych, sięgającymi pół miliona złotych. Wskazała, że jej mąż nie pracuje i nie osiąga żadnych dochodów. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego skarżąca przedłożyła także wyciągi z rachunków bankowych należących do niej i jej męża. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 (dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W postanowieniu z dnia 6 października 2004 r. (sygn. akt GZ 61/04, GZ 64/04, niepubl.) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Zasadą jest bowiem, iż strona powinna partycypować w kosztach postępowania, w szczególności jeśli posiada stały miesięczny dochód. Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe. Sąd nie kieruje się w tym zakresie zasadami słuszności, lecz bada stan majątkowy i rodzinny wnioskodawcy (p. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lipca 2011 r. sygn. akt I OZ 533/11). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy podkreślić należy, iż skarżąca nie wykazała, że znajduje się w takiej sytuacji życiowej, w której zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Z analizy rachunku bankowego skarżącej i jej męża wynika bowiem, że skarżąca kilkukrotnie dokonywała wpłat gotówkowych na rachunek męża (przykładowo w dniu 4 maja 2017 roku – 5 000 złotych, 8 maja 2017 roku – 4 000 złotych, czy 15 maja 2017 roku – 9 900 złotych). Z kolei mąż skarżącej dokonywał na jej rachunek przelewów sięgających kilku tysięcy złotych (np. w dniu 2 czerwca – 8 000 złotych, czy też w dniu 16 czerwca 2017 roku – 8 000 złotych). Tak więc skala środków, którymi mógł dysponować skarżąca, w pełni pozwala na poniesienie kosztów sądowych na aktualnym etapie postępowania. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało postanowić jak w sentencji.